Numansiya kitap kapağı

3. bölüm / 13

I. Perde. — 1. Sahne.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 13Şu an: I. Perde. — 1. Sahne.

I. PERDE.
1. SAHNE.
Scipio[1]
ve Jugurtha[2] girer.

Scipio.

Roma Senatosu’nun omuzlarıma yüklediği

bu çetin, ağır görevin yükü

Beni öyle bir sıkıntı ve zahmete soktu ki

Aşırı yük altındaki aklım neredeyse başımdan çıkacak.

Böylesine uzun, tuhaf olaylarla dolu bir savaşta—

Bu kadar çok Romalı öldürülmüşken,

Kim bunu sona erdirmeye kalkışmaya cesaret edebilir?

Kim yaralarını yeniden açmaktan korkmaz?

Jugurtha.

Scipio, kim? Büyük başarılarıyla

ve tükenmez yiğitliğiyle övünebilecek kim var?

Bu ikisi bir araya gelince yükün altından kalkmaya yeter;

Silahların şanlı bir zaferle taçlanacak.

Scipio.

Sağduyulu bir yiğitliğin verdiği güç

En yüksek zirveleri bile yere serer;

Akılsız bir elin yön verdiği kaba kuvvet ise

En düz ovayı bile taşlı bir yığına çevirir.

Öyleyse ilk iş, bastırmak gerek

Askerlerimizin dizginsiz çılgınlığını;

Şan ve soyluluğu akıllarından çıkarıp

Kaba saba hazların dibine batmış yatıyorlar.

Tek arzum budur, bundan daha azını istemem:

Adamlarımızı sefahatlerinden kurtarmak;

Çünkü dost önce kendini düzeltirse,

Düşmanı daha çabuk dize getiririm.

Marius!

Gaius Marius girer.[3]

Buyurun efendim?

Scipio.

Hemen haber sal,

Buyruğumu bütün askerlerimize duyur:

Gecikmeden, hiçbir engel çıkmadan

Hepsi bu meydanda bir araya gelsin;

Çünkü onlara ciddi bir amaçla

Kısa bir konuşma yapmak istiyorum.

Gaius Marius.

Derhâl yerine getireceğim.

Scipio.

Çabuk ol; çünkü hepsine anlatmak iyi olur

Yeni planlarımızı, araçlarımız eski olsa da.

[Gaius Marius çıkar.

Jugurtha.

Emin olun efendim, burada sizi sevmeyen

Ve sizden sonsuzca korkmayan tek bir asker yok;

Yiğitliğiniz gururla ilerleyip

Güney denizlerinden Kuzey Ayısı’na uzandığına göre,

Her biri yürekli, korkusuzca

Savaş borusunun sesini duyar duymaz

Hizmetinizde şanlı işler başarmaya koşacak,

Destanlarda anlatılan işleri çok geride bırakacak.

Scipio.

Önce bu azgın kusuru

Dizginleyip ehlileştirmeliyiz; kanser gibi yayılıyor;

Çünkü başıboş bırakılırsa, bir anda

İyi ünümüze ve şöhretimize veda ederiz.

Bu zararı ne pahasına olursa olsun gidermeliyiz;

Çünkü alevlerini söndürmeyi başaramazsak,

Bu kusur tek başına, bu ülkenin bütün düşmanlarının çıkarabileceğinden çok daha çetin bir savaşı körükler.

Bu ülkenin bütün düşmanlarından.

[Arka tarafta, toplanmaları için önce davul çalarak
buyruğu ilan ederler.

Generalimizin emri:

Burada konuşlanmış askerler

Derhâl silahlarıyla hazır bulunsun

Hep birlikte ana meydanda.

Bu çağrıya ve buyruğumuza

Karşı koyan olursa,

Ceza olarak adı

Listeden derhâl silinsin.

Jugurtha.

Kuşkusuz efendim, ordunu demir bir gemle

Dizginlemek akıllıca ve yerinde;

Asker iğrenç uçuruma dalmak istediğinde

Sıkı dizginle onu geri tutmak gerek.

