Bölümler 14Şu an: Beyaz Toz Öyküsü
- 1 Önsöz809 kelime
- 2 Altın Tiberius Macerası1.995 kelime
- 3 Kaldırımdaki Karşılaşma.1.037 kelime
- 4 Karanlık Vadinin Romanı.4.529 kelime
- 5 Kayıp Kardeşin Macerası.2.361 kelime
- 6 Kara Mühür Öyküsü10.711 kelime
- 7 Özel Barda Yaşanan Olay.2.742 kelime
- 8 Süsleyici Hayal Gücü.572 kelime
- 9 Demir Bakire Öyküsü.1.428 kelime
- 10 Bayswater’in Münzevisi.1.289 kelime
- 11 Beyaz Toz Öyküsü4.879 kelime · Okuduğun bölüm
- 12 Clerkenwell’de Tuhaf Bir Olay.1.547 kelime
- 13 Gözlüklü Genç Adamın Öyküsü3.494 kelime
- 14 Terk Edilmiş Konak Serüveni1.129 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BEYAZ TOZ ÖYKÜSÜ
Benim adım Leicester; babam, seçkin bir topçu subayı olan Tümgeneral Wyn Leicester, Hindistan’ın ölümcül ikliminde yakalandığı karmaşık bir karaciğer hastalığına beş yıl önce yenik düştü. Bir yıl sonra tek erkek kardeşim Francis, üniversitedeki son derece parlak öğrenimini tamamlayıp eve döndü ve büyük hukuk efsanesi denen şeyi öğrenmeye bir keşiş kararlılığıyla koyuldu. Zevk denen her şeye mutlak bir kayıtsızlıkla yaşıyor gibiydi; erkeklerin çoğundan yakışıklı olmasına ve serserinin tekiymişçesine neşeli, nükteli konuşabilmesine rağmen insan içine çıkmaktan kaçınır, avukat olmak için evin en üst katındaki büyük bir odaya kapanırdı. Başlangıçta ona günde on saat yoğun okuma düşüyordu; doğuda ilk ışık belirirken kitaplarının başına geçer, öğleden sonra geç saatlere dek odadan çıkmazdı. Anları boşa harcamaya gönlü yokmuşçasına benimle aceleyle yarım saat öğle yemeği yer, hava kararmaya yüz tutunca kısa bir yürüyüşe çıkardı. Bu amansız çalışmanın sağlığına zarar vermesi gerektiğini düşünerek onu o kasvetli ders kitaplarından uzaklaştırmaya çalıştım; ama gayreti azalacağına artıyor, günlük çalışma saatleri de uzuyordu. Onunla ciddi ciddi konuşup arada bir dinlenmesini, hiç değilse boş bir öğleden sonrayı zararsız bir roman okuyarak geçirmesini önerdim. Güldü; canı eğlenmek istediğinde feodal mülk hukukunu okuduğunu söyledi, tiyatroya gitme ya da bir ay temiz hava alma fikriyle de alay etti. Sağlıklı göründüğünü ve çalışmalarından etkilenmiyor gibi durduğunu kabul ettim; yine de böylesi doğa dışı bir eziyetin sonunda insandan öcünü alacağını biliyordum ve yanılmadım. Gözlerinin çevresinde kaygılı bir ifade belirmeye başladı; halsiz görünüyordu. Sonunda sağlığının artık kusursuz olmadığını kabul etti; başının döndüğünü söylüyor, geceleri korkunç düşlerden uyanıyor, buz gibi terler içinde, korkudan tir tir titriyordu. “Kendime dikkat ediyorum,” dedi. “O yüzden endişelenme. Dün öğleden sonranın tamamını tembellik ederek geçirdim; bana verdiğin rahat koltuğa yaslanıp bir kâğıda saçma sapan şeyler karaladım. Hayır, hayır; işimi abartmayacağım. Bir iki haftaya kalmaz iyileşirim, merak etme.”
Ama güvencelerine rağmen iyileşmediğini, aksine kötüleştiğini görebiliyordum. Yüzü kederden buruşmuş, umutsuz bir hâlde salona giriyor; gözüm ona takılınca neşeli görünmeye çabalıyordu. Bu belirtileri uğursuz buluyor; hareketlerindeki sinirli huzursuzluktan, anlam veremediğim bakışlarından bazen korkuyordum. İstememesine rağmen onu doktora görünmeye razı ettim; gönülsüzce eski doktorumuzu çağırdı.
Dr. Haberden hastasını muayene ettikten sonra beni rahatlattı.
“Aslında ciddi bir şeyi yok,” dedi. “Kuşkusuz fazla sıkı çalışıyor, yemeğini aceleyle yiyor, sonra da fazla çabuk kitaplarının başına dönüyor; bunun doğal sonucu bir sindirim sorunu ve sinir sisteminde hafif bir bozulma. Ama sanırım—gerçekten sanıyorum, Bayan Leicester—bütün bunları düzeltebiliriz. Ona çok işe yaraması gereken bir ilaç yazdım. Endişelenmenize gerek yok.”
Kardeşim ilacın mahalledeki bir eczacıda hazırlanmasında ısrar etti. Eski moda, tuhaf bir dükkândı; modern eczanelerin tezgâh ve raflarını şenlendiren özenli ciladan, hesaplı parıltıdan eser yoktu. Ama Francis yaşlı eczacıyı sever, ilaçlarının kusursuz saflığına güvenirirdi. İlaç zamanında geldi; kardeşimin onu öğle ve akşam yemeklerinden sonra düzenli olarak aldığını gördüm. Zararsız görünümlü beyaz bir tozdu; azıcığı bir bardak soğuk suda eritiliyordu. Karıştırdım, toz eriyip gitti; su berrak ve renksiz kaldı. Başlangıçta Francis’in durumu çok düzeldi; yüzündeki yorgunluk silindi, okuldan ayrıldığından beri hiç olmadığı kadar neşelendi. Kendini değiştireceğinden söz edip vaktini boşa harcadığını itiraf etti.
“Hukuka gereğinden fazla saat verdim,” dedi gülerek. “Tam zamanında yetişip beni kurtardın sanırım. Bakarsın Lord Şansölye bile olurum, ama hayatı unutmamalıyım. Yakında birlikte tatile çıkarız; Paris’e gider, eğlenir, Bibliothèque Nationale’den uzak dururuz.”
