Bölümler 14Şu an: Kara Mühür Öyküsü
- 1 Önsöz809 kelime
- 2 Altın Tiberius Macerası1.995 kelime
- 3 Kaldırımdaki Karşılaşma.1.037 kelime
- 4 Karanlık Vadinin Romanı.4.529 kelime
- 5 Kayıp Kardeşin Macerası.2.361 kelime
- 6 Kara Mühür Öyküsü10.711 kelime · Okuduğun bölüm
- 7 Özel Barda Yaşanan Olay.2.742 kelime
- 8 Süsleyici Hayal Gücü.572 kelime
- 9 Demir Bakire Öyküsü.1.428 kelime
- 10 Bayswater’in Münzevisi.1.289 kelime
- 11 Beyaz Toz Öyküsü4.879 kelime
- 12 Clerkenwell’de Tuhaf Bir Olay.1.547 kelime
- 13 Gözlüklü Genç Adamın Öyküsü3.494 kelime
- 14 Terk Edilmiş Konak Serüveni1.129 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
KARA MÜHÜR ÖYKÜSÜ
Şimdi size geçmişimden biraz daha ayrıntılı söz etmeliyim. Adı Steven Lally olan bir inşaat mühendisinin kızıyım. Babam, meslek hayatının daha başında ve karısını geçindirecek, iki çocuğuna bakacak kadar para biriktiremeden ansızın öldü. Annem, pek küçük olduğu anlaşılan kaynaklarla evin geçimini sağlamaya çalıştı. Yaşamın çoğu gereksinimi kasabadan daha ucuz olduğu için uzak bir köyde yaşıyorduk; buna rağmen bizi büyük bir yokluk içinde büyüttü. Babam zeki, çok okumuş bir adamdı; geride, en iyi Yunan, Latin ve İngiliz klasiklerinden oluşan küçük ama seçkin bir kitap koleksiyonu bırakmıştı. Sahip olduğumuz tek eğlence bu kitaplardı. Erkek kardeşimin Latinceyi Descartes’ın “Meditationes”inden öğrendiğini hatırlıyorum. Bana ise çocukların okuması için verilen küçük öyküler yerine, “Gesta Romanorum”un çevirisinden daha çekici bir şey düşmemişti. Böylece sessiz, okumaya düşkün çocuklar olarak büyüdük; zamanla erkek kardeşim, daha önce sözünü ettiğim biçimde kendi geçimini sağlamaya başladı. Ben evde kaldım. Zavallı annem hastalanıp yatağa düşmüştü ve sürekli bakıma muhtaçtı. Aylar süren acılı bir hastalığın ardından yaklaşık iki yıl önce öldü. Durumum korkunçtu. Bakımsız eşyalarım, borçlarımı ödemeye ancak yetiyordu; kitapları da ne kadar değer vereceğini bildiğim erkek kardeşime gönderdim. Yapayalnız kalmıştım. Erkek kardeşimin ne kadar az ücret aldığını biliyordum. Londra’ya iş bulma umuduyla gelirken masraflarımı onun karşılayacağını konuşmuştuk; ama yalnızca bir ay kalacağıma, bu sürede iş bulamazsam sıkıntılı günler için biriktirdiği o birkaç zavallı sterlini ondan almaktansa açlıktan ölmeyi yeğleyeceğime yemin ettim. Bulabildiğim en ucuz yerde, uzak bir banliyöde küçük bir oda tuttum. Ekmek ve çayla geçiniyor, zamanımı sonuçsuz iş ilanı başvurularına ve not ettiğim adreslere yaptığım daha da sonuçsuz ziyaretlere harcıyordum. Günler, haftalar birbirini izledi; yine de iş bulamadım. Sonunda koyduğum sürenin bitmesine az kaldı ve önümde açlıktan yavaş yavaş ölmenin kasvetli görüntüsünü gördüm. Ev sahibem, kendince iyi yürekli bir kadındı. Paramın ne kadar az olduğunu biliyordu; eminim beni kapı dışarı etmezdi. Öyleyse geriye oradan ayrılıp sessiz bir yerde ölmeye çalışmaktan başka bir şey kalmıyordu. Kıştı. Öğleden sonra erken saatlerde yoğun, beyaz bir sis çökmüş, gün ilerledikçe daha da koyulaşmıştı. Pazar günüydü, hatırlıyorum; evdekiler kiliseye gitmişti. Saat üç sularında, açlıktan güçsüz düşmüş hâlde, sessizce dışarı süzüldüm ve olabildiğince hızlı yürümeye koyuldum. Beyaz sis bütün sokakları sessizliğe bürümüştü. Çıplak ağaç dalları kalın bir kırağıyla kaplanmış; tahta çitlerde ve ayaklarımın altındaki soğuk, acımasız toprakta buz kristalleri parıldıyordu. Sokak adlarına bakmaya bile aldırmadan, bütünüyle rastgele sağa sola saparak yürüdüm. O pazar öğleden sonrasına dair hatırladıklarım, kötü bir düşten kalma kopuk parçalar gibi. Zihnim bulanıkken yarısı kasaba, yarısı kır olan yollarda sendeleyerek ilerliyordum: bir yanımda sisin bulutlu dünyasında eriyip giden gri tarlalar, öteki yanımda duvarlarında ateş ışığının titreştiği rahat villalar… Hepsi gerçek dışıydı: kırmızı tuğla duvarlar, aydınlık pencereler, belirsiz ağaçlar ve pus içinde silikleşen kır; beyaz gölgeleri yıldızlar gibi delmeye başlayan gaz lambaları; yüksek setlerin altından kaybolup giden demiryolu hattı; sinyal lambalarının yeşili ve kırmızısı… Bunların hepsi açlığın yorduğu, duyuları uyuşmuş zihnimde bir an parlayıp sönen görüntülerdi. Arada bir demir raylarda hızlı adımların yankısını duyuyor, soğuktan korunmak için hızla yürüyen, sıkı sıkı giyinmiş adamlar yanımdan geçiyordu. Herhâlde perdeleri buz tutmuş pencerelerin ardındaki sıcacık ocakların, dostlarının karşılamasının sevincini şimdiden düşünüyorlardı. Ama akşam erkenden kararıp gece yaklaşırken yayalar giderek azaldı ve sokakları birbiri ardına yapayalnız geçtim. Beyaz sessizlikte, gömülü bir kentin sokaklarında yürüyormuşum gibi kimsesizce sendeleyerek ilerledim. Gücüm tükendikçe ölümün dehşeti yüreğimi ağır ağır sarıyordu. Bir köşeyi döndüğümde, sokak lambasının altında biri nazikçe bana seslendi; Avon Road’un yolunu tarif edip edemeyeceğimi sordu. İnsan sesinin ansızın duyulması beni öyle sarstı ki bütün gücüm kesildi; kaldırıma büzülerek yığıldım, şiddetli bir histeri içinde ağlayıp hıçkırıyor, bir yandan da gülüyordum. Ölmeye hazır çıkmıştım. Beni barındıran eşiği geçerken bütün umutlarıma ve anılarıma bilinçli olarak veda etmiştim. Kapı arkamdan gök gürültüsü gibi çarpmıştı; hayatımın kısa dönemlerine demir bir perde inmiş, bundan böyle kasvet ve gölgeler dünyasında kısa bir yol yürüyecekmişim gibi gelmişti. Ölümün ilk perdesinin sahnesine çıkmıştım. Sonra sisin içinde dolaşmıştım: her şeyi saran beyazlık, bomboş sokaklar, boğuk sessizlik… O ses bana seslendiğinde, ölmüşüm de hayat yeniden bana dönmüş gibi oldu. Birkaç dakika içinde kendimi toparlayabildim. Ayağa kalkınca karşımdaki kişinin orta yaşlı, görünüşü aldatıcı, özenli ve düzgün giyimli bir beyefendi olduğunu gördüm. Bana derin bir acımayla bakıyordu. Mahallenin neresi olduğuna dair en ufak fikrim olmadığından, bilmediğimi kekeleyerek anlatmaya fırsat bulamadan konuştu.
“Sevgili hanımefendi,” dedi, “belli ki korkunç bir sıkıntı içindesiniz. Beni nasıl telaşlandırdığınızı bilemezsiniz. Ama derdinizin ne olduğunu sorabilir miyim? Bana güvenle açılabileceğinize sizi temin ederim.”
“Çok naziksiniz,” diye karşılık verdim. “Ama korkarım yapılacak bir şey yok. Durumum umutsuz görünüyor.”
“Olur mu öyle şey! Böyle konuşmak için çok gençsiniz. Gelin, şuradan yürüyelim de derdinizi anlatın. Belki size yardım edebilirim.”
Tavrında insanı yatıştıran, ikna edici bir yan vardı. Birlikte yürürken hikâyemin ana hatlarını anlattım; beni neredeyse ölüme sürükleyen umutsuzluktan söz ettim.
“Kendinizi bütünüyle bırakmamalıydınız,” dedi ben susunca. “Londra’yı tanıyıp yolunuzu bulmak için bir ay çok kısa. Size söyleyeyim Bayan Lally, Londra açıkta duran, savunmasız bir yer değildir; girift düzenekleriyle tahkim edilmiş, hendeklerle, çift savunma çukurlarıyla çevrili bir kaledir. Büyük kentlerde her zaman olduğu gibi, yaşam koşulları son derece yapaylaştı. Kenti zorla ele geçirmek isteyen kadın ya da erkeğin karşısına öyle basit bir çit çıkarılmaz; aşmak için olağanüstü bir beceri isteyen, sık sıralar hâlinde ince tuzaklar, mayınlar, çukurlar vardır. Siz saflığınızla bağırmanızın bu duvarları yok etmeye yeteceğini sandınız; ama böyle şaşırtıcı zaferlerin zamanı geçti. Cesaretinizi yitirmeyin; başarıya ulaşmanın sırrını yakında öğreneceksiniz.”
“Ah efendim,” diye karşılık verdim, “vardığınız sonuçların doğru olduğundan kuşkum yok; ama şu anda açlıktan ölmek üzereyim. Bir sırdan söz ettiniz. Ne olur, derdime acıyorsanız o sırrı bana söyleyin.”
İçtenlikle güldü. “Bütün tuhaflık da burada. Sırrı bilenler, isteseler bile onu anlatamaz; tıpkı Masonluğun temel öğretisi gibi, dile getirilemez. Ama şunu söyleyebilirim: Siz bu gizemin en azından dış kabuğunu araladınız,” dedi ve yine güldü.
“Ne olur benimle alay etmeyin,” dedim. “Ne yaptım ki, que sais-je? Öyle cahilim ki bir sonraki öğünümün nasıl karşılanacağına dair en ufak fikrim yok.”
“Bağışlayın. Ne yaptığınızı mı soruyorsunuz? Benimle karşılaştınız. Gelin, artık dolandırmadan konuşalım. Kendi kendinizi yetiştirmişsiniz; sonsuz ölçüde zararlı olmayan tek eğitim de budur. İki çocuğum için bir mürebbiye arıyorum. Birkaç yıldır dulum; adım Gregg. Sözünü ettiğim işi size teklif ediyorum. Yıllık yüz sterlin maaşa ne dersiniz?”
Kekelercesine teşekkür etmekten başka bir şey yapamadım. Bay Gregg, adresinin yazılı olduğu bir kartı ve kapora niyetine bir banknotu elime sıkıştırıp vedalaştı; bir iki gün içinde kendisini görmeye gelmemi istedi.
Profesör Gregg’le tanışmam böyle oldu. Umutsuzluk içindeki hâlimi ve ölüm kapılarından üzerime esen soğuk soluğu hatırlayınca onu ikinci babam gibi görmeme şaşabilir misiniz? Hafta bitmeden yeni görevime başlamıştım. Profesör, Londra’nın batı banliyösünde eski bir tuğla malikâne kiralamıştı. Hoş çimenlikler ve meyve bahçeleriyle çevrili, dallarını çatının üzerinde sallayan kadim karaağaçların hışırtısının insana huzur verdiği bu evde hayatımın yeni dönemi başladı. Profesörün ne işle uğraştığını bildiğinize göre, evin kitaplarla dolup taştığını duymak sizi şaşırtmaz. Geniş ve alçak odalarda, tuhaf hatta ürkütücü nesnelerle dolu dolaplar her boş köşeyi kaplıyordu. Gregg’in tek düşüncesi bilgiydi. Çok geçmeden ben de onun tutkusundan pay aldım ve araştırma hevesine katılmaya çalıştım. Birkaç ay içinde iki çocuğun mürebbiyesinden çok sekreteri olmuştum. Birçok gece, gölgeli lambanın aydınlığında masada oturur, o da ateş ışığının kızıl karanlığında bir aşağı bir yukarı gezinirken “Etnoloji Ders Kitabı”nın içeriğini bana dikte ederdi. Ama bu daha ölçülü ve kesin araştırmaların arasında hep gizli bir şey sezerdim: sözünü etmediği bir nesneye duyduğu özlem ve arzu. Arada bir konuşurken ansızın durur, uzaklarda bir yerdeki maceralı keşfin hayaline kapılmış gibi düşüncelere dalardı. Ders kitabı sonunda tamamlandı. Matbaadan gelen provaları önce ben okuyordum; son düzeltmelerini de profesör yapıyordu. O sırada uğraştığı işten duyduğu bıkkınlık giderek artıyordu. Bir gün elime kitabın bir nüshasını tutuşturduğunda, dönem bitince sevinen bir okul çocuğu gibi neşeyle güldü. “Alın,” dedi, “sözümü tuttum; yazacağıma söz vermiştim, yazdım ve artık bitti. Şimdi kendimi daha tuhaf şeylere adayabileceğim. İtiraf edeyim Bayan Lally, Kolomb gibi ün kazanmayı arzuluyorum. Umarım beni bir kâşir rolünde görürsünüz.”
