Bölümler 16Şu an: Bölüm Xv. — Mutlu Bir Dönüş
- 1 Bölüm I. — Çevremiz2.889 kelime
- 2 Bölüm Iı. — Yüzbaşı3.933 kelime
- 3 Bölüm Iıı. — Eskiden Kalma Bir Aşk Hikâyesi2.356 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — Yaşlı Bir Bekâra Ziyaret2.980 kelime
- 5 Bölüm V. — Eski Mektuplar2.763 kelime
- 6 Bölüm Vı. — Zavallı Peter3.162 kelime
- 7 Bölüm Vıı. — Ziyaretler2.748 kelime
- 8 Vııı. Bölüm3.479 kelime
- 9 Bölüm Ix. — Sıgnor Brunonı2.545 kelime
- 10 X. Bölüm — Panik3.650 kelime
- 11 Bölüm Xı. — Samuel Brown2.912 kelime
- 12 Bölüm Xıı. — Evlenmek Üzere Sözlü2.084 kelime
- 13 Bölüm Xııı. — Ödemeler Durduruldu2.958 kelime
- 14 Xıv. Bölüm — Zor Günde Dostlar4.509 kelime
- 15 Bölüm Xv. — Mutlu Bir Dönüş3.290 kelime · Okuduğun bölüm
- 16 Xvı. Bölüm — Cranford’a Huzur2.056 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XV.
MUTLU BİR DÖNÜŞ
Bayan Matty’yi Cranford’da bırakıp ayrılmadan önce, onun için her şey rahatça düzene konmuştu. Çay satmasına Bayan Jamieson’ın onayını bile almıştık. O sözü dinlenen hanım, Bayan Matty’nin çay satmasının Cranford toplumundaki ayrıcalıklardan yararlanma hakkını elinden alıp almayacağını düşünmek için birkaç gün istemişti. Sonunda vardığı kararla Lady Glenmire’ı incitmek gibi küçük bir niyeti olduğunu sanıyorum. Kararı şuydu: Katı görgü kurallarına göre evli kadın kocasının rütbesini alır, bekâr kadınsa babasının bulunduğu konumu korur. Böylece Cranford halkı Bayan Matty’yi ziyaret edebilirdi; ziyaret izni olsun ya da olmasın, Lady Glenmire’ı da ziyaret edecekti.
Ama Bay ve Bayan Hoggins’in ertesi salı döneceğini öğrenince ne kadar şaşırdık, ne kadar dehşete kapıldık! Bayan Hoggins mi? Unvanını gerçekten bırakmış, meydan okurcasına aristokrasiyi karşısına alıp Hoggins mi olmuştu? Ömrünün sonuna kadar Lady Glenmire diye anılabilecekken! Bayan Jamieson bu durumdan memnundu. Bunun, o kadının bayağı bir zevke sahip olduğunu en başından beri bildiğini kanıtladığını söyledi. Oysa “o kadın” pazar günü kilisede son derece mutlu görünüyordu. Bay ve Bayan Hoggins’in oturduğu taraftaki şapkalarımızın tüllerini, Bayan Jamieson’ın yaptığı gibi, yüzümüzü örtecek kadar indirmeye de gerek görmedik. Öyle yapsaydık Bay Hoggins’in ışıl ışıl gülümsemesini, Bayan Hoggins’in yakışan utangaç kızarıklığını kaçırırdık. Öğleden sonra ilk kez ortaya çıktıklarında Martha ile Jem’in daha ışıl ışıl göründüğünden emin değilim. Bayan Jamieson, Bay ve Bayan Hoggins’in konuk kabul ettiği gün pencerelerinin jaluzilerini cenazeye hazırlanır gibi indirerek ruhunun çalkantısını yatıştırdı. Evlilik ilanını yayımladığı için St James’s Chronicle’ı sürdürmeye güçlükle razı oldu; öfkesinden gazeteyi bırakacak gibiydi.