Bu olasılığa çok sevindiğimi söyledim.
“Ne zaman gideceğiz?” dedim. “İstersen öbür gün yola çıkabilirim.”
“Ah, o belki biraz erken; hem daha Londra’yı bile tanımıyorum. İnsan önce kendi ülkesindeki zevklere fırsat tanımalı, sanırım. Ama bir iki haftaya birlikte çıkarız; sen de Fransızcanı tazele. Ben yalnız hukuk Fransızcası biliyorum, onun işimize yarayacağını sanmıyorum.”
Akşam yemeğini yeni bitiriyorduk; ilacını, sanki en seçkin mahzenlerden birinden çıkma şarapmış gibi, şen şakrak bir içki âlemi gösterişiyle kafasına dikti.
“Tadı belirgin mi?” diye sordum.
“Hayır; su içmediğimi anlamazdım bile.” Sandalyesinden kalkıp bundan sonra ne yapacağına karar veremiyormuş gibi odada bir aşağı bir yukarı yürümeye başladı.
“Salonda kahve içelim mi?” dedim. “Yoksa sigara mı içmek istersin?”
“Hayır; biraz yürüyeyim diyorum, akşam güzel. Gün batımından sonraki kızıllığa bak; koskoca bir kent alevler içinde yanıyor sanki, şu karanlık evlerin arasında da kan sağanak gibi, hızla yağıyor. Evet, dışarı çıkacağım. Yakında dönebilirim ama anahtarımı yanıma alırım. Bir daha görüşemezsek iyi geceler, canım.”
Kapı arkasından çarptı. Bastonunu sallayarak hafif adımlarla sokakta uzaklaşmasını izledim; böyle bir iyileşme sağladığı için Dr. Haberden’a minnet duydum.
Sanırım kardeşim o gece eve çok geç döndü; ama ertesi sabah keyfi yerindeydi.
“Nereye gittiğimi düşünmeden yürüdüm,” dedi. “Havanın tazeliğinin tadını çıkardım; daha kalabalık semtlere vardıkça insan kalabalığı da içimi açtı. Sonra kaldırım kalabalığında üniversiteden eski bir arkadaşım Orford’la karşılaştım ve… neyse, güzel vakit geçirdik. Genç, yetişkin bir erkek olmanın ne demek olduğunu gördüm; başka erkekler gibi benim de damarlarımda kan dolaşıyormuş. Bu gece Orford’la buluşmak üzere sözleştim; restoranda ufak bir grup olacağız. Evet, bir iki hafta eğleneceğim, gece yarısı çanlarını duyacağım; sonra da küçük gezimize çıkarız.”
Kardeşimin karakteri öyle değişmişti ki birkaç gün içinde zevk düşkünü, batının kaldırımlarında tasasızca dolaşan neşeli bir aylak, rahat restoranların avcısı, tuhaf dansların ince bir eleştirmeni oldu. Gözümün önünde kilo aldı; Paris’ten bir daha söz etmedi, çünkü cennetini Londra’da bulduğu belliydi. Seviniyordum, ama biraz da şaşkındım; neşesinde beni belirsiz biçimde rahatsız eden bir şey vardı, ama bu duyguyu tanımlayamıyordum. Derken yavaş yavaş bir değişiklik oldu. Hâlâ sabahın soğuk saatlerinde eve dönüyordu, ama eğlencelerinden artık söz etmiyordu. Bir sabah kahvaltıda birlikte otururken gözlerine ansızın baktım ve karşımda bir yabancı gördüm.
“Ah Francis!” diye haykırdım. “Ah Francis, Francis, ne yaptın?” Sözlerim hıçkırıklara boğuldu; ağlayarak odadan çıktım. Hiçbir şey bilmiyordum ama yine de her şeyi biliyordum. Düşüncelerimin tuhaf bir oyunuyla, onun erkekliğini kanıtlamak için ilk kez dışarı çıktığı akşamı anımsadım; gün batımı gökyüzünün resmi gözümde canlandı: alevler içinde yanan bir kenti andıran bulutlar ve kan yağmuru. Yine de bu düşüncelerle savaştım; belki de aslında ciddi bir zarar gelmemiştir diye kendimi avuttum. Akşam yemeğinde Paris tatilimiz için bir tarih belirlemesini isteyecektim. Rahatça sohbet ediyorduk; kardeşim o sırada ilacını yeni almıştı ve bir süredir almaya devam ediyordu. Konuyu açmak üzereydim ki zihnimde şekillenen sözler uçup gitti. Kalbimi ezen, beni boğan bu buz gibi, dayanılmaz ağırlığın ne olduğunu bir an düşündüm; sanki yaşayan birinin üzerine tabut kapağı çakılmasının tarif edilemez dehşetiydi bu.
Mum yakmadan yemek yemiştik; oda alacakaranlıktan yavaş yavaş karanlığa gömülmüş, duvarlar ve köşeler gölgelerin içinde belirsizleşmişti. Oturduğum yerden sokağa bakıyordum. Francis’e ne söyleyeceğimi düşünürken gökyüzü, iyi hatırladığım o akşamki gibi kızarıp parlamaya başladı; iki karanlık ev kitlesi arasındaki boşlukta korkunç bir alev gösterisi belirdi. Kıvrılıp bükülmüş bulutlar kızıl bir parıltıyla dönüyor, diplerindeki uçsuz derinlikler yanıyor, dumanı tüten bir kentten savrulan is gibi gri kütleler yükseliyordu; yukarıda uğursuz bir görkem alev alev yanıyor, daha parlak ateş dilleriyle çiziliyordu; aşağıdaysa derin bir kan birikintisi var gibiydi. Karşımdaki kardeşime baktım. Ona söyleyeceklerim dudaklarımda şekillenirken elinin masanın üzerinde durduğunu gördüm. Kapalı elinin başparmağıyla işaretparmağı arasında, altı penilik madeni para büyüklüğünde, kötü bir çürüğün rengini andıran bir leke vardı. Yine de açıklayamadığım bir sezgiyle bunun çürük olmadığını biliyordum. Ah, insan eti alev alabilse ve alev zift gibi kapkara olabilseydi, karşımda gördüğüm tam da böyle bir şey olurdu! Hiç düşünmeden, sözcükleri biçimlendirmeden, gördüğüm şey içimde kül rengi bir dehşet uyandırdı; ruhumun kuytu bir köşesinde bunun bir dağlama izi olduğunu anladım. Lekeli gökyüzü bir an gece yarısı kadar karardı. Işık geri geldiğinde sessiz odada yalnızdım; az sonra kardeşimin dışarı çıktığını duydum.
