Bölümler 37Şu an: Bölüm Xxxıv. — Ev İçi Eziyet Vakası—dinî Görevleri Yerine Getirmede Dindarca Azmin Dikkate Değer Bir Örneği.
- 1 Bölüm I. — Levilik.3.574 kelime
- 2 İkinci Bölüm. — Vagonlar.4.196 kelime
- 3 Iıı. Bölüm. — Bay Yorke.2.365 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — BAY YORKE (devam).3.087 kelime
- 5 V. Bölüm — Hollow’un Kulübesi4.143 kelime
- 6 Bölüm Vı. — Corıolanus.5.021 kelime
- 7 Bölüm Vıı. — Çayda Papaz Yardımcıları.7.163 kelime
- 8 Vııı. Bölüm — Nuh ve Musa.4.264 kelime
- 9 Ix. Bölüm — Brıarmaıns5.883 kelime
- 10 Bölüm X. — Evde Kalmış Kadınlar.4.954 kelime
- 11 Xı. Bölüm. — Fıeldhead.4.517 kelime
- 12 Bölüm Xıı. — Shırley ve Carolıne.5.447 kelime
- 13 Xııı. Bölüm — İşle İlgili Yeni Haberleşmeler.6.878 kelime
- 14 Bölüm Xıv. — Shırley İyi İşlerle Kurtulmaya Çalışıyor.3.715 kelime
- 15 Xv. Bölüm — Bay Donne’un Ayrılışı.3.694 kelime
- 16 Bölüm Xvı. — Pentekost Yortusu.3.118 kelime
- 17 Bölüm Xvıı. — Okul Şenliği.4.220 kelime
- 18 Bölüm Xvııı. — Kibar Okura Atlaması Tavsiye Edilen, Aşağı Tabakadan Kişilerin Tanıtıldığı Bölüm.2.994 kelime
- 19 Xıx. Bölüm. — Bir Yaz Gecesi.4.162 kelime
- 20 Xx. Bölüm — Yarın.3.342 kelime
- 21 Xxı. Bölüm. — Bayan Pryor.4.642 kelime
- 22 Bölüm Xxıı. — İki Hayat.2.797 kelime
- 23 Xxııı. Bölüm — Akşam Dışarı Çıkmak5.231 kelime
- 24 Xxıv. Bölüm — Ölüm Gölgesi Vadisi5.104 kelime
- 25 Xxv. Bölüm — Batı Rüzgârı Esiyor.2.089 kelime
- 26 Xxvı. Bölüm — Eski Yazı Defterleri.4.718 kelime
- 27 Xxvıı. Bölüm. — İlk Entelektüel Kadın.5.968 kelime
- 28 Xxvııı. Bölüm — Febe5.241 kelime
- 29 Xxıx. Bölüm. — Louıs Moore.2.286 kelime
- 30 Xxx. Bölüm — Rushedge—bir İtiraf Odası.3.975 kelime
- 31 Bölüm Xxxı. — Amca ve Yeğen.3.910 kelime
- 32 Xxxıı. Bölüm. — Okul Çocuğu ve Orman Perisi.3.127 kelime
- 33 Xxxııı. Bölüm — Martın’in Taktikleri2.591 kelime
- 34 Bölüm Xxxıv. — Ev İçi Eziyet Vakası—dinî Görevleri Yerine Getirmede Dindarca Azmin Dikkate Değer Bir Örneği.1.985 kelime · Okuduğun bölüm
- 35 Xxxv. Bölüm — İşlerin Biraz İlerlediği, Ama Pek Değil.3.200 kelime
- 36 Xxxvı. Bölüm. — Okul Odasında Yazılanlar.5.746 kelime
- 37 Bölüm Xxxvıı. — Son.3.714 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XXXIV.
EV İÇİ EZİYET VAKASI—DİNÎ GÖREVLERİ YERİNE GETİRMEDE DİNDARCA AZMİN DİKKATE DEĞER BİR ÖRNEĞİ.