Gülümsemenin ışıl ışıl parıltısı... yakışan utangaç kızarıklıklar
Bayan Matty’nin eşyaları büyük başarıyla satıldı. Oturma odasıyla yatak odasının eşyalarını elinde tuttu. Martha, odaları kiralamak isteyen birini bulana kadar oturma odasını Bayan Matty kullanacaktı. Bu iki odaya, müzayedecinin söylediğine göre, bilinmeyen bir dostun satışta onun için geri satın aldığı türlü türlü eşyayı tıkıştırmak zorunda kaldı. Bu işi Bayan Fitz-Adam’ın yaptığına hep kuşkuyla baktım; ama Bayan Matty’nin eski günlerini hatırlattıkları için özellikle değer verdiği eşyaları bilen bir yardımcısı da olmalıydı. Evin geri kalanı epey çıplak görünüyordu; yalnızca küçük bir yatak odası farklıydı. Babam, Bayan Matty hastalandığında ara sıra kullanabilmem için o odanın eşyalarını satın almama izin verdi.
Bayan Matty’nin çok sevdiği çocukları çevresine çekebilmek için, kendi küçük birikimimi her türden şekerleme ve pastile harcamıştım. Canlı yeşil kutulardaki çaylar, bardaklardaki şekerlemeler... dükkân açılmadan önceki akşam etrafımıza bakınırken Bayan Matty’yle ikimiz kendimizle gurur duyuyorduk. Martha tahta döşemeyi bembeyaz olana kadar fırçalamıştı. Müşterilerin tezgâh masanın önünde duracağı yere parlak bir muşamba sermişti. Odayı kireç ve badanaya özgü temiz koku dolduruyordu. Yeni kapının üst pervazının altına, küçük harflerle “Çay satma ruhsatı olan Matilda Jenkyns” yazısı asılmıştı. Üzerleri esrarengiz yazılarla dolu iki çay sandığı, içindekileri kutulara boşaltmaya hazır bekliyordu.
Daha önce söylemem gerekirdi: Bayan Matty’nin çay satmak konusunda vicdan azabı vardı; çünkü kasabadaki Bay Johnson da çay satıyor ve onu çok sayıdaki ürünü arasında bulunduruyordu. Yeni işine kendini iyice alıştırmadan önce, ben bilmeden onun dükkânına gidip bu projeden söz etmiş, işine zarar verip vermeyeceğini sormuştu. Babam onun bu fikrine “büyük saçmalık” dedi ve “Esnaf birbirinin çıkarını durmadan gözetip rekabeti daha baştan durduracak olursa nasıl geçinecekmiş?” diye hayret etti. Belki Drumble’da böyle bir şey olmazdı; ama Cranford’da işe yaradı. Bay Johnson, Bayan Matty’nin kaygılarını ve işine zarar verme korkusunu gidermekle kalmadı, bildiğim kadarıyla tekrar tekrar müşterileri ona gönderdi. Kendi sattığı çayların sıradan olduğunu, Bayan Jenkyns’teyse seçkin çeşitlerin bulunduğunu söylüyordu. Pahalı çay, durumu iyi esnafla zengin çiftçi hanımlarının pek sevdiği bir lükstür. Pek çok varlıklı ailenin sofrasında bulunan Congou ile Souchong’a burun kıvırır, kendileri için Gunpowder ve Pekoe’den başkasını istemezler.
Ama Bayan Matty’ye dönelim. Onun özverili oluşunun ve yalın adalet duygusunun başkalarında da aynı iyi nitelikleri uyandırmasını görmek gerçekten çok güzeldi. Kimsenin onu aldatacağını düşünmezdi; çünkü başkasını aldatma fikri onu çok üzerdi. Kömürünü getiren adamın yeminli sözlerini, “Bana eksik tartı getirseniz üzülürdünüz, eminim,” diye sakince söyleyerek kestiğini duydum. O sefer kömür eksik geldiyse bile, bir daha hiç eksik geldiğini sanmıyorum. İnsanlar onun iyi niyetini, bir çocuğun iyi niyetini istismar etmekten utanacakları kadar istismar etmekten utanırlardı. Ama babam, “Böyle saflık Cranford’da pekâlâ işe yarayabilir, ama dünyada yürümez,” diyor. Sanırım dünya çok kötü olmalı; çünkü babam iş yaptığı herkesten kuşkulandığı, bir sürü önlem aldığı hâlde, yalnızca geçen yıl dolandırıcılık yüzünden binden fazla sterlin kaybetti.
