KIRLANGIÇ

İzmarit Sokağı’nda başlayan bir hikâyeydi benimki.

Henüz altı yaşındaydım. Kıvırcık saçlarım, buğdaya çalan tenim, boncuk gibi gözlerim vardı. Yerimde duramayan, her şeye burnunu sokan, aklına koyduğunu yapmak isteyen afacan bir çocuktum. Dünyanın ne kadar büyük, hayatın ne kadar acımasız olduğundan habersizdim. Benim dünyamın sınırları, sokağımızın başından sonuna kadardı. Bir de Kırlangıç vardı tabii… İçinde çocukluğumun, hayallerimin ve henüz adını koyamadığım nice duygunun saklandığı evimiz.

O yaşlarda insan, hayatın kendisine ne hazırladığını bilemez. Gökyüzüne bakar, bir uçurtma olmak ister. Rüzgârın peşinden gitmeyi, bulutlara dokunmayı, gökyüzünde özgürce süzülmeyi hayal eder. Benim de hayallerim vardı dostlar. Ben de bir gün uçabileceğimi sanırdım. Ne var ki hayat, bazı çocukların eline uçurtma vermez. Onlara kanatlarını kendi acılarından yapmayı öğretir.

Benim kanatlarım da zamanla karardı.
Hayallerim beni bir uçurtma yapacakken hayat, içimde bir karga büyüttü.

Ben Karga.
Beni böyle bileceksiniz. Ama bilin ki bu ismi ben koymadım kendime. Hayat koydu.

Yine de o günlerde henüz Karga değildim. Ne hayatın bana biçtiği rolü biliyordum ne de ileride hangi yolları yürümek zorunda kalacağımı… Ben yalnızca İsmet’tim. Altı yaşında, abisinin elinden tutan, annesinin sesini duyunca kendini güvende hisseden, babasının yanında olmasını dünyanın en doğal şeyi sanan küçücük bir çocuk.

Ve benim dünyamın merkezi, Kırlangıç’tı.
Kırlangıç’ın içinde bir çocuk için ne varsa vardı. En azından ben öyle sanıyordum. Bir evin duvarlarının insanı korumaya yettiğini, aynı sofraya oturan insanların birbirlerinden vazgeçmeyeceğini düşünüyordum. Çocuk aklı işte dostlar… İnsan, kendi evinin içinde bile bir gün yabancı kalabileceğini bilmiyor.

O evde en çok sevdiğim insanlardan biri abim Sedat’tı.
Ben altı yaşındaydım, o ise on beş. Aramızda dokuz yaş vardı ama çocuk kalbimde bu yaş farkının hiçbir anlamı yoktu. Benim için Sedat yalnızca abim değildi; oyun arkadaşım, sığınağım, dünyadaki en güvendiğim insanlardan biriydi.
Çocukken geçirdiği bir havale, onun hayatında bazı izler bırakmıştı. Yürürken ayakları biraz yana basardı. Belki başkaları onun farklılıklarını görüyordu ama ben görmüyordum. Daha doğrusu, gördüğüm şeyin bir eksiklik olduğunu hiç düşünmüyordum. Çünkü benim gözümde abimin hiçbir eksiği yoktu.

O benim abimdi.
Hem de dünyanın en iyi abisi.
Birlikte vakit geçirirken dünyanın geri kalanını unuturdum. Onun yanında kendimi küçük ama güvende hissederdim. Hayatın henüz yüzüme göstermediği karanlık taraflarından habersiz, çocukluğumun tadını çıkarırdım. O zamanlar bilmiyordum; insan bazen en çok sevdiği kişilerin yanında bile hayatın sert yüzüyle tanışabiliyormuş.

Kırlangıç’ta her şeyin yolunda olduğunu düşündüğüm günlerde, evimizin içinde büyüyen bir huzursuzluk vardı.
Annem Menekşe ile babam Hikmet’in tartışmaları giderek sıklaşmıştı. Annem titiz bir kadındı. Evine, temizliğine, düzenine önem verirdi. Babam ise onun beklediği düzene ayak uyduramıyordu. Küçük gibi görünen meseleler, zamanla büyük tartışmalara dönüşüyordu.

