Mathilda kitap kapağı

11. bölüm / 18

Bölüm XI

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 18Şu an: Bölüm XI

BÖLÜM XI
Tuhaf bir durumdur, ama sık sık olur: nimetler kullanıla kullanıla lanete dönüşür. Ben de yalnızlığımda, tadabileceğim tek teselli olarak şefkat aramışken, şimdi onu ek bir işkence gibi buluyordum. Babam hayattayken her zaman sevgi dolu ve hoşgörülü bir yaradılıştaydım; ama o mutluluk günlerinden beri, ne yazık ki, çok değişmiştim. Kibirli, hırçın ve her şeyden çok kuşkucu olmuştum. Öykümün asıl ilgi çekici kısmı artık sona ermiş ve hüzünlü felaketini çabucak bitirmem gerekse de kuşkulu kederimin bir örneğini, Woodville'in bir melek kadar iyi ve neredeyse melek gibi güçlü şefkatiyle sert duygularımı nasıl yumuşatıp beni yeniden nazik olmaya yönelttiğini anlatacağım.[65]

Bir öğleden sonra birkaç saatimi benimle geçireceğine söz vermişti, ama şiddetli ve dinmek bilmeyen bir yağmur[66] gelmesine engel oldu. Bütün akşam yalnız kaldım. İki yıl boyunca tek başıma, yakınmadan yaşamıştım; ama şimdi perişandım. Beni gerçekten önemseyemezdi, diye düşündüm; önemseseydi, fırtına, beklemiyor olsam bile, onu gelmeye daha çok yöneltirdi; oysa söz verdiği ziyareti engellemişti. Bu kasvetli göğün ve karanlık yağmurun ruhumu neredeyse deliliğe sürükleyeceğini elbette bilirdi. Hava güzel olsaydı, yokluğuna, bu sefil kulübede kendi zavallı düşüncelerimden başka yoldaşım olmadan kapalı kalmışken duyduğum kadar üzülmezdim. Gerçekten dostum olsaydı bütün bunları hesaba katardı. Şimdi de bu övünüp durduğu dostluğun hesabını yapayım, gerçek değerini göreyim. Elinor için duyduğu kederi atlattı, taşra ona sıkıcı gelmeye başladı; eğlence olsun diye beni bile bulduğuna sevindi. Yapacak başka bir şey bulamadığında tembel saatlerini burada geçiriyor, buna da dostluk diyor. Doğru, varlığı bana teselli veriyor, sözleri tatlı; istediğinde beni umutsuzluktan çekip çıkaran düşünceler dökebiliyor ortaya. Sözleri tatlı—arı balı da öyle; ama arının iğnesi var, sevgisizlikse bir böcek zehrinin acısından daha beter yakar. Onu sınayacağım.[67] Umudun kendisi için öldüğünü söylüyor; benim için de öldüğünü biliyorum, öyleyse ikimiz de ölmeye eşit ölçüde hazırız. Benimle ölüp ölmeyeceğini deneyeyim. Yalnız ölmekten korkuyorum; beni neşelendirmek için bana eşlik ederse, böylece yoksunluğumun izin verdiği tek yoldan dostluğunu gösterebilir.[68]

Sanırım delilikti; ama bu düşünceyle kendimi öyle doldurdum ki başka hiçbir şey düşünemez oldum. Benimle ölürse ne âlâ, iki mutsuz insanın işi biter; ölmezse dostluğuyla alay eder, korkaklığını yüzüne vurmak için zehri önünde içerim. Bütün sahneyi içten bir kararlılıkla tasarladım ve bütün ruhumla çılgınca bu plana bağlandım. Laudanum buldum; masanın üzerine iki kadeh koyup içlerine doldurdum. Odamı çiçeklerle donattım, trajedimin son sahnesini büyük bir özenle hazırladım. Gelme saati yaklaştıkça yüreğim yumuşadı, ağladım; planımdan vazgeçtiğim için değil, insan kararını vermiş olsa bile ölümünü içebilmesi için zihninin duygudan duyguya birkaç kez savrulması gerektiğinden.