Bayan Matty’yi yeni hayatına yerleştirecek ve rektörün satın aldığı kütüphaneyi paketleyecek kadar kaldım. Rektör, Bayan Matty’ye çok nazik bir mektup yazmış, rahmetli Bay Jenkyns’in kütüphanesinin ne kadar özenle seçilmiş olduğunu bildiğinden, ne değer biçilirse biçilsin onu almaktan mutluluk duyacağını söylemişti. Bayan Matty bunu kabul edince, kitapların papaz evine dönüp bir kez daha alışıldık duvarlarda yerini alacak olmasından kederli bir sevinç duydu. Bunun üzerine rektör, kitapların hepsini koyacak yeri olmadığından korktuğunu yazıp birkaç cildi onun raflarında bırakmasına izin verip veremeyeceğini sordu. Bayan Matty, elinde Kutsal Kitabı’yla “Johnson’ın Sözlüğü”nün olduğunu ve korkarım okumaya pek vakit bulamayacağını söyledi. Yine de rektörün nezaketi hatırına birkaç kitabı alıkoydum.
Rektörün ödediği paranın ve kitapların satışından elde edilen gelirin bir kısmı çay stokuna harcandı; bir kısmı da yağmurlu günler, yani yaşlılık ya da hastalık için ayrıldı. Doğrusu bu, küçük bir meblağdı; yine de birkaç gerçeği geçiştirmeye ve beyaz yalan söylemeye yol açtı (bütün bunları kuramsal olarak son derece yanlış buluyorum ve uygulamaya koymayı hiç istemem). Çünkü bankanın borçları ödenmemişken kendisi için küçük bir yedek akçe ayrıldığını bilse Bayan Matty’nin ne yapması gerektiği konusunda şaşkına döneceğini biliyorduk. Üstelik dostlarının kirayı ödemeye nasıl katkıda bulunduğu da ona hiç söylenmemişti. Bunu ona anlatmak isterdim; ama iyiliklerinin gizli kalması, bu davranışa hanımların vazgeçmek istemediği özel bir tat katıyordu. Başlarda Martha da böyle bir evde geçimini nasıl sağladığına dair şaşırtıcı soruların çoğunu savuşturmak zorunda kaldı; ancak zamanla Bayan Matty’nin ihtiyatlı kaygıları yatıştı ve mevcut düzeni kabullendi.
Bayan Matty’yi gönül rahatlığıyla bıraktım. İlk iki günkü çay satışları en iyimser beklentilerimi bile aşmıştı. Çevredeki bütün yöre sanki birden çaysız kalmıştı. Bayan Matty’nin iş yapma biçiminde değiştirmek isteyeceğim tek şey, bazı müşterilerine yeşil çay almamaları için o kadar üzüntülü bir sesle yalvarmamasıydı. Yeşil çayı, sinirleri bozup türlü kötülüklere yol açacak yavaş işleyen bir zehir diye kötülüyordu. Bütün uyarılarına rağmen müşterilerinin bunda ısrar etmesi onu öyle üzüyordu ki, çay satışından vazgeçip müşterilerinin yarısını kaybedeceğinden gerçekten korktum. Yeşil çayı ısrarla içmeleri sayesinde uzun ömürlü olmuş insanlara örnek bulmak için aklımı zorladım. Sonunda meseleyi çözen etkili sözüm, Eskimoların balina yağını ve içyağı mumlarını yalnızca severek tüketmekle kalmayıp sindirebildiklerini söylemem oldu. Bunun üzerine “Birine yarayan ötekine zehir olabilir,” diye kabul etti. O günden sonra, yalnızca alıcının yeşil çayın bazı bünyelerdeki kötü etkilerini bilemeyecek kadar genç ve masum olduğunu düşündüğünde ara sıra itiraz etmekle yetindi; daha akıllıca seçim yapacak yaşta olanlar bu çayı tercih ettiğindeyse alışkanlıkla iç çekti.
Hesapları kapatmak ve gerekli iş mektuplarıyla ilgilenmek için en az üç ayda bir Drumble’dan gidiyordum. Mektuplardan söz açılmışken, Ağa Jenkyns’e yazdığım mektubu hatırladıkça çok utanmaya, yazdığımı kimseye söylememiş olduğuma da çok sevinmeye başladım. Tek umudum mektubun kaybolmuş olmasıydı. Yanıt gelmedi. Hiçbir işaret de verilmedi.
