Külün Altında

Annem odaya girdiğinde kapıyı arkasından kapatmadı. Bir süre eşikte durdu; sanki söylemek istediği bir şey vardı da hangi kelimeden başlayacağını bilemiyordu. Sonra mutfağa yöneldi ve ocaktaki suyun altını kıstı.

Pencereden içeri giren solgun ışık, masanın üzerindeki çizikleri belirginleştiriyordu. Sabah pazarda yaşananlar aklımdan çıkmıyordu. Gök devriyelerinin yaşlı demircinin tezgâhını dağıtışı, adamın kendini savunmaya çalışırken duvara itilmesi… Annemin kolumu kavrayıp beni oradan uzaklaştırması…

En çok da eve döndüğümüzde söylediği söz takılıp kalmıştı aklıma.

*Haklı olmakla güvende olmak aynı şey değil.*

Bunu anlayabiliyordum. En azından anlamaya çalışıyordum. Ama bir insan haksızlığa uğradığında herkes başını çevirirse, geriye kimin onu savunacağı kalırdı?

Annemin korkusunu ilk kez o gün fark etmemiştim. Son haftalarda evin içindeki her hareketi daha dikkatli yapıyor, kapı çaldığında yüzündeki ifade değişiyor, dışarıdan gelen ayak seslerini dinlemek için konuşmasını yarıda kesiyordu. Fakat pazarda yaşananlardan sonra korkusunun yalnızca kendisiyle ilgili olmadığını düşünmeye başlamıştım.

Belki de bizi korumaya çalışıyordu.

Yine de neye karşı koruduğunu bilmiyordum.

O akşam yemek boyunca annem fazla konuşmadı. Mila, pazarda gördüğümüz devriyelerden söz açacak gibi olduysa da annemin yüzüne bakınca vazgeçti. Leo ise sessizliğini alışılmadık bir ciddiyetle koruyordu. Normalde evdeki gerginliği dağıtmak için mutlaka bir şey söylerdi; o gece tabağındaki yemeği karıştırmakla yetindi.

Yemekten sonra annem bulaşıkları yıkarken ona yardım etmeye çalıştım. Elimi uzattığımda başıyla tezgâhın diğer tarafını gösterdi.

“Sen otur. Bugün yeterince yoruldun.”

“Yorulmadım.”

“Aria.”

Adımı söyleyiş biçimi, tartışmayı bitirmeye yetiyordu. Eskiden bu ses tonuna kızardım. Şimdi ise her itirazımın annemin yüzündeki çizgileri biraz daha derinleştirdiğini görüyordum.

Sessizce geri çekildim.

Ama o gece uyumaya niyetim yoktu.

***

Ev sessizliğe gömüldüğünde odamdaki dar yatağın kenarına oturdum. Duvarların ötesinden gelen uğultu, Ashkareth'te gecelerin hiç tamamen susmadığını hatırlatıyordu. Uzak atölyelerden metalin metale çarpma sesi yükseliyor, bacalardan çıkan duman pencerenin önünde ağır ağır dağılıyordu.

Annemin odasının kapısı aralıktı.

Oraya gitmek için bir nedenim yoktu. En azından kendime söyleyebileceğim makul bir nedenim yoktu. Fakat gün boyunca biriken sorular, zihnimde dönüp duruyordu. Kapıya gelen kadın annemi nereden tanıyordu? “Onlar yeniden soruyor,” derken kimlerden söz etmişti? Ve annem neden bu sözleri duyduğunda yüzündeki bütün renk çekilmiş gibi görünmüştü?

Bana anlattıklarının eksik olduğunu biliyordum.

Bunu kanıtlayacak bir şeyim yoktu. Yalnızca yıllardır tanıdığım kadının davranışlarıyla son günlerde gördüğüm kadının davranışları birbirine uymuyordu.

Koridora çıktım. Tahta döşeme ayağımın altında hafifçe gıcırdadı. Durup annemin odasını dinledim. İçeriden ses gelmiyordu.

