Mathilda kitap kapağı

4. bölüm / 18

Bölüm IV

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 18Şu an: Bölüm IV

BÖLÜM IV
En sık gelen ziyaretçilerimiz arasında soylu, iyi eğitimli ve görünüşü hoş genç bir adam vardı. Londra’da birkaç hafta geçirdikten sonra bana gösterdiği ilgi belirginleşti, ziyaretleri sıklaştı. Kendi uğraşlarıma ve duygularıma öylesine dalmıştım ki buna pek dikkat etmedim; o sırada çevremde olup bitenlerin yüzeyinden fazlasını da pek fark etmiyordum. Ama şimdi hatırlıyorum: bu kişi bizi ziyaret ettiğinde babam huzursuzlanır, birlikte konuştuğumuzda kendisi derin bir sessizliğe gömülse de bizi görünürde büyük bir kaygıyla izlerdi. Sonunda bu istenmeyen ziyaretler ansızın bütünüyle kesildi; babamın değişimini de o andan başlatmalıyım. Bunu hatırlamak beni şimdi ürpertiyor; o zaman da derin bir kedere boğmuştu. Mutluluktan sefalete düşüşümü yavaşlatacak hiçbir ara aşama olmadı; yıldırım çarpması gibi ani ve eksiksizdi.[23] Ah! Önceleri yalnızca gülümsemelerle karşılanırken şimdi kaş çatmalarıyla karşılaşıyordum. Sevgili babam benden uzak duruyor, ya sert davranıyor ya da yüreğimi daha da çok kıran bir soğukluk gösteriyordu. Artık birlikte tatlı tatlı dertleşmiyorduk. Onu yeniden kendime yakınlaştırmaya çalıştığımda öfkesi ve sergilediği korkunç duygular beni susmaya ve ağlamaya itiyordu.

Bu değişim birdenbire olmuştu. Bir gün önce kırda baş başa vakit geçirmiştik; birlikte çıkacağımız gelecek yolculuklardan söz ettiğimizi hatırlıyorum—. Sesimizdeki ve hareketlerimizdeki coşku, ancak derin ve karşılıklı bir sevginin en sınırsız güvenle birleşmesinden doğabilirdi[;] oysa ertesi gün, sonraki saat, kaşlarının çatıldığını, gözlerini somurtkan bir hiddetle yere diktiğini gördüm. Daha önce böylesine yumuşak ve sevgili olan sesi bana hitap ettiğinde içimi ürpertiyordu. Dalgın hayalim çeşitli imgeleriyle yüreğime kimi zaman teselli, kimi zaman kederimi artıran düşünceler getirdiğinde[24] kendimi sık sık, Enna’nın tatlı ovasında neşeyle ve tasasızca çiçek toplayan Proserpina’ya benzetirdim; Cehennem Kralı onu kapıp ölüm ve sefalet yurduna götürmüştü. Ah! Biraz önceye dek hayatın sevincinden başka bir şey bilmeyen, yalnızca güzel düşler görmek için uyuyup eşsiz bir mutluluğa uyanan ben, şimdi gece gündüz ağlıyordum. Babamın sevgi saçan yüzünde sevinç arayıp bulmuşken, şimdi ona yalvaran bir bakış yöneltmeye cesaret ettiğimde öfkeli bir kaş çatmayla karşılık buluyordum. Onunla konuşmaya cesaret edemiyordum; bazen kendimi toparlayıp yanına gitmeye ve bir açıklama istemeye cesaret ettiğimde, yüzüne bir bakış atmam yetiyordu: orada kudretli tutkuların kaosu sanki durmadan çarpışıyordu; titreyip susuyordum. Bir atmaca üzerine çullandığında sersem bir serçeyi yere çalar gibi gökten yere çakılmıştım; kederin ansızın belirişi gözlerimi karartmış, başımı döndürmüştü. Günler günleri izledi[25]; yalnızca yakınmalarım ve gözyaşlarımla işaretleniyorlardı. Sevinçten kedere daha yumuşak bir iniş için ruhumla boş yere dua eder, bu bana bağışlanmayacaksa ölmeme, üzerimden esip geçen acımasız fırtınanın altında sonsuza dek silinip gitmeme izin verilmesini isterdim,

——— burada ne yapabilirim,

Solup giden bir çiçek gibi, hâlâ kuruyup

Onun acı sözleri altında; oysa şefkatli sıcaklığı

Zavallı yüreğime can vermeli![C]