Bayan Matty dükkânını açtıktan yaklaşık bir yıl sonra Martha’dan, çok geçmeden Cranford’a gelmemi isteyen hiyeroglif gibi bir mektup aldım. Bayan Matty hastalandı diye korktum; o öğleden sonra hemen yola çıktım. Kapıyı açınca beni karşısında gören Martha şaşırdı. Her zamanki gibi mutfağa geçip baş başa konuştuk. Martha, doğumunun çok yakında, bir iki hafta içinde olmasını beklediğini söyledi. Bayan Matty’nin bundan haberi olmadığını sanıyordu ve haberi ona benim vermemi istiyordu. “Çünkü gerçekten, hanımefendi,” diye hıçkırarak sürdürdü Martha, “kabul etmeyeceğinden korkuyorum; ben yataklara düşünce ona gerektiği gibi kimin bakacağını da hiç bilmiyorum.”
Martha’ya, kendini toparlayıncaya kadar yanında kalacağımı söyleyerek onu rahatlattım. Keşke bu ani çağrısının nedenini bana önceden söyleseydi de gerekli giysileri getirseydim, diye düşündüm. Ama Martha öyle gözyaşlı, öyle hassas ve her zamankinden öyle farklıydı ki kendimden olabildiğince az söz ettim; onun hayalinde üst üste yığılan olası ve muhtemel bütün felaketler karşısında Martha’yı teselli etmeye çalıştım.
Sonra evin kapısından sessizce çıkıp dükkâna müşteriymişim gibi girdim; amacım Bayan Matty’yi şaşırtmak ve yeni durumunda nasıl göründüğünü anlamaktı. Mayıs havası sıcaktı, bu yüzden yalnızca küçük yarım kapı kapalıydı. Bayan Matty tezgâhın arkasında oturmuş, ince ince örülmüş bir çift jartiyer yapıyordu. Bana ince işçilikli görünmüşlerdi; ama zor ilmekler onu hiç kaygılandırmıyordu, çünkü şişleri hızla girip çıkarken kendi kendine alçak sesle şarkı söylüyordu. Buna şarkı diyorum ama sanırım bir müzisyen, alçak ve yıpranmış sesinin ezgisiz ama tatlı mırıltısına şarkı demezdi. Ezgiyi tutturma çabasından çok sözlerden, kendi kendine Eski Yüzüncü İlahi’yi mırıldandığını anladım. Sessiz ve kesintisiz sesi iç huzurunu anlatıyor, kapının hemen dışında sokakta dururken o ılık Mayıs sabahıyla uyumlu hoş bir duygu veriyordu. İçeri girdim. Önce kim olduğumu çıkaramadı ve bana hizmet edecekmiş gibi ayağa kalktı; ama bir dakika geçmeden tetikteki kedicik, beni görünce sevinçle elinden düşürdüğü örgüsünü kapmıştı. Biraz konuşunca Martha’nın anlattıklarının doğru olduğunu ve yaklaşan doğumdan Bayan Matty’nin hiç haberi bulunmadığını anladım. O hâlde olayların kendi seyrinde gelişmesine izin vereyim, dedim. Bebeği kucağımda ona götürdüğümde Martha için Bayan Matty’den bağışlanma dileğimin kabul edileceğinden emindim; Martha, Bayan Matty’nin onu bağışlamayacağına inanıp kendini boş yere korkutuyordu. Bebeğin annesinden ilgi bekleyeceği ve annesinin bu ilgiyi göstermesinin Bayan Matty’ye karşı haince bir ihanet olacağı düşüncesine kapılmıştı.
Ama haklıydım. Bunun kalıtsal bir özellik olması gerek, çünkü babam neredeyse hiç yanılmadığını söyler. Geldiğimden bir hafta bile geçmeden bir sabah, kollarımda küçük bir flanel bohçasıyla Bayan Matty’yi görmeye gittim. Ona bunun ne olduğunu gösterince büyük bir hayrete kapıldı. Tuvalet masasından gözlüğünü istedi ve küçük bedeninin kusursuz parçalarına şefkatli bir hayranlıkla, merak içinde baktı. Gün boyu bu sürprizin etkisinden çıkamadı; sessizce, parmak uçlarında dolaştı. Ama gizlice Martha’yı görmeye çıktı; ikisi de sevinçten ağladı. Sonra Jem’e iltifatlarla dolu bir konuşmaya başladı, fakat bir türlü sözünü bitiremedi. Onu bu çıkmazdan dükkân zilinin sesi kurtardı. Zilin çalması, çekingen, gururlu ve dürüst Jem’i de aynı ölçüde rahatlattı. Onu kutlarken elimi öyle kuvvetle sıktı ki acısını hâlâ duyduğumu sanıyorum.