Kapıyı biraz daha ittim.

Oda karanlıktı. Pencerenin önündeki perde aralıktı ve sokak lambasının solgun ışığı dolabın üzerine düşüyordu. Annemin yatağı düzenliydi; yorganın kenarları bile her zamanki gibi düzeltilmişti. Odanın içinde sabun, kurumuş otlar ve eski ahşap kokusu vardı.

Dolabın alt bölümünde, normalde pek açmadığı bir göz dikkatimi çekti. İçinde birkaç eski kumaş, katlanmış örtüler ve kenarları kararmış küçük bir tahta kutu duruyordu.

Kutuyu çıkardım.

Üzerindeki toz, uzun zamandır el değmediğini gösteriyordu. Kapağını kaldırdığımda içinden birkaç sararmış kâğıt ve eski bir kumaş parçası çıktı. Kâğıtlardaki yazıların bir kısmı nemden silinmişti. Seçebildiğim satırlar isimlerden ve tarihlerden ibaretti. Bazı kelimelerin üzeri kalın çizgilerle kapatılmıştı.

Bir isme ulaşmaya çalışırken arkamdan annemin sesi geldi.

“Onu yerine koy.”

Elim kutunun üzerinde kaldı.

Annem kapının yanında duruyordu. Yüzünde bağıracak birinin öfkesi yoktu. Bu, beni daha çok huzursuz etti. Yorgun görünüyordu; gözlerinin altındaki gölgeler belirginleşmişti.

“Bunlar ne?” diye sordum.

“Eski kâğıtlar.”

“Bunu görüyorum.”

Kutuyu kapattım ama elimden bırakmadım. Annem birkaç adım yaklaştı. Bakışları önce kutuya, sonra bana kaydı.

“Bunları karıştırmanı istemiyorum.”

“Peki neyi bilmemi istiyorsun? Kapımıza gelen kadını mı? Gök devriyelerini mi? Yoksa senin her soruma başka bir soruyla cevap vermeni mi?”

Sesim yükselmişti. Annem irkildiğinde hemen pişman oldum, fakat söylediklerimi geri alamazdım.

Bir süre birbirimize baktık. Sonunda kutuyu dolabın alt gözüne bıraktım.

“Ben artık çocuk değilim,” dedim.

“Biliyorum.”

“Öyleyse bana güven.”

Annemin yüzündeki ifade değişti. Bir an için bana bir şey anlatacağını sandım. Dudakları aralandı, sonra yeniden kapandı. Pencereye dönüp sokağa baktı.

“Sana güvenmediğim için susmuyorum.”

“Neden susuyorsun, o zaman?”

Cevap vermesi uzun sürdü.

“Çünkü bazı şeyleri bilmek, onları değiştirebileceğin anlamına gelmez. Bazen yalnızca seni hedef hâline getirir.”

“Beni zaten hedef almış olabilirler.”

Bu kez bana döndü. Gözlerinde, saklamaya çalıştığı bir endişe vardı.

“Bunu nereden çıkardın?”

“Pazardaki devriyelerden. Kapımıza gelen kadından. Son günlerde pencereden dışarı bakıp durmandan.” Bir an durdum. “Bana bir şey söylemiyorsun ama benden hiçbir şey fark etmememi bekliyorsun.”

Annem ellerini birbirine kenetledi. Parmaklarının eklemleri beyazlaşana kadar sıktığını gördüm.

“Bir gün,” dedi sonunda, “bazı soruların cevaplarını kendin bulmak zorunda kalabilirsin. O güne kadar düşünmeden hareket etmemeyi öğrenmeni istiyorum.”

“Bu bir cevap değil.”

“Biliyorum.”

Başka bir şey söylemedi. Kutuyu dolaba yerleştirdi, kapağını kapattı ve anahtarı cebine koydu. Sonra odadan çıkmam için kenara çekildi.

Geçerken koluma dokundu.

“Bana kızabilirsin, Aria. Ama senden istediğim tek şeyi unutma: Bir şeyden şüphelendiğinde önce ne bildiğini, neyi yalnızca tahmin ettiğini ayır.”