“Ama keşfedilecek pek az yer kaldı,” dedim. “Bunun için birkaç yüz yıl erken doğmuş olmanız gerekirdi.”
“Bence yanılıyorsunuz,” diye karşılık verdi. “İnanın, hâlâ keşfedilmemiş tuhaf ülkeler, engin kıtalar var. Ah Bayan Lally, inanın, hayranlık uyandıran kutsal sırların ortasında yaşıyoruz; daha ne olacağımız ortaya çıkmadı. Hayat basit bir şey değil; cerrahın bıçağıyla açığa çıkarılacak gri maddeden, toplardamar yığınlarından ve kaslardan ibaret değil. Keşfetmeye hazırlandığım sır insandır. Onu keşfedebilmem için çalkantılı denizleri, okyanusları ve binlerce yılın sislerini aşmam gerek. Kayıp Atlantis efsanesini bilirsiniz. Ya doğruysa ve o harika ülkenin kâşifi diye anılmak bana yazılmışsa?”
Sözlerinin ardında kabaran heyecanı görebiliyordum; yüzünde avcının ateşi vardı. Karşımda, bilinmeyenle dövüşmeye çağrıldığına inanan bir adam duruyordu. Bu macerada bir şekilde ona eşlik edeceğimi düşününce içimi sevinç kapladı. Ben de avın heyecanıyla yanıp tutuşuyor, ortaya çıkaracağımız şeyin ne olduğunu bilmediğimi aklıma getirmiyordum.
Ertesi sabah Profesör Gregg beni, duvar boyunca sıralanmış göz göz dosyalıkların durduğu özel çalışma odasına götürdü. Her çekmece özenle etiketlenmişti; yılların emeğiyle elde edilen sonuçlar birkaç metrelik alana sınıflandırılarak sığdırılmıştı.
“İşte hayatım,” dedi. “Bunca zahmetle bir araya getirdiğim bütün olgular burada; ama hepsi bir hiç. Hayır, girişmek üzere olduğum şeyin yanında hiçbir şey. Şuna bakın.” Beni odanın köşesinde duran eski bir yazı masasına götürdü; biçimi tuhaf, boyası solmuş bir parçaydı. Önündeki kilidi açıp çekmecelerinden birini çekti.
“Çekmecede birkaç kâğıt parçası,” diye sürdürdü, çekmeceyi göstererek, “bir de üzerine tuhaf işaretlerle çizikler kabaca kazınmış siyah bir taş var; hepsi bu. Şuradaki, yirmi yıl öncesinden kalma koyu kırmızı damgalı eski bir zarf; arkasına birkaç satır karaladım. Burada bir el yazması sayfası, şurada da önemsiz yerel gazetelerden kesilmiş kupürler var. Koleksiyonun konusu ne diye sorarsanız, olağanüstü bir şey gibi görünmez: Bir çiftlik evinde hizmetçilik yapan ve ortadan kaybolduktan sonra kendisinden bir daha haber alınamayan bir kız; dağlardaki eski bir maden kuyusuna düştüğü sanılan bir çocuk; bir kireçtaşı kayaya kazınmış tuhaf karalamalar; garip bir silahla vurularak öldürülmüş bir adam… İz sürebileceğim ipuçları bunlar. Evet, dediğiniz gibi, bütün bunların kolay bir açıklaması var: Kız Londra’ya, Liverpool’a ya da New York’a kaçmış olabilir; çocuk terk edilmiş kuyunun dibinde yatıyor olabilir; kayadaki yazılar da bir serserinin can sıkıntısıyla yaptığı karalamalar olabilir. Evet, evet, hepsini kabul ediyorum; ama doğru anahtarın bende olduğunu biliyorum. Bakın!” diyerek bana sarı bir kâğıt uzattı.
“Gri Tepeler’deki bir kireçtaşı kayaya kazınmış karakterler,” diye okudum. Ardından, muhtemelen bir kontluğun adı olan bir sözcüğün silindiğini ve yaklaşık on beş yıl öncesine ait bir tarihi gördüm. Altına, biçimleri kamaya ya da hançere benzeyen, İbrani alfabeti kadar tuhaf ve yabancı bir dizi karakter çizilmişti.
“Şimdi de mühür,” dedi Profesör Gregg ve siyah taşı bana uzattı. Yaklaşık beş santimetre uzunluğunda, eski usul bir pipo tıkacına benzeyen, ama ondan çok daha iri bir nesneydi.
Işığa kaldırınca kâğıttaki karakterlerin mühür üzerine de işlendiğini hayretle gördüm.
“Evet,” dedi profesör, “aynıları. Kireçtaşı kayadaki işaretler on beş yıl önce, kırmızı bir maddeyle yapılmış. Mühürdeki karakterlerse en az dört bin yıllık. Belki daha da eski.”
“Bir sahtekârlık mı?” diye sordum.
“Hayır, bunu önceden düşündüm. Pratik bir şaka uğruna hayatımı vermem. Konuyu çok dikkatli biçimde araştırdım. O siyah mührün varlığını benden başka yalnızca bir kişi biliyor. Ayrıca şimdi açıklayamayacağım başka nedenler de var.”
“Peki bütün bunların anlamı ne?” dedim. “Bunların hangi sonuca varacağını anlayamıyorum.”
“Sevgili Bayan Lally, bu soruyu bir süre yanıtsız bırakmayı yeğlerim. Belki de burada gizli duran sırların neler olduğunu hiçbir zaman söyleyemeyeceğim. Birkaç belirsiz ipucu, köylerde yaşanmış trajedilerin ana hatları, bir kayaya kırmızı toprakla çizilmiş birkaç işaret ve eski bir mühür… İz süreceğimiz veriler ne tuhaf, değil mi? Yarım düzine kanıtı bir araya getirmek bile yirmi yıl sürdü; bütün bunların ötesinde ne tür bir serap ya da bilinmeyen ülke olduğunu kim bilebilir? Derin suların ötesine bakıyorum, Bayan Lally; ilerideki kara belki de yalnızca bir pus bulutudur. Yine de öyle olmadığına inanıyorum. Birkaç ay içinde haklı mı haksız mı olduğum anlaşılacak.”
Beni bırakıp gitti. Yalnız kalınca, böylesine tuhaf ve alakasız kanıt parçalarının nereye varacağını merak ederek gizemi çözmeye çalıştım. Hayal gücüm de büsbütün körelmiş değildi; profesörün sağlam aklına saygı duymak için nedenlerim vardı. Yine de çekmecedekiler bana ancak hayal ürünü bir şeyin malzemeleri gibi görünüyordu. Önüme konan kırıntılardan nasıl bir kuram çıkarılabileceğini boşuna düşünüyordum. Duyup gördüklerimden çıkarabildiğim tek şey, abartılı bir serüven romanının ilk bölümüydü. Ama kalbimin derinliklerinde merakla yanıyordum; günbegün, olacaklara dair bir ipucu arayarak Profesör Gregg’in yüzünü dikkatle inceliyordum.
Bir akşam yemeğin ardından o haber geldi.
“Umarım hazırlıklarınızı fazla zorluk çekmeden yapabilirsiniz,” dedi ansızın. “Bir hafta sonra buradan ayrılıyoruz.”
“Gerçekten mi?” dedim şaşkınlıkla. “Nereye gidiyoruz?”
“İngiltere’nin batısında, Caermaen’den pek uzak olmayan bir kır evi tuttum. Burası, bir zamanlar kent olan, şimdi sakin küçük bir kasaba; bir Roma lejyonunun karargâhıymış. Oralar çok sakin, ama kırları güzel, havası sağlıklı.”
Gözlerinde bir parıltı sezdim ve bu ani taşınmanın birkaç gün önceki konuşmamızla bir ilgisi olduğunu tahmin ettim.
Profesör Gregg, “Yanıma birkaç kitap alacağım, hepsi bu,” dedi. “Dönünceye kadar geri kalan her şey burada kalacak. Tatile çıkıyorum,” diye sürdürdü gülümseyerek. “Bir süreliğine eski kemiklerimden, taşlarımdan ve ıvır zıvırlarımdan kurtulacağıma üzülmem. Biliyor musunuz,” diye devam etti, “otuz yıldır olguların peşinde didinip duruyorum; artık hayal kurma zamanı.”
Günler hızla geçti; profesörün bastırılmış bir heyecandan tir tir titrediğini görebiliyordum. Eski malikâneyi geride bırakıp yola koyulduğumuzda bakışlarındaki hevesli iştahı görünce gözlerime inanmakta güçlük çektim. Öğle vakti yola çıktık, küçük bir taşra istasyonuna vardığımızda akşam alacakaranlığı çökmüştü. Yorgun ve heyecanlıydım; yollardan geçerken gördüklerim sanki bir düş gibiydi. Önce, unutulmuş bir köyün ıssız sokakları; ben Profesör Gregg’in Augustan Lejyonu’ndan, silahların çarpışmasından ve kartalların ardından gelen o muazzam debdebeden söz edişini dinliyordum. Sonra, günbatımının son ışıklarının sarı suda loşça parıldadığı, suları dolmuş geniş nehir; uçsuz bucaksız çayırlar, beyazlayan ekin tarlaları ve tepelerle su arasında yamaç boyunca kıvrılan derin yol… Sonunda tırmanmaya başladık, hava inceldi; aşağı baktığımda nehrin çizgisini bir kefen gibi izleyen bembeyaz sisi, hayalimde canlanan kabarık tepelerle üzerlerine sarkan ormanların belirsiz, gölgeli manzarasını, ötedeki tepelerin yarım yamalak seçilen hatlarını gördüm. Uzakta, dağdaki fırının alevi kimi zaman ışıl ışıl bir ateş sütununa dönüşüyor, kimi zaman sönük kırmızı bir noktaya iniyordu. Ağır ağır yükselen bir araba yolundaydık; sonra yukarımızdaki büyük ormanın serin soluğu ve kokusu geldi. En derinlerine dalıp dolaşıyormuşum gibiydi; şırıldayan suyun sesini, yeşil yaprakların kokusunu ve yaz gecesinin soluğunu duyuyordum. Araba sonunda durdu. Sütunlu girişte bir an beklerken evin şeklini güçlükle seçebiliyordum; gecenin geri kalanıysa ormanın, vadinin ve nehrin büyük sessizliğiyle çevrelenmiş tuhaf şeylerden oluşan bir düş gibiydi.
Ertesi sabah uyandığımda, büyük ve eski tarz yatak odasının çıkmalı penceresinden dışarı baktım. Gri göğün altında uzanan kır manzarası hâlâ bütünüyle gizemliydi. Aşağıda kıvrıla kıvrıla akan nehrin geçtiği uzun, güzel vadi; ortalarda kemerli ve payandalı taşlardan yapılmış Orta Çağ köprüsü; karşıdaki yükseltinin belirgin çizgisi ve önceki gece yalnızca gölgelerini gördüğüm ormanlar büyülü bir ışığa bürünmüş gibiydi. Açık pencereden içeri süzülen hafif esinti başka hiçbir rüzgâra benzemiyordu. Vadinin ötesine baktım; tepeler, dalgaların birbirini izlemesi gibi ardı ardına sıralanıyordu. Bir yerde, sabah havasında eski, gri bir çiftlik evinin bacasından soluk mavi bir duman sütunu hâlâ yükseliyordu; başka bir yerde, kara köknarlarla taçlanmış sarp bir yükseklik vardı. Uzakta, tırmanıp hayalimde bile canlandıramadığım bir diyarda kaybolan yolun beyaz çizgisini gördüm. Bütün manzaranın sınırında ise batıda devasa bir dağ duvarı yükseliyor, göğe karşı belirgin bir kubbeli tümülüsle sarp bir kale gibi sona eriyordu.
Profesör Gregg’i pencerelerin altındaki teras yolunda bir aşağı bir yukarı yürürken gördüm. Özgürlüğün ve bir süreliğine iş yüküne veda etmiş olmanın keyfini çıkardığı belliydi. Yanına katıldığımda, güzel tepelerin altından kıvrılarak akan nehrin ve vadinin geniş manzarasını gösterirken sesi coşkuyla doluydu.
“Evet,” dedi, “tuhaf biçimde güzel bir yer; hiç değilse bana gizemlerle doluymuş gibi geliyor. Size gösterdiğim çekmeceyi unutmadınız, Bayan Lally? Hayır. Buraya yalnızca çocuklar ve temiz hava için gelmediğimi de tahmin etmişsinizdir, değil mi?”
“Öyle olduğunu tahmin ettim,” diye karşılık verdim; “ama araştırmalarınızın niteliğini bile bilmiyorum. Arayışınızla bu olağanüstü vadi arasındaki bağlantıyıysa hiç çıkaramıyorum.”