Bayan Matty’yi görmeye gittim.
Martha yataklara düştüğü sürece epey yoğun bir hayatım oldu. Bayan Matty’ye baktım, yemeklerini hazırladım; hesaplarını yaptım, çay kutularıyla bardaklarının durumunu kontrol ettim. Dükkânda da ara sıra ona yardım ettim. Oradaki hâllerini izlemek beni epey eğlendiriyor, bazen de biraz kaygılandırıyordu. Küçük bir çocuk bir ons badem şekeri almaya gelse (Bayan Matty’nin sattığı iri şekerlerden dördü tam bir ons gelirdi), tartı zaten bolca dolu olduğu hâlde “tartı tamamlansın diye” her zaman bir tane daha eklerdi. Buna itiraz ettiğimde, “Küçükler çok seviyor!” diye karşılık verdi. Beşinci şekerin çeyrek ons geldiğini ve her satıştan cebinden para çıktığını anlatmanın yararı yoktu. Ben de yeşil çay meselesini hatırlayıp kendi silahıyla vurdum. Badem şekerlerinin ne kadar sağlıksız olduğunu ve fazla yemenin küçük çocukları nasıl hasta edebileceğini anlattım. Bu sözler biraz işe yaradı; bundan böyle fazladan beşinci şekeri vermek yerine çocuklardan küçücük avuçlarını uzatmalarını ister, önceki satışın doğurabileceği tehlikelere karşı önlem olsun diye avuçlarına nane ya da zencefil akidesi dökerdi. Bu ilkelere göre yürütülen akide şekeri işi pek kazançlı görünmüyordu. Ama geçen yıl çay satışlarından yirmi sterlinden fazla kazandığını öğrenmek beni sevindirdi. Üstelik işe alışınca, çevredeki pek çok kişiyle dostça ilişki kurmasını sağlayan bu işten hoşlanmaya başlamıştı. O insanlara tartıda bol davranınca onlar da karşılığında “yaşlı rektörün kızına” kır peyniri, birkaç taze yumurta, olgun meyveler ya da bir demet çiçek gibi ufak tefek yöresel armağanlar getiriyordu. Anlattığına göre tezgâh bazen bu armağanlarla dolup taşıyordu.
Cranford’da genel olarak hayat her zamanki gibi sürüyordu. Jamiesonlarla Hogginsler arasındaki kavga, tek tarafın önemsediği bir şeye kavga denebilirse, hâlâ sürüyordu. Bay ve Bayan Hoggins birlikte çok mutluydu; çok mutlu insanların çoğu gibi dost olmaya da hazırdılar. Hatta Bayan Hoggins, eskiden yakın oldukları için Bayan Jamieson’ın gözüne yeniden girmek istiyordu. Ne var ki Bayan Jamieson, onların mutluluğunu hâlâ mensubu olma şerefini taşıdığı Glenmire ailesine hakaret sayıyor; inatla bütün uzlaşma girişimlerini reddediyordu. Sadık bir klan mensubu gibi Bay Mulliner da hanımının tarafını coşkuyla tutuyordu. Bay ya da Bayan Hoggins’i gördüğünde karşı kaldırıma geçer, yanlarından geçip gidene kadar genel olarak hayatı, özel olarak da kendi yolunu derin derin düşünüyormuş gibi görünürdü. Bayan Pole, Bayan Jamieson’ın kendisi, Bay Mulliner ya da ev halkından herhangi biri hastalanırsa ne yapacağını düşünüp durarak eğlenirdi. Onlara böyle davrandıktan sonra Bay Hoggins’i çağırmaya yüzü pek tutmazdı. Bayan Pole, Cranford’un bu çetin durumda onun nasıl davranacağını görebilmesi için Bayan Jamieson’ın ya da bakmakla yükümlü olduğu kişilerin başına bir hastalık veya kaza gelmesini sabırsızlıkla beklemeye başladı.