Heyecanın tadına varmış olan Martin bir yudum daha istiyordu; iktidarın verdiği saygınlığı tatmıştı ve bundan vazgeçmeye gönlü yoktu. Miss Helstone—hep çirkin dediği, ama artık gece gündüz, karanlıkta aydınlıkta gözünün önünden gitmeyen kız—bir zamanlar onun dünyasına girmişti. Bu ziyaretin bir daha tekrarlanmayabileceğini düşünmek içini kemiriyordu.
Henüz okul çocuğu olsa da sıradan bir öğrenci değildi; büyüyünce kendine özgü biri olacaktı. Birkaç yıl sonra kendisini başkalarının kalıbına uydurmak için çok uğraştı, törpüleyip cilaladı; ama başaramadı. Her zaman kendine özgü bir damga taşıdı. Şimdi dilbilgisi okulundaki sırasının başında boş boş oturuyor, başlamış olduğu aşk hikâyesine bir bölüm daha eklemenin yolunu düşünüyordu. Başlanmış hayat hikâyelerinin ne kadarının ilk bölümü, en fazla ikinci bölümü aşamadan sona erdiğini henüz bilmiyordu. Cumartesi öğleden sonraki yarım tatilini ormanda, yanında peri masalları kitabı ve hayal gücünün yazılmamış öteki kitabıyla geçiriyordu.
Martin, dinsizce bir isteksizlikle pazarın gelişini görmek istemiyordu. Babasıyla annesi resmî kiliseye bağlı olmadıklarını söylerlerdi; ama kutsal günde, tüm gürbüz çocuklarıyla birlikte Briarfield Kilisesi’ndeki büyük sıralarını doldurmayı da aksatmazlardı. Bay Yorke teoride bütün mezhep ve kiliseleri eşit tutardı. Bayan Yorke ise bu saygıdeğer kişilerin taşıdığı alçakgönüllülük tacı yüzünden Moravyalılara ve Kuveykırlara üstünlük tanırdı. Yine de ikisinin de bir cemaat toplantı evine ayak bastığı hiç görülmemişti.
Dediğim gibi, Martin pazarı sevmezdi; sabah ayini uzun, vaazı da çoğunlukla kendi zevkine uygun değildi. Ne var ki o cumartesi öğleden sonra, ormandaki düşünceleri yaklaşan günde daha önce keşfetmediği bir çekicilik bulmasını sağladı.
Pazar günü kar öyle derin yağdı ki Bayan Yorke kahvaltıda çocukların, kız olsun oğlan olsun, evde kalmasının daha iyi olacağını düşündüğünü açıkladı. Kiliseye gitmek yerine arka salonda iki saat sessizce oturacak, Rose ile Martin sırayla peş peşe vaazlar okuyacaktı: John Wesley’nin “Vaazları”. Bir reformcu ve kışkırtıcı olan John Wesley, hem kendisinin hem de kocasının gözünde değerliydi.
“Rose canı nasıl isterse öyle yapar,” dedi Martin; o sırada, o zamanlar ve sonraki hayatı boyunca âdeti olduğu üzere, ekmeğiyle sütünü yerken incelediği kitaptan başını kaldırmadı.
“Rose da Martin de kendilerine söyleneni yapacak,” diye belirtti annesi.
“Kiliseye gidiyorum.”
Oğlu böyle karşılık verdi; iradesini bilen ve istediğini elde etmeye kararlı gerçek bir Yorke’a yaraşır, anlatılması imkânsız bir sükûnetle. Köşeye sıkışırsa kaçacak yol bulamadığı sürece ezilip ölmeyi göze alır, ama asla teslim olmazdı.
“Hava uygun değil,” dedi babası.
Yanıt gelmedi. Delikanlı dikkatle okumayı sürdürdü; ekmeğini ağır ağır koparıp sütünü yudumladı.
“Martin kiliseye gitmekten nefret ediyor, ama söz dinlemekten daha da çok nefret ediyor,” dedi Bayan Yorke.
“Yani sırf aksi olmak için mi böyle davranıyorum?”