Tuhaf bir gülümsemeyle bana baktı. “Gizem olsun diye gizem yaratmaya çalıştığımı sanmayın,” dedi. “Şimdiye dek söylenecek bir şey olmadığı için konuşmuyorum; kesin, yani resmi bir raporda sıkıcı, kesin ve kusur götürmez biçimde kayda geçirilebilecek bir şey yok demek istiyorum. Bir de başka bir nedenim var: Yıllar önce bir gazetede rastladığım bir paragraf dikkatimi çekti ve aylak, meraklı saatlerde zihnimde dolaşan düşüncelerle yarım yamalak hayalleri bir anda belli bir varsayımda topladı. İnce bir kabuğun üzerinde yürüdüğümü hemen anladım; kuramım son derece çılgınca ve fantastikti, yayımlansın diye bir ima bile yazmazdım. Ama kendim gibi bilim insanlarının, keşiflerin seyrini bilen ve meyhaneleri aydınlatıp alev alev yanan gazın bir zamanlar çılgın bir varsayım olduğunu hatırlayan insanların arasında düşümü, diyelim Atlantis’i ya da felsefe taşını, ne isterseniz onu, alaya alınma tehlikesi olmadan dile getirebileceğimi düşündüm. Fena halde yanıldığımı gördüm; dostlarım bana ve birbirlerine boş gözlerle baktılar. Birbirlerine attıkları bakışlarda biraz acıma, biraz da küstahça küçümseme sezdim. Ertesi gün içlerinden biri beni ziyarete geldi ve fazla çalışmaktan, zihinsel tükenmişlikten mustarip olduğumu ima etti. ‘Açık konuşayım,’ dedim, ‘deli olduğumu düşünüyorsunuz. Ben öyle düşünmüyorum.’ Onu biraz öfkeli görünerek kapıya kadar geçirdim. O günden beri kuramımın niteliğini yaşayan tek bir insana bile fısıldamamaya yemin ettim; o çekmecenin içindekileri sizden başka kimseye göstermedim. Belki de gökkuşağının peşinden gidiyorumdur; belki rastlantıların oyununa kanmışımdır. Ama ormanların ve yabanıl tepelerin ortasında, bu gizemli sükûnet ve sessizliğin içinde dururken, iz üzerinde olduğumdan her zamankinden daha eminim. Hadi, içeri girelim artık.”
Bütün bunlarda benim için hem hayret hem heyecan uyandıran bir şey vardı. Profesör Gregg’in sıradan çalışmalarında adım adım ilerlediğini, yolun her karışını sınadığını ve sarsılmaz kanıt olmadan hiçbir iddiada bulunmadığını biliyordum. Yine de bakışından ve sesindeki şiddetten, neredeyse inanılmaz olanın görüntüsünün her düşüncesinde sürekli yer ettiğini, sözcüklerinden daha iyi anladım. Hayal gücüm az çok gelişmiş olsa da kuşkucu olan, olağanüstü şeylere dair imalardan rahatsızlık duyan ben, onun bir takıntıya kapılıp öteki hayatında uyguladığı bütün bilimsel yöntemi bu tek konuda bir yana bırakıp bırakmadığını kendime sormadan edemedim.
Yine de düşüncelerime musallat olan bu gizem imgesiyle birlikte, kendimi bütünüyle kırların büyüsüne bıraktım. Yamaçtaki solgun evin üstünde büyük orman başlıyordu; karşı tepelerden görünen, nehrin üzerinde kuzeyden güneye kilometrelerce uzanan uzun, karanlık bir çizgiydi. Kuzeyde daha da yabanıl bir kıra, çorak ve sarp tepelere, engebeli ortak otlaklara açılıyor; buralar büsbütün tuhaf ve el değmemiş, İngilizler için Afrika’nın tam ortasından bile daha bilinmez bir bölge oluşturuyordu. Evi ormandan yalnızca iki dik tarlanın genişliği ayırıyordu. Çocuklar, parlak kayın ağaçlarından düzgünce örülmüş duvarların arasında, çalılıkların uzun geçitlerinden beni izleyerek ormanın en yüksek noktasına çıkmaktan büyük keyif alıyordu. Oradan bir yanda nehrin ötesine, büyük batı dağ duvarına kadar uzanan inişli çıkışlı kır manzarasına; öte yanda orman ağaçlarının sayısız dalgasının, düzlük çayırların ve parıldayan sarı denizin ötesindeki soluk kıyıya bakılırdı. Roma Yolu’nun izini belli eden, güneşin ısıttığı çimenlerin üzerine oturur; iki çocuk da kıyılarda yer yer yetişen yaban mersinlerini arayarak koştururdu. Derin mavi göğün ve denizden tepelere doğru yelkenleri rüzgârla şişmiş eski kalyonlar gibi ilerleyen büyük bulutların altında, ulu ve kadim ormanın fısıltılı büyüsünü dinlerken tek derdim keyif sürmekti. Tuhaf şeyler ancak eve döndüğümüzde aklıma gelirdi: Profesör Gregg ya çalışma odasına çevirdiği küçük odaya kapanmış olur ya da sabırlı ve coşkulu bir arayışçının ifadesiyle terasta volta atardı.
Varışımızdan sekiz ya da dokuz gün kadar sonra bir sabah penceremden dışarı baktım ve bütün manzaranın gözlerimin önünde dönüşüme uğradığını gördüm. Bulutlar alçalmış, batıdaki dağı gizlemişti; güneyden esen rüzgâr, yağmuru vadinin yukarısına doğru kayan sütunlar hâlinde sürüklüyordu. Evin altındaki tepeden doğan küçük dere şimdi azgın, kızıl bir sel hâlinde nehre akıyordu. Mecburen içeride kalmamız gerekti. Öğrencilerimle ilgilendikten sonra sabah odasına geçip oturdum; eski tarz bir kitaplıkta kütüphanenin kalıntıları hâlâ yığılmış duruyordu. Rafları bir iki kez incelemiştim ama içindekiler ilgimi çekmemişti: on sekizinci yüzyıldan kalma vaaz kitapları, eski bir nalbantlık kitabı, “Seçkin Kişilerin” “Şiirleri” adlı bir derleme, Prideaux’nun “Bağlantı”sı ve Pope’un tek tük bir cildi… Kütüphane bundan ibaretti; ilgi çekici ya da değerli ne varsa götürüldüğünden kuşku yok gibiydi. Ama şimdi çaresizlikten, tozlu koyun derisi ve dana derisi ciltleri yeniden incelemeye koyuldum. Çok sevindim; Stephani matbaasında basılmış, Pomponius Mela’nın “De Situ Orbis” adlı üç kitabını ve başka eski coğrafyacıların eserlerini içeren, iri boyutlu, güzel bir eski kitap buldum. Sıradan bir cümlede yolumu bulacak kadar Latince biliyordum; gerçeklerle hayalin tuhaf karışımına kısa sürede daldım: dünyanın küçük bir bölümü aydınlıkta, ötesi sisler, gölgeler ve ürkütücü şekiller içindeydi. Temiz baskılı sayfalara göz gezdirirken Solinus’un bir bölüm başlığı dikkatimi çekti; şu sözleri okudum:
LIBYA’NIN İÇ KISIMLARINDAKİ HALKLARIN HARİKALARI, ALTMIŞTAŞ HAKKINDA.
“Libya’nın iç bölgelerinde yaşayan halkların harikaları ve Altmıştaş denilen taş hakkında.”
Tuhaf başlık ilgimi çekti, okumayı sürdürdüm:
“Bu halk uzak ve gizli yerlerde yaşar, korkunç dağlarda iğrenç gizemler kutlar. İnsanlardan yüz görünüşü dışında hiçbir yanları yoktur; insani âdetlerden bütünüyle uzaktırlar ve ışık tanrısından nefret ederler. Konuşmak yerine tıslarlar; sesleri uyumsuzdur ve korku duymadan dinlenemez. Altmıştaş dedikleri bir taşla övünürler; çünkü bu taşın altmış işaret gösterdiğini söylerler. Bu taşın gizli, söylenemez adına taparlar: İksaksar.”
“Bu halk,” diye kendim için çevirdim, “uzak ve gizli yerlerde yaşar, yabanıl tepelerde iğrenç gizemler kutlar. İnsanlarla tek ortak yanları yüzleridir; insani âdetler onlara bütünüyle yabancıdır ve güneşten nefret ederler. Konuşmak yerine tıslarlar; sesleri serttir ve korkmadan dinlenemez. Altmıştaş dedikleri belli bir taşla övünürler; çünkü bu taşın altmış işaret gösterdiğini söylerler. Taşın gizli, söylenemez bir adı vardır: İksaksar.”
Bütün bunların tuhaf tutarsızlığına güldüm; Denizci Sinbad’a ya da Binbir Gece Masalları’nın ek hikâyelerinden birine yaraşır diye düşündüm. Gün içinde Profesör Gregg’i görünce kitaplıkta bulduğumu ve okuduğum fantastik saçmalıkları anlattım. Şaşırtıcı biçimde büyük bir ilgiyle bana baktı.
“Bu gerçekten çok ilginç,” dedi. “Eski coğrafyacıları incelemeye değer bulmamıştım; anlaşılan çok şey kaçırmışım. Ha, sözünü ettiğiniz bölüm bu, öyle mi? Eğlencenizi elinizden almak yazık ama sanırım kitabı yanıma almam gerekecek.”
Ertesi gün profesör beni çalışma odasına çağırdı. Pencereden gelen tam ışığın altında bir masada oturmuş, bir şeyi büyüteçle dikkatle inceliyordu.
“Ah, Bayan Lally,” diye başladı, “gözlerinizden yararlanmak istiyorum. Bu büyüteç fena değil ama kentte bıraktığım eskisi gibi değil. Şuna kendiniz bakıp üzerine kaç işaret kazınmış olduğunu söyler misiniz?”
Elindeki nesneyi bana uzattı. Londra’da gösterdiği siyah mühür olduğunu gördüm; birazdan bir şey öğreneceğim düşüncesiyle kalbim çarpmaya başladı. Mührü alıp ışığa tuttum ve tuhaf, hançer biçimli işaretleri birer birer saydım.
“Altmış iki sayıyorum,” dedim sonunda.
“Altmış iki mi? Saçmalık; olamaz. Ha, ne yaptığınızı anladım; şunu da bunu da saymışsınız.” Kesinlikle harf sandığım iki işareti gösterdi.
“Evet, evet,” diye sürdürdü Profesör Gregg; “ama onlar kazara oluşmuş, apaçık çizikler. Bunu hemen anlamıştım. Evet, şimdi doğru oldu. Çok teşekkür ederim, Bayan Lally.”
Yalnızca siyah mühürdeki işaretleri saymam için çağrılmış olmaktan biraz düş kırıklığına uğrayıp ayrılmak üzereydim ki sabah okuduğum şey birden aklıma geldi.
“Ama Profesör Gregg,” diye nefes nefese haykırdım, “mühür! Mühür, Solinus’un sözünü ettiği Altmıştaş; İksaksar bu!”
“Evet,” dedi, “öyle sanırım. Ya da yalnızca bir rastlantı olabilir. Bu konularda fazla emin olmamak gerekir, bilirsiniz. Rastlantı profesörü öldürdü.”
Duyduklarımın kafamı karıştırması ve bu tuhaf kanıtlar labirentinde anahtar ipucunu hâlâ bulamamış olmam üzerine oradan ayrıldım. Kötü hava üç gün sürdü; sağanak yağmurun yerini yoğun, ince ince çiseleyen bir sis aldı. Bütün dünyayı bizden gizleyen beyaz bir bulutun içine kapanmış gibiydik. Bu süre boyunca Profesör Gregg odasında karanlık düşüncelere dalmıştı; anlaşılan sırlarını paylaşmak ya da herhangi bir konuda konuşmak istemiyordu. Bir şeyden ötürü hareketsiz kalmaktan usanmış gibi, hızlı ve sabırsız adımlarla bir aşağı bir yukarı yürüdüğünü duyuyordum. Dördüncü sabah hava açıktı. Kahvaltıda profesör canlı bir sesle şöyle dedi:
“Evde biraz yardıma ihtiyacımız var; on beş ya da on altı yaşlarında bir oğlan, bilirsiniz. Hizmetçilerin zamanını alan bir sürü ufak tefek iş var; bunları bir oğlan çok daha iyi yapabilir.”
“Kızlar bana hiç şikâyet etmedi,” diye karşılık verdim. “Hatta Anne, toz az olduğu için Londra’ya kıyasla işin çok daha az olduğunu söyledi.”
“Evet, kızlar çok iyiler. Ama bir oğlanla işimizi daha iyi görürüz sanırım. Aslında son iki gündür aklımı kurcalayan da buydu.”
“Aklınızı mı kurcalıyordu?” dedim şaşkınlıkla; çünkü profesör ev işlerine zerre kadar ilgi göstermezdi.
“Evet, havayı biliyorsunuz. Şu İskoç sisinde dışarı çıkamazdım; yöreyi pek tanımıyorum, yolumu kaybederdim. Ama bu sabah oğlanı bulmaya gidiyorum.”
“Ama istediğiniz gibi bir oğlanın buralarda olduğunu nereden biliyorsunuz?”
“Ah, bundan hiç kuşkum yok. En fazla bir iki mil yürümem gerekebilir ama aradığım oğlanı kesinlikle bulacağım.”
Profesörün şaka yaptığını düşündüm; ama sesi yeterince tasasız çıksa da yüzünde beni şaşırtan sert ve kararlı bir ifade vardı. Bastonunu aldı, kapıda durup önüne düşünceli düşünceli baktı; ben holde yanından geçerken seslendi.
“Bu arada, Bayan Lally, size söylemek istediğim bir şey vardı. Kırsaldaki bazı delikanlıların pek parlak olmadığını duymuş olabilirsiniz; ‘ahmak’ demek ağır kaçar, genellikle ‘doğal’ ya da buna benzer bir şey derler. Aradığım oğlan pek akıllı çıkmazsa aldırmayacağınızı umarım; elbette hiç zararı olmaz, ayakkabı boyamak için de fazla zekâ gerekmez.”
