Shirley kitap kapağı

13. bölüm / 37

Xııı. Bölüm — İşle İlgili Yeni Haberleşmeler.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 37Şu an: Xııı. Bölüm — İşle İlgili Yeni Haberleşmeler.
  1. 1 Bölüm I. — Levilik.3.574 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm. — Vagonlar.4.196 kelime
  3. 3 Iıı. Bölüm. — Bay Yorke.2.365 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm. — BAY YORKE (devam).3.087 kelime
  5. 5 V. Bölüm — Hollow’un Kulübesi4.143 kelime
  6. 6 Bölüm Vı. — Corıolanus.5.021 kelime
  7. 7 Bölüm Vıı. — Çayda Papaz Yardımcıları.7.163 kelime
  8. 8 Vııı. Bölüm — Nuh ve Musa.4.264 kelime
  9. 9 Ix. Bölüm — Brıarmaıns5.883 kelime
  10. 10 Bölüm X. — Evde Kalmış Kadınlar.4.954 kelime
  11. 11 Xı. Bölüm. — Fıeldhead.4.517 kelime
  12. 12 Bölüm Xıı. — Shırley ve Carolıne.5.447 kelime
  13. 13 Xııı. Bölüm — İşle İlgili Yeni Haberleşmeler.6.878 kelime · Okuduğun bölüm
  14. 14 Bölüm Xıv. — Shırley İyi İşlerle Kurtulmaya Çalışıyor.3.715 kelime
  15. 15 Xv. Bölüm — Bay Donne’un Ayrılışı.3.694 kelime
  16. 16 Bölüm Xvı. — Pentekost Yortusu.3.118 kelime
  17. 17 Bölüm Xvıı. — Okul Şenliği.4.220 kelime
  18. 18 Bölüm Xvııı. — Kibar Okura Atlaması Tavsiye Edilen, Aşağı Tabakadan Kişilerin Tanıtıldığı Bölüm.2.994 kelime
  19. 19 Xıx. Bölüm. — Bir Yaz Gecesi.4.162 kelime
  20. 20 Xx. Bölüm — Yarın.3.342 kelime
  21. 21 Xxı. Bölüm. — Bayan Pryor.4.642 kelime
  22. 22 Bölüm Xxıı. — İki Hayat.2.797 kelime
  23. 23 Xxııı. Bölüm — Akşam Dışarı Çıkmak5.231 kelime
  24. 24 Xxıv. Bölüm — Ölüm Gölgesi Vadisi5.104 kelime
  25. 25 Xxv. Bölüm — Batı Rüzgârı Esiyor.2.089 kelime
  26. 26 Xxvı. Bölüm — Eski Yazı Defterleri.4.718 kelime
  27. 27 Xxvıı. Bölüm. — İlk Entelektüel Kadın.5.968 kelime
  28. 28 Xxvııı. Bölüm — Febe5.241 kelime
  29. 29 Xxıx. Bölüm. — Louıs Moore.2.286 kelime
  30. 30 Xxx. Bölüm — Rushedge—bir İtiraf Odası.3.975 kelime
  31. 31 Bölüm Xxxı. — Amca ve Yeğen.3.910 kelime
  32. 32 Xxxıı. Bölüm. — Okul Çocuğu ve Orman Perisi.3.127 kelime
  33. 33 Xxxııı. Bölüm — Martın’in Taktikleri2.591 kelime
  34. 34 Bölüm Xxxıv. — Ev İçi Eziyet Vakası—dinî Görevleri Yerine Getirmede Dindarca Azmin Dikkate Değer Bir Örneği.1.985 kelime
  35. 35 Xxxv. Bölüm — İşlerin Biraz İlerlediği, Ama Pek Değil.3.200 kelime
  36. 36 Xxxvı. Bölüm. — Okul Odasında Yazılanlar.5.746 kelime
  37. 37 Bölüm Xxxvıı. — Son.3.714 kelime

XIII. BÖLÜM

İŞLE İLGİLİ YENİ HABERLEŞMELER.
Shirley’nin yaradılışında zaman zaman rahat bir miskinlik ağır basardı. Elini ve gözünü bütünüyle boş bırakmaktan zevk aldığı dönemler olurdu; öyle anlarda düşünceleri, yalın varlığı, dünyanın çevresinde ve göğün üstünde oluşu ona öyle dolu bir mutluluk verirdi ki sevincini artırmak için parmağını bile oynatması gerekmezdi. Hareketli bir sabahın ardından sık sık güneşli bir öğleden sonrayı, dostça gölge veren bir ağacın dibindeki çimenlerin üzerinde kıpırtısız yatarak geçirirdi. Caroline’den başka kimseye ihtiyaç duymazdı; Caroline sesini duyabileceği kadar yakınında olsa yeterdi. Derin mavi gökyüzünden, uçsuz genişliğinde uzakta ve yüksekte süzülen küçük bulutlardan başka manzara aramazdı; arının vızıltısı ve yaprakların fısıltısından başka ses istemezdi. Böyle saatlerde tek kitabı, belleğin soluk tarihçesi ya da beklentilerin bilici sayfasıydı. Genç gözlerinden her cildin üzerine okumaya yarayan görkemli bir ışık düşer; dudaklarında beliren bir gülümseme de zaman zaman öyküden ya da kehanetten bir an gösterirdi. Ne hüzünlüydü ne de karanlık. Kader, mutluluk düşleyen bu genç kadına iyi davranmış, bundan sonra da ona iyilik edeceğini vaat etmişti. Geçmişinde tatlı anılar, geleceğinde pembe umutlar vardı.

Ama bir gün Caroline onu uyandırmak için yanına geldiğinde, artık yeterince uzun yattığını düşünerek eğilip baktı; Shirley’nin yanağı çiy değmiş gibi ıslaktı, güzel gözleri nemli ve yaşlarla doluydu.

“Shirley, neden ağlıyorsun?” diye sordu Caroline; farkında olmadan “sen” sözcüğünü vurgulayarak.

Miss Keeldar gülümsedi ve resim gibi güzel başını soruyu sorana çevirdi. “Çünkü ağlamak çok hoşuma gidiyor,” dedi. “Yüreğim hem kederli hem sevinçli. Ama sen, iyi ve sabırlı çocuk, neden bana eşlik etmiyorsun? Ben yalnızca hoş, birazdan silinip gidecek gözyaşları döküyorum; sen istersen safra gibi acı gözyaşları dökebilirsin.”

“Neden acı gözyaşları dökeyim?”

“Eşi olmayan, yalnız kuş!” diye yanıtladı yalnızca.

“Peki sen de eşsiz değil misin, Shirley?”

“Yüreğimde mi? Hayır.”

“Ah! Yüreğinde kim yuva kurmuş, Shirley?”

Shirley bu soruya yalnızca neşeyle güldü ve çevikçe ayağa fırladı.

“Bir düş gördüm,” dedi; “yalnızca gündüz düşü — kesinlikle parlak, muhtemelen temelsiz!”

Miss Helstone artık hayallerinden yeterince sıyrılmıştı; geleceğe yeterince ciddi bakıyor, kendi kaderinin ve başkalarının kaderinin hangi yöne gittiğini aşağı yukarı bildiğini sanıyordu. Yine de eski bağlar etkisini koruyordu; alışkanlığın gücüyle birlikte, onu akşamları sık sık tarla yoluna, Hollow’a bakan yaşlı alıç ağacının yanına çeken de bunlardı.

Not olayından sonraki gece, bir akşam, her zamanki yerinde fenerini kolluyordu; boşuna bekliyordu: o akşam hiçbir lamba yanmadı. Yükselen bazı takımyıldızlar vaktin geç olduğunu bildirip gitmesi gerektiğini gösterene kadar bekledi. Dönüşte Fieldhead’in ay ışığındaki güzelliği bakışını çekti ve adımlarını bir an durdurdu. Ağaç ve malikâne gece göğünün ve berrak dolunayın altında huzurla yükseliyordu; binayı inci beyazı bir solgunluk yaldızlamış, etrafını yumuşak kahverengi bir karanlık sarmıştı; derin yeşil gölgeler meşe yapraklarıyla örtülü çatısının üzerinde dinleniyordu. Önündeki geniş kaldırım da soluk bir ışıkla parlıyor, karanlık granit sanki bir büyüyle ışıltılı Paros mermerine dönüşmüş gibi ışıldıyordu. Gümüş gibi parlayan alanın üzerinde, iki insan figüründen düşen iki koyu gölge keskin hatlarıyla uzanıyordu. İlk bakışta kıpırtısız ve sessiz duran bu kişiler az sonra uyumlu adımlarla yürüyüp alçak ve uyumlu bir sesle konuşmaya başladılar. Sedir ağacının gövdesinin ardından çıktıklarında onları inceleyen bakış merakla doluydu. “Bayan Pryor ile Shirley mi?”

Kesinlikle Shirley. Onun gibi ince, mağrur ve zarif bir beden başka kimde var? Yüzü de görünüyor: kaygısız ve düşünceli, dalgın ve neşeli, alaycı ve şefkatli. Çiyden korkmadığı için başını örtmemiş; bukleleri serbest, boynunu örtüyor, halka halka omzunu okşuyor. Göğsüne sardığı şalın yarı kapalı kıvrımları arasından altın bir süs parlıyor; şalı tutan beyaz elinde büyük, parlak bir mücevher ışıldıyor. Evet, bu Shirley.

