BİR HAYAT KURMANIN BEDELİ

Askerlik bitmişti.Teskereyi elime almış, kışlanın kapısında yeni bir hayatın başlamasını bekliyordum. Mahmut Dayım ve Ali Dayı, beni almak için Hatay’a kadar gelmişlerdi. Kapıda onları gördüğüm an, içimde bir şeylerin değiştiğini hissettim. Artık önümde başka bir hayat vardı. Kışlanın kapısından çıkacak, geride üniformamı ve o günlere ait anılarımı bırakacak, kendi hayatıma dönecektim.
Hiç vakit kaybetmeden arabaya bindim.Bir an önce evime, yuvama dönmek istiyordum. Güvercin’imi görmek, anneme, abime, anneanneme sarılmak istiyordum.
İnsan bazen kavuşacağı kişileri düşünürken, o kavuşmanın arkasında ne kadar çok kayıp biriktiğini unutuyordu.Bizim geriye kalanımız avuç içi kadar bir aileydi artık.Eksilmiştik. Hayat bizden çok şey almıştı. Ben askere giderken de bazı şeyler yarımdı, dönerken de öyleydi. Üstelik yıllar boyunca içimde taşıdığım bir başka eksiklik daha vardı: Babamın cenazesine gidememiştim.Askerliğim bitmişti ama babamın mezarını hâlâ ziyaret etmemiştim.Yıllar geçmişti. Onunla aramızdaki mesafe, ölümünden sonra bile kapanmamıştı. Belki gururuma yenilmiştim, belki de bana yaşatılmayan çocukluğumun hesabını hâlâ içimde tutuyordum. Belki insan, kendisinden eksiltilen şeylerin yasını tutarken, kendisini eksilten kişiye nasıl veda edeceğini bilemiyordu.Bilmiyordum.Bildiğim tek bir şey vardı: Bir gün, kendi ayaklarımla babamın mezarına gidecektim.Ne zaman olacağını bilmiyordum ama gidecektim. Çünkü insan bazen affetmek için değil, içinde yıllardır taşıdığı yükü biraz olsun hafifletmek için de bir mezarın başına gitmek isterdi.

Kafamda elli ayrı düşünceyle yolculuğu tamamladık. Sonunda evimize, yuvamıza dönmüştük.Fakat o günlerde dünya, görünmez bir düşmanın gölgesi altındaydı. Koronavirüs hayatın akışını değiştirmiş, insanları birbirinden uzaklaştırmıştı. Eve geldiğimde kuzenlerim beni beyaz koruyucu kıyafetlerin içine girmiş hâlde karşıladılar. Herkes tedbirliydi. Sarılmak bile eskisi kadar kolay değildi artık.Annem ise bütün bunları bir kenara bırakmıştı.Ağlayarak sarıldı bana.O an annemin gözlerine baktım. Yüzünde yılların yorgunluğu, gözlerinde biriktirdiği özlem vardı. Beni öyle bir süzüyordu ki sanki karşısında yalnızca askerden dönen oğlu değil, çocukluğundan beri kayıplarla büyüyen evladı duruyordu.Babamı kaybettiğimde içimde ne yaşadığımı biliyordu. Belki ben anlatamamıştım ama o, acımı sessizliğimden anlamıştı.Annemin gözyaşları karşısında söyleyecek bir söz bulamadım.Yalnızca sarılma faslının bitmesini istiyordum. Yanlış anlaşılmasın; onları özlemiştim. Ama yorgundum. Üzerimde ayların ağırlığı vardı. Eve girmişken sıcak bir duş almak, yatağıma uzanmak ve hiçbir şey düşünmeden uyumak istiyordum.Bazen insan en çok sevdiği kişilere kavuştuğunda bile yalnız kalmaya ihtiyaç duyuyordu.O günlerde karantina kuralları gereği bir hafta boyunca evden dışarı çıkmadım. Dışarıda hayat kendi telaşıyla devam ederken ben evde, özlediğim insanlara birkaç adım uzaklıkta, günlerin geçmesini bekliyordum.