Bazen kendi kendime, bunun bir büyü olduğunu ve ona karşı koymam gerektiğini söylerdim. Babam kötü niyetli bir hayalin etkisi altındaydı; bu yanılsamayı dağıtmalıydım. Sonra Davut gibi kötü ruhu ondan uzaklaştırmak için müziğe başvurdum. Bir keresinde şarkı söylerken gözlerimi ona kaldırdım; gözlerini bana dikmiş, gözleri yaşlarla dolmuştu. Bütün kasları yumuşayıp gevşemiş gibiydi. Sevinçle haykırarak ona doğru atıldım; kendimi kollarına bırakacaktım ki beni kabaca itti ve oradan ayrıldı. Bu küçük olay bile onda yeni bir kasvet ve tavrında daha büyük bir sertlik yarattı.

Zihninin hastalıklı ama anlaşılmaz durumunu gösteren anlatabileceğim birçok olay var; ama başka birkaç kişiyle birlikteyken yaşanan birini anlatacağım. O sırada Alfieri’nin trajedileri arasında en iyisinin Myrrha olduğunu düşündüğümü söyleyiverdim. Bunu söylerken gözlerim babama takıldı ve bakışlarımız buluştu. İlk kez o sevgili gözlerin ifadesi hoşuma gitmedi. Gizli bir duygunun bütün bedenini sarstığını, çabalarına rağmen onu yarı yarıya alt ettiğini dehşetle gördüm. Bu fırtına ruhundan çekilince kederli ve sessiz kaldı. Her gün yaşanan yeni bir sahnede, içinde bilinmez bir korkuyla çalışan bir zihin sergileniyordu; artık bu korkuyu denetleyebiliyor, ama bazen aklını yitirmekle ve zekâsının aydınlık tahtını sonsuz bir kaosa sürüklemekle tehdit ediyordu.

Bu yıkıcı koşullar üzerinde gerekenden fazla durmayacağım.[26] Daha iyi günler vaat eden her geçici değişimi ne denli kaygıyla izlediğimi, her çabamın onun görünürdeki çılgınlığını nasıl artırdığını nasıl bir umutsuzlukla gördüğümü anlatmakla günlerimi geçirebilirim. Bütün kederimi anlatmak için gözlerimden dökülen yaşları ya da yüreğimi parçalayan her belirtiyi saymaya kalkışmam gerekirdi. Kısa keseceğim; çünkü bütün bunlarda söze pek gelmeyen bir korku var. Bu kederli sahneleri hatırladıkça ikinci kez ölüme gömülür gibi oluyorum. Ah, sevgili babam! Beni gerçekten de sözle anlatılamayacak kadar mutsuz ettin; yine de o zaman bile seni ne içtenlikle bağışladım ve yüreğimin tamamına nasıl da sahiptin. Ben de şiddetli kederini bir şelalenin üzerine düşen gökkuşağı gibi[D][27] yumuşatmaya çalışıyordum.

Değişim böyle gerçekleşti. Anlatmaya belki fazla ani girdim; ama olay da böyle ansızın oldu. Tek cümlede, anlatılmaz mutluluk düşüncesinden anlatılmaz keder düşüncesine geçtim; ikisi birbirine böyle yakından bağlıydı. Londra’da beş ay kalmıştık; üç ay sevinç, iki ay keder içinde. Babamla artık nadiren baş başa kalıyorduk. Kaldığımızda da çoğu zaman susuyor, gözlerini yere dikiyordu; daha önce tatlı ve yumuşak duyguları okumaktan hoşlandığım o koyu, iri gözleri, kapakları ve kirpikleriyle gözümden saklanmıştı. Başkalarının yanındayken neşeli görünmeye çalışıyordu; ama içi boş bir gülümsemeyle başlayıp çoğu zaman acı bir alayla biten o kof kahkahasını işitince ağlıyordum. Bu ölümcül dönemden önce dudaklarını hiç buruşturmamış olan o alaycı ifade, şimdi yüzünde beliriyordu. Başkaları varken benimle sık sık konuşuyor, en küçük hareketimi bile gözleriyle izliyordu. Bana hitap ederken sesi soğuk ve yapmacıktı; ama dolu yüreğim, daha önce alışık olmadığım bir tavırla söylenen sözlere cevap vermemi engellediğinde sesi titrerdi.