Öyleyse yanındaki elbette Bayan Pryor’dır?

Evet, Bayan Pryor altı ayak boyundaysa ve ağırbaşlı dul giysilerini erkek kılığıyla değiştirdiyse. Miss Keeldar’ın yanındaki kişi bir erkek — uzun boylu, genç, heybetli bir erkek; kiracısı Robert Moore.

Çift alçak sesle konuşuyor; sözleri seçilemiyor. Bir an durup bakmak, onları gizlice dinlemek sayılmaz; ay böyle parlak ışıldarken ve yüzleri bu kadar belirgin görünürken, insan bu ilgi çekici manzaraya nasıl karşı koyabilir? Caroline karşı koyamıyor anlaşılan; çünkü orada oyalanıyor.

Bir zamanlar yaz gecelerinde Moore, şimdi varisle yürüdüğü gibi kuzeniyle yürürdü. Gün batımından sonra onunla sık sık Hollow’a çıkmış, derin bir yarıntının kenarındaki dar bir terası kaplayan mis kokulu otların arasından toprağın taze kokusunu içine çekmişti. Yarığın karanlığından, yalnız su yatağının ruhuymuş gibi bir ses yükselirdi: ıslak taşların arasında, yabani otlarla kaplı kıyılar boyunca ve karanlık kızılağaç dallarının altında inleyen bir ses.

“Ama eskiden ona daha yakındım,” diye düşündü Caroline. “Bana hürmet göstermesi gerekmiyordu; yalnızca nazik olması yeterdi. Elimi tutardı; onun eline dokunmuyor. Oysa Shirley, sevdiğinde gururlu davranmaz. Şimdi yüzünde kibir yok, yalnızca duruşunda biraz var — yaradılışından gelen, ondan ayrılmayan, en kaygısız anlarında da en temkinli anlarında da taşıdığı bir şey. Robert da benim gibi, şu anda güzel bir yüze baktığını düşünmeli; bunu benimkiyle değil, bir erkeğin aklıyla düşünmeli. Gözlerinde hem cömert hem yumuşak bir ateş var. Gülümsüyor — gülümsemesini böylesine tatlı kılan ne? Robert’ın bu güzelliği fark ettiğini gördüm; bunu benim bulanık kadın algımla değil, bir erkeğin yüreğiyle hissetmiş olmalı. Bana iki büyük, mutlu ruh gibi görünüyorlar. Şu gümüş renkli kaldırım, ölüm selinin ötesinde olduğuna inandığımız o ak kıyıyı hatırlatıyor. Oraya varmışlar; birleşmiş hâlde yürüyorlar. Peki ben kimim; burada gölgede durup saklanan, zihni saklandığım yerden daha karanlık olan? Bu dünyadan biriyim, bir ruh değil; cahillik ve umutsuzluk içinde neden doğduğunu, ne amaçla yaşadığını soran, sonunda ölümle nasıl yüzleşeceğini ve o sırada kimin desteğine kavuşacağını durmadan düşünen, yazgısı acı bir ölümlüyüm.”

“Şimdiye dek karşılaştıklarımın en kötüsü bu; yine de buna tamamen hazırlıklıydım. Robert’tan vazgeçtim, onu Shirley’ye bıraktım: onun geldiğini duyduğum ilk gün, onu ilk gördüğüm an — zengin, genç ve güzel. Artık Robert onun. O onun âşığı. Shirley onun gözbebeği. Evlendiklerinde Shirley onun gözünde çok daha kıymetli olacak. Robert Shirley’yi ne kadar iyi tanırsa ruhu ona o kadar sıkı tutunacak. İkisi de mutlu olacak; mutluluklarını kıskanmıyorum ama kendi mutsuzluğumun ağırlığı altında inliyorum. Acımın bir kısmı çok keskin. Gerçekten doğmamalıydım; ilk ağlayışımda beni boğmalıydılar.”

Shirley çiyli bir çiçek toplamak için yana çekilince ikisi de kapıya daha yakın bir patikaya saptı. Konuşmalarının bir bölümü duyulmaya başladı. Caroline dinlemek için kalmadı. Sessizce uzaklaştı; ay ışığı gölgesinin kararttığı duvarı öptü. Okur burada kalıp konuşmadan ne çıkarabilirse çıkarmakta serbesttir.

“Doğa sana neden buldog kafası vermemiş, anlayamıyorum; çünkü buldog kadar inatçısın,” dedi Shirley.

“Pek iltifat sayılmaz. O kadar soysuz muyum?”

“Bir de aynı hayvanın işini sessizce görüp ortalıkta dolaşma huyu var sende. Hiç haber vermezsin; ses çıkarmadan arkadan gelir, sıkıca yakalar ve bırakmazsın.”

“Bu bir tahminden ibaret. Benden böyle bir davranış görmedin. Senin yanındayken buldogluk etmedim.”

“Şu sessizliğin bile hangi soydan geldiğini gösteriyor. Genelde ne kadar az konuşuyorsun, ama ne derin planlar kuruyorsun! İleriyi görüyorsun; hesaplısın.”

“Bu insanların nasıl davrandığını biliyorum. Niyetleri hakkında bilgi topladım. Dün geceki notumda Barraclough’ın yargılanmasının mahkûmiyetle ve sürgün cezasıyla sonuçlandığını bildirmiştim. Adamları intikam planları kuracak. Ben de planlarımı onlarınkini boşa çıkaracak, hiç değilse hazırlıklı olmamı sağlayacak biçimde yapacağım — hepsi bu. Yapmayı düşündüğüm şeyi olabildiğince açık açıkladığıma göre, onayınıza sahip olduğumu varsayabilir miyim?”

“Savunmada kaldığın sürece yanında olacağım. Evet.”

“Güzel! Hiç yardım alamasam da, sen karşı çıksan ya da onaylamasan da, şimdi yapmayı düşündüğüm şeyi aynen yapacağıma inanıyorum; yalnız başka bir ruh hâliyle yapardım. Şimdi içim rahat. Genel olarak bu konum hoşuma gidiyor.”

“Hoşlandığın belli. Önündeki iş, hükümetin ordu kumaşı siparişini yerine getirmekten çok daha fazla hoşuna gidiyor olmalı.”

“Kesinlikle yaradılışıma uygun.”

“Yaşlı Helstone da böyle düşünürdü. Gerçi güdüleriniz arasında bir fark var — belki de pek çok fark. Bay Helstone’la konuşayım mı? İstersen konuşurum.”

“Nasıl uygun görürseniz. Miss Keeldar, yargınız sizi doğru yönlendirir. Daha zor bir durumda kendi adıma ona güvenebilirdim. Ancak Bay Helstone’un şu sıralar bana karşı biraz önyargılı olduğunu bilmenizi isterim.”

“Biliyorum — aranızdaki anlaşmazlıkları duydum. Emin olun, hepsi eriyip gidecek. Şu koşullarda bir ittifak kurma fırsatına karşı koyamaz.”

“Onu yanımda görmek isterim; sağlam bir adamdır.”

“Ben de öyle düşünüyorum.”

“Yaşlı bir kılıç; biraz paslı, ama ağzı ve çeliği hâlâ çok iyi.”

“Peki, Bay Moore; onu size kazandıracağım — yani, eğer ben kazanabilirsem.”

“Sizin kazanamayacağınız kim var?”

“Belki papazı kazanamam; ama deneyeceğim.”

“Denemek mi! Bir sözünüze, bir gülümsemenize boyun eğer.”

“Hiç de değil. Birkaç fincan çay, biraz kızarmış ekmekle kek ve bolca itiraz, yakınma ve ikna çabası gerekecek. Hava da epey serinledi.”

“Titrediğinizi görüyorum. Sizi burada tutarak yanlış mı ediyorum? Oysa hava öyle sakin — bana hatta sıcak geliyor — sizin gibi birinin arkadaşlığıysa benim için öyle nadir bir zevk. Daha kalın bir şala sarınsaydınız——”

“Biraz daha kalabilirim; saatin ne kadar geç olduğunu fark etmeyebilirim, bu da Bayan Pryor’u üzer. Fieldhead’de erken ve düzenli saatlere uyarız, Bay Moore; kulübedeki kız kardeşinizin de öyle yaptığına eminim.”

“Evet; ama Hortense’le aramızda dünyanın en elverişli anlaşması var: ikimiz de canımızın istediğini yapacağız.”

“Peki, canınız ne yapmak istiyor?”

“Haftada üç gece değirmende uyurum; ama pek dinlenmeye ihtiyacım yoktur. Ay ışıklı, ılık gecelerde de şafak sökene dek sık sık Hollow’da dolaşırım.”

“Çok küçükken, Bay Moore, dadım o Hollow’da perilerin görüldüğüne dair öyküler anlatırdı. Babam değirmeni yaptırmadan önceydi; o zamanlar burası bütünüyle ıssız bir vadiydi. Büyüsüne kapılacaksınız.”

“Korkarım çoktan kapıldım,” dedi Moore alçak sesle.

“Ama korunmanız gereken şeyler perilerden daha tehlikeli,” diye sürdürdü Miss Keeldar.

“Daha tehlikeli şeyler,” diye ekledi Moore.