Artık her şey hazırdı; Woodville geldi. Kulübemin kapısında karşıladım onu, ağırbaşlı bir tavırla odaya götürüp şöyle dedim: “Dostum, ölmek istiyorum. Her saat çektiğim sefalete katlanmaktan büsbütün yoruldum; onu üzerimden atacağım. Kaçabiliyorsa hangi köle zincirlerinden kurtulmak istemez? Bak, ağlıyorum: iki yılı aşkın zamandır bir an bile ıstıraptan uzak geçirmedim. Sık sık ölmeyi istedim; ama çok korkağım. Bir zamanlar benim kadar mutlu olmuş, bu kadar genç biri için[sic] bütün duyularından kendi isteğiyle sıyrılıp kasvetli mezara tek başına gitmek zor. Cesaret edemiyorum. Ölmeliyim, ama korkum içimi donduruyor; duraksıyor, ürperiyor, sonra aylarca dayanılmaz sefaletimi çekiyorum. Ama şimdi yaşamdan ayrılabileceğim zaman geldi; bu karanlık yolculukta bana eşlik etmeyi geri çevirmeyecek bir dostum var. İsteğim bu:[69] benimle ölmen için sana içtenlikle yalvarıyor, yakarıyorum. O zaman Elinor’u ve yitirdiğim her şeyi bulacağız. Bak, hazırım; ölüm içkisi burada. Gel, birlikte içelim ve bu nefret edilen gündelik yaşam döngüsünden isteyerek, sevinçle ayrılalım[.]”

“Benden uzaklaşıyorsun; ama beni reddetmeden önce düşün, Woodville: şu an altında ezildiğimiz gözyaşı ve sefalet yükünden kurtulmak ne tatlı olurdu. Karanlık vadiden geçtikten sonra mutlaka aydınlığa kavuşacağız. Bu içki bizi tatlı bir uykuya daldıracak; uyandığımızda bütün kederlerimizin ve korkularımızın geride kaldığını görmenin sevinci bizim olacak. Biraz sabır, her şey bitecek; evet, çok az sabır. Bak, zindanımızın anahtarı elimizde; onu kendi ellerimizde tutuyoruz. Onu atıp gönüllü köleliğe teslim olmak için kölelerden daha mı alçağız? Cesaretimiz olsa şu anda özgür olabiliriz. Bak, ölüm düşüncesiyle yanağım sevinçten kızardı; sevdiğimiz herkes öldü. Gel, elini ver; sevinçli bir yakınlıkla bir kez bak bana, birlikte gidip onları arayalım. Yatıştırıcı bir yolculuk; vardığımızda mutluluğa kavuşacağız, melekler gibi uyanacağız. Neden gecikiyorsun? Korkak mısın, Woodville? Olmaz! At şu insan kederine bulanmış donuk bakışı. Ah, ölümün verdiği hazzı anlatacak sözlerim olsa da seni kazanabilsem! Sana söylüyorum, artık mutsuz faniler değiliz; tanrılara dönüşmek üzereyiz; tanrılar gibi özgür ve mutlu ruhlar olacağız. Issız bir kıyıda durup karşı yakadaki çiçekli adayı gören, oradan kendisine el sallayan yitip gitmiş sevgilisini seçen hangi budala, dalgalar karanlık ve bulanık diye duraksar?”

“Ya geçişte biraz acı varsa

ve bu kırılgan bedeni acı dalgadan korkutuyorsa?