“Evet.”
“Anne, öyle değil.”
“Peki, seni ne etkiliyor?”
“Birbirine dolanmış bir sürü neden. Bunların iç içe geçmişliğini size açıklamayı, bedenimin iç düzenini göstermek için kendimi ters yüz etmeyi düşünmek kadar akla uzak buluyorum.”
“Dinleyin Martin’i, dinleyin!” diye seslendi Bay Yorke. “Şu oğlanı bir gün avukatlığa kabul ettirmeliyim. Doğa, geçimini diliyle sağlasın diye yaratmış onu. Hesther, üçüncü oğlun mutlaka avukat olmalı; gerekli donanıma sahip: yüzsüzlük, kendini beğenmişlik ve sözler, sözler, sözler.”
“Rose, biraz ekmek verir misin?” diye istedi Martin; son derece ciddi, sakin ve kayıtsızdı. Çocuğun sesi yaradılıştan pes ve yakınıklıydı; “kasvetli” anlarında bir hanımın fısıltısını bile zor aşardı. İnatçılığı ne kadar katıysa sesi o kadar yumuşak ve kederli çıkardı. Zili çalıp yürüyüş ayakkabılarını istedi.
“Ama Martin,” diye üsteledi babası, “her yerde kar yığınları var; insan zor bela yürüyebilir. Neyse,” diye sürdürdü, kilise çanı çalmaya başlayınca oğlunun ayağa kalktığını görerek, “bu, inatçı delikanlının arzusunu asla engellemeyeceğim bir durum. Ne olursa olsun git kiliseye. Acımasız bir rüzgâr esiyor, dondurucu bir sulu kar yağıyor, bir de ayaklarının altındaki karın derinliği var. Madem sıcak ocak başı yerine orayı yeğliyorsun, çık bakalım.”
Martin pelerinini, atkısını ve şapkasını sessizce giyip kararlı adımlarla dışarı çıktı.
“Babam annemden daha akıllı,” dedi. “Kadınlar bunu nasıl da kaçırıyor! Taşa çivi çaktıklarını sanıp çiviyi ete saplıyorlar.”
Kiliseye erkenden vardı.
“Şimdi, hava onu korkutursa —ki bu gerçekten de aralık ayında kopmuş bir fırtına— ya da şu Bayan Pryor dışarı çıkmasına karşı çıkarsa ve onu yine göremezsem, canım sıkılır. Ama fırtına olsun, kasırga olsun, dolu ya da buz olsun, gelmeli; gözleriyle yüz hatlarına yaraşır bir aklı varsa gelecektir. O beni görme ihtimali için burada olduğu gibi, o da beni görme ihtimali için burada olacak. O, şu lanet olası sevgilisi hakkında bir şeyler öğrenmek isteyecek; ben de hayatın özü sandığım şeyden bir kez daha tat almak istiyorum: ruhu içinde korunmuş, uçup gitmemiş bir varoluş tadı. Macera, durağanlık için şampanyanın bayat biraya olduğu şeydir.”
Etrafına baktı. Kilise soğuk, sessiz ve boştu; yalnızca yaşlı bir kadın vardı. Çan sesleri dinerken tek çan ağır ağır çaldı; ardından bir, sonra bir başka yaşlı cemaat üyesi içeri süzülüp ücretsiz sıralarda mütevazı bir yere oturdu. En kırılgan, en yaşlı ve en yoksul olanlar, sevgili eski ana kiliseye bağlılıklarını kanıtlayıp sürdürmek için en kötü havaya göğüs gererler. Bu fırtınalı sabah tek bir varlıklı aile gelmemiş, tek bir araba kafilesi görünmemişti; yastıklı, döşemeli sıraların hepsi boştu. Çıplak meşe sıralarda yalnızca ak saçlı yaşlılar ve güçsüz yoksullar oturuyordu.