Huzurlu keder günleri seyrek yaşanıyordu[:] çoğu zaman, fırtınalı bir denizde sığınacak bir koy arayan zayıf bir tekne gibi beni oraya buraya savuran tutku kasırgalarıyla kesintiye uğruyorlardı. Ama rüzgârlar kendi limanımdan esiyor, beni çok uzaklara, çok uzaklara savuruyordu; paramparça olmuş hâlde, fırtına dindikten ve deniz görünüşte durulduktan sonra öldüm. Onun duygularını anlatabilir miyim, bilmiyorum. Bazen onları yalnızca bir sözü ya da hareketi ele verirdi; sonra odasına çekilirdi. Ben de cesaret edebildiğim kadar yaklaşıp korkuyla her sesi dinlerdim; ama ansızın kopacak bir sessizlikten daha çok korkardım. Neyden korktuğumu bilmezdim; ama içim hep korkuyla doluydu.

Gözlerinin üzerime yıldırım gibi parladığı, keskin ve kesik sesi duygularının şiddetini anlatmaya yetmiyormuş gibi göründüğü korkunç bir günün akşamında, yalnızken yanıma geldi. Sakin bir yüz ifadesi vardı. Yaklaştığında aceleyle sildiğim gözyaşlarımı fark etmeden, üç gün içinde benimle birlikte Yorkshire’daki mülküne taşınmaya niyetli olduğunu söyledi [sic]. Hazırlanmamı buyurdu ve sorguya çekilmekten korkar gibi aceleyle yanımdan ayrıldı.

Bu kararına şaşırmıştım. Söz konusu mülk, çocukken yaşadığı ve annemin kızken oturduğu yerdi; gençlik aşklarının yaşandığı, evlendikten sonra birlikte yaşadıkları yer. Babam daha mutlu günlerinde, dul kalmanın kederinden sıyrılmış ve başka yerlerde acı anılardan kurtulmuş görünse bile, onunla birlikte vakit geçirdiği o yeri ziyaret etmeye ya da yıllar önce birlikte yaşadıkları odaları görmeye asla cesaret edemeyeceğini sık sık söylerdi. Annesinin en sevdiği gezinti yollarını, yetiştirmekten büyük zevk aldığı çiçeklerin bulunduğu bahçeleri de görmeye dayanamazdı. Şimdiyse büyük bir acı çekerken daha da büyük bir acıya dalmaya karar vermiş, kendisini şimdiden parçalayan duygulardan daha da şiddetlilerini arıyordu. Şaşkındım; bunun neye işaret ettiğini öğrenmek için büyük bir kaygı duyuyordum. Ah, yıkımdan başka neye işaret edebilirdi!

Bu süre içinde babamı pek az gördüm; yine de eskisinden daha sakin, ama mutsuzluğu da öncekinden az değildi. Üçüncü günün sabahı, önce tek başına Yorkshire’a gitmeye karar verdiğini, bu arada ondan bu buyruğuyla çelişen bir haber almazsam iki hafta sonra benim de yanına gitmem gerektiğini bildirdi. Aynı gün yola çıktı; dört gün sonra kâhyasından, onun adına, hiç vakit kaybetmeden yanına gelmemi isteyen bir mektup aldım. Gece gündüz yolculuk ettikten sonra, kaygılı ama umutlu bir yürekle vardım. Beni yalnızca Londra’da gösterdiği görünür soğuklukla benden kaçınmak ve bana öyle davranmak için çağırmış olsaydı, neden çağırsındı? Konağımızdan otuz mil uzakta onunla buluştum. Hâli kederliydi; beni gördüğüne bir an sevindi gibi oldu, sonra duygularını ele vermek istemiyormuşçasına kendini tuttu. Yol boyunca sessiz kaldı, ama tavrı eskisinden daha şefkatliydi; gözlerinde bana umut veren bir yumuşaklık gördüğümü sandım.

Vardığımızda biraz dinlendikten sonra beni evin içinde gezdirdi ve annemin oturduğu odaları gösterdi. Ölümünün üzerinden on altı yıldan fazla geçmişti, ama hiçbir şey değiştirilmemişti; el işi kutusu, yazı masası hâlâ oradaydı, odasında masanın üzerinde, bıraktığı gibi açık duran bir kitap vardı. Babam bu ayrıntıları ciddi ve değişmeyen bir yüz ifadesiyle gösterdi; yalnızca ara sıra derin, duru gözlerini üzerime dikiyordu. Bakışlarında beni sarsan tuhaf, ürpertici bir şey vardı; kendime engel olamayıp ağladım. Beni teselli etmeye çalışmadı; ama dudaklarının titrediğini, yüzündeki kasların sanki kasıldığını gördüm.