Bunları söyleyip, ormana giden yolda uzun adımlarla ilerleyerek uzaklaştı. Ben sersemlemiş hâlde kaldım; sonra ilk kez şaşkınlığıma ansızın bir dehşet duygusu karıştı. Nereden geldiğini bilmiyordum; kendime bile açıklayamıyordum. Yine de bir an kalbimin çevresinde ölümün soğuğunu ve ölümün kendisinden beter olan bilinmeyenin şekilsiz, biçimsiz korkusunu hissettim. Denizden esen tatlı havada, yağmur sonrasının güneşinde cesaret bulmaya çalıştım; ama gizemli ormanlar çevremde kararıyor gibiydi. Sazların arasında kıvrılan nehrin görüntüsüyle eski köprünün gümüşi grisi zihnimde belirsiz korkunun simgelerine dönüştü; tıpkı bir çocuğun zararsız, tanıdık şeylerden korku üretmesi gibi.
İki saat sonra Profesör Gregg döndü. Yoldan inerken karşısına çıktım ve oğlan bulup bulamadığını sakince sordum.
“Evet,” diye karşılık verdi, “kolayca buldum. Adı Jervase Cradock; işe çok yarayacağını sanıyorum. Babası yıllar önce ölmüş. Gördüğüm annesi, cumartesi geceleri eve birkaç şilin fazladan girecek olmasına pek sevinmiş gibiydi. Tahmin ettiğim gibi pek zeki değil; annesi ara sıra nöbet geçirdiğini söyledi. Ama porselenlere dokunmasına izin vermeyeceğimize göre bunun pek önemi yok, değil mi? Hem tehlikeli biri de değil, yalnızca biraz zayıf akıllı.”
“Ne zaman geliyor?”
“Yarın sabah saat sekizde. Anne ona ne yapacağını ve nasıl yapacağını gösterir. İlk başta her gece evine döner; ama belki sonunda burada yatması, yalnızca pazar günleri eve gitmesi daha uygun olur.”
Bütün bunlara söyleyecek bir şey bulamadım. Profesör Gregg, koşulların da gerektirdiği gibi, sakin, gerçekleri olduğu gibi aktaran bir tonla konuşmuştu; yine de olup bitenin tümü karşısında duyduğum şaşkınlığı bastıramıyordum. Ev işlerinde gerçekten yardıma ihtiyaç olmadığını biliyordum; profesörün işe alacağı oğlanın biraz “saf” çıkabileceği yolundaki tahmininin bu kadar eksiksiz gerçekleşmesi de bana son derece tuhaf gelmişti. Ertesi sabah hizmetçiden, Cradock adlı oğlanın saat sekizde geldiğini ve ona yararlı işler vermeye çalıştığını öğrendim. “Pek aklı başında görünmüyor, bence, hanımım,” diye yorum yaptı. Günün ilerleyen saatlerinde onu bahçede çalışan yaşlı adama yardım ederken gördüm. On dört yaşlarında, siyah saçlı, kara gözlü, esmer tenli bir delikanlıydı; ifadesindeki tuhaf donukluktan zihinsel engelli olduğunu hemen anladım. Yanından geçerken beceriksizce alnına dokundu. Bahçıvana, dikkatimi çeken tuhaf, boğuk bir sesle cevap verdi. Sanki yerin derinliklerinden biri konuşuyordu; gramofon iğnesi silindir üzerinde ilerlerken çıkan tıslamayı andıran garip bir tıslama vardı. Elinden geleni yapmaya hevesli, uysal ve söz dinler biri olduğunu duydum. Annesini tanıyan bahçıvan Morgan da bana tamamen zararsız olduğunu söyledi.
“Her zaman biraz tuhaftı,” dedi, “doğmadan önce annesinin başına gelenlerden sonra şaşılacak şey değil. Babası Thomas Cradock’u iyi tanırdım; çok iyi bir işçiydi, doğrusu. Islak ormanda çalışmaktan ciğerlerine bir şey oldu, bir türlü iyileşemedi ve ansızın göçüp gitti. Bayan Cradock’un aklını yitirdiğini de söylerler; neyse, Ty Coch’lu Bay Hillyer onu şu karşıdaki Gri Tepeler’de büzülmüş, kayıp bir ruh gibi ağlayıp sızlarken bulmuş. Jervase de bundan yaklaşık sekiz ay sonra doğdu; dediğim gibi, hep biraz tuhaftı. Daha doğru dürüst yürüyemezken çıkardığı seslerle öteki çocukları korkudan nöbet geçirecek hâle getirdiğini söylerler.”
Öyküdeki bir sözcük içimde bir anıyı uyandırmıştı. Belirsiz bir merakla yaşlı adama Gri Tepeler’in nerede olduğunu sordum.
“Şurada,” dedi, daha önce yaptığı hareketin aynısını yaparak. “Fox and Hounds’u geçip ormanın içinden, eski kalıntıların yanından gidersiniz. Buradan tam beş mil kadar uzakta; tuhaf bir yer. Burayla Monmouth arasındaki en verimsiz toprak orası derler, gerçi koyunlar için iyi otlaktır. Evet, zavallı Bayan Cradock için acı bir şeydi.”
Yaşlı adam işine döndü. Ben de yaşlılıktan budaklanıp eğrilmiş meyve ağaçlarının arasındaki patikadan aşağı yürürken duyduğum öyküyü düşünüyor, belleğimdeki bir şeye anahtar olabilecek noktasını arıyordum. Birden aklıma geldi: Profesör Gregg’in çalışma odasındaki dolaptan çıkardığı sararmış kâğıt parçasında “Gri Tepeler” sözünü görmüştüm. Yeniden merakla korkunun karıştığı bir sancıya kapıldım; kireçtaşı kayadan kopyalanmış tuhaf işaretleri, sonra bunların çağlar öncesinden kalma mühürdeki yazıyla aynı oluşunu ve Latin coğrafyacının fantastik masallarını anımsadım. Bir rastlantı bütün sahneyi kurup bu tuhaf olayları böylesine incelikli biçimde düzenlemediyse, alışılmış yaşamın gündelik akışından çok uzak şeylere tanıklık edeceğim apaçıktı. Profesör Gregg’i her gün gözlüyordum. İzini sürüyordu; hevesinden zayıflamıştı. Akşamları, güneş dağın eteğinde yüzüp dururken terasta bir aşağı bir yukarı yürür, gözlerini yerden ayırmazdı. Sis vadide beyazlaşır, akşamın sessizliği uzaktaki sesleri yakına getirir, mavi duman da tıpkı ilk sabah gördüğüm gibi gri çiftlik evinin baklava biçimli bacasından dümdüz yükselirdi. Kuşkucu yaradılışlı olduğumu söylemiştim; çok az şey, hatta hiçbir şey anlamasam da, korkmaya başlamıştım. Bilimin, bütün yaşamın maddeden ibaret olduğu ve en uzak yıldızların ötesinde bile doğaüstüne yer açacak keşfedilmemiş bir diyar bulunmadığı yolundaki yinelenip duran öğretilerini kendime boş yere hatırlatıyordum. Ama maddenin de ruh kadar gerçekten ürkütücü ve bilinmez olduğu düşüncesi içime işliyordu; bilimin kendisi eşiğin önünde oyalanıyor, içerdeki harikaları ancak şöyle bir görebiliyordu.
Günlerin arasından, yaklaşan kötülüğün habercisi, kasvetli kızıl bir fener gibi öne çıkan bir gün vardır. Bahçedeki bir sırada oturmuş, Cradock adlı oğlanı otları ayıklarken izliyordum. Birden, acı içindeki vahşi bir hayvanın çığlığına benzeyen boğuk, boğazdan gelen bir ses duydum; başımı kaldırıp talihsiz delikanlının tam karşımda durduğunu görünce de akıl almaz ölçüde sarsıldım. Elektrik çarpmışçasına kısa aralıklarla bütün bedeni titriyor, dişlerini gıcırdatıyor, dudaklarında köpük birikiyordu; yüzü şişip kararmış, insan yüzünü andıran korkunç bir maskeye dönüşmüştü. Dehşetle çığlık attım, Profesör Gregg koşarak geldi. Cradock’u işaret ettiğim sırada oğlan, bedenini bir sarsıntı kaplayınca yüzüstü yere düştü; ıslak toprakta yaralı, kör bir yılan gibi kıvranıyor, dudaklarından akıl almaz bir ses yığını patlayarak, takırdayarak, tıslayarak dökülüyordu. Bilinmeyen çağlardan beri ölü, Nil çamurunun derinliklerine ya da Meksika ormanlarının en kuytu köşelerine gömülmüş bir dile ait olabilecek sözcüklerle, ya da sözcüğe benzeyen seslerle, iğrenç bir anlaşılmaz dil döküyor gibiydi. Kulaklarım o cehennem gürültüsünden hâlâ tiksintiyle sızlarken aklımdan bir an şu düşünce geçti: “Bu, cehennemin ta kendisi olmalı.” Sonra tekrar tekrar çığlık attım ve ruhumun derinliklerine kadar ürpererek kaçtım. Profesör Gregg’in zavallı oğlanın üzerine eğilip onu kaldırdığı sırada yüzünü görmüştüm; her çizgisine, her hatlarına yansıyan coşkun sevinç beni dehşete düşürmüştü. Perdeleri kapalı odamda oturup ellerimle gözlerimi gizlerken aşağıdan ağır ayak sesleri duydum. Sonradan Profesör Gregg’in Cradock’u çalışma odasına taşıdığını ve kapıyı kilitlediğini öğrendim. Seslerin belli belirsiz mırıltısını duyuyordum; oturduğum yerden birkaç adım ötede neler olup bittiğini düşününce titriyordum. Ormana, güneş ışığına kaçmak istiyor, ama yolda karşıma çıkabilecek görüntülerden korkuyordum. Sonunda kapı kolunu sinirle tutarken Profesör Gregg’in neşeli sesiyle bana seslendiğini duydum: “Artık her şey yolunda, Bayan Lally,” dedi. “Zavallı delikanlı kendine geldi; yarından sonraki günden itibaren burada yatması için ayarlama yaptım. Belki onun için bir şeyler yapabilirim.”
“Evet,” dedi daha sonra, “görmesi çok acı bir şeydi; korkmanıza şaşmamalı. İyi beslenmenin onu biraz güçlendirmesini umabiliriz ama korkarım ki gerçekten iyileşemeyecek.” Umutsuz bir hastalıktan söz ederken takınılan kasvetli, alışılmış tavrı yüzüne yerleştirmişti; ama bu tavrın altında, içinde şahlanıp duran ve kendine yol bulmaya çabalayan sevinci sezdim. Dingin, durgun denizin yüzeyine bakar gibi; altında azgın derinlikleri, çarpışan dalgaların fırtınasını görüyordum. Beni ölümün pençesinden böylesine cömertçe kurtarmış, yaşamın her alanında iyilikseverliği, merhameti ve ince düşünceliliğiyle kendini göstermiş bu adamın, bir kez olsun açıkça iblislerin safında yer alması ve acı çeken bir insanın ıstırabından korkunç bir haz duyması benim için gerçekten eziyet verici, rahatsız edici bir sorundu. Bu boynuzlu düğümü kendi kendime çözmeye uğraştım; bir ipucu bulamadım. Gizem ve çelişkilerle kuşatılmıştım; bana yardım edebilecek hiçbir şey göremiyor, acaba sonunda banliyönün beyaz sisinden kurtulmak için çok mu ağır bir bedel ödediğimi düşünmeye başlıyordum. Aklımdan geçenleri profesöre sezdirdim; ne denli büyük bir kafa karışıklığı içinde olduğumu anlamasına yetecek kadarını söyledim. Fakat hemen ardından, yüzünün bir acı sancısıyla buruştuğunu görünce bunu yaptığıma pişman oldum.
“Sevgili Bayan Lally,” dedi, “bizi bırakmak istemiyorsunuz herhâlde? Hayır, hayır, bunu yapmazsınız. Size ne kadar güvendiğimi bilmiyorsunuz; çocuklarıma göz kulak olmak için burada olduğunuzdan emin olarak ne büyük bir güvenle ilerliyorum. Siz, Bayan Lally, artçı gücümsünüz; çünkü söylemeliyim ki uğraştığım iş tehlikeden bütünüyle uzak değil. Buraya geldiğimiz ilk sabah söylediklerimi unutmamışsınızdır; eski ve kesin bir kararla ağzımı kapalı tutuyorum. Ancak zekice bir varsayım ya da belirsiz bir tahmin değil, matematiksel bir kanıt kadar kesin ve tartışılmaz gerçekleri dile getirmek için konuşacağım. Üzerinde düşünün, Bayan Lally; sizi kendi içgüdülerinize karşı burada tutmaya bir an bile kalkışmam. Yine de açıkça söylüyorum: görevinizin burada, burada, bu ormanların arasında olduğuna inanıyorum.”