Martha yeniden dışarı çıkmaya başlamıştı. Ben de ziyaretimi pek uzak olmayan bir tarihte bitirmeye karar vermiştim. Bir öğleden sonra Bayan Matty’yle dükkânın oturma odasında oturuyordum. Mayıstan, yani üç hafta öncesinden daha soğuk olduğunu hatırlıyorum; ateş yakmış, kapıyı da iyice kapatmıştık. Pencereden yavaşça geçen bir beyefendi gördük; sonra, özenle sakladığımız tabeladaki adı arıyormuş gibi kapının karşısında durdu. Çift gözlüğünü çıkarıp tabelayı bulana kadar uzun süre etrafa baktı. Ardından içeri girdi. Birden, onun Ağa’nın ta kendisi olduğu aklıma geldi! Giysilerinin kesimi tuhaf, alışılmadık bir yabancılık taşıyordu; yüzü de güneşte defalarca yanıp kavrulmuş gibi koyu kahverengiydi. Teninin koyuluğu, gür ve kar gibi bembeyaz saçlarıyla tuhaf bir karşıtlık oluşturuyordu. Gözleri koyu renkli ve keskindi. Bir şeye dikkatle bakarken gözlerini kısıp yanaklarını sayısız kırışıklıkla buruşturmak gibi garip bir âdeti vardı. İçeri girer girmez Bayan Matty’ye de öyle baktı. Bakışları önce bana ilişip üzerimde biraz oyalandı, sonra anlattığım o kendine özgü araştırıcı tavırla Bayan Matty’ye döndü. Bayan Matty biraz telaşlandı ve gerildi; ama dükkânına bir erkek girdiğinde her zaman olduğundan fazla değil. Muhtemelen bir pusulası ya da en azından bozdurması gerekecek bir altın parası olduğunu, kendisinin de hiç sevmediği para üstü verme işiyle uğraşacağını düşündü. Ama bu müşteri hiçbir şey istemeden karşısında duruyor, parmaklarıyla masaya tıkır tıkır vururken yalnızca gözlerini ona dikiyordu; tıpkı eskiden Bayan Jenkyns’in yaptığı gibi. Sonradan anlattığına göre Bayan Matty ona ne istediğini sormak üzereydi ki adam birden bana döndü: “Sizin adınız Mary Smith mi?”
“Evet!” dedim.
Kimliğine dair bütün kuşkularım böylece giderildi. Şimdi ne söyleyip ne yapacağını ve açıklayacağı şeyin sevinçli sarsıntısına Bayan Matty’nin nasıl dayanacağını merak ediyordum. Kendini nasıl tanıtacağını bilemiyor gibiydi. Zaman kazanmak için sonunda satın alacak bir şey ararcasına etrafa baktı; gözü badem şekerlerine takılınca cesaretle bir libre “şundan” istedi. Bayan Matty’nin dükkânında tam bir libre bulunup bulunmadığından kuşkuluyum. Üstelik bu alışılmadık büyüklükteki siparişin yanı sıra, bu kadarını bir kerede yerse hazımsızlık çekeceği düşüncesi de onu üzdü. İtiraz etmek için başını kaldırdı. Adamın yüzündeki şefkatli yumuşama yüreğine dokundu. “Bu… Ah, beyefendi! Siz Peter olabilir misiniz?” dedi ve baştan ayağa titredi. Adam bir anda masanın çevresinden dolaşıp onu kollarına aldı. Yaşlılığın gözyaşsız hıçkırıklarına tutulmuştu. Rengi beni ve Bay Peter’ı kaygılandıracak kadar değiştiğinden ona bir kadeh şarap getirdim. Adam durmadan, “Sana çok ani geldim, Matty; öyle oldu, küçük kızım,” diyordu.
Hemen kabul odasına çıkıp oradaki kanepede uzanmasını önerdim. Neredeyse bayılacak hâlde olduğu sırada bile elini sıkıca tuttuğu ağabeyine özlemle baktı. Adam onu bırakmayacağına söz verince, yukarı çıkarmasına izin verdi.
Yapabileceğim en iyi şeyin erkenden çay hazırlamak için su ısıtıcısını ateşe koymak, ardından dükkâna bakmak ve ağabeyle kız kardeşi söyleyecekleri binlerce şeyi birbirlerine anlatmaya bırakmak olduğunu düşündüm. Haberi Martha’ya da vermem gerekiyordu; gözyaşlarına boğuldu, neredeyse beni de ağlatıyordu. Kendini toparlayıp duruyor, gerçekten Bayan Matty’nin ağabeyi olduğundan emin olup olmadığımı soruyordu. Saçlarının ağardığını söylemiştim; oysa Martha hep onun çok yakışıklı bir genç olduğunu duymuştu. Çay saatinde Bayan Matty de benzer bir şeye takıldı. Doyasıya bakabilmek için Bay Jenkyns’in karşısındaki büyük koltuğa yerleşmişti. Ona bakmaktan doğru dürüst içemiyordu; yemek yemesiyse zaten söz konusu değildi.