Geç vakit olmasına rağmen şapkamı takıp Dr. Haberden’a gittim. Doktorun getirdiği bir mumun cılız ışıkla aydınlattığı büyük muayene odasında, kekeleye kekeleye, ne kadar dirensem de titreyen bir sesle her şeyi anlattım: kardeşimin ilacı almaya başladığı günden yarım saat kadar önce gördüğüm korkunç şeye dek.
Sözümü bitirince doktor yüzünde büyük bir merhamet ifadesiyle bir dakika boyunca bana baktı.
“Sevgili Bayan Leicester,” dedi, “kardeşiniz için belli ki endişelenmişsiniz; eminim onun için kendinizi yiyip bitiriyorsunuz. Söyleyin bakalım, öyle değil mi?”
“Elbette endişeliydim,” dedim. “Son bir iki haftadır içim hiç rahat değildi.”
“Elbette; bilirsiniz, beyin ne tuhaf bir şeydir?”
“Ne demek istediğinizi anlıyorum; ama yanılmadım. Size anlattığım şeyi kendi gözlerimle gördüm.”
“Evet, evet, elbette. Ama bu akşamüstü o pek tuhaf günbatımına dalıp gitmiştiniz. Tek açıklaması bu. Eminim yarın her şeyi doğru ışıkta göreceksiniz. Ama unutmayın, gücümün yettiği her konuda yardıma hazırım; ne zaman sıkıntıya düşerseniz çekinmeden yanıma gelin ya da beni çağırın.”
Pek avunmuş sayılmadan, kafam allak bullak, korku ve keder içinde, ne yapacağımı bilemeden oradan ayrıldım. Ertesi gün kardeşimle karşılaştığımızda ona hızla baktım ve yüreğim burkularak, bir önceki gece kara ateşten bir leke gibi gördüğüm sağ elinin mendille sarılmış olduğunu fark ettim.
“Elinize ne oldu, Francis?” diye sordum, sesimi sakin tutarak.
“Önemli bir şey değil. Dün gece parmağımı kestim; epey kötü kanadı, ben de elimden geldiğince gelişigüzel sardım.”
“İstersen senin için düzgünce sararım.”
“Hayır, teşekkür ederim canım, böyle gayet iyi. Kahvaltı edelim mi? Çok acıktım.”
Oturduk, ben de onu izledim. Neredeyse hiçbir şey yiyip içmiyordu; gözlerimin başka yöne çevrildiğini sandığında etini köpeğe atıyordu. Gözlerinde daha önce hiç görmediğim bir ifade vardı; aklımdan, insanlıktan pek nasibini almamış bir bakış olduğu düşüncesi geçti. Önceki gece gördüğüm şey korkunç ve inanılmaz olsa da bunun bir yanılsama, şaşkın duyuların yarattığı bir göz yanılması olmadığına kesinlikle inanıyordum. Sabah içinde bir kez daha doktorun evine gittim.
Şaşkın ve kuşkucu bir tavırla başını salladı, birkaç dakika düşüncelere daldı.
“Hâlâ ilacı kullandığını söylüyorsunuz, öyle mi? Ama neden? Anladığım kadarıyla yakındığı belirtiler çoktan kayboldu; tamamen iyiyken bu şeyi almaya neden devam etsin? Bu arada ilacı nerede hazırlatmış? Sayce’te mi? Ben kimseyi oraya göndermem; ihtiyar artık dikkatsizleşti. Eczaneye benimle gelir misiniz? Eczacıyla biraz konuşmak istiyorum.”
Birlikte dükkâna yürüdük. Yaşlı Sayce, Dr. Haberden’ı tanıyordu ve bilgi vermeye hazırdı.
Doktor, ihtiyara kurşun kalemle yazılmış küçük bir kâğıt parçası uzatarak, “Bunu birkaç haftadır reçeteme göre Bay Leicester’a gönderiyorsunuz, sanırım,” dedi.
Eczacı titreyen bir kararsızlıkla iri gözlüğünü taktı ve kâğıdı sallanan eliyle havaya kaldırdı.
“Evet,” dedi. “Çok az kaldı; pek rastlanmayan bir ilaç ve bir süredir stokumda duruyor. Bay Leicester kullanmaya devam ederse biraz daha almam gerekecek.”
“Şu ilacı bir göreyim lütfen,” dedi Haberden. Eczacı ona cam bir şişe verdi. Tıpayı çıkarıp içindekileri kokladı, sonra yaşlı adama tuhaf tuhaf baktı.
“Bunu nereden aldınız?” dedi. “Bir de bu nedir? Öncelikle Bay Sayce, benim reçete ettiğim şey bu değil. Evet, evet, etiket doğru görünüyor, ama size söylüyorum, bu o ilaç değil.”
“Uzun zamandır bende,” dedi yaşlı adam, korkudan sesi cılızlaşarak. “Her zamanki gibi Burbage’s’ten aldım. Sık reçete edilen bir ilaç değil; birkaç yıldır rafta duruyor. Gördüğünüz gibi çok az kaldı.”
“Bunu bana verseniz iyi olur,” dedi Haberden. “Bir şeylerin ters gittiğinden korkuyorum.”
Dükkândan sessizce çıktık; doktor şişeyi kâğıda düzgünce sarıp koltuğunun altına almıştı.
Biraz yürüdükten sonra, “Dr. Haberden,” dedim. “Dr. Haberden.”
“Evet,” dedi, yüzü iyice kararmıştı.
“Kardeşimin son bir aydır günde iki kez ne aldığını bana söylemenizi istiyorum.”
“Açık konuşayım Bayan Leicester, bilmiyorum. Evime varınca bunu konuşuruz.”
Başka tek kelime etmeden hızla yürüyüp Dr. Haberden’ın evine vardık. Oturmamı istedi, sonra odada bir aşağı bir yukarı yürümeye başladı. Gördüğüm kadarıyla yüzünü sıradan olmayan korkular kaplamıştı.