Sesindeki belagat ve her şeye rağmen beni kurtaranın bu adam olduğu düşüncesi içimi ısıttı; ona sadakatle ve sorgulamadan hizmet edeceğime söz vererek elini sıktım. Birkaç gün sonra kilisemizin papazı bizi görmeye geldi. Nehir kıyısında duran, gelgitlerin gelip gidişini seyreden; küçük, gri, kasvetli ve kendine özgü bir kiliseydi bu. Profesör Gregg papazı kolayca yemeğe kalmaya ikna etti. Mr. Meyrick, eski bir toprak sahibi ailesinin mensubuydu; ailenin eski malikânesi yaklaşık yedi mil ötede, tepelerin arasında duruyordu. Toprağa böylesine kök salmış olan papaz, yörenin silinip giden eski âdet ve inanışlarının canlı bir hazinesiydi. İçten tavrına karışan ölçülü tuhaflığı profesörün hoşuna gitmişti. Yemek peynir aşamasına geldiğinde, merak uyandıran bir Burgonya şarabı büyüsünü göstermeye başlamıştı; iki adam da şarap gibi ışıldıyor, bir kentsoylunun soyluluk unvanları üzerine konuşurken duyduğu hevesle filoloji hakkında sohbet ediyorlardı. Papaz, Galce ll’nin söylenişini açıklıyor, yöresindeki derelerin şırıltısını andıran sesler çıkarıyordu ki Profesör Gregg söze girdi.
“Bu arada,” dedi, “geçen gün karşıma çok tuhaf bir sözcük çıktı. Benim oğlanı, zavallı Jervase Cradock’u bilirsiniz. Kendi kendine konuşma gibi kötü bir alışkanlığı var. Evvelsi gün burada bahçede yürürken onu duydum; varlığımın farkında olmadığı belliydi. Söylediklerinin çoğunu anlayamadım ama bir sözcük kulağıma açıkça çalındı. Çok tuhaf bir sesti; yarı ıslıklı, yarı gırtlaktan, sizin gösterdiğiniz ikiz ll’ler kadar da garipti. Sesini size aktarabilir miyim bilmiyorum. ‘İşakşar’ diyebilirim belki; ama k sesi Yunancadaki chi ya da İspanyolcadaki j gibi olmalı. Galcede ne anlama geliyor?”
“Galcede mi?” dedi papaz. “Galcede böyle bir sözcük yok, ona uzaktan yakından benzeyen bir sözcük de yok. Kitap Galcesini, dedikleri gibi, ve konuşma ağızlarını herkes kadar iyi bilirim; Anglesey’den Usk’a kadar böyle bir sözcük bulunmaz. Üstelik Cradock ailesinden hiç kimse Galce bilmez; buralarda dil yok oluyor.”
“Gerçekten mi? Çok ilgimi çektiniz, Mr. Meyrick. Sözcük kulağıma Galce gibi gelmedi, itiraf ederim. Ama yerel ağızda bozulmuş bir biçimi olabilir diye düşünmüştüm.”
“Hayır, böyle bir sözcüğü ya da ona benzeyen bir şeyi hiç duymadım. Doğrusu,” diye ekledi muzipçe gülümseyerek, “bir dile aitse, olsa olsa perilerin diline aittir; bizim Tylwydd Têg dediğimiz varlıkların diline.”
Sohbet yakınlarda keşfedilen bir Roma villasına kaydı. Kısa süre sonra odadan ayrılıp bir kenara oturdum; böylesine tuhaf kanıt ipuçlarının bir araya gelişine şaşıyordum. Profesör o garip sözcükten söz ederken gözünün ucuyla bana baktığını fark etmiştim. Verdiği söyleniş ne kadar gülünç olursa olsun, Solinus’un sözünü ettiği altmış işaretli taşın adını tanımıştım: çalışma odasının gizli bir çekmecesine konmuş, yok olmuş bir ırkın sonsuza dek okunmaz işaretlerle damgaladığı kara mühür. Bildiğim kadarıyla, bu işaretler çok eskiden yaşanmış, tepeler biçimlenmeden önce unutulmuş korkunç şeylerin örtüsü olabilirdi.
Ertesi sabah aşağı indiğimde Profesör Gregg’i, bitmek bilmeyen yürüyüşünde terasta bir aşağı bir yukarı gezinirken buldum.
“Şu köprüye bakın,” dedi beni görünce. “Gotik üsluptaki zarif tasarımına, kemerlerin arasındaki açılara, sabah ışığının görkeminde taşının gümüşi grisine dikkat edin. Bana simgesel geliyor; bir dünyadan ötekine geçişi anlatan mistik bir alegoriye örnek olmalı.”
“Profesör Gregg,” dedim sakince, “olan biten ve olacaklar hakkında artık bir şeyler bilmemin zamanı geldi.”
Önce sözümü geçiştirdi; ama akşam aynı soruyu yeniden sordum. Bu kez Profesör Gregg heyecandan alev alev yandı. “Hâlâ anlamadınız mı?” diye bağırdı. “Oysa size çok şey anlattım; evet, çok şey de gösterdim. Benim duyduğum hemen hemen her şeyi duydunuz, gördüklerimin de hemen hepsini gördünüz; ya da en azından,” dedi, sesi konuşurken soğuyarak, “gün gibi açık pek çok şeyi anlamaya yetecek kadarını. Hizmetçiler size söylemiştir herhâlde: zavallı Cradock evvelsi gece bir nöbet daha geçirdi. Bahçede duyduğunuz sesle çığlık atarak beni uyandırdı; yanına gittim. O gece gördüklerimi Tanrı göstermesin size. Ama bütün bunlar boşuna; buradaki zamanım sona yaklaşıyor. Dersler hazırlamam gerektiğinden ve kitaplarımın yanımda olmasına ihtiyaç duyduğumdan üç hafta içinde kente dönmeliyim. Birkaç güne her şey bitmiş olacak; artık imada bulunmayacak, deli ve şarlatan diye alaya alınma tehlikesi yaşamayacağım. Hayır, açıkça konuşacağım ve belki de hiçbir insanın benzerini başkalarının yüreğinde uyandırmadığı duygularla dinleneceğim.”
Sustu; büyük ve harikulade bir keşfin sevinciyle ışıl ışıl görünüyordu.
“Ama bütün bunlar gelecekte, hem yakın bir gelecekte; yine de gelecek,” diye sürdürdü sonunda. “Henüz yapılması gereken bir şey var. Araştırmalarımın tehlikeden bütünüyle uzak olmadığını söylediğimi hatırlarsınız. Evet, göze alınması gereken belli bir tehlike var. Konuyu daha önce açtığımda ne kadar olduğunu bilmiyordum; hâlâ da bir ölçüde karanlıktayım. Ama bu tuhaf bir serüven olacak; hepsinin sonuncusu, kanıtlar zincirindeki son halka.”
Konuşurken odada bir aşağı bir yukarı yürüyordu. Sesinde coşku ile kederin, ya da belki de, bilmediği sulara açılan bir adamın duyduğu dehşetin çarpıştığını işitiyordum. Kitabını önüme koyduğu gece Columbus’a yaptığı göndermeyi düşündüm. Akşam biraz serindi; birlikte bulunduğumuz çalışma odasında kütük ateşi yakılmıştı. Aralıklı alevler ve duvarlardaki parıltı bana eski günleri hatırlatıyordu. Bir koltukta, ateşin yanında sessizce oturmuş, duyduklarımı düşünüyor ve tanık olduğum bütün bu hayal gösterisinin ardında benden gizlenen gizli güçler hakkında boş yere tahmin yürütüyordum. Derken odada bir tür değişiklik yaşandığını, görünüşünde bana yabancı gelen bir şey olduğunu birden fark ettim. Bildiğim değişikliği gözümün önünde bir yere oturtmaya çalışarak etrafı uzun süre boşuna inceledim. Pencerenin yanındaki masa, sandalyeler, solmuş kanepe bildiğim gibiydi. Sonra aranan bir anı zihne birden ışık gibi düşünce neyin ters olduğunu anladım. Şöminenin öte yanında duran profesörün yazı masasına dönüktüm; masanın üstünde, daha önce orada hiç görmediğim, kirli görünümlü bir Pitt büstü vardı. Sonra bu sanat eserinin gerçek yerini hatırladım: kapının yanındaki en uzak köşede, odaya doğru çıkıntı yapan eski bir dolap duruyordu. Yerden on beş ayak yüksekte, dolabın üstünde duruyordu büst; yüzyılın ilk yıllarından beri orada bekleyip kuşkusuz tozlanmıştı.
Büsbütün şaşırmıştım; düşünceler birbirine karışmış hâlde sessizce oturmaya devam ettim. Bildiğim kadarıyla evde merdiven yoktu; odamın perdelerinde değişiklik yapmak için bir tane istemiştim. Uzun boylu bir adam sandalyeye çıksa bile büstü indirmesi mümkün değildi. Büst dolabın kenarında değil, duvarın dibinde, geride duruyordu; Profesör Gregg de ortalama boydan kısa sayılırdı.
“Pitt’i nasıl indirebildiniz?” diye sordum sonunda.
Profesör bana tuhafça baktı; bir an tereddüt eder gibi oldu.
“Size bir merdiven bulmuşlardır; ya da belki bahçıvan dışarıdan kısa bir merdiven getirmiştir.”
“Hayır, hiçbir türden merdivenim olmadı. Şimdi, Bayan Lally,” diye sürdürdü, şakaya benzer beceriksiz bir tavırla, “önünüzde küçük bir bilmece var; eşsiz Holmes tarzında bir problem. İşte apaçık, ortada duran olgular; bilmecenin çözümü için keskin zekânızı kullanın. Tanrı aşkına,” diye haykırdı, sesi kırılarak, “bundan daha fazla söz etmeyin. Size söylüyorum, o şeye hiç dokunmadım.” Yüzünde apaçık bir dehşetle odadan çıktı; eli titredi ve arkasındaki kapıyı sarstı.
Ne olduğunu hiç kavrayamadan, şaşkınlık içinde odanın çevresine baktım; boş yere, anlamsız tahminlerle bir açıklama bulmaya çalışıyor, boş bir sözün kara suları nasıl dalgalandırdığına, önemsiz bir süs eşyasının yerinin değişmesine nasıl yol açtığına şaşıyordum. “Küçük bir mesele bu, dokunduğum bir kapris,” diye düşündüm. “Profesörün ufak tefek şeyler konusunda aşırı titizliği, batıl inançları olabilir; sorum, tıpkı eli iş tutan bir İskoç kadınının gözleri önünde örümcek öldürmek ya da tuz dökmek gibi, dile getirmediği korkularını incitmiş olabilir.” Bu safça kuruntulara dalmış, böyle boş korkulardan etkilenmeyişimle biraz övünmeye başlamıştım ki gerçek, kurşun gibi yüreğime çöktü. Korkunç bir gücün iş başında olduğunu buz gibi bir dehşetle anladım. Büste ulaşmak olanaksızdı; merdivensiz kimse ona dokunamazdı.
Mutfağa gidip hizmetçi kızla olabildiğince sakin konuştum.
“Dolabın üstündeki büstü kim yerinden oynattı, Anne?” dedim ona. “Profesör Gregg dokunmadığını söylüyor. Müştemilatlardan birinde eski bir basamaklı merdiven mi buldun?”
Kız boş boş yüzüme baktı.
“Ben hiç dokunmadım,” dedi. “Geçen sabah odayı tozunu alırken onu şimdi durduğu yerde buldum. Şimdi hatırladım, çarşamba sabahıydı; çünkü Cradock gece fenalaştıktan sonraki sabahtı. Benim odam onun odasının yanında, bilirsiniz hanımefendi,” diye acıklı bir sesle sürdürdü kız. “Gece boyunca nasıl bağırıp anlamadığım adlar söylediğini duymak korkunçtu. Öyle korktum ki; sonra efendi geldi, konuştuğunu duydum, Cradock’u çalışma odasına indirdi ve ona bir şey verdi.”
“Peki büstün yerinin değiştiğini ertesi sabah mı gördün?”
“Evet hanımefendi. Aşağı inip pencereleri açtığımda çalışma odasında tuhaf bir koku vardı; kötü bir kokuydu, ne olabilir diye merak ettim. Biliyor musunuz hanımefendi, çok eskiden, izinli olduğum bir öğleden sonra, Stanhope Gate’te Bayan Prince’in yanında çalışırken kuzenim Thomas Barker’la Londra’daki hayvanat bahçesine gitmiştim. Yılanları görmek için yılan evine girmiştik; işte tam aynı türden bir koku vardı. Hatırlıyorum, midemi öyle bulandırmıştı ki Barker’dan beni dışarı çıkarmasını istemiştim. Az önce dediğim gibi çalışma odasında da aynı koku vardı. Nereden geliyor diye düşünürken efendinin masasının üstünde Pitt’in büstünü gördüm; kendi kendime, bunu kim yaptı, nasıl yaptı, diye sordum. Eşyaların tozunu almaya geldiğimde büste baktım; tozun silindiği yerde büyük bir iz gördüm. Yıllardır toz bezi değmemiş olmalıydı. Parmak izi gibi değildi, genişçe, yayılmış büyük bir leke gibiydi. Ben de ne yaptığımı düşünmeden elimi üstünde gezdirdim; o lekenin olduğu yer yapış yapış, sümüksüydü; sanki üstünden salyangoz geçmiş gibi. Çok tuhaf, değil mi hanımefendi? Bunu kimin yaptığını, o pisliğin nasıl oluştuğunu merak ediyorum.”