“Sanırım sıcak iklimlerde insanlar çok çabuk yaşlanıyor,” dedi, neredeyse kendi kendine. “Cranford’dan ayrıldığında saçında tek bir ak bile yoktu.”
“Ama bunun üzerinden kaç yıl geçti?” dedi Bay Peter gülümseyerek.
“Ah, doğru ya! Evet, sanırım ikimiz de yaşlanıyoruz. Ama bu kadar yaşlandığımızı düşünmemiştim! Yine de beyaz saç sana çok yakışıyor, Peter,” diye ekledi; görünüşünü nasıl karşıladığını açığa vurup onu incitmiş olmaktan biraz korkmuştu.
“Sanırım tarihleri ben de unuttum, Matty. Hindistan’dan sana ne getirdiğimi tahmin et bakalım? Portsmouth’ta, sandığımın bir yerinde sana Hint muslininden bir elbise ile inci kolye var.” Kız kardeşinin görünüşüyle bu armağanların uygunsuzluğunu düşününce eğlenmiş gibi gülümsedi. Ama bu durum Bayan Matty’nin aklına hemen gelmedi; eşyaların zarafeti ise dikkatini çekti. Bir an için hayalinde kendini bunları giymiş hâlde hoşnutlukla canlandırdığını görebiliyordum. İçgüdüyle elini boğazına götürdü; Bayan Pole’un bana anlattığına göre o narin boğaz, gençliğinin güzelliklerinden biriydi. Ama eli, çenesine kadar sarındığı yumuşak muslinin kıvrımlarına değdi. Bu his, inci kolyenin yaşına uygun olmadığını hatırlattı. “Korkarım artık çok yaşlıyım; ama beni düşünmen çok nazikçe. Yıllar önce, gençken tam da isteyeceğim şeylerdi,” dedi.
“Ben de öyle düşündüm, küçük Matty. Zevklerini hatırlıyordum; sevgili anneminkilere ne kadar benziyorlardı.” Annelerinin adı geçince ağabeyle kız kardeş birbirlerinin ellerini daha da sevgiyle kavradı. Sessiz kalmalarına rağmen, yanlarında ben olmasaydım konuşacak şeyleri olabileceğini düşündüm. Kalkıp o gece Bay Peter’ın kalacağı odayı düzenlemeye gittim; kendim de Bayan Matty’yle aynı yatağı paylaşacaktım. Hareketimi görünce adam ayağa fırladı. “George’da bir oda ayarlamaya gitmeliyim. Yol çantam da orada.”
“Hayır!” dedi Bayan Matty büyük bir sıkıntıyla. “Gitmemelisin; lütfen, sevgili Peter… Ne olur, Mary… Ah, gitmemelisin!”
Öyle heyecanlanmıştı ki ikimiz de istediği her şeyi yapacağımıza söz verdik. Peter yeniden oturdu ve elini ona uzattı. Bayan Matty, daha güvende hissetmek için onun elini iki eliyle birden tuttu. Ben de düzenlemelerimi yapmak üzere odadan çıktım.