“Pekâlâ,” dedi sonunda, “bütün bunlar çok tuhaf. Kaygılanmanız doğal; itiraf etmeliyim ki ben de hiç rahat değilim. İsterseniz dün gece ve bu sabah anlattıklarınızı bir kenara bırakalım. Ama şu gerçek ortada: Bay Leicester haftalardır vücuduna benim hiç bilmediğim bir ilacı alıyor. Size söylüyorum, bu benim reçete ettiğim şey değil; şişedeki maddenin aslında ne olduğu ise henüz belli değil.”
Kâğıt sargıyı açtı, beyaz tozdan birkaç taneyi dikkatle bir kâğıt parçasına döktü ve merakla inceledi.
“Evet,” dedi, “dediğiniz gibi kinin sülfatına benziyor; pul pul. Ama bir de koklayın.”
Şişeyi bana uzattı, ben de üzerine eğildim. Keskin ve bunaltıcı, güçlü bir anestezik gibi, tuhaf ve baygın bir kokusu vardı.
“Bunu tahlil ettireceğim,” dedi Haberden. “Kimya bilimine bütün hayatını adamış bir dostum var. O zaman elimizde bir dayanak olur. Hayır, hayır, öteki meseleyi artık konuşmayın; bunu dinleyemem. Bir de sözümü dinleyin, siz de artık onu düşünmeyin.”
O akşam kardeşim yemekten sonra her zamanki gibi dışarı çıkmadı.
“Eğlence faslını tamamladım,” dedi tuhaf bir gülüşle, “eski alışkanlıklarıma dönmeliyim. Biraz hukuk, bu kadar yoğun bir zevk dozundan sonra iyi bir dinlenme olacak.” Kendi kendine sırıttı ve az sonra odasına çıktı. Eli hâlâ baştan aşağı sargılıydı.
Dr. Haberden birkaç gün sonra uğradı.
“Size özel bir haberim yok,” dedi. “Chambers şehir dışında, dolayısıyla o madde hakkında sizin bildiğinizden fazlasını bilmiyorum. Ama Bay Leicester’ı görebilir miyim, merak ettim.”
“Odasında,” dedim. “Burada olduğunuzu haber vereyim.”
“Hayır, hayır, yanına kendim çıkarım; birlikte sakin sakin konuşuruz. Sanırım küçücük bir şey için epey yaygara kopardık; sonuçta beyaz toz her neyse ona iyi gelmiş gibi görünüyor.”
Doktor yukarı çıktı. Ben holde dururken kapısını çaldığını, kapının açılıp kapandığını duydum. Sonra sessiz evde bir saat bekledim; saatin akrebiyle yelkovanı ilerledikçe sessizlik giderek ağırlaştı. Derken yukarıdan bir kapının sertçe kapanma sesi geldi ve doktor merdivenlerden inmeye başladı. Ayak sesleri holden geçti; kapının önünde duraksadı. Güçlükle, uzun ve titrek bir nefes aldım; küçük aynada yüzümün bembeyaz olduğunu gördüm. İçeri girdi, kapının yanında durdu. Gözlerinde tarif edilemez bir dehşet parlıyordu. Bir eliyle sandalyenin arkalığına tutunup kendini ayakta tuttu; alt dudağı atınki gibi titriyordu. Konuşmadan önce yutkundu ve anlaşılmaz sesler çıkararak kekeledi.
“O adamı gördüm,” diye kuru bir fısıltıyla söze başladı. “Son bir saattir yanında oturuyordum. Tanrım! Hâlâ hayattayım ve aklım başımda! Ömrüm boyunca ölümle uğraşmış, yeryüzündeki bedenin eriyip dağılan kalıntılarıyla oynamış ben… Ama bu başka! Ah, bu başka.” Önündeki bir şeyin görüntüsünü zihninden kovmak ister gibi elleriyle yüzünü kapattı.
“Beni bir daha çağırmayın, Bayan Leicester,” dedi, biraz sakinleşmiş bir sesle. “Bu evde yapabileceğim hiçbir şey yok. Hoşça kalın.”
Merdivenlerden sendeleyerek inip kaldırım boyunca evine doğru yürüyüşünü izlerken, sabahkinden beri on yaş yaşlanmış gibi geldi.
Kardeşim odasında kaldı. Güçlükle tanıdığım bir sesle çok meşgul olduğunu, yemeklerinin odasının kapısına getirilip bırakılmasını istediğini söyledi; ben de hizmetkârlara öyle yapmalarını emrettim. O günden sonra, zaman dediğimiz keyfî kavram benim için yok olmuş gibiydi. Sürekli bir dehşet duygusu içinde, evin işlerini mekanik biçimde yürütüyor, hizmetkârlarla yalnızca birkaç zorunlu söz konuşuyordum. Ara sıra dışarı çıkıp bir iki saat sokaklarda dolaşıyor, sonra eve dönüyordum; ama içeride de dışarıda da ruhum üst kattaki kapalı odanın önünde oyalanıyor, ürpererek kapının açılmasını bekliyordu. Zamanı neredeyse hiç hesap etmediğimi söylemiştim; yine de Dr. Haberden’ın ziyaretinden yaklaşık iki hafta sonra, yürüyüşümden biraz dinlenmiş ve ferahlamış olarak eve döndüğümü sanıyorum. Hava tatlı ve güzeldi; meydanda bulutlar gibi süzülen yeşil yaprakların puslu görüntüsüyle çiçek kokusu duyularımı okşamıştı. Kendimi daha mutlu hissediyor, daha hızlı yürüyordum. Karşıya geçmeden önce bir yük arabasının geçmesini beklemek için kaldırımın kenarında bir an duraksadım. Başımı pencerelere kaldırıp bakmamla kulaklarımda derin ve soğuk suların uğultusu, girdabı başladı; yüreğim hopladı, sonra derin bir çukura düşercesine aşağı, daha da aşağı indi. Biçimsiz, şekilsiz bir korku ve dehşete kapıldım. Yoğun karanlık katmanlarının içinden, kara ve gölgeli vadiden elimi körlemesine uzatıp düşmemek için tutunmaya çalıştım; ayaklarımın altındaki taşlar sallanıyor, sağa sola yatıyor, yerinden oynuyordu; sağlam şeylerin altımdan çekilip gittiğini hissediyordum. Kardeşimin çalışma odasının penceresine göz atmıştım; tam o sırada perde kenara çekilmiş ve canlı bir şey dışarıya, dünyaya bakmıştı. Hayır, bir yüz ya da insana benzer bir şey gördüğümü söyleyemem. Yalnızca canlı bir varlık; alev alev yanan iki göz bana dik dik bakıyordu. Gözler, korkum kadar biçimsiz bir şeyin ortasındaydı; tüm kötülüğün ve iğrenç yozlaşmanın simgesi, ta kendisiydi. Titreme nöbetinin pençesindeymişim gibi ürperip sarsılarak, dile getirilemez korku ve tiksinti azabıyla sersemlemiş hâlde durdum; beş dakika boyunca uzuvlarıma güç ya da hareket kazandıramadım. Kapıdan içeri girer girmez merdivenleri koşarak çıkıp kardeşimin odasının kapısını çaldım.