Hizmetçinin iyi niyetli gevezeliği yüreğime dokundu. Yatağıma uzandım; dehşet ve şaşkınlığın keskin acısıyla yüksek sesle ağlamamak için dudağımı ısırdım. Korkudan neredeyse aklımı yitirmiştim. Gündüz olsaydı, cesaretimi ve Profesör Gregg’e duyduğum bütün minnet borcunu unutup hemen kaçacağıma inanıyorum; yazgım yavaş yavaş açlıktan ölmek olsa bile, her gün biraz daha yaklaştığını hissettiğim kör ve paniğe kapılmış korku ağından kurtulmayı önemserdim. Neden korkmam gerektiğini bilseydim, diye düşündüm; bilseydim kendimi koruyabilirdim. Oysa bu ıssız evde, dört yanım eski ormanlarla ve kubbeli tepelerle çevriliyken, dehşet her kuytudan nedensizce fışkırıyor; insanın bedeni, yarım yamalak duyduğu korkunç şeylerin mırıltısıyla ürperiyordu. Kuşkuculuğu yardımıma çağırmak boşunaydı; soğukkanlı sağduyuyla doğal düzenin hüküm sürdüğü bir dünyaya inancımı sağlamlaştırmaya çalıştım. Ama açık pencereden içeri esen hava gizemli bir soluktu; karanlıkta sessizliğin ağırlaşıp bir ağıt ayini gibi kederlendiğini hissettim ve nehrin kıyısındaki sazların arasında hızla toplanan tuhaf şekilleri gözümde canlandırdım.
Sabah kahvaltı odasına adım attığım andan itibaren, bilinmeyen planın bir dönüm noktasına yaklaştığını hissettim; profesörün yüzü sert ve kararlıydı. Konuştuğumuzda sesimizi güçlükle işitiyor gibiydi.
“Epey uzun bir yürüyüşe çıkıyorum,” dedi yemek bitince. “Şimdi beni beklemeyin; akşam yemeğine gelmezsem bir şey olduğunu da düşünmeyin. Son zamanlarda hantallaştım; küçük bir yürüyüş gezisinin bana iyi geleceğini sanıyorum. Temiz ve rahat görünen bir yer bulursam belki geceyi küçük bir handa bile geçiririm.”
Bunu duydum ve Profesör Gregg’in tavırlarına dair deneyimimden, onu harekete geçiren şeyin sıradan bir iş ya da keyif olmadığını anladım. Nereye gittiğini bilmiyordum, aklımın ucundan bile geçmiyordu; ne yapacağı hakkında en ufak bir fikrim yoktu. Ama önceki gecenin bütün korkusu geri geldi. Terasta gülümseyerek yola çıkmaya hazır dururken kalması için yalvardım; keşfedilmemiş kıtaya ilişkin bütün hayallerini unutmasını istedim.
“Hayır, hayır, Bayan Lally,” diye karşılık verdi, gülümsemeyi sürdürerek. “Artık çok geç. Vestigia nulla retrorsum, bilirsiniz; bütün gerçek kâşiflerin mottosu budur. Yine de benim durumumda bunun harfi harfine doğru çıkmamasını umuyorum. Ama kendinizi bu kadar korkutmakta haksızsınız; küçük seferimi son derece sıradan görüyorum. Jeoloji çekiçleriyle geçirilen bir günden daha heyecanlı değil. Elbette bir risk var; ama en sıradan gezide bile risk olur. Neşeli olabilirim; yaptığım şey, ‘Arry’nin her resmî tatilde defalarca yaptığı kadar tehlikeli değil. Hadi, yüzünüz biraz gülsün; en geç yarına kadar hoşça kalın.”
Yolda hızlı adımlarla ilerledi. Ormanın girişini belirleyen kapıyı açtığını gördüm; ardından ağaçların karanlığında gözden kayboldu.
Gün, havadaki tuhaf karanlıkla ağır ağır geçti. Yine kendimi kadim ormanların arasında hapsolmuş, gizem ve dehşet dolu eski bir diyara kapatılmış gibi hissettim; dışarıdaki yaşayanların her şeyi çoktan unuttuğu, her şeyin çok eskide kaldığı bir yerdi sanki. Umut edip korktum. Akşam yemeği saati geldiğinde, profesörün koridorda yankılanan adımlarını, bilmediğim bir zaferin coşkusuyla yükselen sesini duymayı bekledim. Yüzümü onu sevinçle karşılayacak biçimde hazırladım; ama gece karanlığı çöktü ve o gelmedi.
Sabah hizmetçi kapımı çalınca seslendim, efendisinin dönüp dönmediğini sordum. Yatak odasının açık ve boş olduğunu söyleyince umutsuzluğun soğuk eli içimi kavradı. Yine de hoş sohbetli birilerine rastlamış olabileceğini, öğle yemeğine ya da belki öğleden sonra döneceğini düşündüm. Çocukları ormanda yürüyüşe çıkardım; onlarla elimden geldiğince oynayıp gülmeye, gizem ve örtülü dehşet düşüncelerini aklımdan uzak tutmaya çalıştım. Saatler geçtikçe bekledim, düşüncelerim karardı. Gece yeniden çöktüğünde yine onu gözetliyordum. Sonunda, akşam yemeğimi güçlükle bitirmeye çalışırken dışarıdan ayak sesleri ve bir erkek sesi duydum.
Hizmetçi içeri girip bana tuhaf tuhaf baktı.
“Affedersiniz hanımefendi,” diye söze başladı. “Bahçıvan Bay Morgan, sakıncası yoksa sizinle bir dakika konuşmak istiyor.”
“Lütfen içeri alın,” diye cevap verdim ve dudaklarımı sımsıkı kapattım.
Yaşlı adam ağır ağır odaya girdi; hizmetçi arkasından kapıyı kapattı.
“Oturun, Bay Morgan,” dedim. “Bana ne söylemek istiyorsunuz?”
“Şey hanımefendi, Bay Gregg dün sabah, gitmeden hemen önce bana sizin için bir şey verdi. Bu akşam tam saat sekizden önce size vermememi özellikle söyledi; tabii o zamana kadar eve dönmemiş olursa. Daha önce dönerse şeyi kendi eline geri verecekmişim. İşte, görüyorsunuz, Bay Gregg hâlâ gelmedi; ben de paketi hemen size vermem daha iyi olur diye düşündüm.”
Cebinden bir şey çıkarıp yarı doğrularak bana uzattı. Sessizce aldım. Morgan bundan sonra ne yapacağını bilemez görünüyordu; ona teşekkür edip iyi geceler diledim ve çıktı. Elimdeki paketle odada yalnız kaldım. Kâğıda sarılmış, özenle mühürlenmiş ve bana hitaben adreslenmiş paketin üzerinde Morgan’ın aktardığı talimatlar, profesörün iri ve dağınık el yazısıyla yazılıydı. Yüreğim sıkışarak mühürleri açtım; içinde, yine adreslenmiş ama açık bir zarf buldum ve mektubu çıkardım.
“SEVGİLİ BAYAN LALLY,” diye başlıyordu. “Eski mantık el kitabından alıntı yaparsam, bu notu okuyor olmanız, bir tür hata yaptığımın göstergesidir; korkarım bu hata, bu satırları bir veda mektubuna dönüştürüyor. Ne siz ne de bir başkası beni bir daha görecek; bu neredeyse kesin. Bu ihtimal için vasiyetimi hazırladım. Size hitaben bıraktığım küçük hatırayı kabul etmenizi ve yazgılarınızı benimkine bağlama biçiminiz için içten teşekkürlerimi kabul etmenizi umuyorum. Başıma gelen yazgı, insanın aklına gelebilecek en uzak hayallerin bile ötesinde umutsuz ve korkunç; ama isterseniz bunu bilmeye hakkınız var. Tuvalet masamın sol çekmecesine bakarsanız, üzerinde etiketi bulunan yazı dolabının anahtarını bulacaksınız. Yazı dolabının gözünde, mühürlenip adınıza adreslenmiş büyük bir zarf var. Onu hemen ateşe atmanızı öneririm; böyle yaparsanız geceleri daha rahat uyursunuz. Ama olanların öyküsünü öğrenmek zorundaysanız, hepsi okumanız için yazılı.”
İmza, altına kararlı bir el yazısıyla atılmıştı. Sayfayı çevirdim ve dudaklarım dehşetten bembeyaz kesilmiş, ellerim buz gibi olmuş, midem bulanırken sözcükleri birer birer sesli okudum. Odanın ölüm sessizliği ve karanlık ormanlarla tepelerin dört yanımı kapattığı düşüncesi, çaresiz ve akıl danışacak kimsem olmadan beni ezdi. Sonunda, bildiklerim bütün hayatım boyunca, gelecek günlerimin tamamında peşimi bırakmayacak olsa da, uzun zamandır bana eziyet eden o tuhaf dehşetlerin anlamını öğrenmeye karar verdim; alacakaranlıkta ormanın gölgeleri gibi gri, silik ve korkunç biçimlerde yükselen dehşetlerin. Profesör Gregg’in yönergelerini dikkatle uyguladım. İsteksizce de olsa zarfın mührünü kırıp el yazmasını önüme serdim. O el yazmasını hep yanımda taşırım; dile getirmediğiniz okuma isteğinizi geri çeviremeyeceğimi anlıyorum. O gece, masanın başında, yanımda siperli bir lamba varken okuduklarım işte bunlardı.
Kendisini Bayan Lally diye tanıtan genç kadın sonra anlatmaya başladı:
William Gregg’in, Kraliyet Bilim Derneği Üyesi vb. Açıklaması
Artık neredeyse, belki de bütünüyle gerçeğe dönüşmüş olan kuramın ilk ışığı zihnimde belireli yıllar oldu. Çeşitli ve eski metinlerden oluşan oldukça kapsamlı bir okuma süreci, buna zemin hazırlamıştı. Daha sonra bir ölçüde uzmanlaşıp etnoloji diye bilinen araştırmalara daldığımda, ortodoks bilim görüşüne uymayan olgularla ve bütün araştırmalarımıza rağmen hâlâ gizli bir şeylerin varlığına işaret ediyor gibi görünen bulgularla ara sıra irkildim. Özellikle, dünya folklorunun büyük bölümünün gerçekten yaşanmış olayların abartılı bir anlatımından ibaret olduğuna ikna oldum; Kelt halklarının “iyi kişileri” olan periler hakkındaki öyküleri incelemeye de bilhassa yöneldim. Burada nakışın ve abartının ince ucunu, hayal ürünü kılığı, çiçeklerin arasında oynayan yeşil ve altın giysili küçük insanları ayırt edebileceğimi düşündüm; hayal ürünü sayılan bu halka verilen adla görünüşleri ve davranışları arasında belirgin bir benzerlik gördüğümü sandım. Uzak atalarımız, korktukları için bu korkunç varlıklara nasıl “güzel” ve “iyi” dedilerse, gerçeğin tam tersini bildikleri hâlde onları sevimli biçimlerde tasvir etmişlerdi. Edebiyat da işe erkenden el atmış, dönüşüme güçlü katkıda bulunmuştu; böylece Shakespeare’in şakacı elfleri, gerçek örneklerinden çoktan uzaklaşmış, asıl dehşet muzip bir yaramazlık kılığına sokulmuştu. Oysa eski anlatılarda, insanlar yanan kütüklerin çevresinde otururken kendilerini korumak için haç çıkarmalarına yol açan öykülerde başka bir döneme gireriz. Dünyadan tuhaf biçimde silinip giden çocukların, erkeklerin ve kadınların kimi anlatılarında büsbütün zıt bir ruh gördüm. Bir köylü onları tarlalarda, yeşil ve yuvarlak bir tepeciğe doğru yürürken görür; sonra yeryüzünde bir daha gören olmazdı. Kulübenin kapısını kabaca bir tahta parçasıyla sürgüleyip bebeğini usulca uyurken bırakan, geri döndüğündeyse tombul, al yanaklı küçük Sakson yerine solgun tenli, kara ve delici gözlü, başka bir halktan gelmiş zayıf ve buruşuk bir yaratık bulan anneler hakkındaki öyküler de vardır. Daha da karanlık mitler vardı: cadı ve büyücü korkusu, Şabat’ın uğursuz kötülüğü ve insan kızlarıyla birleşen iblislere dair imalar. Korkunç “iyi kişileri” tuhaflıkları olan, iyiliksever elfler topluluğuna dönüştürdüğümüz gibi, cadının ve yoldaşlarının kapkara pisliğini de yaşlı kadınlar, süpürgeler ve kuyruğunu dikmiş komik bir kediden ibaret yaygın bir şeytanlık imgesiyle gözümüzden sakladık. Yunanlılar da korkunç öç tanrıçalarına “iyiliksever hanımlar” demişti; kuzey halkları onların bu örneğini izledi. Daha acil başka işlerden arta kalan zamanlarımı araştırmalarıma ayırdım ve kendime şu soruyu sordum: Bu gelenekler doğruysa, Şabat toplantılarına katıldıkları söylenen iblisler kimdi? Orta Çağ’ın doğaüstü varsayımı diyebileceğim şeyi bir kenara bıraktığımı ve perilerle şeytanların aynı soydan ve kökenden geldiği sonucuna vardığımı söylememe gerek yok. Eski çağların hayal gücü ve Gotik kurmacalar kuşkusuz abartı ve çarpıtmaya epey katkıda bulunmuştu; yine de bütün bu imgelerin altında kapkara bir gerçek zemini bulunduğuna kesinlikle inanıyordum. İleri sürülen olağanüstü olayların bazıları konusunda ise tereddütlüydüm. Günümüz ruhçuluğuna ait tek bir örneğin bile gerçeklikten bir kırıntı içerdiğini kabul etmeye hiç yanaşmasam da, insan bedeninin bazen, belki on milyonda bir kez, bize sihirli görünen güçlerin örtüsü olabileceğini bütünüyle reddetmeye hazır değildim. Bu güçler yükseklerden gelip insanları oraya yükseltmiyor; gerçekte varoluşun derinliklerinden kalıp geliyordu. Amipin ve salyangozun bizim sahip olmadığımız güçleri vardır; geriye dönüş kuramının, bütünüyle açıklanamaz görünen birçok şeyi açıklayabileceğini düşündüm. Durum böyleydi: Sözde periler hakkındaki geleneklerin, özellikle de en eski ve bozulmamış olanlarının büyük bölümünün sağlam gerçeklere dayandığına inanmak için iyi nedenler gördüm. Bu geleneklerdeki bütünüyle doğaüstü unsurun, evrimin büyük yürüyüşünün gerisinde kalmış bir soyun, kalıt olarak, bizim için bütünüyle mucizevi sayılacak kimi güçleri korumuş olabileceği varsayımıyla açıklanabileceğini düşündüm. Zihnimde oluşmuş hâliyle kuramım buydu. Bunu göz önünde bulundurarak çalıştıkça, tümülüslerden ve mezar höyüklerinden çıkarılan kalıntılarda, taşradaki bir antikacılık toplantısını haber veren yerel gazetelerde ve her türden genel yazında dört bir yandan doğrulayıcı kanıtlar bulur gibiydim. Örneğin, Homeros’ta “anlaşılır biçimde konuşan insanlar” sözünü gördüğümde, yazarın konuşması öyle kaba olduğundan neredeyse anlaşılır sayılamayacak insanları bildiğini ya da duyduğunu düşündüren bu ifadeye dikkat kesildiğimi hatırlıyorum. Öteki halkların çok gerisinde kalmış bir soy varsayımım uyarınca, böyle bir halkın, hayvanların anlaşılmaz seslerinden pek az farklı, anlaşılmaz bir dille konuşabileceğini kolayca hayal edebiliyordum.