Ordumuzun gücü boşa gider

Yanında hak ve erdem olmazsa;

İhtişamlı saflar hâlinde yürüyüp

Binlerce bölükle, renk renk sancaklar taşısa da.

[Bu sırada olabildiğince çok asker girer;
Gaius Marius da arkebüzsüz, eski usul
silahlarla kuşanmıştır. Scipio sahnedeki
küçük bir yükseltiye çıkar, askerlere göz gezdirir
ve şöyle der:

Scipio.

Şu gururlu duruşunuzdan, şu gösterişli

Giysilerinizin savaş parıltısından anlıyorum,

Dostlarım, sizlerin Romalı olduğunu—

Görünüşünüz, heybetli duruşunuz Romalı olduğunuzu söylüyor;

Ama şu yumuşacık, bembeyaz parmaklarınızın anlattığına bakılırsa,

Yanaklarınızdaki şu canlı, gül gibi renge bakılırsa,

Sanki İngiliz ocaklarında büyümüş,

Felemenk babalardan gelmişsiniz.

Dostlarım, her yana yayılan bu gevşeklik ve çöküş,

Kendinize böylesine acı meyveler verdi;

Yenilmiş düşmanlarınızı daha çetin bir savaşa kışkırtıyor,

Yiğitliğinizi ve ününüzü hiçe indiriyor.

Bugün de savaşta dövülmüş kaya gibi dimdik duran

Bu kentin surları da tanıklık ediyor buna:

Doğuştan gelen bütün gücünüz nasıl utanca dönmüş,

Adından başka hiçbir yanı Romalı kalmamış.

Oğullarım, bunu kabul etmek yiğitliğe yakışır gibi görünüyor,

Roma adı dört bir yana yükselirken,

İspanya topraklarında yalnız siz mi

Onu alçaltıp gururunu yerle bir edeceksiniz?

Bu nasıl bir güçsüzlük, nasıl böylesine büyümüş?

Nasıl bir güçsüzlük mü? Şimdi söyleyeyim:

Ahlaksız bir yaşamın doğurduğu güçsüzlük bu—

Yiğitçe işlerin ölümcül düşmanı.

Yumuşak huylu Venüs, azgın Mars'la hiç

Sağlam ve kalıcı bir anlaşma yapmadı;

O hazların peşinden gider, beriki ise

Bu yol zorluklara ve kanlı savaş meydanlarına çıkar.

Öyleyse Kıbrıslı tanrıça şimdi çekip gitsin,

Oğlu da bir daha bu ordugâha uğramasın;

Ömrünü çılgın eğlencelerle geçirenin

Yeri savaş çadırı değildir.

Demir başlı koçbaşının

Surları tek başına yıkacağını mı sanırsınız?

Silahlı kalabalıklar, ürkütücü zırhlar

Düşmanı korkutmaya tek başına yeter mi?

Korkusuz güç, her şeyi akıllıca tasarlayıp

Sağlam önlemler alan bilgelikle birleşmezse,

Koca ordular pek az iş görür,

Meydandaki savaş araçları yığınları da.

En küçük ordu bile birleşsin yeter ki

Saf ve sıkı askerî disiplinin bağlarıyla;

O zaman görürsünüz, güneş gibi ışıldayarak

Nereye yürürse zafer kazanacağını.

Ama bir ordu yiğitçe davranmaktan kaçınsın,

Kendi başına küçük bir dünya olsa bile,

Çok geçmeden o koca gövdenin sendelediğini görürsünüz

Demir elin, çelik göğsün karşısında.

Ey güçlü adamlar, utanmakta haklısınız;

Şu birkaç İspanyolun, türlü sıkıntılar içindeyken bile

Kibirli bir yürekle ve bize inat

Numansiya yuvasını nasıl yiğitçe savunduğunu görün.

Tam on altı yıl[4] ve daha fazlası geçti,

Onlarsa hâlâ direniyor; haklı olarak alay edebilirler,

Vahşi elleriyle nice düşman yendikleriyle

Ve sayısız Roma ordusunu nasıl durdurduklarıyla.