“Hem de çok daha tehlikeli. Örneğin, şu deli Kalvinist ve Jakoben dokumacı Michael Hartley’le karşılaşmak hoşunuza gider mi? Kaçak avcılığa meraklı olduğunu, geceleri sık sık tüfeğiyle dışarı çıktığını söylüyorlar.”

“Onunla karşılaşma talihine çoktan eriştim. Bir gece uzun uzun tartıştık. Tuhaf bir küçük olaydı; hoşuma gitti.”

“Hoşunuza mı gitti? Zevkinize hayranım! Michael aklı başında biri değil. Nerede karşılaştınız?”

“Vadinin en kuytu, en gölgeli yerinde; suyun sığ aktığı, çalılıkların altındaki yerde. Şu tahta köprünün yakınında oturduk. Ay ışığı vardı ama gökyüzü bulutluydu; rüzgâr da çok sert esiyordu. Sohbet ettik.”

“Siyaset üzerine mi?”

“Din üzerine de. Sanırım ay dolunaydı; Michael da olabilecek en çılgın hâlindeydi. Antinomiyan üslubuyla tuhaf küfürler savurdu.”

“Kusura bakmayın ama onu dinleyerek oturduğunuza göre siz de neredeyse onun kadar deli olmalısınız.”

“Sayıklarında insanı çeken vahşi bir şey var. Adam bütünüyle deli olmasaydı yarı şair olurdu; ahlaksız bir sefih olmasaydı belki peygamber. Cehennemin kaçınılmaz yazgım olduğunu, alnımda canavarın damgasını gördüğünü, başından beri dışlanmış olduğumu ciddi ciddi söyledi. Tanrı’nın gazabının bana hazırlandığını, gece gördüğü bir düşte sonumun nasıl geleceğini ve buna hangi aracın yol açacağını gördüğünü de ekledi. Daha fazlasını öğrenmek istedim ama şu sözlerle çekip gitti: ‘Son henüz gelmedi.’”

“Onu bir daha gördünüz mü?”

“Yaklaşık bir ay sonra pazardan dönerken onunla Moses Barraclough’a rastladım; ikisi de fena hâlde sarhoştu. Yol kenarında çılgınca dua ediyorlardı. Bana Şeytan diye seslenip çekip gitmemi söylediler; ayartılmaktan kurtulmak için feryat ettiler. Birkaç gün önce de Michael, şapkasız ve gömleğinin kolları sıvalı hâlde muhasebe odasının kapısına gelme zahmetine katlandı; paltosuyla kunduz kürklü şapkası meyhanede rehin kalmıştı. İçimi rahatlatan şu haberi verdi: Bay Moore’a evini düzene koymasını söylememi istermiş, çünkü ruhu yakında kendisinden istenebilirmiş.”

“Bunları hafife mi alıyorsunuz?”

“Zavallı adam haftalardır içiyordu; delirium tremens eşiğinde bir hâldeydi.”

“Ne olmuş? Kendi kehanetlerini gerçekleştirmeye kalkışması daha olası.”

“Bu tür olayların insanın sinirlerini bozmasına izin vermemek gerekir.”

“Bay Moore, eve gidin!”

“Bu kadar çabuk mu?”

“Su arkı ve ağaçlıkların çevresinden dolaşmayın; tarlaların içinden dosdoğru gidin.”

“Daha erken.”

“Geç oldu. Ben içeri giriyorum. Bu gece Hollow’da dolaşmayacağınıza söz verir misiniz?”

“İstiyorsanız.”

“İstiyorum. Hayatı değersiz mi buluyorsunuz, sorabilir miyim?”

“Hiç de değil. Tam tersine, son zamanlarda hayatımı paha biçilmez buluyorum.”

“Son zamanlarda mı?”

“Artık varoluş benim için ne amaçsız ne de umutsuz; üç ay önce ikisi de öyleydi. O zaman boğuluyordum; boğulup gitmeyi de neredeyse istiyordum. Birden biri elini uzattı bana; öylesine zarif bir eldi ki ona güvenmeye neredeyse cesaret edemedim. Ama gücü beni yıkımdan kurtardı.”

“Gerçekten kurtuldunuz mu?”

“Şimdilik. Yardımınız bana yeni bir fırsat verdi.”

“Bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirerek yaşayın. Michael Hartley’ye hedef olmayın. İyi geceler!”

Miss Helstone, ertesi günün akşamını Fieldhead’de geçireceğine söz vermişti. Sözünü tuttu. O zamana dek kasvetli saatler geçirmişti. Zamanının çoğunu kendi odasına kapanarak geçirmiş, yalnızca yemeklerde amcasına katılmak için dışarı çıkmıştı. Fanny’nin sorularını önlemek için de elbise tadilatıyla uğraştığını ve rahatsız edilmemek için yukarıda dikiş dikmeyi yeğlediğini söylemişti.

Gerçekten de dikiş dikiyordu. İğnesini durmaksızın çalıştırıyor, ama zihni parmaklarından hızlı işliyordu. Yeniden, hem de her zamankinden daha şiddetle, ne kadar ağır ya da can sıkıcı olursa olsun, kendini verebileceği kalıcı bir iş istiyordu. Amcasına bir kez daha yalvarmalıydı; ama önce Bayan Pryor’a danışacaktı. Ayak ucunda oturduğu küçük beyaz kanepenin üzerine serilmiş ince muslin yaz elbisesini elleriyle pliseleyip dikerken, zihni de aynı gayretle tasarılar kuruyordu. İki işle birden uğraşırken arada bir gözleri yaşarıyor, gözyaşları çalışan ellerine düşüyordu; ama bu duygu belirtisi seyrek görülüyor ve hemen kayboluyordu. Keskin acı geçiyor, gözlerindeki bulanıklık dağılıyordu. İğnesine yeniden iplik geçiriyor, piliyle süsünü düzeltiyor ve çalışmayı sürdürüyordu.

Öğleden sonra geç vakit giyindi. Fieldhead’e vardı; çay tam getirilirken meşe döşeli salonda göründü. Shirley ona neden bu kadar geç geldiğini sordu.

“Çünkü elbisemi dikiyordum,” dedi. “Bu güzel güneşli günler kışlık merinos elbisemden utanmama yol açtı; ben de daha hafif bir giysiyi elden geçirdim.”

“Üzerinizde görmekten hoşlandığım bir şey olmuş,” dedi Shirley. “Tam bir hanımefendi gibisiniz, küçük Caroline. Öyle değil mi, Bayan Pryor?”

Bayan Pryor iltifat etmez, kişinin görünüşü hakkında olumlu ya da olumsuz yorumlarda da pek bulunmazdı. Bu kez yalnızca yanına otururken Caroline’in buklelerini yanağından sıyırdı, yüzünün oval çizgilerini okşadı ve “Biraz zayıflamış, biraz da solmuşsun, sevgilim. İyi uyuyor musun? Gözlerin yorgun görünüyor,” dedi. Ona kaygıyla baktı.

“Bazen kederli düşler görüyorum,” diye karşılık verdi Caroline. “Gece bir iki saat uyanık kaldığımda papaz evini durmadan kasvetli, eski bir yer olarak düşünüyorum. Kilise mezarlığına çok yakın olduğunu biliyorsunuz. Evin arka bölümü çok eski; oradaki dış mutfakların bir zamanlar mezarlığın içinde kaldığı ve altlarında mezarlar olduğu söyleniyor. Papaz evinden ayrılmayı çok istiyorum.”

“Sevgilim, batıl inançlı değilsin, değil mi?”

“Hayır, Bayan Pryor; ama galiba sinirleri hassaslaşmaya başlayan biri oluyorum. Her şeyi eskisinden daha karanlık görüyorum. Eskiden hiç bilmediğim korkularım var; hayaletlerden değil, uğursuz işaretlerden ve felaketlerden korkuyorum. Üstelik zihnimde tarif edemediğim bir ağırlık var; ondan kurtulmak için dünyaları verirdim ama kurtulamıyorum.”

“Tuhaf!” diye haykırdı Shirley. “Ben hiç böyle hissetmem.” Bayan Pryor bir şey söylemedi.

“Güzel hava, hoş günler, güzel manzaralar bana hiç keyif vermiyor,” diye sürdürdü Caroline. “Sakin akşamlar benim için sakin değil. Eskiden yumuşak bulduğum ay ışığı şimdi yalnızca hüzünlü görünüyor. Bu bir zihin zayıflığı mı, Bayan Pryor, yoksa nedir? Elimde değil. Sık sık karşı koymaya çalışıyorum. Akıl yürütüyorum; ama akıl da çaba da hiçbir şeyi değiştirmiyor.”

“Daha çok hareket etmelisin,” dedi Bayan Pryor.

“Hareket mi! Yeterince hareket ediyorum. Yığılıp kalacak hâle gelene dek yürüyorum.”

“Sevgilim, evden uzaklaşmalısın.”

“Bayan Pryor, evden uzaklaşmak isterim; ama amaçsız bir geziye ya da ziyarete çıkmak değil. Sizin gibi mürebbiye olmak istiyorum. Bu konuda amcamla konuşursanız bana çok büyük iyilik etmiş olursunuz.”

“Saçmalık!” diye araya girdi Shirley. “Aklına nereden geldi? Mürebbiye olmak! Doğrudan köle olsan daha iyi. Buna ne gerek var? Neden böyle acı verici bir adımı düşünüyorsun?”