“Francis, Francis!” diye bağırdım. “Ne olur cevap ver, Tanrı aşkına! Odanızdaki korkunç şey ne? Onu kovun, Francis, yanınızdan uzaklaştırın!”
Yavaş ve beceriksizce sürünen ayak seslerine benzer bir ses, boğulurcasına hırıltılı bir ses duydum; sanki biri konuşmaya çalışıyordu. Ardından kırık dökük, boğuk bir ses ve güçlükle anlayabildiğim sözler geldi.
“Burada hiçbir şey yok,” dedi ses. “Lütfen beni rahatsız etmeyin. Bugün pek iyi değilim.”
Dehşete kapılmış ama çaresizce geri döndüm. Elimden bir şey gelmiyordu. Francis’in bana neden yalan söylediğini merak ettim; camın ardındaki görüntüyü, yalnızca bir an görmüş olsam da, yanılgıya düşmeyecek kadar açık seçik görmüştüm. Sessizce otururken, o yanan gözler bana bakmadan önce dehşetin ilk parıltısında başka bir şey gördüğümün farkındaydım. Birden hatırladım: Başımı kaldırdığım sırada perde geri çekiliyordu; onu çeken şeyi bir anlığına görmüştüm ve belleğimde çirkin bir görüntünün beynime sonsuza dek kazındığını biliyordum. Bu bir el değildi: Perdeyi tutan parmaklar yoktu; kara bir kütük onu kenara itmişti. Korkunun karanlık dalgaları beni hızla çukura gömmeden önce, çürümüş dış çizgisi ve hayvan pençesini andıran hantal hareketi duyularıma kazınmıştı. Bunları ve kardeşimin odasında onunla birlikte yaşayan korkunç varlığı düşününce zihnim dehşete kapıldı. Kapısına gidip ona yine seslendim, ama cevap gelmedi. O gece hizmetkârlardan biri yanıma gelip, üç gündür kapısına düzenli olarak yemek bırakıldığını ama hiç dokunulmadığını fısıldadı; hizmetçi kapıyı çalmış, karşılık alamamıştı; benim de fark ettiğim sürünen ayak seslerini duymuştu. Günler geçti; kardeşimin yemekleri kapısına götürülüp dokunulmadan bırakılmayı sürdürdü. Kapısını tekrar tekrar çalıp seslensem de cevap alamadım. Hizmetkârlar benimle konuşmaya başladı; anlaşılan onlar da benim kadar korkmuştu. Aşçı, kardeşim ilk kez kendini odasına kapattığında geceleri dışarı çıkıp evde dolaştığını duyduğunu söyledi. Bir keresinde evin dış kapısının açılıp kapandığını da duymuştu; ama birkaç gecedir hiç ses işitmemişti. Sonunda olaylar doruk noktasına ulaştı. Akşam alacakaranlığıydı; kararan, kasvetli odada otururken korkunç bir çığlık sessizliği sertçe yarıp çınladı. Korkuyla merdivenlerden aşağı koşan ayak sesleri duydum. Bekledim; hizmetçi kız sendeleyerek odaya girdi ve bembeyaz kesilmiş, titreyerek karşıma dikildi.
“Ah, Bayan Helen,” diye fısıldadı. “Tanrı aşkına, Bayan Helen, ne oldu? Elime bakın, efendim; şu elime bakın!” Onu pencereye götürdüm ve elinin üzerinde siyah, ıslak bir leke gördüm.
“Sizi anlayamıyorum,” dedim. “Bana açıklar mısınız?”
“Az önce odanızı topluyordum,” diye başladı. “Yatağın örtülerini düzeltiyordum; birden elime ıslak bir şey düştü. Başımı kaldırdım, tavan kararmıştı ve üzerime damlıyordu.”
Gözlerimi ona dikip dudağımı ısırdım. “Benimle gelin,” dedim. “Mumunuzu da getirin.”
Uyuduğum oda kardeşimin odasının altındaydı. İçeri girerken titrediğimi hissettim. Tavana baktım: Simsiyah, ıslak bir leke vardı; üzerinde kara damlalar çiy gibi birikmişti. Korkunç bir sıvı, beyaz yatak örtülerine işleyerek gölcük oluşturmuştu.
Yukarı koşup kapıyı gürültüyle çaldım.
“Ah Francis, Francis, sevgili kardeşim!” diye bağırdım. “Sana ne oldu?”
Dinledim. Boğulur gibi bir ses, suyun fokurdayıp geri gelmesini andıran bir gürültü duydum; başka hiçbir şey yoktu. Daha yüksek sesle seslendim, ama cevap gelmedi.
Dr. Haberden’ın söylediklerine rağmen yanına gittim. Yanaklarımdan yaşlar süzülürken olan biteni ona anlattım; yüzü sert ve kasvetli bir ifadeye bürünmüş hâlde beni dinledi.
“Babanızın hatırı için,” dedi sonunda, “hiçbir şey yapamayacak olsam da sizinle geleceğim.”
Birlikte dışarı çıktık. Sokaklar karanlık ve sessizdi; sıcaklık ve haftalardır süren kuraklık havayı ağırlaştırmıştı. Gaz lambalarının altında doktorun yüzünü bembeyaz gördüm; eve vardığımızda eli titriyordu. Tereddüt etmeden doğrudan yukarı çıktık. Lambayı ben tuttum; doktor yüksek ve kararlı bir sesle seslendi:
“Bay Leicester, beni duyuyor musunuz? Sizi görmekte ısrar ediyorum. Hemen cevap verin.”
Yanıt gelmedi, ama ikimiz de sözünü ettiğim o boğulma sesini duyduk.