Ben o yaşlarda onların neden anlaşamadığını tam olarak kavrayamıyordum. Yetişkinlerin dünyasında bazı meselelerin neden bu kadar büyüdüğünü anlamak çocuk aklımla mümkün değildi. Bana göre evimizdeki sorunların çözümü basitti: Birbirlerine kızmasınlar, seslerini yükseltmesinler, sonra da her zamanki gibi hayatlarına devam etsinler.
Keşke hayat, altı yaşındaki bir çocuğun düşündüğü kadar basit olsaydı.

Tartışmaların şiddeti arttıkça Kırlangıç’ın içindeki hava değişiyordu. Bazen bir cümle, bazen sert bir bakış, bazen de yükselen bir ses bütün evi dolduruyordu. Ben ve abim, olup bitenleri anlamaya çalışırken kendimizi görünmez kılmak isterdik. Çocuklar, büyüklerin kavgasında çoğu zaman ne yapacaklarını bilemezler. Araya giremezler, uzaklaşamazlar, olanları durduramazlar. Sadece beklerler.

Ve beklemek, bazen bir çocuğun yapabileceği en ağır şeydir.

Bir gün tartışma yine büyüdü. Sesler yükseldi, sözler sertleşti. Ardından iş fiziksel bir çatışmaya kadar vardı. O an Kırlangıç, benim bildiğim ev olmaktan çıktı. Duvarlar aynı duvarlardı ama içindeki güven duygusu sanki yerinden sökülüp alınmıştı.
Televizyonda Serseri dizisi oynuyordu.
Garip gelecek belki ama o gün, bütün o gürültünün ortasında aklımızın bir köşesinde hâlâ televizyon vardı. Abimle birlikte izlediğimiz diziyi kaçırmak istemiyorduk. Kavganın ortasında televizyonun düşmesinden korktuğumuzu hatırlıyorum. Çocuk aklımızla, sanki televizyon düşerse her şey daha da kötü olacakmış gibi düşünüyorduk.
Televizyon düşmedi dostlar.
Ama Kırlangıç’ta başka bir şey kırıldı.
O gün bunun ne olduğunu bilmiyordum. Ne adını koyabilecek yaşta ne de yaşananların anlamını kavrayabilecek durumdaydım. Sadece korkuyordum. Bir çocuğun korkması için her şeyi anlaması gerekmez. Bazen sesler yeterlidir. Bazen annesinin yüzündeki ifade, bazen babasının öfkesi, bazen de evin içine çöken o ağır sessizlik…
İnsan büyüdükçe bazı anıları unutacağını sanıyor. Oysa bazı anlar, hafızanın bir köşesine yerleşip yıllarca orada bekliyor. Sonra bir gün hiç beklemediğin bir anda yeniden karşına çıkıyor. Bir sesle, bir kokuyla, bir görüntüyle…
Benim de Kırlangıç’tan kalan böyle anılarım oldu.

Ertesi sabah annem Menekşe, her zamanki gibi tekstil fabrikasındaki işine gitmek için hazırlandı. Hayat, bir önceki gün evimizin içinde kopan fırtınadan habersizmiş gibi devam ediyordu. Annem çalışmak zorundaydı. Ev geçindirmek, çocuklarına bakmak, hayatın yükünü taşımak zorundaydı.
Babam Hikmet’in de bir işi vardı. Parklarda çalışıyordu. Fakat o gün işe gitmedi.

Bunun nedenini o zamanlar bilmiyordum. Altı yaşındaki bir çocuk, babasının işe gitmeyişinde bir anlam aramaz. Belki izinli olduğunu düşünür, belki onunla vakit geçireceği için sevinir. Ben de öyle yaptım.

Babam beni yanına aldı ve parka götürdü.
O günün görüntüleri zihnimde yıllar sonra bile canlı kalacak kadar belirgindi. Parkta yürüdüğümüzü, bana dondurma aldığını, ardından o aklımda kalan portakallı içeceği içtiğimi hatırlıyorum. Küçük bir çocuk için bunlar ne büyük mutluluklardı! Babam yanımdaydı, benimle ilgileniyordu, bana bir şeyler alıyordu. O an için dünyada bundan daha güzel ne olabilirdi?
Belki de insanın en çok hatırladığı şeyler, en mutlu olduğu anlar değildir. Bazen bir günün neden bu kadar unutulmaz olduğunu yıllar sonra anlarsın.
Babam o gün beni öptü.