“Sevgilim,” dedi Bayan Pryor, “mürebbiye olmak için çok gençsin ve yeterince güçlü değilsin. Mürebbiyelerin üstlendiği işler çoğu zaman ağırdır.”

“Beni meşgul edecek ağır işlere ihtiyacım olduğunu sanıyorum.”

“Meşgul olmak mı!” diye haykırdı Shirley. “Ne zaman boş duruyorsun ki? Senden daha çalışkan bir kız görmedim. Hep iş başındasın. Gel,” diye sürdürdü, “yanıma otur, biraz çay iç de kendine gel. Benden ayrılmak istediğine göre dostluğuma pek değer vermiyorsun, öyle mi?”

“Elbette değer veriyorum, Shirley; senden ayrılmak istemiyorum. Bir daha senin kadar sevgili bir dost bulamam.”

Bu sözler üzerine Miss Keeldar, içten gelen sevgi dolu bir hareketle elini Caroline’in eline koydu; yüzündeki ifade de bu hareketi tamamlıyordu.

“Öyle düşünüyorsan kıymetimi bil,” dedi, “benden kaçıp gitme. Bağlandığım kişilerden ayrılmaktan nefret ederim. Şuradaki Bayan Pryor bazen beni bırakmaktan söz ediyor; kendimden daha avantajlı bir ilişki kurabileceğimi söylüyor. Eski moda bir anneyi modaya uygun, şık bir şeyle değiştirmeyi düşünmek kadar akıl dışı. Sana gelince… Doğrusu, artık gerçek dost olduğumuzu sanmaya başlamıştım; Shirley’i, Shirley’in seni sevdiği kadar sevdiğini düşünmüştüm. O da sevgisini esirgemez.”

“Shirley’i seviyorum. Her gün daha çok seviyorum. Ama bu beni güçlü ya da mutlu etmiyor.”

“Peki, büsbütün yabancıların yanında, onlara bağımlı olarak yaşamak seni güçlü ya da mutlu eder mi? Etmez. Bu deneme yapılmamalı; söylüyorum, sonuçsuz kalır. Mürebbiyelerin genellikle sürdürdüğü o yalnız, kimsesiz hayata dayanamazsın; hastalanırsın. Buna izin vermem.”

Miss Keeldar bu yasağı son derece kararlı bir sesle dile getirdikten sonra sustu. Biraz sonra, hâlâ öfkeli görünerek yeniden konuştu: “Artık her günkü mutluluğum, küçük kır şapkasını ve ağaçların arasından parlayan ipek eşarbı yolun üzerinde gözlemek; sessiz, zeki, düşünceli arkadaşımın ve akıl hocamın bana döndüğünü bilmektir. Odaya gelip oturacak; ben de istediğimiz gibi ona bakacak, onunla konuşacak ya da onu kendi hâline bırakacağım. Bu sözlerim bencilce olabilir —öyle olduğunu biliyorum— ama dudaklarıma kendiliğinden gelen sözler bunlar; öyleyse söylüyorum.”

“Sana mektup yazardım, Shirley.”

“Mektuplar da ne ki? Çaresiz kalınca başvurulan bir yol sadece. Biraz çay iç, Caroline. Bir şeyler ye; hiçbir şey yemiyorsun. Gül, neşelen ve evde kal.”

Miss Helstone başını sallayıp iç çekti. Hayatında istediğini düşündüğü değişikliği yapmasına yardım etmeye ya da buna izin vermeye kimseyi nasıl ikna edeceğini biliyordu. Yalnızca kendi yargısına göre hareket edebilseydi, acılarına karşı belki sert ama etkili bir çare bulabileceğini düşündü. Fakat hiç kimseye, özellikle Shirley’e, tümüyle açıklayamadığı koşullara dayanan bu yargı, kendi gözleri dışında herkese anlaşılmaz ve tuhaf görünüyordu; bu nedenle karşı çıkılıyordu.

Rahat bir evi bırakıp “bir işe girmesi” için şu anda gerçekten maddi bir zorunluluk yoktu; üstelik amcasının bir şekilde ona kalıcı olarak bakması da pek muhtemeldi. Dostları böyle düşünüyordu ve görebildikleri kadarıyla doğru akıl yürütüyorlardı. Ama Caroline’in üstesinden gelmeye ya da kaçıp kurtulmaya böylesine heves ettiği tuhaf acılarından haberleri yoktu; uykusuz, eziyetli gecelerinden ve kasvetli günlerinden kuşkulanmıyorlardı. Bunları açıklamak hem olanaksız hem de umutsuzdu; bekleyip dayanmak tek çaresiydi. Yiyecek ve giyecekten yoksun birçok kişinin hayatı onunkinden daha neşeli, geleceği daha aydınlıktı; yoksullukla boğuşan nice insanın sıkıntısı daha hafifti.

“Şimdi için rahatladı mı?” diye sordu Shirley. “Evde kalmaya razı mısın?”

“Dostlarımın onayı olmadan ayrılmayacağım,” diye yanıtladı Caroline; “ama zamanla benim gibi düşünmek zorunda kalacaklarını sanıyorum.”

Bu konuşma sırasında Bayan Pryor hiç de rahat görünmüyordu. Alışılmış aşırı ketumluğu, özgürce konuşmasına ya da başkalarını yakından sorgulamasına pek izin vermezdi. Aklından sayısız soru geçirir, hiçbirini sormaya cesaret edemez; zihninde öğütler verir, ama diline getirmezdi. Caroline’le yalnız olsaydı belki yerinde bir şey söylerdi; Miss Keeldar’ın varlığı, alışkın olduğu hâlde, dudaklarını mühürlüyordu. Şimdi de, daha binlerce kez olduğu gibi, açıklayamadığı sinirli çekinceler onu araya girmekten alıkoydu. Miss Helstone’a duyduğu kaygıyı yalnız dolaylı yoldan gösterdi: ateşin onu fazla ısıtıp ısıtmadığını sordu, sandalyesiyle şöminenin arasına bir paravan koydu, cereyan geldiğini düşündüğü pencereyi kapattı ve sık sık huzursuzca ona baktı. Shirley yeniden konuştu: “Planını bozduğuma göre —umarım bozmuşumdur— şimdi kendi planımı kuracağım. Her yaz bir geziye çıkarım. Bu yaz iki ayımı ya İskoç göllerinde ya da İngiltere göllerinde geçirmeyi düşünüyorum; tabii sen de benimle gelmeyi kabul edersen. Reddedersen bir adım bile atmam.”

“Çok iyisin, Shirley.”

“İzin versen çok iyi davranırdım. İyi olmaya fazlasıyla hevesliyim. Herkesi kendimden sonra düşündüğüm doğrudur; bunun hem talihsizliğim hem alışkanlığım olduğunu biliyorum. Ama bu konuda kim benim gibi değil ki? Neyse, Kaptan Keeldar rahata kavuşup istediği her şeye, aklı başında, neşeli bir yoldaş da dâhil olmak üzere, sahip olunca, arta kalan çabasını o yoldaşı mutlu etmeye adamak ona büyük bir haz verir. Caroline, İskoçya’nın dağlık bölgelerinde mutlu olmaz mıyız? Oraya gideceğiz. Deniz yolculuğuna dayanabilirsen adalara da gideriz: Hebridler’e, Shetland’a, Orkney Adaları’na. İstemez misin? İstediğini görüyorum. Bayan Pryor, tanıklık edin; adı geçer geçmez yüzü aydınlandı.”

“Çok isterim,” diye karşılık verdi Caroline; böyle bir gezi düşüncesi ona yalnızca hoş değil, ruhunu canlandıracak kadar da güzel gelmişti. Shirley ellerini ovuşturdu.

“İşte, bir iyilik yapabilirim!” diye haykırdı. “Paramla güzel bir iş yapabilirim. Yıllık bin sterlinim yalnızca kirli banknotlardan, rengi kaçmış gine’lerden ibaret değil —ikisine de saygılı konuşayım, çünkü onlara bayılırım—; belki boynu büküğe sağlık, güçsüze kuvvet, kederliye teselli de verebilir. Bu parayla güzel bir eski evde oturmaktan, saten elbiseler giymekten, tanıdıkların hürmetini ve yoksulların saygısını görmekten daha iyi bir şey yapmaya kararlıydım. İşte başlangıç. Bu yaz, Caroline, Bayan Pryor’la ben Kuzey Atlantik’e, Shetland’ın ötesine, belki Faroe Adaları’na gideceğiz. Suderoe’de fokları, kuşkusuz Stromoe’de denizkızlarını göreceğiz. Caroline gülüyor, Bayan Pryor. Onu güldürdüm; ona iyilik ettim.”

“Gitmek isterim, Shirley,” dedi Miss Helstone bir kez daha. “Dalgaların, okyanus dalgalarının sesini duymayı ve düşlerimde canlandırdığım hâlleriyle onları görmeyi özlüyorum: yok olup yeniden beliren, zambaklardan daha beyaz köpük çelenklerinin serpildiği, kabaran yeşil ışık yığınları gibi. Deniz kuşlarının rahatsız edilmeden yaşayıp ürediği ıssız kayalık adacıkların kıyılarından geçmek beni çok mutlu edecek. Eski İskandinavyalıların, Vikinglerin izinden gideceğiz. Norveç kıyılarını neredeyse göreceğiz. Önerin içimde son derece belirsiz bir sevinç uyandırdı; ama yine de sevinç bu.”