Bu söz, beklediğimden daha fazla canımı sıktı. Çünkü haklı olabilirdi. Kapımıza gelen kadın hakkında bildiklerim çok azdı. Devriyelerin davranışlarıysa gözlerimle gördüğüm bir gerçekti. İkisini aynı şeymiş gibi birbirine bağlamak kolaydı; doğru olup olmadıklarını anlamak ise başka bir meseleydi.

Odama döndüğümde kutunun içindeki isimleri düşünüyordum. Annemin sakladığı kâğıtların ne anlama geldiğini hâlâ bilmiyordum. Fakat artık onun geçmişinin, benim sandığımdan daha büyük bir bölümünü kapladığından emindim.

***

Ertesi gün Mila ile Leo, evdeki gerginliği dağıtmak için beni dışarı çıkarmaya çalıştı. İlk başta istemedim. Sokaklarda devriyelerle karşılaşmak, annemin uyarılarını yeniden duymak demekti. Fakat evde oturup aynı soruları düşünmek de hiçbir şeyi değiştirmiyordu.

Sonunda onlarla birlikte eski çarşının arka sokaklarına yürüdüm.

Ashkareth'in bu bölümü, ana pazar kadar kalabalık değildi. Dar sokakların iki yanında, yıllardır aynı yerde duran küçük dükkânlar sıralanıyordu. Bazılarının tabelaları paslanmış zincirlerle asılıydı; bazılarının vitrinleri ise tozlu camların arkasında solmuş kumaşlar ve kırık aletlerle doluydu. Yağmur suyu taşların arasındaki çukurlarda birikmiş, gökyüzünün kirli griliğini yansıtıyordu.

Mila, yol boyunca annemin söylediklerini düşünüp düşünmediğimi sordu. Başımı salladım ama ayrıntıya girmedim. O da üstelemedi. Bazen Mila'nın beni en iyi anladığı anlar, hiçbir şey sormadığı anlardı.

Leo ise önümüzdeki dükkânlardan birinin vitrininde duran yamuk metal bir heykelciğe bakıp bunun evimize yakışacağını söyledi. Mila ona, evimizde zaten yeterince eski ve işe yaramaz eşya olduğunu hatırlattı. Leo, kendisinin de bu tanıma uyduğunu söyleyince istemeden güldüm.

Kısa bir anlığına her şey normal görünmüştü.

Sonra dar sokağın köşesindeki dükkânı fark ettim.

Vitrininde eski metal parçalar, kırılmış tokalar, işlenmiş levhalar ve tanımadığım aletler vardı. Tabelanın üzerindeki yazı silinmişti. Kapının yanında asılı küçük bir levhada, metal eşya alım satımı yapıldığı belirtiliyordu.

Dükkânın önünden geçerken içerideki yaşlı adam başını kaldırdı. Bize bakıp yeniden tezgâhına döndü. İçerisi loştu; raflara gelişigüzel yerleştirilmiş eşyaların üzerinde ince bir toz tabakası vardı.

Normalde durup bakmazdım. Fakat tezgâhın üzerindeki eski bir metal plaka dikkatimi çekti. Pazarda devriyelerin elinden aldığı parçaya benziyordu. Aynısı değildi; yalnızca aynı türden bir işçilik taşıyordu.

“Burası hep açık mı?” diye sordum.

Adam gözlüğünü düzeltti.

“İşin varsa söyle.”

“Yalnızca bakıyordum.”

“Bakmak için başka dükkânlar da var.”

Sözlerindeki sertlik, merakımı artırmak yerine beni temkinli olmaya zorladı. Yine de kapının yanındaki raflarda duran eşyaları süzdüm. Bazıları eski evlerden çıkmış sıradan parçalar gibiydi. Bazılarıysa ne işe yaradıkları anlaşılmayacak kadar yıpranmıştı.

“Bunları nereden buluyorsunuz?” diye sordum.

Adamın yüzü kapandı.