“Bay Leicester, burada bekliyorum. Derhâl kapıyı açın, yoksa kıracağım.” Üçüncü kez seslendi; sesi duvarlarda yankılanıp çınladı.
“Bay Leicester! Son kez söylüyorum: Kapıyı açın.”
Ağır bir sessizliğin ardından, “Ah!” dedi. “Burada vakit kaybediyoruz. Bana bir şömine karıştırma demiri ya da benzeri bir şey getirebilir misiniz?”
Arka taraftaki, türlü eşyaların tutulduğu küçük bir odaya koştum; doktorun işine yarayabileceğini düşündüğüm, ağır, keser benzeri bir alet buldum.
“Güzel,” dedi. “Sanırım iş görür. Bay Leicester, haberiniz olsun,” diye anahtar deliğine doğru yüksek sesle bağırdı, “şimdi odanıza zorla gireceğim.”
Sonra keserin zorlanma sesini duydum; ahşap aksam yarılıp çatırdadı. Kapı gürültülü bir çatırtıyla aniden açıldı. Dehşet içinde bir an geri sıçradık: Karanlıktan üzerimize doğru saldıran, insan sesi olmayan, bir canavarın kükremesini andıran, anlaşılmaz bir çığlık kopmuştu.
“Lambayı tutun,” dedi doktor. İçeri girip odaya hızla göz gezdirdik. “İşte orada,” dedi Dr. Haberden, soluk soluğa. “Bakın, şu köşede.”
Baktım; kızgın demirle dağlanmış gibi yüreğime bir dehşet sancısı saplandı. Yerde karanlık, çürümüş bir kütle yatıyordu; bozulma ve iğrenç çürüme içinde kaynıyor, ne sıvı ne de katı hâlde duruyor, gözlerimizin önünde eriyip şekil değiştiriyordu. Kaynar zift gibi, yağlı ve yapışkan kabarcıklarla fokurduyordu. Ortasından gözleri andıran iki yanan nokta ışıldıyor; kıvranan, kımıldayan uzuvlar seçiliyor, kol olabilecek bir şey hareket edip yukarı kalkıyordu. Doktor bir adım öne çıktı, demir çubuğu kaldırıp yanan noktalara vurdu; silahı içeri sapladı ve iğrenç bir öfkeyle tekrar tekrar vurdu. Sonunda şey hareketsiz kaldı.
Bir iki hafta sonra, korkunç şokun etkisinden bir ölçüde kurtulmuşken Dr. Haberden beni görmeye geldi.
“Muayenehanemi sattım,” diye söze başladı, “yarın uzun bir yolculuğa çıkıyorum. İngiltere’ye bir daha dönüp dönmeyeceğimi bilmiyorum; büyük olasılıkla Kaliforniya’da küçük bir arazi alıp ömrümün geri kalanını orada geçireceğim. Size bu paketi getirdim; kendinizi hazır hissettiğinizde açıp okuyabilirsiniz. İçinde Dr. Chambers’ın, kendisine gönderdiğim şey hakkındaki raporu var. Hoşça kalın, Bayan Leicester, hoşça kalın.”
O gidince zarfı açtım; bekleyemedim, içindeki kâğıtları okumaya koyuldum. İşte el yazması burada; izin verirseniz içerdiği şaşırtıcı öyküyü size okuyayım.
“Sevgili Haberden,” diye başlıyordu mektup, “gönderdiğin beyaz maddeyle ilgili sorularını yanıtlamakta affedilmez ölçüde geciktim. Doğrusunu söylemek gerekirse nasıl davranmam gerektiği konusunda bir süredir tereddüt ediyordum; çünkü fizik biliminde de ilahiyatta olduğu gibi bağnazlık ve ortodoks bir ölçüt var. Sana gerçeği söylersem bir zamanlar benim de içtenlikle benimsediğim köklü önyargıları inciteceğimi biliyordum. Yine de sana açık konuşmaya karar verdim; önce kendimle ilgili kısa bir açıklama yapmalıyım.”
“Haberden, beni yıllardır bir bilim insanı olarak tanıyorsun; mesleğimiz üzerine sık sık konuşup, maddi şeyler alanında deney ve gözlemin alışılagelmiş yolundan başka herhangi bir yolla gerçeğe ulaşmayı umanların önünde açılan o aşılmaz uçurumu tartıştık. Görünmeyenle biraz uğraşmış, belki de duyuların bütün bilginin ebedî ve aşılmaz sınırları, hiçbir insanın ötesine geçemediği sonsuz duvarlar olmadığını ürkekçe ima etmiş bilim insanlarından bana söz ederken takındığın küçümseyici tavrı hatırlıyorum. Çeşitli adlar altında gizlenen günümüzün ‘okült’ saçmalıklarına birlikte, hem de bence haklı olarak, kahkahalarla güldük: mesmerizm, ruhçuluk, maddeleşme, teozofi; ucuz numaralarla cılız el çabukluğundan oluşan düzenekleriyle bütün o sahtekârlık yığını; Londra’nın sefil sokaklarındaki gerçek arka oda büyücülüğü. Yine de söylediklerime karşın, alışılmış anlamıyla materyalist olmadığımı itiraf etmeliyim. Eski, demir gibi katı kuramın bütünüyle yanlış olduğuna kendimi inandıralı yıllar oldu; üstelik unutma, bunu bir kuşkucu olarak yaptım. Belki bu itirafım seni yirmi yıl önceki kadar incitmez; çünkü saf bilim insanlarının bir süredir düpedüz aşkın nitelikte varsayımlar ileri sürdüklerini fark etmemiş olamazsın. Saygın kimyacı ve biyologların çoğunun eski skolastik düşünürün şu sözünü benimsemekten çekinmeyeceğinden kuşkulanıyorum: Omnia exeunt in mysterium. Ben bunu, insan bilgisinin her dalının kaynağına ve nihai ilkelerine kadar izlenince gizemin içinde kaybolduğu şeklinde anlıyorum. Beni vardığım sonuçlara götüren sancılı adımları şimdi sana ayrıntılarıyla anlatmam gerekmiyor. Birkaç basit deney o zamanki bakış açımdan kuşkulanmama yol açtı; görece önemsiz koşullardan doğan bir düşünce zinciri de beni çok uzaklara götürdü. Evrene ilişkin eski tasavvurum silinip gitti; kendimi, Darien Tepesi’nden ilk kez görüldüğünde ışıl ışıl parlayan okyanusun uçsuz bucaksız dalgaları kadar tuhaf ve ürkütücü görünen bir dünyada buldum. Artık biliyorum ki göklerin üzerine yükseliyor, derinliklerin altına kök salıyor ve bizi sonsuza dek kapatıyor sanılan o aşılmaz duyu duvarları, sandığımız gibi ebedî ve geçilmez engeller değilmiş; arayanın önünde eriyip giden, derelerin çevresindeki sabah sisi gibi dağılan, incecik ve uçucu örtülermiş. Aşırı materyalist bir tutumu hiçbir zaman benimsemediğini biliyorum: mantık duygun, insanı taçlandıran bu saçmalığa düşmekten alıkoyduğu için evrensel bir olumsuzlamayı kanıtlamaya kalkışmadın. Yine de söylediklerimin sana düşünce alışkanlıkların bakımından tuhaf ve itici geleceğinden eminim. Ama Haberden, anlattıklarım gerçektir; hatta ortak dilimizle söyleyeyim, deneyimle doğrulanmış yegâne bilimsel gerçektir. Evren gerçekten de eskiden düşlediğimizden çok daha görkemli ve ürkütücüdür. Dostum, bütün evren muazzam bir ayindir; maddenin dış biçimiyle örtülmüş, gizemli ve dile sığmaz bir kuvvet ve enerji. İnsan, güneş ve öteki yıldızlar, çimenin çiçeği ve deney tüpündeki kristal; her biri hem ruhsal hem maddi, her biri içsel bir işleyişe tabidir.”