Bir haftanın sonunda nihayet dışarı çıkabilecektim.Ve ben, en çok Güvercin’imi görmek istiyordum.Aynı mahalledeydik. Buna rağmen birbirimizi bulmak, sandığımız kadar kolay olmadı. İnsan bazen aynı sokaklarda dolaşır da kavuşmak istediği kişiye bir türlü denk gelemez ya, bizimki de öyle bir şeydi.Sonunda karşıma çıktı.O saf, güzel hâliyle…Bir an durup ona baktım. Aslında onu ilk gördüğüm günkü gibi yeniden görüyordum sanki. Araya giren zaman, askerlik, özlem ve bütün o karmaşa bir anlığına ortadan kalkmıştı. Karşımda yalnızca âşık olduğum kadın vardı.Ona doya doya baktım.Meğer insanın özlediği bir yüzü yeniden görmek, dünyadaki bütün yorgunlukları bir süreliğine unutturabiliyormuş.Ama İsmet olmak zordu, demiştik ya…Ben yine rahat durmadım.Bir şaka yaptım:— Soldan değil, sağdan yürü!O an galiba siyasi düşüncemi öğrenmişti. Oysa benim söylediğim şeyin siyasetle falan ilgisi yoktu; tamamen şakaydı. Ama bizim ilişkimiz de böyle olacaktı işte. Ben saçma sapan şakalar yapacak, o gülecek, o güldükçe ben onun gülüşünde biraz daha kaybolacaktım.

Benim için mutluluk bazen bundan ibaretti.Birinin yanında kendin olabilmek, söylediğin saçma bir söz yüzünden yargılanmamak, birlikte gülebilmek…Sonra ona çikolata aldım.Çikolatayı uzatırken kendimden emin bir şekilde konuştum:— Her kız bu çikolatayı sever.Güvercin çikolatadan yalnızca bir ısırık aldı.Gerisini yemedi.O küçücük ayrıntı, nedense aklımda kaldı. Belki beni kırmamak için bir ısırık almıştı. Belki de sırf benim hevesim kursağımda kalmasın diye böyle davranmıştı. Ama çikolatayı bitirmeyecek kadar da kendi bildiğinden şaşmayan, gururlu bir kadındı.İşte o an, onun her kadın gibi olmadığını düşündüm.Bazen bir insanı tanımak için büyük olaylar yaşamaya gerek yoktur. Küçücük bir davranış, hiç beklemediğin bir söz ya da yarım bırakılmış bir çikolata bile sana karşındaki insanın karakterinden bir parça gösterebilir.Ben o çikolatada onun naifliğini de gördüm, kendine özgü duruşunu da.Ve ona biraz daha bağlandım.Ona ilk sarıldığım an içime yerleşen bir duygu vardı. Adını o zamanlar tam koyamamıştım. Yalnızca yanında kendimi başka türlü hissettiğimi biliyordum. Sanki uzun zamandır bir yere ait değilmişim de ilk defa bir insanın yanında kendime yer bulmuşum gibi…Demek ki insan yalnızca bir bedene değil, bir insana da ait hissedebiliyormuş kendini.Demek ki bir başkası için yaşamak, onun mutluluğunu kendi mutluluğundan ayrı düşünememek, tarifsiz bir duyguydu.

Aşk dediğin şey belki de buydu.Aldatmadan, kandırmadan, hesap yapmadan… Bir insanın yanında kendini saklamak zorunda kalmadan yaşayabilmek.O gün, bir bankta otururken birlikte ilk fotoğrafımızı çektirmiştik. O fotoğraf hâlâ elimde.Kucağımda bir kedi vardı.Güvercin ise gülüyordu.Fotoğrafa her baktığımda onun gülüşünü yeniden görüyorum. O günün nasıl geçtiğini, neler konuştuğumuzu belki zamanla unutabilirdim ama o karedeki hâlimizi unutmadım. Çünkü bazı fotoğraflar yalnızca geçmişi göstermez; insanın geleceğe dair kurduğu hayalleri de saklar.Benim o fotoğrafta sakladığım şey, henüz yaşayamadığımız bir hayattı.Zaman geçtikçe Güvercin bana ailesinden bahsetmeye başladı.Annesi, babası, abisi ve üç ablası vardı. Bir de canından çok sevdiği bir yeğeni…Bana ailesini gösterdiğinde içimde tuhaf bir duygu oluşmuştu. Güzel bir yuvaları vardı. İnsanların birbirine ait olduğu, ortak anılar biriktirdiği, aynı fotoğrafın içinde yan yana durduğu bir aile…Bir an, o fotoğrafın içine kendimi koydum.Acaba bir gün ben de onların arasında olabilir miydim?Bir gün o fotoğraflarda yalnızca Güvercin’in sevgilisi olarak değil, ailesinden biri olarak da yer alabilir miydim?O gün nereden bilebilirdim ki bir zaman sonra gerçekten o aile fotoğraflarının içinde ben de olacaktım?İnsan bazen geleceğini bilmeden onun hayalini kurar. O hayalin gerçekleşmesi için önüne ne kadar yol çıkacağını, kaç engeli aşması gerekeceğini düşünmez. Yalnızca ister.Ben de istedim.Güvercin’le evlenmek istiyordum.Elbette o benden yaşça küçüktü ama ben de henüz yolun başındaydım. Önümüzde zaman vardı. Birbirimizi daha iyi tanımamız, hayatlarımızı düzene koymamız gerekiyordu.Aşk vardı ama yalnızca aşk yetmiyordu.Para lazımdı.Evet, geldik en güzel konuya: Para!İnsan gençken hayaller kuruyor. Evlenmek, bir yuva kurmak, sevdiği kadınla aynı evin kapısını açmak istiyor. Fakat bir süre sonra anlıyor ki hayallerin de bir masrafı var.Peki, bu para nasıl kazanılacaktı?İki yolu vardı. Ya kendi işinin patronu olacaktın ya da bir yerde çalışıp emeğinin karşılığını almaya uğraşacaktın. Tabii kendi işini kurabilecek imkânın varsa…Benim öyle bir imkânım yoktu.Üstelik elimde, bir ömür boyu yapabileceğimden emin olduğum bir meslek de bulunmuyordu. Ömür boyu peçete mi satacaktım, sakız mı satacaktım? Hayır. Benim de kendime ait bir mesleğim, bir düzenim olmalıydı.Yaşım gençti.Öğrenebilirdim.Böyle düşünerek tekstil sektörüne girdim.