“Oradan buradan.”

Ardından bakışlarını Mila ile Leo'ya çevirdi; sanki üçünün birden orada bulunmasından hoşlanmamıştı.

Leo omuz silkti ve dışarı çıktı. Mila da beni kolumdan hafifçe çekti. Daha fazla soru sormanın bir şey kazandırmayacağını anladım.

Sokağa çıktığımızda dükkânın kapısı arkamızdan kapandı.

“Bize neden öyle baktı?” diye sordu Mila.

“Bilmiyorum.”

Bu kez gerçekten bilmiyordum. Adamın kabalığını annemin sakladığı geçmişe bağlamak için hiçbir nedenim yoktu. Yine de dükkânın önünden uzaklaşırken arkamı dönüp tabelaya baktım. Silinmiş yazının altındaki ahşap, diğer yerlerden daha yeniydi; sanki eski tabela yakın zamanda değiştirilmişti.

Bunu aklımın bir köşesine yazdım ama üzerinde durmadım. Bir dükkân sahibinin huysuz olması, mutlaka bir şey sakladığı anlamına gelmezdi.

Annemin uyarısını hatırlamıştım.

*Ne bildiğini, neyi yalnızca tahmin ettiğini ayır.*

Eve dönerken başka bir şey düşünmeye çalıştım. Fakat annemin odasındaki kutu ve kapımıza gelen kadının sözleri, zihnimin gerisinde kalmaya devam etti.

***

Annem bizi kapıda karşıladı. Yüzümüze bakar bakmaz dışarı çıktığımızı anladı. Üçümüzün ayakkabılarındaki çamur, saklamaya çalışsak da bunu gizlememizi zorlaştırıyordu.

“Nereye gittiniz?”

“Biraz dolaştık,” dedim.

“Bunu görüyorum. Nerede dolaştınız?”

Mila cevap vermek üzereydi ama annemin bakışları bende durdu.

“Eski çarşıya gittik.”

Annemin ifadesi değişmedi. Yalnızca elindeki bezi tezgâhın üzerine bıraktı.

“Bir daha oraya gitmeyin.”

“Orada ne var?”

“Aria, söylediğimi duydun.”

“Duydum. Ama nedenini bilmiyorum.”

Annem pencereye doğru baktı. Sokakta iki çocuk koşarak geçti; birinin elindeki tahta tekerlek taşlara çarparak ses çıkardı. Annem onları gözden kaybolana kadar izledi, sonra yeniden bize döndü.

“Her yer sizin için güvenli değil.”

“Bunu zaten söyledin.”

“Çünkü anlamıyorsun.”

“Belki de bana anlatmadığın için anlamıyorum.”

Mila araya girmek ister gibi kıpırdandı. Leo ise sessizce kapıyı kapattı. İkisi de tartışmanın nereye varacağını kestiremiyordu.

Annemin yüzünde öfke belirdi ama bu öfke uzun sürmedi. Yerini yorgunluğa bıraktı.

“Beni dinle,” dedi. “Senden her şeyi unutmanı istemiyorum. Yalnızca bilmediğin şeylerin peşinden düşünmeden gitme.”

“Peki ya öğrenmem gerekiyorsa?”

Bu soruya hemen cevap vermedi.

“Öğrenmen gerekiyorsa, zamanı geldiğinde öğreneceksin.”

Bu sözün beni rahatlatması gerekiyordu belki. Fakat annemin zaman dediği şeyin ne olduğunu bilmiyordum. Bir gün müydü, birkaç yıl mıydı, yoksa asla gelmeyecek bir an mı?

Tartışmayı sürdürmedim. Annemin korkusunu ortadan kaldıramazdım; kendi merakımı da bir anda susturamazdım. Şimdilik yapabileceğim tek şey, gördüklerimi unutmamak ve aralarındaki bağlantıyı gerçekten bulmadan karar vermemekti.