Bahçelerde birlikte dolaştık. Akşam odama çekilmek üzereyken kalıp ona kitap okumamı istedi. Önce, “En son burada olduğumda annen bana Dante okumuştu; kaldığı yerden sen devam et,” dedi. Sonra birden, “Hayır, olmaz; Dante’yi okumamalısın. Sen bir kitap seç,” diye ekledi. Spencer’ı elime alıp Sir Guyon’ın Açgözlülük Sarayı’na inişini okudum.[28] O dinlerken gözleri üzerimdeydi; derin bir kederle sessizce bakıyordu.

Ertesi sabah kâhyadan, babamın buraya vardığında aklının korkunç bir durumda olduğunu öğrendim: İlk geceyi bahçede, nemli çimenlerin üzerinde yatarak geçirmiş; hiç uyumamış, durmadan inlemiş. Bana bunları gözleri yaşlı anlattıktan sonra yaşlı adam, “Ah!” dedi, “efendimi böyle görmek yüreğimi parçalıyor. Sizinle, genç hanımım, buraya geleceğini duyduğumda, hanımım annenizin kısacık ömrü boyunca yaşadığımız mutlu günlerin yeniden başlayacağını sanmıştım. Ama gözyaşlarına doğmuş biz zavallıların bu kadar mutluluğa hakkı yokmuş; onu da bu yüzden bizden bu kadar erken aldılar. Bize göre fazla güzel ve iyiydi.[sic] Efendimin onunla evlendiği gün hepimizin gözünde ne mutlu bir gündü! Onu çocukluğundan beri tanırdım; yaşlı hanımımın yanında olduğu zamanlarda benim için nice iyilik yapmıştı. Size benziyor, ama sizde efendimin yüzü daha baskın. Ama efendim döndüğünden beri hep böyle miydi? Onu bu melankolik yüzle, hanımımın cenazesinin ertesi günüymüş gibi bu kapıdan girerken ilk gördüğümde bütün sevincim kedere dönüştü. Size mektup yazmamı söyledikten sonra biraz kendine gelir gibi oldu; ama yine de onu böyle mutsuz görmek çok acı.”[29] Bunlar yaşlı ve sadık bir hizmetkârın duygularıydı; sevgi dolu bir kızınkiler kim bilir nasıldı. Ah! O zaman bile yüreğim neredeyse kırılmıştı.

Bu evde iki ay birlikte kaldık. Babam zamanının büyük kısmını benimle geçiriyordu; gezintilerimde bana eşlik ediyor, müziğimi dinliyor, ben okurken ya da resim yaparken yanı başımda eğiliyordu. Benimle konuşurken tavrı soğuk ve tutuktu; sanki yalnızca gözleri konuşuyor, kara ve parlak bakışlarını bana çevirdiğinde canlı bir keder anlatıyordu. O karanlık, derin gözlerde öyle duru ve yoğun bir şey vardı ki, mutlu olduğum zamanlarda bile bakışlarıyla karşılaştığımda gözlerim yaşla dolmadan onlara bakamazdım. O zaman gözyaşlarım tatlıydı; şimdi ise yumuşak bakışlarındaki derin acı, içimi onun acısıyla parçalıyordu. Gözleri benim için huzur diliyor gibiydi; kendisi içinse sabırla acıya katlanacak bir yürek, bir yandan da sürekli kendini inkâr ederek duyduğu anlayış özlemi vardı. Tutkusu onu ancak benden uzaktayken alt ediyordu: yumruklarını sıkar, kaşlarını çatar, bitkin bakışlarla çaresizliğine son verecek ölümü ister, çılgınca haykırır; tükenip yere yığıldığında, ben yanına gelene dek kendine gelemezdi.