“Gece uyanık yattığında papaz evinin arka mutfağının altındaki mezarları değil de Fitful Head’i, çevresinde çığlık atan martıları ve üstüne çarpan dalgaları düşünecek misin?”

“Deneyeceğim. Kefen parçalarını, tabut kırıklarını, insan kemiklerini ve küfü düşünmek yerine, ne balıkçının ne avcının uğradığı ıssız kıyılarda güneşlenen fokları; yosunların arasına yerleşmiş inci gibi yumurtalarla dolu kaya yarıklarını; ürkmeden mutlu sürüler hâlinde beyaz kumları kaplayan kuşları hayal edeceğim.”

“Peki zihninde taşıdığını söylediğin o tarif edilmez ağırlığa ne olacak?”

“Bütün o engin denizin, donmuş bölgeden solgun, akışkan gök gürültüsünün içinden hızla geçen bir balina sürüsünün üzerinde nasıl dalgalandığını düşünerek unutmaya çalışacağım. Belki yüz balina; tufandan önce dünyaya gelmiş denecek kadar iri, sürünün başındaki yaşlı erkek balinanın izinde çalkalanıp parıldayarak yuvarlanan yüz balina. Zavallı Smart’ın şu dizeleri söylerken aklında canlandırdığı türden bir yaratık:—

'Gelgitlere karşı koyar, devasa balina
Yol alırken belirir.'

“Umarım gemimiz böyle bir sürüye, senin deyişinle bir balina sürüsüne rastlamaz, Caroline. (Deniz mamutlarının ‘ebedî tepelerin’ eteklerinde otladığını, deniz dalgalarının aktığı uçsuz bucaksız vadilerde tuhaf yemler yediğini hayal ettiğini sanıyorum.) Yaşlı erkek balinanın gemimizi alabora etmesini istemem.”

“Shirley, sen de denizkızları göreceğini mi umuyorsun?”

“En azından birini göreceğim; daha azına razı değilim. Üstelik şöyle bir hâlde karşıma çıkacak. Ağustosun geç bir akşamında güvertede tek başıma yürüyor, dolunayın altında hem onu seyrediyor hem de onun tarafından seyrediliyor olacağım. Denizin yüzeyinde, sessizce yükselip görkemle asılı duran ayın altında beyaz bir şey belirecek. Nesne parlayıp batacak. Yeniden yükselecek. Anlaşılır bir sesle haykırdığını işitir gibi olacağım; seni kamaradan çağıracağım, alacakaranlık dalgadan yükselen, kaymaktaşı kadar güzel bir görüntü göstereceğim. Uzun saçlarını, kalkmış, köpük gibi bembeyaz kolunu, yıldız gibi parlayan oval aynayı ikimiz de göreceğiz. Yaklaşacak; insan yüzü açıkça seçilecek—seninkine benzeyen bir yüz. Solgunluğun çirkinleştirmediği, düzgün ve saf (kusura bakma, bu sözcük tam yerinde)—düzgün ve saf çizgileri olan bir yüz. Bize bakacak ama senin gözlerinle değil. Kurnaz bakışında doğaüstü bir çekicilik göreceğim. Bize işaret edecek. Erkek olsaydık bu işarete atılırdık; daha soğuk büyücü uğruna soğuk dalgaya meydan okurduk. Kadın olduğumuz için korksak da güvendeyiz. Kıpırtısız bakışımızı anlıyor; güçsüz kaldığını hissediyor; yüzünden öfke geçiyor. Bizi büyüleyemiyor ama dehşete düşürecek; yükseliyor ve karanlık dalga sırtında bütün çıplaklığıyla süzülüyor. Baştan çıkaran dehşet! Kendimizin canavarca benzeri! Sonunda, vahşi bir çığlıkla dalınca rahatlamayacak mısın Caroline?”

“Ama Shirley, bize benzemiyor ki. Ne baştan çıkarıcıyız ne dehşet verici, ne de canavar.”

“Bizim cinsimizden bazılarının bu üçünü de taşıdığı söylenir. ‘Kadın’ denince genellikle bu özellikleri yakıştıran erkekler var.”

“Canlarım,” diye araya girdi Bayan Pryor, “son on dakikadır konuşmanızın biraz hayal ürünü olduğunu düşünmüyor musunuz?”

“Ama hayallerimizin zararı yok, değil mi efendim?”

“Denizkızlarının var olmadığını biliyoruz; öyleyse neden varlarmış gibi konuşuyoruz? Var olmayan bir şeyden söz etmek nasıl ilginizi çekebilir?”

“Bilmiyorum,” dedi Shirley.

“Canım, sanırım biri geldi. Siz konuşurken sokakta bir ayak sesi duydum; bahçe kapısı da gıcırdamıyor mu?”

Shirley pencereye yürüdü.

“Evet, biri var,” dedi, sakince dönüp uzaklaşırken. Yeniden yerine oturduğunda yüzüne duyarlı bir kızıllık yayıldı; gözlerinde titrek bir ışık bir yandan alevlenip bir yandan yumuşadı. Elini çenesine götürdü, bakışlarını yere indirdi ve beklerken düşüncelere dalmış gibiydi.

Hizmetçi Bay Moore’un geldiğini haber verdi; Bay Moore kapıda belirince Shirley döndü. İçeri girip durduğunda boyu çok uzun görünüyordu; üç hanımın yanında daha da belirginleşiyordu, çünkü hiçbirinin boyu ortalamanın pek üstünde değildi. İyi görünüyordu; son on iki ayda hiç olmadığı kadar iyi. Gözlerinde ve yüzünün renginde bir tür gençlik yeniden parlıyordu; canlanmış bir umut ve kararlı bir amaç duruşunu sağlamlaştırıyordu. Yüzü hâlâ kararlılık gösteriyordu, ama sertlik değil. Ciddiyeti kadar neşeli de görünüyordu.

“Az önce Stilbro’dan döndüm,” dedi Bayan Keeldar’ı selamlarken. “Görevimin sonucunu size bildirmek için uğramak istedim.”

“Beni merakta bırakmamakla iyi ettiniz,” dedi. “Ziyaretiniz tam zamanında. Oturun. Çayımız bitmedi. Çayı sevecek kadar İngilizleştiniz mi, yoksa kahveye bağlılığınızı hâlâ sürdürüyor musunuz?”

Moore çayı kabul etti.

“İngiliz vatandaşlığına alışıyorum,” dedi. “Yabancı alışkanlıklarım birer birer siliniyor.”

Sonra Bayan Pryor’a saygılarını sundu; aralarındaki yaş farkına uygun ağırbaşlı bir tevazuyla bunu çok iyi yaptı. Ardından Caroline’a baktı—gerçi onu ilk görüşü değildi; bakışları daha önce de ona ilişmişti. Oturduğu yere doğru eğildi, elini uzattı ve nasıl olduğunu sordu. Pencereden gelen ışık Miss Helstone’a vurmuyordu; sırtı pencereye dönüktü. Sessiz, ama biraz kısık bir yanıt; hareketsiz duruşu ve alacakaranlığın dostça koruması, ele veren her belirtiyi gözlerden saklıyordu. Titrediğini ya da kızardığını, yüreğinin sarsıldığını ya da sinirlerinin ürperdiğini kimse söyleyemezdi; duygulandığını kimse kanıtlayamazdı. Bundan daha mesafeli bir selamlaşma olamazdı. Moore, Bayan Keeldar’ın karşısında, Caroline’ın yanındaki boş sandalyeye oturdu. Kendine iyi bir yer seçmişti. Yanındaki kadın, yakınlığın sağladığı koruma sayesinde bakışlarından saklanmış, her geçen an koyulaşan alacakaranlığın gölgesine de sığınmıştı. Moore’un adını ilk duyduğunda başkaldıran duygularını yalnızca görünüşte değil, gerçekten de dizginlemeyi kısa sürede başardı.

Konuşmasını Bayan Keeldar’a yöneltti.

“Kışlaya gittim,” dedi, “ve Albay Ryde’la görüştüm. Planlarımı onayladı, istediğim desteği sağlayacağına söz verdi. Hatta gerekenden daha kalabalık bir kuvvet önerdi; yarım düzine kişi yeter. Kırmızı ceketlilerin altında ezilmeye niyetim yok. Onlara başka bir şeyden çok gösteriş için ihtiyaç var. Asıl güvencem kendi sivillerim.”

“Bir de kaptanları,” diye araya girdi Shirley.

“Ne, Kaptan Keeldar mı?” diye sordu Moore, hafifçe gülümseyerek ve gözlerini kaldırmadan. Bunu söylerken sesi şakacıydı ama son derece saygılı ve ölçülüydü.

“Hayır,” diye karşılık verdi Shirley, gülümsemeye gülümsemeyle yanıt vererek. “Kendi sağ kolunun gücüne çok güvenen Kaptan Gérard Moore’dan söz ediyorum, sanırım.”