Öyle sıradan bir öpücük değildi bu; en azından bugün geriye dönüp baktığımda, o anın bende bıraktığı his böyle. Sanki bir vedanın içindeydik de yalnızca ben bundan habersizdim. Belki onun zihninde çoktan verilmiş bir karar vardı. Belki de benimle geçirdiği o saatlerde, hayatında bir sayfayı kapatmaya hazırlanıyordu.
Bense bunların hiçbirini bilmiyordum.
yalnızca babamla parka gitmiş, dondurma yemiş, portakallı içeceğimi içmiş ve onun beni öpmesine sevinmiştim.

Bazen büyüklerin aldığı kararların ağırlığını çocuklar taşıyor ama kararın kendisinden haberleri olmuyor.
Parktan sonra beni dedem Tahir’in evine götürdü.

O eve yabancı değildim. Dedem Tahir ve anneannem Çiçek benim için ailemin bir parçasıydı. Orada kendimi rahat hissederdim. Fakat o gün neden gittiğimizi bilmiyordum. Babamın beni oraya götürmesinin, birazdan söylenecek sözlerle bir ilgisi olduğunu aklımın ucundan bile geçirmiyordum.
Babam, dedemle anneannemin karşısına oturdu. Ardından konuşmaya başladı.

Annemle evliliğini bitirmek istediğini söyledi.
Dedem Tahir, duydukları karşısında şaşırmıştı. Babamı kararından döndürmeye çalıştı. Belki sakinleşmesini, belki biraz düşünmesini, belki de ailesini dağıtmaktan vazgeçmesini istiyordu. Bir insanın yuvasını terk etmesi, hele geride çocuklarını bırakması, kolay kabul edilecek bir şey değildi.

Ama babam kararını vermişti.
Üstelik annemden söz ederken, “Kızın marazlı,” dedi.

O söz, dedemin öfkesini daha da artırdı. Tahir, kızının arkasından böyle konuşulmasını kabul edemedi. Babamı ikna etmeye çalışması bir yana, artık onun bu tavrına tahammül edemiyordu. Sonunda babamı evden kovdu.
Ben ise olan biteni anlamaya çalışıyordum.

Büyükler konuşuyordu. Sesler yükseliyordu. Babamın neden böyle bir karar aldığını, dedemin neden öfkelendiğini, neden herkesin yüzünün değiştiğini anlayamıyordum.
Aklım hâlâ parktaydı.
Dondurmamdaydı.
Portakallı içeceğimdeydi.
Bir de babamın beni öpüşünde…

O yaşlarda insan, bir ayrılığın ne demek olduğunu tam olarak bilmiyor. Birinin evden gitmesinin, sonra geri dönmemesinin, bir sofrada artık onun için tabak konulmamasının ne anlama geldiğini kavrayamıyor. Ben de bilmiyordum. Babamın o gün beni dedemlere bırakmasının bir sebebi olduğunu düşünmemiştim.
Belki birazdan geri gelir sanıyordum.
Belki beni almaya gelir.
Belki her şey eski hâline döner.

Çünkü çocuklar, sevdikleri insanların gidebileceğine inanmak istemezler. Birinin onları bırakıp gitmesini akıllarına sığdıramazlar. Hele o kişi babalarıysa…
Ama babam geri dönmedi.
O gün Hikmet, benim hayatımdan çıktı.
En azından benim çocuk dünyamda, bir daha eskisi gibi var olmadı.

Sonrasında annem Menekşe’nin yaşadıklarını öğrendim. O günün onda neye mal olduğunu, hangi duyguların içinde kaybolduğunu ise ancak büyüdüğümde anlayabildim.
Annem, babamın sevdiği yemeklerden birini hazırlamıştı: yeşil mercimek.

Belki onun eve dönmesini bekliyordu. Belki aralarındaki tartışmanın geçeceğine, bir gün önce yaşananların unutulacağına inanmak istiyordu. Belki de bütün kırgınlıklarına rağmen içinde hâlâ küçücük bir umut taşıyordu.