Böylece, varsayımımın her hâlükârda gerçeklerden pek uzak olmadığına kanaat getirerek, bir gün küçük bir taşra gazetesinde rastladığım kısa bir paragraf dikkatimi çekene dek bekledim. Görünüşe göre bu, köylerde sıkça rastlanan o bayağı trajedilerden biriydi: genç bir kız açıklanamaz biçimde kaybolmuş, kötü söylentiler de kızın namusunu dillerine dolamıştı. Oysa satır aralarını okuyunca bütün bu skandalın bütünüyle varsayıma dayandığını, büyük olasılıkla başka türlü açıklanamayan bir olayı açıklamak için uydurulduğunu anladım. Zavallı kızın komşularının öne sürdüğü ihtimaller şunlardı: Londra’ya ya da Liverpool’a kaçmış olabilirdi; boynuna ağırlık bağlanmış cesedi, ormanlık bir havuzun pis derinliklerinde bulunamamış olabilirdi; belki de öldürülmüştü. Paragrafı öylesine gözden geçirirken zihnimden elektrik çarpması kadar sarsıcı bir düşünce geçti: Ya tepelerin o karanlık ve korkunç soyu hâlâ yaşıyorsa, hâlâ yabani yerlerde, çorak tepelerde dolanıyorsa ve Gotik efsanelerin kötülüklerini arada bir tekrarlıyorsa; tıpkı Turanî Shelta ya da İspanya Baskları gibi değişmeden ve değiştirilemeden kalmışsa? Bu düşüncenin beni şiddetle sarstığını söyledim; gerçekten de soluğumu keskin bir nefesle içime çektim ve korku ile coşkunun tuhaf bir karmaşası içinde koltuğumun kollarına iki elimle sarıldım. Sanki fizik bilimlerinden bir meslektaşım, sakin bir İngiliz ormanında gezinirken, yiğit şövalyelerin öldürdüğü korkunç solucan öykülerinin aslı olan o kaygan, iğrenç ihtiyozorun karşısında dehşete kapılmış ya da geleneklerin ejderhası pterodaktilin güneşi kararttığını görmüş gibiydi. Yine de bilgiyi kararlılıkla araştıran biri olarak, böyle bir keşif düşüncesi beni sevinçten kendimden geçirdi. Gazete kupürünü kesip eski yazı masamın çekmecesine koydum; bunun, son derece anlamlı bir koleksiyonun ilk parçası olacağına karar vermiştim. O akşam, ulaşacağım sonuçları düşleyerek uzun süre oturdum; başlangıçta daha soğukkanlı düşünceler bile güvenimi sarsmadı. Ancak meseleyi hakkını vererek değerlendirmeye başlayınca kararsız bir temel üzerine bina kuruyor olabileceğimi gördüm. Olgular yerel kanaatlerle örtüşebilirdi; ben de olaya biraz ihtiyatla yaklaşmaya başladım. Yine de gözcü yerimde kalmaya karar verdim ve düşünürlerle araştırmacılardan oluşan büyük kalabalık kayıtsız ve umursamaz dururken, en ayrıcalıklı olguların fark edilmeden geçip gitmesine izin verirken, bir tek benim gözümü dört açıp tetikte olduğum düşüncesini içten içe benimsedim.
Çekmecedeki koleksiyona yeni bir parça ekleyebilmem için birkaç yıl geçmesi gerekti. İkinci bulgu aslında pek değerli değildi; yalnızca ilkinin başka ve uzak bir yerde tekrarlanmasından ibaretti. Yine de bir şey öğrenmiştim: İlkinde olduğu gibi bu olay da ıssız ve yalnız bir yerde geçmişti; bu kadarı kuramımı doğrular gibiydi. Ama üçüncü parça benim için çok daha belirleyiciydi. Yine, ana ulaşım yolundan bile uzaktaki dağlık tepelerde, yaşlı bir adam öldürülmüş hâlde bulundu; öldürülürken kullanılan alet de yanı başında bırakılmıştı. Burada söylentiler ve tahminler eksik değildi; ölümcül alet, bağırsak kirişiyle tahta sapına tutturulmuş ilkel bir taş baltaydı ve en aşırı, en akıl almaz varsayımlar ortaya atılıyordu. Oysa içimde bir tür sevinçle düşündüğüm gibi, en çılgın varsayımlar bile gerçeklerden çok uzaktı. Olayla ilgili soruşturmada çağrılan yerel doktorla yazışmak için çaba gösterdim. Biraz keskin zekâlı bir adam olan doktor şaşkına dönmüştü. Bana şöyle yazdı: “Taşrada bunları konuşmak doğru olmaz; ama açık konuşayım Profesör Gregg, burada korkunç bir gizem var. Taş baltayı ele geçirdim ve gücünü sınayacak kadar meraklandım. Bir pazar öğleden sonra, ailemle hizmetçilerimin hepsi dışarıdayken aleti evimin arka bahçesine götürdüm. Kavak çitlerin ardında saklanıp denemeler yaptım. Aletin kullanılamayacak kadar hantal olduğunu gördüm. Bunun kendine özgü bir dengesi, sürekli alıştırma gerektiren ince bir ağırlık ayarı mı var, yoksa etkili bir darbe ancak kasların belli bir hilesiyle mi indirilebiliyor, bilmiyorum; ama size temin ederim ki, atletik yeteneklerim hakkında pek iç açıcı olmayan bir fikir edinmiş olarak eve döndüm. Bu, deneyimsiz bir adamın çekiç atmaya çalışmasına benziyordu; harcadığım güç dönüp dolaşıp beni vuruyor, ben şiddetle geriye savrulurken balta da zararsızca yere düşüyordu. Başka bir sefer, bu deneyi buranın becerikli bir oduncusuyla yaptım. Kırk yıldır baltasını kullanan bu adam bile taş aletle hiçbir şey yapamadı; her vuruşu gülünç biçimde boşa gitti. Kısacası, durum bu kadar akıl almaz olmasa, yaşlı adamı öldürmekte kullanıldığı kesin olan bu aletle dört bin yıldır yeryüzünde hiç kimsenin etkili bir darbe indirmeyi başaramadığını söyleyeceğim.” Tahmin edilebileceği gibi, bu benim için eşsiz bir haberdi. Sonradan öykünün tamamını dinlediğimde, talihsiz yaşlı adamın belirli bir yabani yamaçta geceleri görülebilecek şeylerden söz ettiğini, duyulmamış harikalara imalarda bulunduğunu ve bir sabah tam da söz konusu tepede cansız bulunduğunu öğrendim. O zaman coşkum doruğa çıktı; çünkü varsayımları çoktan geride bıraktığımı hissediyordum. Ama sonraki adım daha da önemliydi. Uzun yıllardır olağanüstü bir taş mühür sahibiydim: sapından damga ucuna kadar iki inç uzunluğunda, mat siyah taştan yapılmıştı; damga ucuysa çapı bir inç ve dörtte biri olan kaba bir altıgendi. Tümüyle bakıldığında, eski usul, büyütülmüş bir tütün tıkacına benziyordu. Onu bana Doğu’daki bir temsilci göndermiş, antik Babil’in bulunduğu yerin yakınında bulunduğunu bildirmişti. Ancak mühür üzerindeki işaretler benim için dayanılmaz bir bilmeceydi. Çivi yazısına benzer bir biçimleri vardı, ama ilk bakışta fark ettiğim çarpıcı ayrılıklar da mevcuttu. Çivi yazısını çözme kurallarının burada da geçerli olduğu varsayımıyla yazıtı okumak için harcadığım bütün çabalar sonuçsuz kaldı. Böyle bir bilmece gururuma dokunuyordu. Ara sıra, boş kaldığım anlarda Kara Mühür’ü dolaptan çıkarıp öyle uzun uzun incelerdim ki her harfi aklıma kazınmıştı; yazıtı hafızamdan en küçük bir hata yapmadan çizebilirdim. Öyleyse, bir gün İngiltere’nin batısındaki bir tanıdığımdan aldığım mektup ve içindeki ek karşısında nasıl şaşkına döndüğümü düşünün. Büyükçe bir kâğıda, Kara Mühür’deki işaretlerin aynısı hiçbir değişiklik yapılmadan özenle çizilmişti. Tanıdığım yazıtın üstüne şunu yazmıştı: “Monmouthshire’daki Gri Tepeler’de bir kireçtaşı kayada bulundu. Kırmızı bir tür toprakla yapılmış ve oldukça yeni.” Mektubu açtım. Tanıdığım şöyle yazıyordu: “İlişikteki yazıtı ihtiyat payı bırakarak gönderiyorum. Bir hafta önce taşın yanından geçen bir çoban, o zaman üzerinde hiçbir iz bulunmadığına yemin ediyor. Not ettiğim gibi, işaretler taşın üzerine bir tür kırmızı toprak sürülerek yapılmış; ortalama bir inç boyundalar. Bana, epey değişikliğe uğramış bir tür çivi yazısı gibi görünüyorlar; ama elbette bu mümkün değil. Ya bir sahtelik ya da daha büyük olasılıkla, bu yabani yörede epey kalabalık olan Çingenelerin karalamalarından biri olabilir. Bildiğiniz gibi, birbirleriyle haberleşirken kullandıkları pek çok hiyeroglif var. Sözünü ettiğim taşı iki gün önce, burada yaşanan oldukça acı verici bir olayla bağlantılı olarak ziyaret etmiştim.”
Tahmin edileceği gibi, yazıtın kopyası için arkadaşıma hemen teşekkür ettim ve sözünü ettiği olayın geçmişini gelişigüzel bir tavırla sordum. Kısaca anlatayım: Bir gün önce kocasını kaybeden Cradock adında bir kadının, yaklaşık beş mil ötede yaşayan kuzenine acı haberi vermek üzere yola çıktığını öğrendim. Gri Tepeler’in yanından geçen kestirme bir yolu seçmişti. O sırada henüz genç bir kadın olan Bayan Cradock, kuzeninin evine hiç ulaşmadı. O gece geç saatlerde, sürüden ayrılıp kaybolduğu sanılan iki koyununu kaybetmiş bir çiftçi, elinde feneri ve yanında köpeğiyle Gri Tepeler’de yürüyordu. Duyduğu bir ses dikkatini çekti. Bu ses, dinlemesi keder veren, acıklı bir feryat gibiydi. Sesi izleyince zavallı Bayan Cradock’u kireçtaşı kayanın yanında yerde çömelmiş, gövdesini ileri geri sallarken, yürek parçalayan bir biçimde ağıt yakıp ağlarken buldu. Çiftçinin anlattığına göre, ilk anda kulaklarını tıkamak zorunda kalmış; yoksa kaçıp gidecekmiş. Kadın eve götürülmesine ses çıkarmadı; bir komşu da ihtiyaçlarıyla ilgilenmeye geldi. Kadın gece boyunca ağlamayı hiç kesmedi; ağıdına anlaşılmaz bir jargonun sözcüklerini karıştırıyordu. Doktor geldiğinde onu akıl hastası ilan etti. Bir hafta yatağında yattı; kimi zaman insanların söylediğine göre sonsuza dek yitip lanetlenmiş biri gibi feryat ediyor, kimi zamansa ağır bir komaya giriyordu. Kocasını kaybetmenin acısının aklını kaçırmasına yol açtığı düşünüldü; doktor bir ara onun yaşayacağını bile ummuyordu. Bu öykünün beni derinden ilgilendirdiğini söylememe gerek yok; arkadaşımdan olayın bütün ayrıntılarını düzenli aralıklarla yazmasını istedim. Altı hafta içinde kadının aklını yavaş yavaş yeniden toparladığını, birkaç ay sonra da Jervase adını verdikleri bir oğlan doğurduğunu öğrendim. Ne yazık ki oğlanın zihinsel yetileri zayıftı. Köyde bilinen olgular bunlardı; ben ise, kuşkusuz işlenmiş olan korkunç rezillikler düşüncesiyle benzim atarken, bütün bunlar benim için kesin kanaatten başka bir şey değildi. Bilimden birkaç dosta, gerçeğe benzeyen bir şey hakkında düşüncesizce imada bulundum. Sözler ağzımdan çıkar çıkmaz konuştuğuma ve böylece hayatımın büyük sırrını açığa vurduğuma acı acı pişman oldum. Ama öfkeme karışan büyük bir rahatlamayla, korkularımın yersiz olduğunu gördüm: dostlarım yüzüme karşı alay ettiler, beni deli saydılar. İçimdeki haklı öfkenin altında kendi kendime kıkırdadım; bildiklerimi çöl kumlarına anlatmışım gibi, bu budalaların arasında güvende hissediyordum.