“Muhasebe odasının cetveli de elinde,” diye ekledi Moore. Her zamanki ciddiyetine dönüp devam etti: “Bu akşamki postayla İçişleri Bakanı’ndan, benim mektubuma yanıt olarak bir not aldım. Anlaşılan kuzeydeki durumdan kaygılılar; özellikle değirmen sahiplerinin uyuşukluğunu ve yüreksizliğini kınıyorlar. Benim hep söylediğim gibi, mevcut koşullarda eylemsizliğin suç olduğunu, korkaklığınsa zulüm sayıldığını belirtiyorlar; çünkü ikisi de ancak kargaşayı körükleyip sonunda kanlı ayaklanmalara yol açabilir. İşte not, incelemeniz için getirdim; Nottingham, Manchester ve başka yerlerdeki gelişmelere ilişkin haberleri içeren bir gazete yığını da var.”

Mektupları ve gazeteleri çıkarıp Bayan Keeldar’ın önüne koydu. O okurken sessizce çayını içti; ama dili susmuş olsa da gözlem gücü hiç de iş başından ayrılmış görünmüyordu. Arka planda oturan Bayan Pryor, bakışlarının eriştiği alana girmiyordu; iki genç hanım ise bakışlarından bolca nasibini alıyordu.

Tam karşısında oturan Bayan Keeldar’ı görmek için çaba gerekmiyordu. Gözlerini kaldırdığında bakışlarının ilk doğal olarak bulduğu kişi oydu; gün ışığından geriye kalan batıdaki altın parıltı üzerine vurduğundan, biçimi arkasındaki koyu renkli ahşap panellerin önünde belirginleşiyordu. Birkaç dakika önce yanaklarına yükselen renk hâlâ Shirley’nin duru yanağındaydı. Okurken aşağı bakan gözlerinin koyu kirpikleri, alacakaranlıkta bile zarif çizgisi belli olan kaşları ve neredeyse simsiyah parlayan bukleleri, kızarmış tenini karşıtlıkla kırmızı bir kır çiçeğinin tazeliği kadar güzel gösteriyordu. Duruşunda doğal bir zarafet, ipek elbisesinin bol ve parlak kıvrımlarında sanatsal bir etki vardı. Sade kesimli bu giysi, değişken ışıklar saçan rengiyle neredeyse görkemliydi; çözgüsüyle atkısının tonları, sülünün boynundaki renk gibi derin ve değişkendi. Kolundaki ışıldayan bilezik altınla fildişini karşı karşıya getiriyordu. Bütün görüntüde parlak bir şey vardı. Moore’un gözleri üzerinde uzun süre kaldığına göre onun da böyle düşündüğünü varsayabiliriz; ama duygularını ya da düşüncelerini yüzünde belli etmesine pek izin vermezdi. Huysuz denebilecek ölçüde ağırkanlıydı; gösterişsiz, yumuşaklığını yitirmeyen ama ciddi bir ifadeyi başka her şeye yeğlerdi.

Dümdüz karşısına bakarsa hemen yanında oturan Caroline’ı göremezdi. Bu yüzden onu gözlem alanına iyice almak için biraz manevra yapması gerekiyordu. Sandalyesinde geriye yaslanıp ona baktı. Miss Helstone’da ne o ne de bir başkası parlaklık bulabilirdi. Gölgeye oturmuş, çiçeksiz ve süssüzdü; giysisi, yalnızca ince soluk mavi çizgileriyle renklendirilen sade bir muslin elbiseydi. Yüzünde kızarıklık ya da heyecan yoktu; bu soluk ışıkta saçlarıyla gözlerinin kahverengiliği bile seçilmiyordu. Varisle karşılaştırıldığında zarif bir karakalem eskizi, canlı bir tablonun yanında nasıl kalırsa öyle kalıyordu. Robert onu son gördüğünden beri büyük bir değişim olmuştu. Bunu fark edip etmediği anlaşılamazdı. Bu yönde hiçbir şey söylemedi.

“Hortense nasıl?” diye usulca sordu Caroline.

“Çok iyi; ama işsiz kaldığından yakınıyor. Seni özlüyor.”

“Ona benim de kendisini özlediğimi söyle; her gün biraz Fransızca yazıp okuyorum.”

“Ona sevgilerini gönderip göndermediğini soracak; bu konuda hep titizdir. İlgi görmekten hoşlandığını biliyorsun.”

“En içten sevgilerimi, hem de en içtenini. Biraz vakti olduğunda bana kısacık bir not yazarsa haber almaktan mutlu olacağımı da söyle.”

“Ya unutursam? Selam iletme konusunda pek güvenilir sayılmam.”

“Hayır, unutma Robert. Bu bir nezaket sözü değil; gerçekten söylüyorum.”

“Öyleyse vaktinde iletmek gerekir.”

“Rica ederim.”

“Hortense gözyaşlarını tutamayacak. Öğrencisi söz konusu olunca yüreği yumuşar; yine de bazen amcanın buyruklarına fazlasıyla harfiyen uyduğun için seni azarlar. Sevgi de aşk gibi, ara sıra haksızlık eder.”

Caroline bu sözlere yanıt vermedi; çünkü yüreği gerçekten de sıkıntılıydı ve cesaret edebilse mendilini gözlerine götürürdü. Cesaret edebilse, Hollow’un Kulübesi’nin bahçesindeki çiçeklerin bile onun için ne kadar değerli olduğunu; o evin küçük oturma odasının dünyadaki cenneti olduğunu; sürgündeki ilk kadının Aden’e dönmeyi özlemesi kadar, oraya dönmeyi özlediğini de söylerdi. Ama bunları söylemeye cesaret edemediğinden sustu; Robert’ın yanında sessizce oturup onun bir şey daha söylemesini bekledi. Uzun zamandır bu kadar yakında olmamıştı; uzun zamandır onun sesi kendisine seslenmemişti. Bu buluşmanın Robert’ı mutlu ettiğini az da olsa akla yatkın, hatta mümkün sayabilseydi, kendisi derin bir mutluluk duyardı. Yine de onu sevindirmiş olabileceğinden kuşku duyarak, canını sıkmış olmasından korkarak, buluşmanın armağanını kafese giren güneş ışığını karşılayan tutsak bir kuş gibi kabul etti. Şimdiki mutluluk duygusuna karşı tartışmanın, direnmenin yararı yoktu; Robert’ın yanında olmak yeniden canlanmak demekti.

Bayan Keeldar kâğıtları bıraktı.

“Bu tehditkâr haberlerin hepsi sizi sevindirdi mi, üzdü mü?” diye sordu kiracısına.

“Tam olarak ikisi de değil; ama bana yol gösterdiği kesin. Tek planımızın kararlı davranmak olduğunu görüyorum. Kan dökülmesini önlemenin en iyi yolunun etkili hazırlık ve kararlı bir tutum olduğunu anlıyorum.”

Sonra belirli bir paragrafı görüp görmediğini sordu. Bayan Keeldar görmediğini söyleyince Moore paragrafı göstermek için ayağa kalktı. Konuşmayı onun önünde ayakta sürdürdü. Söylediklerinden, ikisinin de Briarfield çevresinde kargaşa çıkmasını beklediği belliydi; ancak bunun ne biçimde patlak vermesini bekledikleri belirtilmedi. Ne Caroline ne de Bayan Pryor soru sordu. Konu serbestçe konuşulmaya uygun görülmüyordu; bu yüzden hanım ile kiracısı ayrıntıları kendilerine sakladı, dinleyenlerin merakıyla rahatsız edilmediler.

Bayan Keeldar, Bay Moore’la konuşurken hem canlı hem ağırbaşlı, hem içten hem de kendine saygılı bir ton takınıyordu. Ne var ki mumlar getirilip ateş harlanınca ve ortaya çıkan ışık yüzündeki ifadeyi görünür kılınca, onun baştan sona ilgi, canlılık ve içtenlikle dolu olduğu anlaşılıyordu. Davranışlarında cilve yoktu; Moore’a karşı ne hissediyorsa bunu ciddiyetle hissediyordu. Onun duyguları da ciddi, görüşleri de anlaşılan kararlıydı; etkilemek, göz kamaştırmak ya da iz bırakmak için küçük oyunlara başvurmuyordu. Yine de bir ölçüde üstünlük kurmayı başarıyordu; çünkü daha tok sesi, ne kadar yumuşakça ayarlansa da, biraz daha sert zihni zaman zaman, istemeden ve kasıt gütmeden, buyurgan bir söz ya da tonla Shirley’nin yumuşak sesini ve duyarlı ama soylu yaradılışını bastırıyordu. Bayan Keeldar onunla konuşurken mutlu görünüyordu; sevinci iki katlı gibiydi: geçmişin ve bugünün, anıların ve umudun sevinci.

Az önce anlattıklarım, Caroline’ın bu ikisi hakkındaki düşünceleriydi. Anlatılanları o hissetmişti. Böyle hissederken acı çekmemeye çalışmış ama yine de keskin bir acıyla sarsılmıştı. Gerçekten de sefil durumdaydı. Birkaç dakika önce açlıktan tükenmiş yüreği bir damla ve bir lokma besin tatmıştı; bu besin cömertçe verilseydi, sönmekte olan yaşamı yeniden canlandıracak bir bolluk getirirdi. Ama cömert sofra elinden alınıp başkasının önüne konmuş, o da şölenin yalnızca seyircisi olarak kalmıştı.