İnsan bazen en çok canını yakan kişiye bile bir tabak yemek ayırır dostlar. Çünkü alışkanlıklar kolay ölmez. Birlikte geçirilen yıllar, kırgınlıkların ardından bile insanın elini aynı sofraya götürebilir. Bir tencere yemek, bazen söylenemeyen sözlerin, ertelenen konuşmaların, son kez kurulmak istenen bir yuvanın sessiz ifadesidir.
Ama o gün annem için her şey başka bir anlam kazanmıştı.
Babamın gittiğini öğrendiğinde, hazırladığı yemeği tuvalete döktü.

Çocukken bu davranışı anlayamamıştım. Bana tuhaf gelmişti. Bir yemek neden çöpe atılmak yerine tuvalete dökülürdü? O yemeğin suçu neydi? Bir tencere yeşil mercimek, insanın öfkesini neden üzerine çekerdi?

O zamanlar yalnızca gördüğüm şeye bakıyordum.
Bugün ise o sahneyi başka türlü anlıyorum.

Belki annem, o tencerenin içinde yalnızca yemeği görmüyordu. Belki birlikte geçirdikleri yılları, yaptığı fedakârlıkları, içine attığı kırgınlıkları ve karşılığını alamadığını düşündüğü sevgiyi görüyordu. Belki de o yemek, artık dönmeyecek birine ayrılmış son umuttu.
Bazen insan bir eşyayı değil, onun temsil ettiği her şeyi elinden çıkarmak ister.

Annem belki de o gün, babamın dönüşünü bekleyen son parçasını da o yemeğin içine dökmüştü.

Bunlar benim bugün yaptığım yorumlar. O gün, altı yaşındaki İsmet bunların hiçbirini bilemezdi. O yalnızca annesinin üzgün olduğunu, evde bir şeylerin değiştiğini hissediyordu. Çocuklar her şeyi anlamasalar da değişen havayı hissederler. Bir evde kimin eksildiğini, kimin sustuğunu, kimin gözlerinin dolduğunu fark ederler.

Ne diyelim dostlar…
Allah affetsin.

Bir evlilik bitmişti. Ama o evliliğin içinde yalnızca iki yetişkin yoktu. O evde çocuklar da vardı. Birinin gitmesiyle yalnızca bir eş eksilmiyordu; bir çocuğun dünyasından baba da eksiliyordu.

Ben o gün bunun adını koyamadım.
Yalnızca hayatımda bir boşluk oluştuğunu zamanla fark ettim.

Kırlangıç aynı yerdeydi. İzmarit Sokağı yine bildiğim sokaktı. Sokakta insanlar yürümeye, çocuklar oynamaya, hayat kendi akışında devam etmeye devam etti. Dünya dönüyordu. Kimsenin hayatı benim evimde yaşananlarla durmamıştı.
Ama benim dünyam değişmişti.

Bir önceki gün babasıyla parka giden, dondurma yiyen, portakallı içeceğini içen o küçük çocuk, artık aynı çocuk değildi. Bunu hemen anlayamadım elbette. Hayat, değiştiğini insana her zaman o anda söylemiyor. Bazen bir şeyleri yıllarca içinde taşıyorsun da ne zaman başladığını sonradan anlıyorsun.
Benim için de öyle oldu.

Yıllar sonra o günü düşündüğümde, babamın beni parka götürmesini başka bir gözle görmeye başladım. Bana aldığı dondurmayı, içtiğim içeceği, yanağıma kondurduğu öpücüğü yeniden hatırladım. O günün sıradan bir gün olmadığını, benim bilmediğim bir vedanın içine saklandığını anladım.

Belki babamın aklında ne vardı, bunu hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğim. Belki o gün kendince bir kararın yükünü taşıyordu. Belki de ayrılığın ne anlama geldiğini benim anlayamayacağımı düşünüyordu.

Ama bildiğim bir şey var:

Ben altı yaşındaydım.

Ve bir çocuğun, babasının gideceğini bilmeden onunla geçirdiği son güzel anları yaşaması, büyüdüğünde bile unutması kolay olmayan bir şeydi.