“Gelmezse onu küçümseyeceğim,” diye mırıldandı Martin, kısa ve öfkeli bir sesle kendi kendine. Papazın kürek biçimli şapkası kilise girişini geçmişti. Bay Helstone ile yardımcısı da kutsallık odasındaydı.
Çanlar sustu; okuma kürsüsü doldu; kapılar kapandı; ayin başladı. Papaz evine ait sıra bomboştu; kız orada değildi. Martin onu küçümsedi.
“Değersiz şey! Sıkıcı şey! Sıradan bir sahtekâr! Öteki kızlar gibi; zayıf, bencil, sığ!”
Martin’in duası buydu.
“Bizim resmimizdeki gibi değil. Gözleri iri ve anlamlı değil; burnu düz, zarif, Helen üslubunda değil; en kötü anlarımda bile huysuzluğumu giderebileceğini düşündüğüm o çekicilik ağzında yok. O da ne? Kâğıt gibi ince biri, bir bebek, bir oyuncak; kısacası bir kız.”
Genç alaycı öyle dalmıştı ki uygun yerde dizlerinden kalkmayı unuttu; ilahi okunacağı duyurulduğunda hâlâ örnek bir ibadet hâlindeydi. Böyle yakalanmak öfkesini yatıştırmadı. Kıpkırmızı kesilerek ayağa fırladı; çünkü alaya alınmaya her kız kadar duyarlıydı. Yetmezmiş gibi kilisenin kapısı yeniden açılmış, koridorlar dolmaya başlamıştı: pat pat pat, yüz küçük ayak içeri koştu. Pazar okulu öğrencileriydi bunlar. Briarfield’ın kış âdeti gereği çocuklar şimdiye kadar sıcak sobanın bulunduğu yerde tutulmuş, kiliseye ancak komünyon ve vaazdan hemen önce getirilmişti.
Önce küçükler yerlerine oturtuldu. Sonunda oğlanlarla küçük kızların hepsi düzenlenmiş, orgun sesi yükselmiş, koro ve cemaat ilahi söylemek için ayağa kalkmışken, genç kadınlardan oluşan uzun bir sınıf sessizce içeri girip kafilenin sonuna katıldı. Öğretmenleri onların oturduğunu görünce papaz evine ait sıraya geçti. Martin gri Fransız pelerinini ve küçük kunduz kürkü şapkasını tanıdı; gözleri acıyla beklediği kılık tam da buydu. Miss Helstone fırtınaya engel olma fırsatı vermemişti. Demek sonunda kiliseye gelmişti. Martin memnuniyetini muhtemelen ilahi kitabına fısıldadı; her hâlükârda yüzünü onunla iki dakika gizledi.
Memnun olmuş olsun ya da olmasın, vaaz bitmeden ona yeniden çok öfkelenecek vakti buldu. Kız bir kez bile onun tarafına bakmamıştı; en azından Martin bir bakış yakalayamamıştı.
“Eğer,” dedi, “benimle ilgilenmez, aklında olmadığımı gösterirse, onun hakkında eskisinden de kötü, daha aşağılık bir kanıya varacağım. Şu koyun suratlı pazar okulu öğrencileri uğruna gelip de benim ya da o uzun iskelet Moore’un hatırına gelmemiş olması, yapılabilecek en aşağılık şey olur.”
Vaaz bitti, takdis duası edildi, cemaat dağıldı. Kız onun yanına hiç uğramamıştı.
Martin eve doğru yola koyulunca sulu karın keskinliğini, doğu rüzgârının soğuğunu gerçekten hissetti.
En kısa yolu birkaç tarladan geçiyordu. Ayak basılmamış bu yol tehlikeliydi. Umurunda değildi; buradan gidecekti. İkinci çit geçidinin yakınında bir ağaç kümesi vardı. Orada bir şemsiye mi bekliyordu? Evet; rüzgâra karşı güçlükle tutulmuş bir şemsiyeydi, arkasında Fransız grisi bir pelerin uçuşuyordu. Martin, dik ve yürümeyi zorlaştıran tarlada yokuşu tırmanırken sırıttı; ayakları, Etna’nın yüksek âlemlerindeki bir yamaçta ilerler gibiydi. Çit geçidine vardığında üzerine serinkanlılıkla oturuşunda ve böylece kendi payına süresizce uzatmaya istekli olduğu konuşmayı başlatışında eşsiz bir ifade vardı.