Kendi kendinizi yenmişsiniz; çünkü

Aşağılık şehvetin boyunduruğunda ününüzü yitiriyorsunuz,

Aşk ve şarapla oyalanıp eğlenirken

Zırhınızı çıkarmaya bile gücünüz zor yetiyor.

Öyleyse elinizden geldiğince kızarın; haklısınız,

Şu zavallı küçük İspanyol kasabasının

Roma ordusuna nasıl cesurca meydan okuduğunu

Ve en ağır kuşatmada en sert darbeyi indirdiğini görün.

Ne pahasına olursa olsun ordugâhımızı özgürleştirin,

Ve şu aşağılık fahişe sürüsünden arındırın;

Gerçekten de kökü, asıl nedeni onlar

Bu utanç verici duruma düşüşünüzün.

Bir kadeh yeter, fazlasına gerek yok;

Şehvetli döşekleriniz de artık yerini bıraksın

Bir zamanlar deliksiz uyuduğunuz yataklara—

Yere serilmiş sade çalı çırpıya.

Bir asker neden tatlı kokular sürünsün ki,

Katranla reçinenin kokusu en iyisiyken?

Ya da yemeğini pişirmek için neden mutfak gereçleri olsun,

Huysuz midesinin iştahını kabartsın diye?

Böyle bir zevke tenezzül eden savaşçı

Kalkanını göğsünde taşımakta bile zorlanır;

Bense bütün tatlılardan, inceliklerden vazgeçerim,

Numansiya'da tek bir İspanyol oğlu yaşadığı sürece.

Adamlarım, benim bu sert ve haklı buyruğum

Size katı bir niyetle verilmiş görünmesin;

İyi niyetle uyduğunuzda

Sonunda yararını göreceksiniz.

Uygulaması çok güç, bunu kabul ediyorum;

Alışkanlıklarınıza şimdi başka bir yön vermek de çok güç;

Ama değiştirmezseniz, sizi bekleyen savaş

Bu aşağılanmadan çok daha korkunç olur.

Yumuşacık döşeklerden, şaraptan ve eğlenceden

Çalışkan Mars hep uzak durur;

Başka araçlar, başka yollar arar,

Sancağını yükseltecek başka silahlar.

Burada talihe de rastlantıya da yer yok;

Herkes kendi yazgısının efendisi;

Kötü talihi yalnız tembellik doğurur,

Sabırlı emekse egemenliğe ve imparatorluğa götürür.

Bunları söylerken bir yandan da eminim ki

Artık sonunda Romalılar gibi davranacaksınız;

Öyle ki silahlı suru hiçe sayıyorum

Şu kaba İspanyolların, şu başkaldıran güruhun.

Hepinizin önünde bu sağ elim üzerine ant içerim,

Eğer elleriniz yüreğinizdekine sadıksa,

Benim elim de karşılığını vermek üzere ardına dek açılacak,

Ve dilim yaptıklarınızı gururla anlatacak.

[Askerler birbirlerine bakar ve içlerinden birine, Gaius Marius'a, işaret ederler. O da hepsi adına karşılık verir ve şöyle der:

Gaius Marius.

Eğer dikkatle gözlediysen,

Ey bu ordunun şanlı komutanı,

Çevrendekilerin yüzlerini, başlarını kaldırıp seni dinlerken,

Kısa ve ciddi konuşmanı işitirken,

Bazılarının renginin solduğunu görmüş olmalısın,

Kimilerinin yüzününse ani pişmanlıkla kızardığını görmüşsündür;

Bu, korkuyla utancın bir araya gelip

Her askerin zihnini altüst ettiğinin açık kanıtı.

Utanç — kendilerini aşağılayarak bakmak zorunda kaldıkları

Şu zavallı, düşük hâli görmekten;

Sert azarlamanın haklı katılığını hafifletecek

Tek bir savunma sözleri bile yok.

Korku — böylesine büyük suçların korkunç sonuçlarından;

Bir de katlanamadıkları o aşağılık tembellikten.

Öyle etkilenmişler ki, onun sefaletinde

Daha fazla debelenmektense ölmeyi yeğlerler.