Akşam olduğunda evin içi yeniden sessizleşti. Mila erken yatmak için odasına çekildi. Leo mutfakta anneme yardım etti, sonra benimle göz göze gelmeden kendi odasına geçti. Annem de evin son işlerini bitirdikten sonra odasına çekildi.

Ben pencerenin yanındaki sandalyeye oturup sokağı izledim. Sokak lambaları birer birer yanmış, taş kaldırımların üzerindeki gün ışığı silinmişti. Karşıdaki binaların pencerelerinde insanların gölgeleri hareket ediyor, uzaktan bir satıcının son çağrıları duyuluyordu.

Bir süre sonra karşı kaldırımda biri durdu.

Önce sıradan bir yoldan geçen olduğunu düşündüm. Siluet, karşı binanın duvarına yakın duruyordu. Sokak lambası yüzünü aydınlatmıyordu; yalnızca omuzlarının ve başının çizgisini seçebiliyordum.

Hareket etmeden bekledim.

Siluet başını kaldırdı. Yüzünü göremesem de bakışlarının bizim pencereye yöneldiğini fark ettim. Aramızda dar bir sokak ve karanlık vardı. Beni görüp görmediğinden emin olamadım.

Bir süre sonra adam geri çekildi, köşeyi dönerek gözden kayboldu.

Pencereye biraz daha yaklaştım. Sokak yeniden boştu. Bir kapı kapandı, ardından uzaktan gelen ayak sesleri şehrin uğultusuna karıştı.

Perdeyi kapatıp odadan çıktım. Annemin odasının kapısı kapalıydı. Ona gördüğümü anlatmayı düşündüm ama yüzünü bile seçemediğim bir yabancı hakkında ne söyleyebilirdim? Yine de koridordan geçerken kapısının önünde kısa bir süre durdum.

İçeriden ses gelmiyordu.

***

Ertesi sabah mutfağa girdiğimde annem kahvaltıyı hazırlamıştı. Masanın üzerine ekmek, peynir ve birkaç dilim meyve koymuştu. Pencerenin önündeki sandalye masaya çekilmişti; annemin çayıysa dokunulmadan soğuyordu.

Mila saçlarını aceleyle toplamış, ekmeğine reçel sürüyordu. Leo her zamanki gibi kahvaltıdan önce bir şey yememesi gerektiğini söyleyip sonra masadaki ekmek sepetine uzandı.

“Bugün ne yapıyoruz?” diye sordu.

Annem cevap vermeden önce pencereye baktı.

“Evde kalıyoruz.”

Leo'nun eli sepetin üzerinde durdu.

“Neden?”

“Çünkü öyle istiyorum.”

“Anne,” dedi Mila, sesini yumuşatarak, “bir yere gitmeyeceğiz. Sadece soruyoruz.”

Annem sandalyesine oturdu. Yüzü solgundu; gözlerinin altındaki gölgeler uykusuz bir gece geçirdiğini belli ediyordu. Dün akşam karşı kaldırımda gördüğüm siluetten söz etmek üzere ağzımı açtım, ama annem bana baktığında sustum.

“Aria, ekmeğini al.”

Elimi sepete uzattım.

Annem fincanını kaldırdı, fakat çayından içmedi. Parmakları kulpuna sıkıca sarılmıştı. Sokaktan bir araba geçtiğinde başını yeniden pencereye çevirdi. Ardından fincanını masaya bıraktı ve ayağa kalktı.

“Benim biraz işim var. Siz burada kalın.”

Mutfağın kapısına yöneldi. Eşiğe geldiğinde durup bize döndü.

“Kapıyı kimseye açmayın.”

Bu kez Leo şaka yapmadı. Mila'nın elindeki bıçak tabağa hafifçe çarptı.

Annem odasına gittiğinde üçümüz de bir süre masada kaldık. Dışarıda Ashkareth çoktan uyanmıştı; atölyeler çalışıyor, satıcılar bağırıyor, sokaklar kalabalıklaşıyordu.

Ama annem kapıyı kapattıktan sonra mutfakta kimse kahvaltısına kaldığı yerden devam etmedi.