Yıllar sonra ustalığını yapacağım, ekmeğimi kazanacağım mesleğin ilk adımını atıyordum.Bir boyahaneye girdim.İçeride kocaman, düdüklü tencereyi andıran, basınçla çalışan kumaş boyama makineleri vardı. O makineleri kullanan ustaları izlerken resmen büyüleniyordum. Yeşil çizmelerini giymiş, makinelerin başında ayar yapıyorlardı. Kumaşların o devasa kazanların içinde nasıl işlendiğini, boyanın nasıl tuttuğunu, bütün o sistemin nasıl çalıştığını anlamak istiyordum.Dışarıdan bakınca işin ne kadar zor olduğu belliydi. Ama beni korkutmuyordu. Aksine, o makineler bana çok başka görünüyordu.Ben de o makinelerin başına geçmek istiyordum.Ben de kumaş boyamak istiyordum.Fakat ilk başta bana o makineleri vermediler. Bunun yerine bir kalibre kurutma makinesinde çalışmaya başladım.Kendi kendime, “Ekmek parası,” dedim. “Zamanla geçeriz o makinelere de.”İşimi yapıyordum ama gözüm hep boyama makinelerindeydi. Ustaları izliyor, ne yaptıklarını anlamaya çalışıyor, bir gün onların yerinde olacağımı düşünüyordum.O zamanlar bilmiyordum; insanın bir mesleği öğrenirken karşısına çıkan en zor şey bazen makinenin kendisi değil, hayatın ona çıkardığı engeller oluyordu.Çok geçmeden kötü haber geldi.Babam Hikmet’in, vefat etmeden önce köklü bir bankaya borcu olduğu ortaya çıktı. O borç, bir şekilde benim karşıma da çıkmıştı. Babamın oğlu olduğum için kendimi borcun ortasında bulmuştum.Benimse o parayı ödeyecek gücüm yoktu.Daha kendi hayatımı kurmaya çalışıyordum. Bir meslek öğrenmek, para biriktirmek, Güvercin’le evlenmek istiyordum. Şimdi bütün bunların üzerine bir de altından kalkamayacağım bir borç yükü binmişti.İnsan bazen geçmişin kapandığını sanıyor ama geçmiş, hiç beklemediği bir anda karşısına dikiliyordu.Babamın yokluğu yetmemişti.Şimdi onun ardından kalan borç da hayatıma girmişti.Üstelik ikinci darbe çok geçmeden çalıştığım iş yerinden geldi. İnsan kaynaklarından çağrıldım. Önüme iki seçenek konuldu: Ya borcu ödeyecektim ya da yollarımızı ayıracaktık.O an ne hissettiğimi anlatmak kolay değil.Bir yanda ödemeye gücümün yetmediği bir borç, diğer yanda kaybetmek üzere olduğum işim…Ama bir şeyi biliyordum: Ben İsmet’tim. Hayat beni ne kadar sıkıştırırsa sıkıştırsın, kimsenin karşısında başımı eğerek yaşamayı istemiyordum.Gerekirse giderdim.Nitekim öyle yaptım.İstifamı imzaladım ve çıktım.Belki dışarıdan bakıldığında bu, aceleyle verilmiş bir karardı. Fakat insan bazen elinde hiçbir şey kalmasa bile kendine olan saygısını kaybetmemek için bir kapıyı kapatmak zorunda kalıyordu.Ben de o kapıyı kapattım.Sonrasındaysa iş bulmak hiç kolay olmadı.