“Haberden, bütün bunların nereye vardığını merak edebilirsin; ama biraz düşününce açıklığa kavuşacağını sanıyorum. Böyle bir bakış açısında bütün dünya görüşünün değiştiğini, inanılmaz ve saçma bulduğumuz şeylerin pekâlâ mümkün olabileceğini anlayacaksın. Kısacası efsanelere ve inançlara başka gözle bakmalı, masala dönüşmüş öyküleri kabul etmeye hazır olmalıyız. Aslında bu öyle büyük bir talep de değil. Ne de olsa modern bilim, ikiyüzlü bir tavırla da olsa, bu kadarını kabul ediyor. Cadılığa inanmayacaksın, doğru; ama hipnoza inanabilirsin. Hayaletlerin modası geçti, ama telepati kuramı lehine söylenecek çok şey var. Bir batıl inanca Yunanca bir ad verip ona inanmak, neredeyse atasözü olmalı.”
“Kendimle ilgili açıklamam bu kadar. Haberden, bana tıpası takılıp mühürlenmiş bir şişecik gönderdin; içinde, hastalarından birine bu ilacı veren bir eczacıdan alınmış az miktarda, pul pul beyaz bir toz vardı. Bu tozun çözümlemende hiçbir sonuç vermediğini duyunca şaşırmadım. Yüzlerce yıl önce pek az kişinin bildiği bir madde bu; modern bir eczanenin tezgâhından bana gönderileceği aklımın ucundan geçmezdi. Adamın anlattıklarının doğruluğundan kuşkulanmak için bir neden yok gibi görünüyor; dediği gibi, reçete ettiğin pek bulunmayan tuzu toptancı eczacıdan almış olmalı. Tuz muhtemelen yirmi yıldır, belki daha da uzun süredir rafında duruyordu. İşte burada şans ve rastlantı dediğimiz şey devreye giriyor: Bunca yıl boyunca şişedeki tuz, yıldan yıla düzensiz aralıklarla yinelenen, muhtemelen 40° ile 80° arasında değişen sıcaklık değişimlerine maruz kaldı. Gelgelelim, düzensiz aralıklarla yinelenen, şiddeti ve süresi değişen bu tür değişimler bir süreç oluşturdu; öylesine karmaşık ve hassas bir süreç ki, en yüksek duyarlılıkla kullanılan modern bilimsel araçların bile aynı sonucu verip veremeyeceğinden kuşkuluyum. Bana gönderdiğin beyaz toz, reçete ettiğin ilaçtan çok farklı bir şey: Şabat şarabı, Vinum Sabbati hazırlanırken kullanılan toz. Cadılar Şabatı’nı okumuş, atalarımızı dehşete düşüren öykülere; kara kedilere, süpürge saplarına ve yaşlı bir kadının ineğine edilen beddualara gülmüşsündür. Gerçeği öğrendiğimden beri, böyle bir karikatüre inanılmasının genel olarak iyi bir şey olduğunu sık sık düşündüm; çünkü bilinmemesi daha iyi olan pek çok şeyi gizlemeye yarıyor. Yine de Payne Knight’ın incelemesinin ekini okumak istersen gerçek Şabat’ın çok farklı bir şey olduğunu görürsün; yazar bildiklerinin tümünü basmaktan ustalıkla kaçınmış. Gerçek Şabat’ın sırları, Orta Çağ’a kadar varlığını sürdüren uzak çağların sırlarıydı; Aryan insan Avrupa’ya girmeden çok önce var olmuş, kötücül bir bilimin sırları. Evlerinden inandırıcı bahanelerle kandırılıp çıkarılan kadınlar ve erkekler, şeytan rolünü üstlenmeye pek elverişli varlıklarla karşılaşır, rehberleri tarafından uzun bir gelenek boyunca yalnızca inisiyelerin bildiği, başkalarının ise tanımadığı ıssız ve kuytu bir yere götürülürdü. Çıplak, rüzgârın dövdüğü bir tepedeki mağara olabilirdi burası; belki de büyük bir ormanın en kuytu köşesi. Şabat orada yapılırdı. Gecenin en karanlık saatinde Vinum Sabbati hazırlanır, bu kötücül kâse sunulup yeni kabul edilenlere ikram edilirdi; onlar da cehennemden gelen ayine katılırdı. Eski bir yazarın yerinde deyişiyle: sumentes calicem principis inferorum. Ansızın, içen herkesin yanında bir yoldaş belirirdi: onu düşlerinden bile daha ince, daha keskin hazları paylaşmak üzere bir kenara çağıran; güzelliği büyüleyici, doğaüstü çekicilikte bir suret. Böylece Şabat nikâhı tamamlanırdı. Bunları yazmak zor; özellikle de güzelliğiyle baştan çıkaran bu suret bir sanrı olmadığı için. Bunu dile getirmek korkunç ama, o suret adamın ta kendisiydi. Şabat şarabının gücüyle, bir bardak suya atılan birkaç tanecik beyaz toz sayesinde yaşam evi yarıldı, insandaki üçlü birlik çözüldü; hepimizin içinde uyuyan, asla ölmeyen kurt elle tutulur, dışsal bir varlığa dönüştü ve ete büründü. Gece yarısı vakti ilk düşüş yeniden yaşandı ve temsil edildi; Bahçe’deki Ağaç efsanesinin örtüsü altına gizlenmiş o korkunç şey bir kez daha yapıldı. Nuptiae Sabbati böyleydi.”