Saat dokuzu vurdu; Caroline’ın eve gitme vaktiydi. İşlerini toparladı, nakışını, makasını ve yüksüğünü çantasına koydu. Bayan Pryor’a sessizce iyi geceler dedi; hanımdan her zamankinden daha sıcak bir el sıkışı aldı. Bayan Keeldar’ın yanına gitti.

“İyi geceler Shirley!”

Shirley ayağa fırladı. “Ne! Daha şimdiden mi? Hemen gidiyor musun?”

“Saat dokuzu geçti.”

“Saati hiç duymadım. Yarın yine geleceksin, bu gece mutlu olacaksın, değil mi? Planlarımızı unutma.”

“Evet,” dedi Caroline. “Unutmadım.”

Aklı, ne bu planların ne de başka herhangi bir şeyin ruhsal dinginliğini kalıcı olarak geri getirebileceğinden kuşku duyuyordu. Yakınında duran Robert’a döndü. Başını kaldırınca şömine rafındaki mumların ışığı yüzüne tam vurdu. Yüzündeki solgunluk, değişim ve kederli anlam apaçık ortaya çıktı. Robert’ın gözleri keskindi; isteseydi görmüş olabilirdi. Görüp görmediğini belli eden hiçbir şey yoktu.

“İyi geceler!” dedi yaprak gibi titreyerek; ince elini aceleyle uzatıp ondan bir an önce ayrılmaya çalıştı.

“Eve mi gidiyorsun?” diye sordu; eline dokunmadı.

“Evet.”

“Fanny seni almaya mı geldi?”

“Evet.”

“Yolun bir kısmında sana eşlik edeyim; ama papaz evine kadar değil. Eski dostum Helstone beni pencereden vurmasın sonra.”

Güldü ve şapkasını aldı. Caroline gereksiz yere zahmet etmemesini söyledi; o da şapkasını ve şalını giymesini tembihledi. Caroline hemen hazırlandı; ikisi de kısa süre sonra dışarıdaydı. Moore, elini her zamanki gibi koluna aldı; Caroline bu tavrın ne kadar nazik olduğunu her seferinde hissederdi.

“Önden gidebilirsin Fanny,” dedi ev hizmetçisine. “Sana yetişiriz.” Kız biraz öne geçince Caroline’ın elini avucuna aldı ve Fieldhead’e sık sık uğramasına sevindiğini söyledi. Bayan Keeldar’la yakınlığının sürmesini umuyordu; böyle bir arkadaşlık hem hoş hem de geliştirici olacaktı.

Caroline, Shirley’den hoşlandığını söyledi.

“Şüphesiz o da senden hoşlanıyor,” dedi Moore. “Dostluğunu dile getiriyorsa içten olduğundan emin ol. Rol yapamaz; ikiyüzlülükten nefret eder. Caroline, Hollow’un Kulübesi’nde seni bir daha hiç görmeyecek miyiz?”

“Sanırım amcam fikrini değiştirmezse hayır.”

“Şimdi çoğu zaman yalnız mısın?”

“Evet, epeyce. Bayan Keeldar dışında kimsenin arkadaşlığından pek zevk almıyorum.”

“Son zamanlarda kendini iyi hissediyor musun?”

“Çok iyiyim.”

“Kendine dikkat etmelisin. Hareket etmeyi sakın ihmal etme. Seni biraz değişmiş, biraz zayıflamış ve solgun buldum. Amcan sana iyi davranıyor mu?”

“Evet; her zamanki gibi.”

“Yani pek şefkatli değil; fazlasıyla koruyup kollamıyor, ilgilenmiyor. Öyleyse derdin ne Lina? Anlat.”

“Hiçbir şeyim yok Robert.” Ama sesi titredi.

“Yani bana anlatacağın hiçbir şey yok. Beni sırdaşın yapmayacaksın. Ayrılık bizi iyice yabancılaştıracak, öyle mi?”

“Bilmiyorum. Bazen neredeyse bundan korkuyorum.”

“Ama böyle olmamalı. ‘Eski dostluklar unutulsun mu, eski güzel günler?’”

“Robert, unutmadım.”

“Sanırım, Caroline, kulübeye gitmeyeli iki ay oldu.”

“İçine girmeyeli, evet.”

“Yürüyüşlerinde o yoldan hiç geçtin mi?”

“Bazen akşamları tarlaların tepesine kadar gelip aşağı baktım. Bir keresinde Hortense’i bahçede çiçeklerini sularken gördüm; bürodaki lambanı ne zaman yaktığını da biliyorum. Ara sıra ışığının yanmasını bekledim; seninle pencere arasındaki siluetini gördüm. Sen olduğunu biliyordum; biçimini neredeyse seçebiliyordum.”

“Şaşılacak şey, sana hiç rastlamamışım. Gün batımından sonra bazen Hollow’un tarlalarının tepesine yürürüm.”

“Yürüdüğünü biliyorum. Bir gece sana neredeyse seslenecektim; öyle yakınımdan geçtin.”

“Öyle mi? Yanından geçtim de seni görmedim! Yalnız mıydım?”

“Seni iki kez gördüm; ikisinde de yalnız değildin.”

“Yanımdaki kimdi? Muhtemelen Joe Scott’tan başkası değildir ya da ay ışığında kendi gölgemdir.”

“Hayır, ne Joe Scott’tı ne de gölgen Robert. İlkinde Bay Yorke’la birlikteydin; ikincisinde gölgen dediğin şey, alnı beyaz, bukleleri koyu renkli ve boynunda ışıldayan bir kolye taşıyan bir siluetti. Ama seni ve o peri gölgesini yalnızca bir an gördüm; konuşmanızı dinlemek için beklemedim.”

“Demek görünmeden dolaşıyorsun. Bu akşam elinde bir yüzük gördüm; Gyges’in yüzüğü olabilir mi? Bundan böyle büroda tek başıma otururken, belki de gecenin bir yarısı, Caroline’ın omzumun üzerinden eğilip aynı kitaptan benimle birlikte okuduğunu ya da yanımda kendi işiyle uğraşıp arada bir görünmeyen gözlerini yüzüme kaldırarak düşüncelerimi oradan okumaya çalıştığını hayal etmeme izin vereceğim.”

“Böyle bir eziyetten korkmana gerek yok. Yanına gelmiyorum; yalnızca uzakta durup başına ne geleceğini izliyorum.”

“Değirmen kapandıktan sonra akşamları çitlerin boyunca yürürken ya da geceleri bekçinin yerini aldığımda, yuvasının üzerinde kanat çırpan her küçük kuşu, her yaprağın hışırtısını, her kıpırtıyı sen sanacağım; ağaç gölgeleri senin biçimine bürünecek; alıçların beyaz çiçekleri arasında seni şöyle bir görür gibi olacağım. Lina, hayaletin gibi peşimde dolaşacaksın.”

“Bulunmamı istemeyeceğin hiçbir yerde olmayacağım; görülmesini ya da duyulmasını istemediğin hiçbir şeyi görmeyecek, duymayacağım.”

“Güpegündüz, kendi değirmenimde bile seni göreceğim. Nitekim bir kez gördüm de. Daha bir hafta önce uzun salonlarımdan birinin başında duruyordum; öteki uçta kızlar çalışıyordu. Yarım düzine kadarının arasında, gidip gelirlerken, sana benzeyen bir siluet gördüğümü sandım. Işığın ya da gölgenin belirsiz bir oyunuydu belki, belki de göz kamaştıran bir güneş ışını. Kızların yanına yürüdüm. Aradığım şey süzülüp gitmişti; kendimi önlük giymiş, dolgun iki genç kızın arasında buldum.”

“Beni çağırmadığın sürece değirmenine gelmeyeceğim, Robert.”

“Hayal gücümün bana oyun oynadığı tek zaman bu da değil. Bir gece pazardan geç dönüp kulübenin oturma odasına girdiğimde Hortense’i bulacağımı sanıyordum; ama onun yerine seni bulduğumu sandım. Odada mum yanmıyordu; kız kardeşim ışığı yukarı çıkarmıştı. Pencerenin perdesi çekili değildi, ay ışığı camlardan içeri doluyordu. İşte oradaydın Lina; pencerenin önünde, alışık olduğun bir duruşla hafifçe yana çekilmiş. Bir akşam davetinde gördüğüm gibi beyazlar giymiştin. Yarım saniyeliğine taze, canlı yüzün bana dönmüş, bana bakıyor gibiydi; yarım saniyeliğine yanına gidip elini tutmayı, uzun zamandır gelmeyişin için seni azarlayıp gelişine hoş geldin demeyi düşündüm. İki adım atınca büyü bozuldu. Elbisenin kumaşı biçim değiştirdi; teninin renkleri dağılıp şekilsizleşti. Doğrusu, oraya vardığımda geriye yalnızca beyaz bir muslin perdenin kıvrımlarıyla saksıda, çiçekleri pembeye kesmiş bir balsam bitkisi kalmıştı. ‘Sic transit’ vesaire.”

“Demek benim hayaletim değilmiş? Neredeyse öyle sanmıştım.”

“Hayır; yalnızca tül, porselen ve pembe çiçekler—dünyanın yanılsamalarından bir örnek.”

“Aklın bunca işle doluyken böyle yanılsamalara nasıl vakit bulduğuna şaşıyorum.”