Uzun huzur getiren kısa acıya katlanmaya değmez mi,

ruhu sessiz mezarında uykuya yatıran?[F]”

“Sözlerimi duyuyor musun? Umutsuzluğun dilini öğrendim; hepsini ezbere biliyorum, çünkü ben Umutsuzluğum; tuhaf bir varlığım: neşeli, zafer kazanmış Umutsuzluk. Ama bu sözler doğru değil; dalgalar karanlık olabilir, ama acı değildir. Yatar, usulca iyi geceler dileyip gözlerimizi kapatırız; uyandığımızda özgür oluruz. Haydi öyleyse, artık gecikme, ey ağır davranan! Bak, ne hoş bir iksir! Bak, seni çağıran iyilik ruhu benim; seni davet eden genç bir kız değilim. Tatlı sözlerle—ah, keşke seni kazanabilselerdi!—‘Gel, iç,’ diyorum.”[70]

Konuşurken gözlerimi yüzüne diktim. Olağanüstü güzelliği, gözlerinden yayılan göksel şefkat, konuşmadan önce bile yüzündeki nazik ama içten caydırma ve şaşkınlık ifadesi, gerilmiş duygularımı değiştirdi; umutsuzluğun bütün katılığını içimden söküp aldı, beni yalnızca en yumuşak kederle doldurdu. İki elimi de ellerinin arasına alırken onun gözlerinin de yaşardığını gördüm. Yanıma oturup şöyle dedi:[71]

“Beni sürüklemek istediğin şey ne acı bir eylem, sevgili dostum; seni bu mutsuz düşüncelerle dolduracak kadar derin olmalı kederin. Ölümü istiyorsun, ama ondan korkuyor, benden sana yoldaş olmamı istiyorsun. Oysa ben senden daha az cesurum; yanımda sen olsan bile ölmeye cesaret edemem. Beni dinle, sonra da umutsuzluğun ezici belagatiyle kara ölümü öyle çekici kılıp güzel göğü karanlık gösterebilecek olsan bile, beni bu planına çekmeye hakkın olup olmadığını düşün. Senden, umutsuz düşünceleri beslemiş ve ölüme sabırsız bir özlemle yanıp tutuşmuş, ama sonunda bu hayaleti ayakları altında ezip iğnesini kırmış birinin sözlerini dinlemeni diliyorum. Haydi, benimle Umutsuzluk rolünü oynadın; ben de seninle Una rolünü oynayıp seni onun karanlık mağarasından zarar görmeden çıkaracağım. Beni dinle ve içinde bencil bir tutkunun barınmadığı sözlerin seni yumuşatmasına izin ver.”

“Bu geniş dünyanın, iyilikle kötülüğün tuhaf karışımının ne anlama geldiğini bilmiyoruz. Ama buraya konduk ve yaşamamız, umut etmemiz söylendi. Neyi ummamız gerektiğini bilmiyorum; ama ötemizde aramamız gereken bir iyilik var ve yeryüzündeki görevimiz bu. Talihsizlik karşımıza çıkarsa onunla savaşmalı, onu savuşturmalı ve doğamız gereği arzuladığımız şeyi bulana dek yolumuza devam etmeliyiz. Gelecekteki bu iyilik beklentisinin başka bir varoluşa hazırlık olup olmadığını bilmiyorum; yoksa Tanrı’nın bağında çalışan işçiler olarak, ardıllarımızın yolunu düzeltmeye el vermemizden mi ibaret, onu da bilmiyorum. Gerçekten böyleyse; şimdi yaşayan erdemlilerin çabaları bu güzel dünyanın gelecekteki sakinlerini daha mutlu edecekse; bencilliği bir yana bırakıp şeylerin hakikatini anlamaya çalışanların emekleri, uzak çağlarda yaşayıp bir gün gelecek insanları, bugün yaşayanların inlediği ve senin gibi acı acı ağladığı yükten kurtaracaksa; yaşamın bugün kaçınılmaz olan kötülüklerinden yalnızca birini bile onlardan uzaklaştıracaksa, gerçekten, bu işe bütün ruhumla yardım etmekten geri durmam. Gençliğimden beri şöyle dedim: Erdemli olacağım; hayatımı başkalarının iyiliğine adayacağım; kötülüğü kökünden söküp atmak için elimden geleni yapacağım. Kötülüğü koruyan ruh koşulları öyle etkiler de çabam yüzünden acı çeksem bile, başarı umudu olduğu sürece—ki umut her zaman vardır—görevime sevinçle koyulurum.”