“Daha fazlasını söylememeyi yeğliyorum. Haberden, yaşamın en önemsiz yasalarının bile cezasız çiğnenemeyeceğini sen de benim kadar iyi bilirsin; tapınağın en içteki kutsal mekânının zorla açılıp kirletildiği böylesine korkunç bir eylemin ardından korkunç bir öç geldi. Çürümeyle başlayan şey, yine çürümeyle bitti.”
Aşağıda, Dr. Haberden’ın el yazısıyla şu satırlar vardı:
“Yukarıda yazılanların tümü ne yazık ki bütünüyle ve kesinlikle doğrudur. Kardeşin, odasında onu gördüğüm o sabah her şeyi bana itiraf etti. Dikkatimi önce sargılı eli çekti; onu bana göstermeye zorladım. Gördüklerim, yıllardır hekimlik yapan beni bile tiksintiden hasta etti; dinlemek zorunda kaldığım öykü ise mümkün olabileceğine inanabileceğimden çok daha korkunçtu. Doğanın böylesine iğrenç ihtimallere izin vermesine göz yuman Ebedî İyilik’ten kuşku duymama yol açtı. Sonunu kendi gözlerinle görmemiş olsaydın, sana her şeye inanmamanı söylerdim. Sanırım yaşamama birkaç haftadan fazla kalmadı; ama sen gençsin, bütün bunları unutabilirsin.”
“JOSEPH HABERDEN, Tıp Doktoru”
İki ya da üç ay içinde Dr. Haberden’ın İngiltere’den ayrıldıktan kısa süre sonra denizde öldüğünü duydum.
Bayan Leicester konuşmasını kesti, Dyson’a kederli gözlerle baktı; Dyson da huzursuzluğunu belli etmeden duramadı.
Kadının olağanüstü öyküsüne duyduğu derin ilgiyi belli eden birkaç kesik sözü kekeledi, sonra daha nazikçe şöyle dedi:
“Ama bağışlayın Bayan Leicester, bir sıkıntı içinde olduğunuzu anlamıştım. Bir şekilde yardım etmemi lütfedip istemiştiniz.”
“Ah,” dedi, “bunu unutmuştum. Şu anda yaşadığım sıkıntı, anlattıklarımla karşılaştırınca önemsiz kalıyor. Ama bana bu kadar iyi davrandığınıza göre devam edeyim. İnanması güç, ama bazı kişilerin kardeşimi öldürdüğümden kuşkulandığını, daha doğrusu kuşkulanıyormuş gibi yaptığını öğrendim. Bunlar akrabalarımdı ve niyetleri son derece çıkarcıydı; yine de kendimi utanç verici bir aşağılanmanın, gözetim altında tutulmanın ortasında buldum. Evet efendim, dışarı çıktığımda peşime takılıyorlardı; evdeyse sürekli ama ustalıkla gizlenmiş bir gözetime maruz kalıyordum. Gururlu yaradılışımla buna katlanamazdım. Aklımı kullanıp beni izleyenlerden sıyrılmaya karar verdim. Neyse ki başardım. Bu kılığa girdim, bir süre rahatça ve kuşku uyandırmadan saklandım. Ama son zamanlarda iz sürücümün peşime düştüğüne inanmak için nedenlerim var; büyük bir yanılgı içinde değilsem dün, hareketlerimi izlemek gibi iğrenç bir görev üstlenmiş dedektifi gördüm. Siz dikkatli ve keskin gözlüsünüz efendim; bu akşam etrafta gizlenen birini gördünüz mü?”
“Pek sanmıyorum,” dedi Dyson, “ama sözünü ettiğiniz dedektifi biraz tarif eder misiniz?”
“Elbette. Genç sayılır; esmer, koyu renk favorileri var. Kendini iyice gizleyebilmek umuduyla kocaman gözlükler takmış; ama huzursuz tavrını, sağa sola attığı hızlı, sinirli bakışları gizleyemiyor.”
Talihsiz Dyson için bu tarif bardağı taşıran son damla oldu. Evden çıkmak için sabırsızlanıyor, görgü kuralları engel olmasa on sekizinci yüzyıl yeminleri savurmaktan memnuniyet duyacaktı.
“Kusura bakmayın Bayan Leicester,” dedi soğuk bir nezaketle, “size yardım edemem.”
“Ah!” dedi üzgün bir sesle. “Sizi bir şekilde gücendirdim. Ne yaptığımı söyleyin, sizden özür dileyeyim.”
“Yanılıyorsunuz,” dedi Dyson, şapkasını kaparken güçlükle konuşuyordu; “hiçbir şey yapmadınız. Ama dediğim gibi size yardım edemem. Belki,” diye ekledi, sesine biraz alay katarak, “arkadaşım Russell işinize yarayabilir.”
“Teşekkür ederim,” diye karşılık verdi, “ona başvururum.” Kadın çınlayan bir kahkaha krizine tutuldu; kahkahası Bay Dyson’ın şaşkınlığını ve skandal duygusunu büsbütün artırdı.
Kısa süre sonra evden ayrıldı. Önüne, sokakların siyahlıktan griye, griden de güneşin aydınlatacağı parlak bir ihtişama dönüştüğü beş millik bir yürüyüş çıkmıştı; bu yürüyüşün tuhaf bir keyfini sürdü. Burada orada, geceyi dışarıda geçirmiş eğlence düşkünlerine rastladı ya da onları geride bıraktı; ama gecesini kendisininkinden daha boşuna geçirmiş kimse olamayacağını düşündü. Evine vardığında kendini düzeltmeye karar vermişti. İrlandalı ve Arap usulü bütün eğlenceleri bırakacak, düzenli olarak hafif ve zararsız aşk romanları göndermesi için Mudie’s’e abone olacaktı.
Bölüm etkileşimi