“Bence bir pazarlık yapmalısınız. Beni Bayan Pryor’la değiş tokuş edin.”
“Bu yoldan gelip gelmeyeceğinizden emin değildim Martin, ama şansımı deneyeyim dedim. Kilisede ya da kilise avlusunda baş başa, rahatça konuşmak mümkün değil.”
“Kabul ediyor musunuz? Bayan Pryor’u anneme verin, beni de onun eteğine koyun.”
“Seni anlayabilirmişim gibi konuşuyorsun! Bayan Pryor’u aklına nereden getirdin?”
“Ona ‘anneciğim’ diyorsun, değil mi?”
“O benim annem.”
“Olacak iş değil; ya da öylesine yetersiz, öylesine ilgisiz bir anne ki ben beş kat iyisini yapardım. Gülebilirsiniz; gülmenize itirazım yok. Dişleriniz… Çirkin dişlerden nefret ederim; ama sizinkiler inci kolye gibi güzel, üstelik incileri de çok beyaz, düzgün ve birbirine uyumlu.”
“Martin, şimdi de ne oluyor? Yorke’lar iltifat etmez sanıyordum.”
“Bu kuşağa kadar etmediler; ama Yorke türünün yeni bir çeşidini ortaya çıkarmak benim yazgım gibi geliyor. Kendi atalarımdan biraz sıkıldım. Dört kuşak öncesine uzanan geleneklerimiz var: Hiram’ın oğlu Hiram, onun oğlu Samuel, onun oğlu John, onun da oğlu Zerubbabel Yorke hakkında hikâyeler. Zerubbabel’den son Hiram’a kadar hepsi, gördüğünüz gibi, babam gibiydi. Ondan önce Godfrey diye biri varmış. Resmi bizde; Moore’un yatak odasında asılı, bana benziyor. Karakterini bilmiyoruz ama torunlarından farklı olduğuna eminim. Uzun, koyu renk saçları kıvırcık; özenli ve zarif giyinmiş. Bana benzediğini söyledikten sonra yakışıklı olduğunu eklememe gerek yok.”
“Yakışıklı değilsin Martin.”
“Hayır; ama biraz bekle, acele etmeme izin ver. Bugünden başlayarak kendimi yetiştirip cilalamaya niyetliyim; bakalım ne olacak.”
“Çok tuhaf, anlaşılmaz bir çocuksun Martin. Ama bir gün yakışıklı olacağını sanma; olamazsın.”
“Deneyeceğim. Ama Bayan Pryor’dan söz ediyorduk. Kızının böyle bir havada dışarı çıkmasına sakince izin veren, dünyanın en duyarsız annesi olmalı. Benimki kiliseye gitmek istedim diye öfkesinden kudurdu; mutfak fırçasını arkamdan fırlatacak gibiydi.”
“Annem benim için çok kaygılandı; ama korkarım inat ettim. Gitmek istedim.”
“Beni görmek için mi?”
“Aynen öyle; aklımda başka hiçbir şey yoktu. Karın gelmenize engel olmasından çok korktum. Sırada tek başınıza oturduğunuzu görünce nasıl sevindiğimi bilemezsiniz.”
“Görevimi yerine getirmek ve cemaate iyi örnek olmak için geldim. Demek inat ettin, öyle mi? Seni inat ederken görmeyi çok isterdim doğrusu. Sahibi ben olsaydım, seni ne güzel hizaya sokardım! Şemsiyeyi ver.”
“İki dakika bile kalamam; yemeğimiz hazır olacak.”
“Bizimki de hazır olacak; pazarları her zaman sıcak yemek yeriz. Bugün elmalı turta ve sütlaçla fırınlanmış kaz var. Menüde ne olduğunu öğrenmenin bir yolunu hep bulurum. Bunları pek severim ama siz de kalırsanız kendimden vazgeçerim.”