“Yeteneklerim var; yurttaşlarım bunları takdir ediyor. Tohumumu kısır havaya mı saçıyorum, yaptıklarımın bir amacı yok mu sanıyorsun? İnan bana, emeklerimin bir şekilde altın zincire halka olabileceğine dair içimdeki son umut parçalanana dek yaşamı terk etmeyeceğim. Hepimiz bu zincirle, bulutların üstünde taht kurmuş, şimdi erişemeyeceğimiz kadar uzakta duran Mutluluğu aşağı çekip aramızda, yeryüzünde yaşatmak için çabalamalıyız. Sokrates, Shakespeare ya da Rousseau umutsuzluğa kapılıp benim şu anki yaşımdayken genç ölmüş olsaydı, onun yitip gidişiyle hem bizim hem de bütün dünyanın iyi duygularında ve mutluluğunda ölçülemez bir gelişmeyi kaybedeceğimizi düşünmüyor musun? Ben onlardan biri değilim; onlar milyonları etkiledi. Ama yüz kişiyi, on kişiyi, hatta tek bir kişiyi bile etkileyip bir şekilde kötülükten iyiliğe yöneltebilirsem, bu sevinç, çektiğim bütün acıların karşılığını verir; acılarım bir milyon kat artsa bile. Bu umut, onlara dayanmamı sağlar[.]”

“Gelecek kuşaklar için çalışmayanların ya da benim durumumda olduğu gibi çalıştıkları hâlde onlarca tanınmayacak olanların da görevleri var, inan bana. Mutsuz olduğun için kederleniyorsun; aradığın mutluluk, ama ona kavuşmaktan umudunu kesmişsin. Oysa bir başkasına mutluluk verebiliyorsan, yalnızca bir kişiye bir saatlik sevinç yaşatabiliyorsan, bunu yapmak için yaşamamalı mısın? Herkesin bunu yapmaya gücü yeter. Bu dünyada yaşayanlar çok acı çekiyor. Kalabalık kentlerde, ekilip biçilen ovalarda ya da ıssız dağlarda acı bolca ekilmiş. Bu zararlı otlardan birini bile söküp atabilirsek; hele yerine bir buğday tanesi ekebilir ya da güzel bir çiçek dikebilirsek, bu intihardan vazgeçmek için yeterli bir neden olsun. Gelecek bir gün bunu yapma umudumuz en ufak ölçüde bile varsa, görevimizi bırakmayalım.”

“Gerçekten ölmeye cesaret edemem. Desteği ve umudu olduğum bir annem var. Beni canı gibi seven bir dostum var; nankörce onu terk etsem yüreğine ölümcül bir acı saplarım. Bu yüzden ölmeyeceğim. Sen de ölmeyeceksin, dostum; neşelen, yalvarırım, ağlamayı bırak. Genç, güzel ve iyi değil misin? Neden umutsuzluğa kapılıyorsun? Kendin için umutsuzluğa kapılman gerekiyorsa bile, başkaları için neden kapılasın? Kendin asla mutlu olamayacaksan bile, başkasına mutluluk veremez misin[?] Ah, inan bana, kederle solmuş dudaklarda bir sevinç ve minnet gülümsemesi görsen, o gülümsemenin sebebi olduğunu ve sen olmasan hiç doğmayacağını bilsen, öyle temiz ve sıcak bir mutluluk duyarsın ki aynı hazzı tekrar tekrar yaşamak için yeniden ve yeniden sonsuza dek yaşamak istersin[.]”

“Gel, görüyorum, az önce kendini çılgınca kaptırdığın o kederli düşünceleri şimdiden bir yana bırakmışsın. Şu aynaya bak; geldiğimde alnın çatılmış, gözlerin yuvalarına çökmüş, dudakların titriyordu; ellerini tuttuğumda şiddetle sarsılıyordu. Ama şimdi her şey sakin ve dingin. Kederlisin, yüzünde keder var, ama yumuşak ve tatlı. Şu lanet içkiyi dökmeme izin veriyorsun. Gülümsüyorsun. Ah, beni kutla: Umut zafer kazandı, ben de biraz olsun iyilik ettim.”