Gece iyice ilerleyip sabahın çok geç saatlerine kadar Bayan Matty’yle konuştuk. Ağabeyinin hayatını ve başından geçenleri, baş başa otururlarken ona anlattıklarını uzun uzun aktardı. Her şeyin kendisi için bütünüyle açık olduğunu söylüyordu; ama ben hikâyenin tamamını hiçbir zaman tam olarak anlayamadım. Sonraki yıllarda Bay Peter’dan çekinmem biraz geçince ona kendim sorular sorduğumda, merakımla alay edip Baron Münchhausen’inkilere öyle çok benzeyen hikâyeler anlattı ki benimle eğlendiğinden emin oldum. Bayan Matty’den duyduğuma göre Peter, Rangoon kuşatmasında gönüllü asker olmuş; Burmalılara esir düşmüş; küçük bir kabilenin reisinden tehlikeli bir hastalık sırasında kan almayı bilmesi sayesinde bir şekilde onun gözüne girip sonunda özgürlüğünü kazanmıştı. Yıllar süren esaretten kurtulunca İngiltere’ye gönderdiği mektuplar, üzerlerine uğursuz “Öldü” sözcüğü yazılarak kendisine geri verilmişti. Soyunun son temsilcisi olduğuna inanıp indigo çiftçisi olarak yerleşmiş, halkına ve yaşam tarzına alıştığı bu ülkede ömrünün geri kalanını geçirmeye karar vermişti. Tam o sırada benim mektubum eline ulaşmış; yaşlılığında da gençliğindeki gibi tuhaf bir coşkuyla toprağını ve bütün eşyalarını ilk alıcıya satıp, kendisine baktığında dünyadaki bütün prenseslerden daha mutlu ve varlıklı olan zavallı yaşlı kız kardeşinin yanına dönmüştü. Sonunda konuşmasıyla beni uyuttu. Ardından kapıdan gelen hafif bir sesle uyandım; Bayan Matty yatağa usulca girerken mahcup mahcup özür diledi. Anlaşılan, uzun zamandır kayıp kardeşinin gerçekten burada, aynı çatı altında olduğuna artık benim de tanıklık edemediğimi görünce bunun yalnızca uyanıkken gördüğü bir düş olmasından korkmaya başlamıştı. O kutsal akşam boyunca yanında oturan bir Peter hiç olmamış da gerçek Peter uzakta, vahşi bir deniz dalgasının altında ya da yabancı bir doğu ağacının dibinde ölmüş olabilirdi. Bu tedirginliği öyle güçlenmişti ki kalkıp kapının ardından onun düzenli, sakin soluk alışını dinleyerek gerçekten orada olduğuna kendini inandırmak zorunda kalmıştı. Buna horlama demek istemiyorum; ama sesi iki kapalı kapının ardından ben de duydum. Bir süre sonra bu ses Bayan Matty’yi yeniden uykuya daldırdı.
Bay Peter’ın Hindistan’dan bir nabob kadar zengin dönmediğini sanıyorum; kendisi de yoksul olduğunu düşünüyordu. Ama ne onun ne de Bayan Matty’nin bu konuda pek kaygısı vardı. Her hâlükârda, Cranford’da “pek kibarca” yaşamak için yeterli parası vardı; hem kendisine hem Bayan Matty’ye yetecek kadar. Gelişinden bir iki gün sonra dükkân kapatıldı. Bir yığın küçük afacan, Bayan Matty’nin kabul odasının pencerelerine başlarını kaldırıp bakarken yüzlerine zaman zaman yağan badem şekerleriyle akide şekerlerini sevinçle bekliyordu. Bayan Matty ara sıra perdelerin arkasından yarı gizlenerek, “Sevgili çocuklarım, kendinizi hasta etmeyin,” derdi; ama güçlü bir kol onu geriye çekiyor, ardından eskisinden de bol bir şeker yağmuru başlıyordu. Çayın bir kısmı Cranfordlu hanımlara armağan olarak gönderildi; bir kısmı da Bay Peter’ı şen şakrak gençlik günlerinden hatırlayan yaşlılar arasında dağıtıldı. Hint muslininden elbise, sevgili Flora Gordon’a ayrılmıştı (Bayan Jessie Brown’ın kızı). Gordonlar son birkaç yıldır kıtadaydı, ama yakında dönmeleri bekleniyordu; Bayan Matty de kız kardeşçe bir gururla, Bay Peter’ı onlara gösterince duyacakları sevinci heyecanla bekliyordu. İnci kolye ortadan kayboldu. O sıralarda Bayan Pole ile Bayan Forrester’ın evlerinde birçok güzel ve kullanışlı armağan belirdi; Bayan Jamieson ile Bayan Fitz-Adam’ın kabul odalarını da nadir, zarif Hint süsleri bezedi. Ben de unutulmamıştım. Başka şeylerin yanı sıra, Dr Johnson’ın bulunabilecek en güzel ciltli ve en iyi baskı eserleri bana verilmişti. Sevgili Bayan Matty, gözleri yaşararak bunları hem kendisinin hem de kız kardeşinin armağanı saymam için bana yalvardı. Kısacası kimse unutulmamıştı. Dahası, Bayan Matty’ye herhangi bir zamanda iyilik etmiş, ne kadar önemsiz biri olursa olsun herkes Bay Peter’ın içten sevgisini kazanmıştı.
Bölüm etkileşimi