Yine de ellerinde hâlâ yer ve zaman var

Bu haksızlığı bir nebze olsun telafi etmek için;

İşte bu yüzden böylesine açık bir kötülük

Onları daha gevşek bir bağla sarmalıyor.

Öyleyse bugünden başlayarak, hiç tereddüt etmeden,

Savaşçı kalabalığımızın en değersizi bile

En doğrusu neyse, hiçbir şeyi sakınmadan

Malını, canını ve onurunu ayaklarına serecek.

Efendim, gönülden kabul et

Daha iyi düşüncelerinin sunduğu bu yerinde armağanı;

Onları eski soyun Romalıları say,

Erkeksi ruhun asla ölmeyeceği o Romalılar gibi.

Yoldaşlarım, sağ ellerinizi kaldırın; işaret olsun

Benim gibi bu sözü onayladığınıza.

Askerler.

Bizim adımıza söylediklerini hepimiz yineliyoruz,

Ve sözümüzü tutacağımıza ant içiyoruz.

Hep birlikte.

Evet, ant içiyoruz.

Scipio.

Bu sözle içime yeni bir güven doğdu;

Bu savaşı daha büyük bir güçle sürdürmeye,

Her yürekte eski hayatı bırakıp

Yeni bir hayata başlamanın ateşi yanarken.

Sözünüzü rüzgâra savurmayın,

Mızraklarınız onun doğruluğunu kanıtlasın;

Benim sözüm de açıkça ve doğrulukla ortaya konacak

Sizinkinin değerine ve kıymetine denk olduğunu.

Asker.

Numansiyalı iki elçi burada,

Scipio, sana ciddi bir mesaj getirdiler.

Scipio.

Onları alıkoyan ne? Neden görünmüyorlar?

Asker.

İznini beklemek için geride duruyorlar.

Scipio.

Elçilerse, hakları tartışılmaz.

Asker.

Öyle olduklarını sanıyorum.

Scipio.

Öyleyse yanıma gelsinler;

Düşmanı tanımak her zaman iyidir,

Gerçek bir yürek mi, sahte bir yürek mi gösterdiğini.

Çünkü Yalan, hiçbir zaman öyle bir biçimde gelmez ki

Gerçeğe bürünmüşken gözümüz onu seçemesin;

Sıkı örtüsünde küçücük bir aralık bırakır,

Gizli yalanı oradan görüp anlayabilelim diye.

Düşmanı dinlemek her zaman akıllıcadır;

Bundan kaybedeceğimizden fazlasını kazanırız.

Savaş işlerinde deneyim, doğrusu,

Söylediklerimin sağlam bir gerçek olduğunu gösterir.

Numansiyalı elçiler, Birinci ve İkinci, girer.

Birinci Elçi.

Efendim, bize korkusuzca konuşma izni verirsen

Bugün getirdiğimiz mesajı söylemeye,

Burada, durduğumuz yerde ya da kulağına gizlice,

Söyleyeceklerimizin hepsini aktaracağız.

Scipio.

Öyleyse çekinmeden konuşun; burada sizi dinliyorum.

Birinci Elçi.

Bize böylesine nazikçe tanınan bu izinle,

Hükümdarlara yaraşır lütfun sayesinde,

Acil meselelerimizi anlatmaya başlayacağım.

Doğduğum Numansiya

Beni sana gönderdi, soylu komutanım;

En yiğit Romalı Scipio'ya gelince

En yiğit Romalı Scipio'ya.

Senden dost elini uzatmanı diliyor,

Böylece lütfedip razı olduğunu göstermen için

Bunca zamandır süren mücadeleyi sona erdirmeye;

Bu mücadele hem sana hem ona acımasızca zarar verdi.

Diyor ki, Roma Senatosu'nun yasalarından

Ve yönetiminden asla sapmış olmazdı,

Bazı hoyrat konsüller, kaba

Ve acımasız elleriyle onun gururunu incitmemiş olsaydı.