Londra’dayken kederindeki sertlik ve kasvet şimdi tümüyle kaybolmuştu. Orada ondan ürküp kaçardım; şimdi ise onu yatıştırıp huzura kavuşturabilmek için yalnızca yanında olmayı istiyordum. Sessiz kaldığında dikkatini başka yöne çekmeye çalışıyor, bazen tutkusunun en şiddetli anında yanına gizlice sokulduğumda ağlıyor ama yanından ayrılmak istemiyordum. Yine de korkunç bir acı çekiyordu. Gündüzleri daha sakindi; ama geceleri yanında olamadığımda kederine dizginleri salmış gibiydi. Gecelerini sık sık ya annemin odasında yerde yatarak ya da bahçede geçiriyordu. Sabahları, uykusuzluktan tükenmiş bedenine ve ölümün eşiğindeymiş gibi bitkin hâline büyük bir kederle baktığımı görünce ağlıyordu. Ama bütün bu zaman boyunca mutsuzluğunun nedenini tahmin etmeme yarayacak tek bir söz bile etmedi.[sic] Sormaya kalksam ya yanımdan ayrılıyor ya da parmağını dudaklarına bastırıp karşı koyamayacağım, özür diler gibi bir bakışla yüzünü çeviriyordu. Ben ağladığımda sessizce bana bakıyordu; artık sert değildi ve her okşayışı geri çevirse de bunu incitmeden yapıyordu.

Umutsuzluğa bir çare olarak hafif bir kedere ve daha yumuşak duygulara sarılıyor gibiydi. Daha taşkın bir tutkuya karşı melankolisini beslemek için türlü yollar buluyordu.[sic] Annemle birlikte dolaşıp aşk ve mutluluk üzerine konuştukları zaman en sevdikleri gezinti yollarına durmadan gidiyordu. Ondan kalan her hatırayı topluyor, odada asılı duran portresinin karşısına oturup ona kederli bir umutsuzlukla bakıyordu; bütün bunları gizemli, ürpertici bir sessizlik içinde yapıyordu. Tutkusu onu alt edince odasına kapanıyordu; geceleri evin içinde huzursuzca dolaştığında herkes uyuyor oluyordu.

Kederinin nedenini bulmak için kendimi tahminlerle yorduğum kolayca anlaşılır. Bana en olası görünen açıklama, Londra’da kaldığı sırada değersiz biriyle aşk yaşamaya başlamış, ama tutkusuna yenik düşmüş, arzusunu gerçekleştirmemiş olduğuydu: Beni bu eğiliminin uğruna feda etmeyi göze alamayacak kadar çok seviyordu. Şimdi de tutkuyla sevdiği annemin anısını canlandırıp şimdiki tutkunun etkisini azaltmak için bu evi ziyaret etmişti. Bu mümkündü, ama hiçbir olguya dayanmayan bir varsayımdan ibaretti. Bunun içinde bir suç olabilir miydi? Vicdanının onaylamayacağı hiçbir şeyi yapmayacak kadar doğru ve soyluydu. İstem dışı bir duygunun suç sayılabileceğini henüz bilmiyordum; bu yüzden onun sarsılıp durmasını ve kasvetli bakışlarını tümüyle zihnindeki mücadeleye bağlıyor, bunların kısmen en korkunç şeytandan, vicdan azabından kaynaklandığını düşünmüyordum.[30]

Yine de bütün bunların geçip gideceğini sanarak kendimi avutuyorum. Tutku nöbetleri korkunçtu; ama ruhu, zaferin neredeyse tükettiği hâlde, onlardan galip çıkıyordu. Ben, ah, budala ve küstah yaratık, onu artık geri dönüşün ve umudun kalmadığı noktaya sürüklemeseydim, bu mücadele sonunda kazanılacaktı. Bu korkunç mücadelede, düşmüş ve yenilmiş hâlde yatarken onu alt eden düşmana zaferi benim pervasızlığım verdi. Ben! Yenilgisinin tek nedeni bendim ve korkunç bedelini hak ederek ödedim. Kendi kendime, ona anlayış gösterirsem bu mücadeleler sona erer, diyordum. Kederini başka bir yüreğe açarsa yükünün yarısı hafifler. Onu kendime yaklaştıracağım; kederini benden saklayamayacak. Sırrını öğrendiğimde ruhuna merhem dökecek, gülümsemesini seyretmenin ve gözlerinde, neşeyle olmasa bile, şefkatli bir sevgiyle ve minnetle parlayan ışığı yeniden görmenin büyüleyici hazzını tekrar yaşayacağım. Bunu yapacağım, dedim. Yarısını başardım: Sırrını öğrendim ve ikimiz de sonsuza dek mahvolduk.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…