Bu sözleri şimdi tekrarlarken bulanık hatırlıyorum; ama gerçekten ateşten sözlerdi, içimde—ben, zavallı bedbaht, umutlanıyordum!—damarlarımda haz gibi titreşen sıcak bir umut uyandırdılar. Saatlerce yanımdan ayrılmadı; ta ki yaktığı kıvılcımı büyütüp melek eliyle sevince benzeyen bir şeyin dönüşünü besleyene dek. Gitti, ama ben hâlâ sakindim. Yıldızlı göğe ve çiyli yeryüzüne sevgi dolu gözlerle hoşça kal deyip huzur içinde iyi geceler diledikten sonra tatlı bir uykuya daldım; uzun aylardır ilk kez haz dolu düşler gördüm.

Ama bu yalnızca geçici bir rahatlamaydı; eski duygu alışkanlıklarım geri döndü. Yaşadığım sürece kedere mahkûmdum; babamın ölümünün doğal kederine ve o ölümün korkunç nedenine hayalim on kat daha fazla acı ekliyordu. Uyandırdığım doğaya aykırı aşkla kirlenmiş olduğuma, doğanın lanetleyip ayrı tuttuğu bir yaratık olduğuma inanıyordum. Başka bir Kabil gibi alnıma, insanlara aramızda bir uçurum olduğunu gösterecek bir işaret konduğunu düşünüyordum. [sic][72] Woodville, yüzümde başka bir dünyaya aitmişim gibi bir ifade olduğunu söylemişti; demek o işareti görmüştü. İşte orada, ruhumda hiçbir sessizliğin yeterince gizleyemeyeceği bir şey bulunduğunu dünyaya bildiren kasvetli bir iz duruyordu. Kader beni insan duygularından dışlanmış biri olmaya, hiç kimsenin sohbetine ve sevgisine katılamayacağı bir canavara dönüştürmeye neden zorlamıştı? O ölümcül, en lanetli andan itibaren beni yoğun sislerle örtüp arkadaşlarımla arama gerçek bir karanlık koyamaz mıydı ki bir daha hiç görünmeyeyim?[sic] ve geçerken, yıkımla yüklü karanlık bir bulut gibi, yalnızca üzerlerine salacağım soğuk ürpertiyle fark edilseydim; o zaman onlara, yakında gerçekten kutsal olmayan bir şey bulunduğunu bildirirdi. Böylece bu kasvetli fundalıkta kimsenin uğramadığı biri olarak yaşar, lanetli bakışımla kimseyi mahvetmezdim. Ah! Yaklaşan ölüm düşüncesi acı [duygu]larımı köreltip yumuşatmasaydı, o zamanki gibi birkaç ay daha yaşamaya devam etseydim—bedenim güçlü, ama ruhum ölümcül bir kanserle özüne dek çürümüş olsaydı—bu korkunç düşünceler üzerinde her gün kafa yorsaydım delireceğime ve kendimi yaşayan bir salgın sanacağıma gerçekten inanıyorum. Bu biçim, bu ses, bütün bu sefil benlik kendi yalnız düşüncelerime öyle korkunç görünüyordu ki; çünkü adı olmayan bir suçun kaynağı değil miydi?[73]

Bu batıl bir inançtı. Babamın kutsal adının benim için lanete dönüştüğünü ilk öğrendiğimde böyle çılgınca hissetmemiştim. Ama yalnız yaşamım aklıma vahşi düşünceler soktu; sonra Woodville’i gördüğümde, günbegün güvenimi kazanmaya çalıştığı hâlde karanlık hikâyeme asla söz dökmeye cesaret edemeyince, gerçekten damgalanmış bir yaratık, bir parya, ölüme layık biri olduğum korkusu içime daha güçlü yerleşti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…