“Ben de şaşıyorum. Ama Lina, içimde iki ayrı yaradılış buluyorum: biri dünya ve iş hayatı için, öteki ev ve dinlenme için. Gérard Moore değirmene ve pazara göre yetişmiş sert bir adamdır; kuzenin Robert dediğin kişi ise bazen Kumaşçılar Çarşısı’ndan ve muhasebe odasından başka yerlerde yaşayan bir hayalperesttir.”

“Bu iki yaradılış sana yakışıyor. Sağlıklı ve keyfin yerinde görünüyorsun. Birkaç ay önce yüzünde görmek insanın içini acıtan o bitkin ifade tümüyle silinmiş.”

“Fark ettin mi? Doğrusu, bazı sıkıntılardan sıyrıldım. Birkaç sığlığı atlattım; önümde artık daha geniş bir deniz var.”

“Rüzgâr da elverirse şimdi başarılı bir yolculuk umabilirsin, öyle mi?”

“Umut edebilirim, evet; ama umut aldatıcıdır. Rüzgârı da dalgayı da kimse denetleyemez. Sert esintilerle kabaran dalgalar denizcinin rotasını durmadan bozar; fırtına çıkabileceğini aklından çıkaramaz.”

“Ama sen esintiye hazırsın; iyi bir denizci, becerikli bir kaptansın. Usta bir dümencisin Robert; fırtınayı atlatırsın.”

“Kadın akrabam benim hakkımda hep iyi düşünür, ama sözlerini uğurlu bir alamet sayacağım. Bu gece onunla karşılaşmamı, görünüşü denizciye iyi şans getiren kuşlardan biriyle karşılaşmışım gibi düşüneceğim.”

“Hiçbir şey yapamayan, gücü olmayan birinden ne uğur gelir? Elimden bir şey gelmediğini biliyorum. Sana yardım etmeyi istediğimi söylememin faydası yok; bunu kanıtlayamıyorum. Ama gerçekten istiyorum. Başarıya ulaşmanı diliyorum. Büyük talih ve gerçek mutluluk diliyorum.”

“Bana başka ne diledin ki? Fanny ne bekliyor? Ona önden gitmesini söyledim. Ah, mezarlığa gelmişiz. Burada ayrılacağız sanırım. Yanımızda o kız olmasaydı kilisenin girişinde birkaç dakika oturabilirdik. Gece ne güzel; yaz gibi ılık ve durgun. Şimdilik Hollow’a dönmek için özel bir isteğim yok.”

“Ama şimdi girişte oturamayız, Robert.”

Caroline bunu, Moore onu girişe doğru çevirmekte olduğu için söyledi.

“Belki. Ama Fanny’ye içeri girmesini söyle. Geliyoruz, de. Birkaç dakika bir şeyi değiştirmez.”

Kilise saati onu çaldı.

“Amcam her zamanki devriyesine çıkacaktır; kiliseyi ve mezarlığı hep gözden geçirir.”

“Çıkarsa ne olmuş? Burada olduğumuzu bilen Fanny olmasaydı, onu atlatıp saklanmaktan zevk alırdım. O girişteyken biz doğu penceresinin altında dururduk; kuzey tarafına geçince güneye kayardık; gerekirse mezar taşlarından bazılarının ardına saklanırdık. Wynne’lerin o yüksek anıtı bizi tamamen gizlerdi.”

“Robert, ne neşelisin! Git! Git!” diye telaşla ekledi Caroline. “Ön kapıyı duyuyorum—”

“Gitmek istemiyorum; tam tersine, kalmak istiyorum.”

“Amcamın çok öfkeleneceğini biliyorsun. Jakoben olduğun için seni görmemi yasakladı.”

“Tuhaf bir Jakobenmişim!”

“Git Robert, geliyor; öksürdüğünü duyuyorum.”

“Diable! Garip, kalmak için içimde nasıl da inatçı bir istek var!”

“Fanny’nin başına ne getirdiğini hatırlıyorsun—” diye başladı Caroline, sonra ansızın sustu. Ardından gelmesi gereken sözcük “sevgilisi”ydi ama ağzından çıkaramadı. Bu sözcük, aklından geçirmeye hiç niyetli olmadığı düşünceleri—aldatıcı, huzur kaçırıcı düşünceleri—çağrıştıracak gibiydi. Moore o kadar ince eleyip sık dokumadı. “Fanny’nin sevgilisine mi?” dedi hemen. “Tulumbanın altında soğuk duş aldırmıştı, değil mi? Bana da aynısını zevkle yapar, herhalde. Şu yaşlı Türk’ü kışkırtmak isterdim—ama sana karşı değil. Yine de kuzenle sevgiliyi birbirinden ayırır, değil mi?”

“Ah, seni öyle düşünmez tabii ki; seninle kavgası tümüyle siyasi. Ama aralarının daha da açılmasını istemem; kendisi de çok ters biridir. İşte bahçe kapısında. Hem kendi iyiliğin hem benimki için git Robert!”

Yalvaran sözlerine yalvaran bir hareket ve daha da yalvaran bir bakış eşlik etti. Moore, kenetlenmiş ellerini bir an avuçlarının içine aldı; yukarı bakan gözlerine aşağıdan baktı, “İyi geceler!” dedi ve gitti.

Caroline, Fanny’nin ardından bir anda mutfak kapısına vardı. Aynı anda kürek biçimli şapkanın gölgesi ay ışığındaki bir mezar taşına düştü. Papaz bahçesinden, baston gibi dimdik çıkarak yavaş adımlarla mezarlığa indi; elleri arkasındaydı. Moore az kalsın yakalanıyordu. Sonunda “sıvışması”, kilisenin çevresinden dolanması ve nihayet Wynne’lerin gösterişli anıtının ardına uzun boyunu eğerek saklanması gerekti. Orada tam on dakika gizlenmek zorunda kaldı; çimenlere bir dizini koymuş, şapkasını çıkarmış, buklelerini çiylere açmıştı. Koyu renk gözleri ışıldıyor, dudakları bulunduğu yere duyduğu içten eğlenceyle aralanıyordu; çünkü papaz bu sırada üç fit ötesinde, hiç istifini bozmadan yıldızları seyrediyor ve enfiye çekiyordu.

Ne var ki Bay Helstone’un aklında en ufak bir kuşku yoktu. Yeğeninin neler yaptığını genellikle ancak kabaca bildiğinden ve onu yakından izlemeye değmez bulduğundan, o gün dışarı çıktığından haberi yoktu; odasında kitap okuduğunu ya da bir işle uğraştığını sanıyordu. Nitekim Caroline o sırada odasındaydı, ama amcasının yakıştırdığı o sakin uğraşlara dalmış değildi. Hızla çarpan yüreğiyle pencere önünde, perdenin arkasından kaygıyla bakıyor; amcasının içeri girmesini, kuzeninin de kaçıp kurtulmasını gözlüyordu. Sonunda dileği gerçekleşti. Bay Helstone’un eve girişini duydu; Robert’ın mezarların üzerinden atlayıp duvarı aşışını gördü; sonra duaya indi. Odasına döndüğünde Robert’ın anılarıyla baş başa kaldı. Uyku uzun süre gelmedi. Pencere önünde uzun uzun oturdu; eski bahçeye, daha da eski kiliseye, ay ışığında gri ve dingin duran mezarlara baktı. Geceyi, yıldızlarla döşeli yolunda, “gece yarısını çoktan geçip sabahın küçük saatlerine” kadar izledi. Bütün o süre boyunca ruhuyla Moore’un yanındaydı; dibinde duruyor, sesini duyuyor, elini kendi eline veriyordu; eli onun parmaklarında sıcak sıcak duruyordu. Kilise saati çaldığında, başka bir ses duyulduğunda ya da odasına alışmış küçük bir fare—Fanny’nin tuzak kurmasına asla izin vermeyeceği davetsiz bir misafir—tuvalet masasındaki kolye zincirinin halkaları, tek yüzüğü ve bir iki süs eşyası arasında tıkırdayarak dolaşıp kendisine ayrılmış bisküvi parçasını kemirirken, Caroline başını kaldırıp bir anlığına gerçeğe dönüyordu. Sonra, görünmez ve duyulmaz bir gözetleyicinin suçlamasını savuştururcasına yarı sesle şöyle diyordu: “Aşk düşleri kurmuyorum; uyuyamadığım için yalnızca düşünüyorum. Elbette onun Shirley’yle evleneceğini biliyorum.”

Sessizlik geri dönüp saat çanının sesi dinince ve küçük, evcilleşmemiş, gizemli koruyucusu uzaklaşınca Caroline yine düşüne dönüyor, görüntünün yanına sokuluyor, onu dinleyip onunla konuşuyordu. Sonunda görüntü soldu. Şafak yaklaşırken batan yıldızlar ve söken gün, hayal gücünün yarattığı şeyi soldurdu; kuşların uyanıp ötüşmesi fısıltılarını bastırdı. Ateşli, heyecan dolu öykü sabah rüzgârıyla uzaklaşıp belirsiz bir mırıltıya dönüştü. Ay ışığında canlı, nabız atışı ve hareketi olan, sağlığın parıltısını ve gençliğin tazeliğini taşıyan şekil, gün doğumunun kızıllığı karşısında soğuk, hayaletimsi bir griliğe büründü. Gözden silindi. Sonunda yapayalnız kaldı. Üşümüş ve kederli, yatağına sokuldu.

İçindekilere dön

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…