O gün benim çocukluğum bitmedi. Çocukluğum devam etti; oyunlar oynadım, güldüm, büyüdüm. Fakat içimde bir yer, o gün anlamlandıramadığım bir sessizliğin içinde kaldı.

Sonradan hayat bana başka şeyler de öğretecekti. İnsanların gidişlerini, verilen sözlerin tutulmayışını, bir evin içindeki huzurun ne kadar kolay bozulabildiğini görecektim. Bazı insanlara güvenmeyi, bazılarından uzak durmayı, bazı yaraların üzerini kapatıp yoluma devam etmeyi öğrenecektim.

Ama bütün bunların başlangıcında, İzmarit Sokağı’ndaki Kırlangıç vardı.

Bir park.
Bir dondurma.
Portakallı bir içecek.
Ve belki de son kez öpüldüğünü bilmeyen altı yaşındaki bir çocuk…

Şimdi geriye dönüp baktığımda, o çocuğa kızamıyorum. Onun anlamadığı şeyleri bugün anlıyor olmam, o günkü hâlini değiştirmiyor. O, babasının kendisini sevdiğine inanıyordu. Babasının elini tutarken bir gün o elin hayatından çekileceğini bilmiyordu.

Belki de çocukluğun en acı tarafı budur dostlar: İnsan, kendisini yaralayacak olayların içinde bile önce sevgi arıyor.
Ben de aradım.

Uzun zaman boyunca, bazı boşlukların nedenini anlamaya çalıştım. Bazı insanların neden gittiğini, bazılarının neden kaldığını düşündüm. Bazen kendimde bir kusur aradım, bazen hayatın bana neden böyle davrandığını sordum. Çocukken soramadığım sorular, büyüdükçe içimde çoğaldı.

Ama bugün biliyorum ki bir yetişkinin aldığı kararın bütün yükünü bir çocuk taşımamalıydı.

Benim suçum yoktu.
Sedat’ın da yoktu.

Annemin yaşadığı acının sorumlusu da biz çocuklar değildik.
Bunu anlamak yıllarımı aldı. Çünkü bazı gerçekleri akıl hemen kabul etse bile kalp, onları içine yerleştirmek için zamana ihtiyaç duyuyor.

İzmarit Sokağı’nda benim hikâyem böyle başladı.
Bir adamın gidişiyle, bir kadının yıkılan umutlarıyla ve ne olduğunu anlamadan büyümek zorunda kalan iki çocuğun sessizliğiyle…

Kırlangıç’ın duvarları o gün yerinde duruyordu. Pencerelerinden yine ışık giriyordu. Kapısı yine açılıp kapanıyordu. Dışarıdan bakan biri için her şey aynıydı.
Oysa bazı evler, içlerinden bir insan çıktığında aynı ev olarak kalmazlar.

Bazen birinin gidişiyle odalar büyür, sesler azalır, sofralar eksilir. Bazen de bir çocuk, ne olduğunu anlamadan kendi içinde bir kapıyı kapatır.
Benim içimde de o gün bir kapı kapandı.

Ardından başka kapılar açılacaktı. Başka sokaklar, başka insanlar, başka acılar ve başka umutlar çıkacaktı karşıma. Bir gün kendime Deniz Karga diyecektim. Bir zamanlar uçurtma olmak isteyen o çocuk, hayatın rüzgârında başka türlü uçmayı öğrenecekti.

Ama henüz değil.
Henüz altı yaşındaydım.
Henüz babamın gidişinin hayatım boyunca taşıyacağım soruların başlangıcı olduğunu bilmiyordum.

Henüz Kırlangıç’ın benim için yalnızca bir ev değil, çocukluğumun ilk kırılma noktası olduğunu anlamamıştım.

Ve henüz bilmiyordum dostlar…

Bir gün insan, en çok hatırladığı anların bazılarının aslında birer veda olduğunu öğreniyormuş.

Benim ilk vedam, bir parkta başladı.

Ama asıl hikâyem, babam gittikten sonra Kırlangıç’ta kalanlarla devam edecekti.
Çünkü bazı insanlar gider.
Bazı evler sessizleşir.
Bazı çocuklar ise o gün büyümeye başlar.
Benim büyümem de böyle başladı.