Artık bu kadarını bildiğime göre her şeyi öğrenmeye karar verdim; çabalarımı Kara Mühür’deki yazıtı çözmeye yoğunlaştırdım. Uzun yıllar boyunca bu bilmeceyi boş zamanlarımın tek uğraşı yaptım; çünkü zamanımın büyük bölümünü elbette başka görevler alıyor, kesintisiz araştırma yapabileceğim bir haftayı ancak ara sıra yakalayabiliyordum. Bu tuhaf araştırmanın tam öyküsünü anlatsam, yazdıklarım son derece sıkıcı olurdu; uzun ve yorucu başarısızlıkların anlatımından başka bir şey içermezdi. Kadim yazılar hakkında bildiklerim sayesinde, kendi içimden hep böyle adlandırdığım bu kovalamacaya iyi hazırlanmıştım. Avrupa’daki, hatta dünyadaki bütün bilim insanları arasında mektuplaştıklarım vardı; bu çağda hiçbir işaretin, ne kadar eski ve anlaşılması güç olursa olsun, ona tutacağım araştırma ışığına uzun süre dayanabileceğine inanamıyordum. Yine de gerçekte başarıya ulaşmam tam on dört yıl sürdü. Her yıl mesleki görevlerim artıyor, boş zamanım azalıyordu. Bu kuşkusuz beni epey yavaşlattı; yine de o yıllara dönüp baktığımda Kara Mühür’ü araştırmamın ne kadar geniş bir alanı kapsadığına şaşırıyorum. Yazı masamı merkez hâline getirdim; dünyanın dört bir yanından, çağların derinliklerinden kadim yazıların kopyalarını topladım. Hiçbir şeyin gözümden kaçmamasına karar vermiştim; en silik ipucunu bile memnuniyetle karşılayıp peşine düşüyordum. Ancak birbirinden gizli geçitleri deneyip her birinin boş çıktığını gördükçe yıllar içinde umutsuzluğa kapılmaya, Kara Mühür’ün dünyadan silinip varlığından başka hiçbir iz bırakmamış bir soyun tek kalıntısı olup olmadığını merak etmeye başladım. Belki de sırları okyanusun dibine gömülen ya da tepelerin yüreğine karışan büyük bir felaketle, Atlantis’in yok olduğu söylenen biçimde yok olmuşlardı. Bu düşünce coşkumu biraz soğuttu. Azmimi korusam da artık aynı inançla ilerlemiyordum. Sonunda bir fırsat imdadıma yetişti. İngiltere’nin kuzeyinde, oldukça büyük bir kentte kalıyordum; orada bir süredir kurulmuş olan, takdire değer müzeyi gezme fırsatını değerlendirdim. Müzenin küratörü mektuplaştığım kişilerden biriydi. Bir mineral dolabını incelerken, görünüşü Kara Mühür’ü bir bakıma andıran, yaklaşık dört inç kare büyüklüğünde siyah bir taş örneği dikkatimi çekti. Onu gelişigüzel elime alıp çevirdiğim sırada alt yüzünde bir yazıt bulunduğunu görüp şaşkınlığa uğradım. Küratör arkadaşıma örneğin ilgimi çektiğini söyledim; birkaç günlüğüne otelime götürmeme izin verirse minnettar olacağımı ekledim. Elbette itiraz etmedi. Odama aceleyle dönünce ilk bakışımın beni yanıltmadığını gördüm. İki yazıt vardı: biri düzenli çivi yazısıyla, diğeri Kara Mühür’ün yazısıyla yazılmıştı. Görevimi tamamladığımı anladım. İki yazıtın da kusursuz birer kopyasını çıkardım. Londra’daki çalışma odama döndüğümde, önümde Mühür de olduğundan büyük sorunla ciddi biçimde uğraşabildim. Müzedeki örneğin açıklayıcı yazıtı, kendi başına yeterince ilginç olsa da araştırmamla ilgili değildi; fakat harf çevrimi Kara Mühür’ün sırrına erişmemi sağladı. Elbette hesaplarıma varsayımlar da katmam gerekti; kimi ideogramlardan emin olamıyordum, Mühür’de tekrar tekrar karşıma çıkan bir işaretse art arda birçok gece beni uğraştırdı. Ama sonunda dehşet verici tepenin dönüşümünün anahtarı, sade İngilizce sözcüklerle önümde duruyordu. Son sözcüğü daha yeni yazmıştım ki, parmaklarım titreyip dururken kâğıt parçasını minnacık kırıntılara ayırdım; kırıntıların ateşin kızıl boşluğunda alev alıp kararmasını izledim, sonra kalan kül rengindeki zarları incecik toz hâline gelene kadar ezdim. O sözleri bir daha hiç yazmadım; insanın geldiği çamura nasıl indirgenebileceğini, sürüngenin ve yılanın etine bürünmeye nasıl zorlanabileceğini anlatan ifadeleri de hiçbir zaman yazmayacağım. Geriye yapılacak tek şey kalmıştı. Biliyordum, ama görmek istiyordum. Bir süre sonra Gri Tepeler’in yakınında, Bayan Cradock ile oğlu Jervase’in yaşadığı kulübeden çok uzak olmayan bir ev kiralayabildim. Şu anda yazdığım bu yerde yaşanan, görünüşte açıklanamaz olayların uzun ve ayrıntılı anlatımına girmem gerekmiyor. Jervase Cradock’da “Küçük Halk”ın kanından bir şeyler bulacağımı biliyordum; sonradan onun, bu ıssız diyarda ıssız yerlerde soydaşlarıyla birden fazla kez karşılaştığını öğrendim. Bir gün bahçeye çağrılıp, Kara Mühür’ün o korkunç gevezeliğini konuşarak ya da tıslayarak çıkarırken onu nöbet geçirir hâlde bulduğumda, korkarım acıma duyguma coşkum ağır bastı. Dudaklarından yeraltı dünyasının sırlarını, o korkunç sözcüğü, “İksaksar”ı duydum; anlamını açıklamamamı bağışlamanız gerekecek.
Ama göz ardı edemeyeceğim bir olay daha var. Gecenin en karanlık vaktinde, çok iyi bildiğim o tıslayan hecelerin sesiyle uyandım. Zavallı oğlanın odasına gittiğimde onu kasılmış, ağzı köpürmüş hâlde buldum; yatakta, kıvranan iblislerin pençesinden kurtulmaya çalışırcasına çırpınıyordu. Onu odama indirdim ve lambayı yaktım. Yerde yatarken kıvranıyor, bedeninin içindeki güce kendisini terk etmesi için yalvarıyordu. Gözlerimin önünde bedeni şişip tulum gibi gerildi; yüzü karardı. Sonra tam kriz anında, Mühür’deki talimatlara göre yapılması gerekeni yaptım. Bütün vicdan kaygılarını bir yana bırakıp olup biteni gözlemleyen bir bilim insanına dönüştüm. Yine de tanık olmak zorunda kaldığım manzara korkunçtu; insanın kavrayışını ve en ürkütücü hayal gücünü bile neredeyse aşıyordu. Yerdeki bedenden bir şey dışarı doğru itildi, uzandı; odanın öte yanına kadar kaygan, sallanan bir dokunaç gibi ilerledi, dolabın üstündeki büstü kavradı ve masama bıraktı.
Her şey sona erdiğinde gecenin geri kalanında, bembeyaz kesilmiş ve tir tir titreyerek, bedenimden ter boşanırken odada aşağı yukarı yürüdüm. Kendimle akıl yoluyla konuşmaya çalıştım, ama boşunaydı. Gerçekten de doğaüstü hiçbir şey görmediğimi söylüyordum: boynuzlarını çıkarıp içeri çeken bir salyangoz, tanık olduğum şeyin daha küçük ölçekte bir örneğiydi. Yine de dehşet bütün bu akıl yürütmeleri aşıp içimi parçaladı; gecenin işinde payım olduğu için kendimden iğrendim.
Söylenecek pek az şey kaldı. Şimdi son sınavıma, son karşılaşmama gidiyorum; hiçbir şeyin eksik kalmamasına karar verdim ve “Küçük Halk”la yüz yüze geleceğim. Kara Mühür ve onun sırlarına dair bilgim bana yardım edecek. Yolculuğumdan ne yazık ki dönmezsem, başıma geleceklerin dehşetini burada tasvir etmeme gerek yok.
Profesör Gregg’in anlatısının sonunda biraz duraklayan Bayan Lally, öyküsüne şu sözlerle devam etti:
Profesörün ardında bıraktığı neredeyse inanılmaz öykü buydu. Okumayı bitirdiğimde gece geç olmuştu; ertesi sabah Morgan’ı yanıma alıp kayıp profesörden bir iz bulmak için Gri Tepeler’i aramaya koyulduk. Bu bölgenin vahşi, ıssızlığın son raddesindeki çoraklığını; zamanın aşındırıp insanlarla hayvanların tuhaf biçimlerine soktuğu gri kireçtaşı kayalarla beneklenmiş, çıplak yeşil tepelerini uzun uzun anlatıp sizi yormayacağım. Sonunda, saatler süren yorucu arayışın ardından size anlattığım eşyaları —saatle zincirini, kesesini ve yüzüğünü— kaba bir parşömen parçasına sarılı hâlde bulduk. Morgan paketi bir arada tutan bağı kesince ve profesörün eşyalarını görünce gözyaşlarına boğuldum; ama parşömen üzerine tekrarlanmış, Kara Mühür’ün korkunç işaretlerini görür görmez dehşetten dilim tutuldu. Sanırım merhum işverenimin başına gelen korkunç akıbeti ilk kez o zaman anladım.
Eklemem gereken tek şey, Profesör Gregg’in avukatının anlattıklarımı bir peri masalı saydığı ve önüne koyduğum belgelere göz atmayı bile reddettiğidir. Basında çıkan, Profesör Gregg’in boğulduğunu ve cesedinin açık denize sürüklenmiş olması gerektiğini bildiren açıklamadan da o sorumluydu.
Bayan Lally konuşmasını kesti ve biraz sorgular gibi bir bakışla Bay Phillipps’e baktı. O ise derin düşüncelere dalmıştı. Başını kaldırıp meydanda akşam telaşının başladığını, kadınlarla erkeklerin akşam yemeğine koştuğunu, kalabalıklarınsa müzikli eğlence yerlerinin önünü şimdiden doldurduğunu görünce, gerçek hayatın bütün o uğultusu ve kalabalığı, uyandıktan sonraki sabah görülen bir rüya gibi gerçek dışı ve düşsel geldi.
“Teşekkür ederim,” dedi sonunda. “Çok ilginç öykünüz için. Benim için ilginç, çünkü anlattıklarınızın bütünüyle doğru olduğuna kesinlikle inanıyorum.”
“Efendim,” dedi kadın, öfkesini belli eden bir kararlılıkla, “beni üzüyor ve incitiyorsunuz. Leicester Meydanı’ndaki bir bankta oturup uydurma öyküler kurarak hem sizin hem kendi zamanımı harcayacağımı mı sanıyorsunuz?”
“Affedin beni Bayan Lally, beni biraz yanlış anladınız. Siz başlamadan önce, anlatacağınız her şeyi iyi niyetle anlatacağınızı biliyordum; ama yaşadıklarınızın değeri, iyi niyetin çok ötesinde. Anlattıklarınızdaki en olağanüstü olaylar bile en yeni bilimsel kuramlarla kusursuz biçimde örtüşüyor. Eminim Profesör Lodge sizden haber almayı çok isterdi. Sözde Ruhçuluk harikalarını açıklamak için ortaya attığı cüretkâr varsayım beni en başından beri büyülemişti; ama sizin öykünüz bütün meseleyi varsayım sınırlarının ötesine taşıyor.”
“Ne yazık ki efendim, bunların hiçbiri bana yardımcı olmayacak. En şaşırtıcı ve korkunç koşullar altında erkek kardeşimi kaybettiğimi unutuyorsunuz. Yine soruyorum: Buraya gelirken onu görmediniz mi? Siyah favorileri, gözlüğü, sağa sola ürkek bakışları… Düşünün, bu ayrıntılar yüzünü hatırlatmıyor mu?”
“Üzgünüm, bu özelliklere sahip hiç kimseyi görmedim,” dedi, kayıp erkek kardeşi çoktan aklından çıkmış olan Phillipps. “Ama size birkaç soru sorayım. Profesör Gregg’in...”
“Affedin efendim, artık çok kaldım. İşverenlerim beni bekliyordur. Duyarlılığınız için teşekkür ederim. Hoşça kalın.”
Bay Phillipps bu ani gidişin şaşkınlığını üzerinden atamadan Bayan Lally gözden kaybolmuş, o sırada Empire’ın girişlerini dolduran kalabalığa karışmıştı. Phillipps düşünceli bir hâlde eve yürüdü ve fazla çay içti. Saat onda üçüncü demliğini hazırlamış, Protoplazmik Geri Dönüş adını vereceği kısa bir çalışmanın ana hatlarını da taslak hâlinde çıkarmıştı.
Bölüm etkileşimi