“Biz soğuk yemek yeriz. Amcam Şabat günü gereksiz yemek pişirilmesine izin vermez. Ama dönmeliyim; görünmezsem ev birbirine girer.”
“Briarmains de öyle olur, merak etme! Babamın ustabaşını ve beş boyacıyı altı ayrı yöne yollayıp karların içinde müsrif oğlunun cesedini aratacağını duyar gibiyim; annem de ben gittim diye bana ettiği onca kötülükten pişman olacaktır.”
“Martin, Bay Moore nasıl?”
“İşte buraya yalnızca bunu sormaya geldiniz.”
“Hadi, hemen anlat.”
“Canı cehenneme! Daha kötü değil; ama her zamanki gibi kötü muamele görüyor, kapatılmış, hücre hapsinde tutuluyor. Onu ya aptal ya da deli etmeye, sonra da akıl hastası olduğuna dair mahkeme soruşturması başlatmaya niyetliler. Horsfall onu aç bırakıyor; ne kadar zayıf olduğunu gördünüz.”
“Geçen gün çok iyiydin Martin.”
“Hangi gün? Ben her zaman iyiyim; örnek biriyim.”
“Ne zaman yine böyle iyi olacaksın?”
“Niyetini anlıyorum; ama beni kandıramazsın. Ben kimsenin maşası değilim.”
“Ama bunu yapmak gerek. Hem doğru hem de gerekli.”
“Ne kadar da üstüme geliyorsun! Geçen sefer bunu kendi isteğimle yaptığımı unutma.”
“Yine yapacaksın.”
“Yapmayacağım. Bu iş beni fazlasıyla uğraştırdı. Rahatımı seviyorum.”
“Bay Moore beni görmek istiyor Martin, ben de onu görmek istiyorum.”
“Öyle olsa gerek,” dedi soğukkanlılıkla.
“Annenin dostlarını ondan uzak tutması çok kötü.”
“Git, bunu ona söyle.”
“Kendi akrabalarını.”
“Git de ağzının payını ver.”
“Bunun hiçbir işe yaramayacağını biliyorsun. Neyse, kararım kesin. Onu göreceğim. Bana yardım etmezsen yardımsız hallederim.”
“Et bakalım; insanın kendi gücüne dayanması gibisi yoktur.”
“Şimdi seninle tartışacak vaktim yok; ama beni kızdırdığını düşünüyorum. İyi günler.”
Şemsiyeyi kapatıp uzaklaştı; rüzgâra karşı taşıyamıyordu.
“Sıkıcı değil; sığ değil,” dedi Martin. “Yardımsız kendi yolunu nasıl bulacağını izlemek, gözlemek hoşuma gidecek. Fırtına kar değil de ateş fırtınası olsaydı —ova şehirlerinin üzerine ferahlatıcı biçimde yağan türden— o Moore’la beş dakika konuşabilmek için içinden geçerdi. Şimdi, hoş bir sabah geçirdiğimi düşünüyorum. Hayal kırıklıkları zamanla dindi; korkular ve öfke nöbetleri, sonunda gelen o kısa konuşmayı daha da keyifli kıldı. Beni hemen kandırıp razı edeceğini sanıyordu. Bir denemede bunu başaramaz. Tekrar tekrar gelecek. Onu öfkelendirmek, ağlatmak hoşuma giderdi. İstediğini elde etmek için ne kadar ileri gideceğini, neler yapıp göze alacağını öğrenmek istiyorum. Bir insanın bir başkasını onun Moore’u düşündüğü kadar düşünmesi tuhaf ve yeni bir şey. Ama artık eve gitme zamanı; karnım saati haber veriyor. Şu kazın üstüne nasıl saldıracağım! Bugün elmalı turtanın en büyük dilimini Matthew’la hangimiz alacağız, bakalım.”
İçindekilere dön
Bölüm etkileşimi