Sigortalı bir iş aradım ama karşıma sürekli engeller çıktı. Borç ve haciz meselesi yüzünden iş bulmakta zorlanıyordum. Önce bir mobilyacıya girdim. Maaşı düşüktü ama çalışmam gerekiyordu. Ardından küçük bir tekstil işletmesinde tezgâhtarlık yaptım.Çalışıyordum, para biriktirmeye uğraşıyordum ama bir türlü istediğim düzene kavuşamıyordum.Bazen elime geçen para yarım kalıyor, bazen haftalık aldığım ücret daha cebime girmeden tükeniyordu. Biriktirmek istiyordum ama hayat, biriktirdiğimden fazlasını benden alıyordu.Her defasında yeniden başlıyordum.Sonra büyük bir market zincirinin deposunda sigortalı bir iş buldum. En azından düzenli bir işim olacağını düşünmüştüm. Fakat orada da başka sorunlarla karşılaştım.Fazla mesaiye kalıyorduk ama mesai ücretimizi alamıyorduk. Sisteme göre fazla çalıştığımız saatlerin karşılığında bize izin veriliyordu. Ne var ki o izni kullanmak istediğimizde işler değişiyordu.Kâğıt üzerinde bir düzen vardı ama hayatın içinde o düzeni bulmak zordu.Yine de çalıştım.Çünkü benim durup düşünmeye ayıracak kadar rahat bir hayatım yoktu. Bir hedefim vardı ve o hedefe ulaşmak için para gerekiyordu.Sonra yeniden bir boyahaneye girdim.Bu kez karşıma farklı bir çalışma sistemi çıktı. Maaşın bir kısmı elden, bir kısmı bankadan ödeniyordu. İçime sinmeyen tarafları vardı ama şartlarımı düşününce kabul etmek zorunda kaldım.Başka seçeneğim yoktu.Fakat bu kez bir fark vardı.Bana, uzun zamandır hayalini kurduğum kumaş boyama makinelerini öğreteceklerini söylediler. Üstelik işi öğrendiğimde daha yüksek bir maaş kazanabilecektim.İşte o an, ilk defa önümü biraz daha net görmeye başladım.O makineleri ilk gördüğüm günü hatırladım. Yeşil çizmeleriyle kazanların başında çalışan ustaları, merakla izleyişimi, bir gün ben de onların yerinde olacağım diye içimden geçirişimi…Şimdi o hayale bir adım daha yaklaşmıştım.Artık kendi yolumu çiziyordum.Belki her şey istediğim gibi gitmiyordu. Belki çalışma hayatında karşıma çıkan adaletsizlikler, düşük ücretler ve değişen şartlar beni yoruyordu. Ama bir mesleğim olacaktı. Bir işin ustası olacaktım. Emeğimle para kazanacak, kendi ayaklarımın üzerinde duracaktım.Ve bir gün evlenecektim.Güvercin’le kurduğum hayal, bütün bu mücadelenin en güzel tarafıydı.Bir yandan babamın borcunu ödüyordum, bir yandan düğün için para biriktiriyordum. Kazandığım para bazen yetmiyor, bazen her şeyi aynı anda yetiştirmeye çalışırken kendimi çıkmazda buluyordum.Ama vazgeçemezdim.Çünkü artık mesele yalnızca benim hayatım değildi. Bir gün aynı evin kapısından birlikte gireceğim, aynı sofraya oturacağım, mutluluğumu ve sıkıntılarımı paylaşacağım bir kadın vardı hayatımda.Ben onunla bir yuva kurmak istiyordum.Bunun için önce kendime bir hayat kurmalıydım.Kolay olmayacaktı.Bunu artık çok iyi biliyordum.Hayat bana daha önce de birçok kez başlamayı öğretmişti.

Çocukluğumda eksilen ailemle, babamın yokluğuyla, yıllarca içimde taşıdığım kırgınlıklarla büyümüştüm. Askerlikten döndüğümde ise önümde başka bir mücadele vardı: Kendi geleceğimi kurmak.Bu kez kimsenin benim yerime yapmasını bekleyemezdim.Çalışacaktım. Öğrenecektim. Borcumu ödeyecektim. Paramı biriktirecektim.Ve Güvercin’le evlenecektim.Bazen insanın başka şansı olmadığından değil, vazgeçmek istemediğinden yürür yoluna.Benim de vazgeçmeye niyetim yoktu.Çünkü bir gün o fotoğraflardaki ailenin içinde yer almayı hayal eden İsmet, artık o hayali gerçeğe dönüştürmek için mücadele ediyordu.Ve ben biliyordum ki bazı hayallerin bedeli, yalnızca para değil; sabır, emek ve insanın kendinden vermek zorunda kaldığı yıllardı.Ben o bedeli ödemeye hazırdım.Yeter ki bir gün, kendi evimin kapısını açtığımda içeriden Güvercin’in sesi gelsin.Yeter ki o gün geldiğinde, yıllardır hayalini kurduğum o yuvaya başım dik girebileyim.