Dünyanın görmediği kadar sert yasalarla,

Uçsuz bucaksız açgözlü tutkularıyla,

Boynumuza öyle ağır bir boyunduruk geçirdiler ki,

En uysal yurttaşı bile kışkırtabilirdi.

Bu kadar uzun süren zaman boyunca,

İki taraf da bu denli acımasızca boğuşurken,

Hiç yiğit bir komutan bulamadık

İyiliğini ya da lütfunu kazanmak için başvurabileceğimiz.

Ama sonunda Kader bizi

Böylesine iyi bir limana yönelttiğine göre,

Savaş yelkenlerimizi sevinçle topluyoruz,

İşe yarayacak her türlü antlaşmaya hazırız.

Efendim, sanma ki bizi

Böylesi bir zamanda barış istemeye yalnızca korku yöneltiyor;

Sayısız kanıtla herkesçe bilinir

Numansiya'nın hâlâ güçlü bir orduya sahip olduğu.

Bizi yola çıkaran senin değer ve yiğitliğin,

Ve talihimizin yükseleceğine dair güven veriyor,

En büyük umutlarımızın bile çok ötesine,

Seni efendimiz ve dostumuz bilmekle.

Bugün bu görevle geldik.

Efendim, dilediğin gibi karşılık ver.

Scipio.

Pişmanlığınız ancak şimdi ortaya çıktığına göre,

Dostluğunuz benim için pek değer taşımaz.

Haydi, güçlü sağ kolunuzu yeniden konuşturun,

Çünkü kendi gücümün ne ettiğini görmek isterim;

Talih, gücünün içinde bana

Ek bir şan, size de korkunç bir utanç biçti.

Barış istemek, yıllardır süren

Bu kadar utanmazca davranışı güç bela telafi eder.

Bırakın savaş ve yağma gelsin; savunma için

Yiğit mızrak saflarınızı yeniden çıkarın.

İkinci Elçi.

Dikkat et, efendim; bu yersiz güven

Ardında bin türlü hile ve korku getirir;

Gösterdiğin bu cüretkâr küstahlık

Kollarımıza daha sert vurmaları için güç veriyor.

Şimdi kaşlarını çattığın barış isteğimiz,

En iyi niyetle dile getirmiş olsak da,

Haklı davamızı herkesçe duyuracak,

Gökler bile onu kutsayarak onaylayacak.

Numansiya topraklarına ayak basmadan önce bil ki,

Sık sık göreceksin, hem de yüreğinin istediğince,

Aşağılanmış düşmanın nasıl öfke yıldırımları savurabildiğini;

Oysa senin uyruğun ve iyi dostun olmak istemişti.

Scipio.

Söyleyeceğin başka bir şey var mı?

Birinci Elçi.

Hayır, yapacak daha çok işimiz var,

Efendim, madem sen böyle istiyorsun.

Yalvardığımız haklı barışı reddettin,

Ve biliyorum, daha iyi yanına ihanet ettin;

Elimizdeki gücü yakında göreceksin,

Sen elindeki her şeyi gösterdiğinde.

Çünkü barış üzerine gevezelik etmek çok daha kolaydır

Savaşın sıkı saflarını yarıp geçmekten.

Scipio.

Doğru söylüyorsun; şimdi açıkça göstereyim:

Barışta görüşüp savaşta komuta edebilirim.

Sunduğunuz dostluğu şimdi reddediyorum;

Ülkenizin yeminli düşmanı olarak burada kalıyorum,

Öyleyse bununla geri dönebilirsiniz.

İkinci Elçi.

Efendim, bu kararında duracak mısın?

Scipio.

Evet, kararım bu.

İkinci Elçi.

Öyleyse silah başına!

Hiçbir Numansiyalı hayır demeyecek!

Elçiler çıkar; Scipio'nun kardeşi Quintus
Fabius şöyle der:

Quintus Fabius.

Sanırım artık geride kalan gevşekliğimiz,

Aramızda böbürlenip atıp tutmanız için size cesaret vermiş;

Ama sonunda beklenen zaman geldi,

Şanımızı, sizin de düşüşünüzü göreceğiniz zaman.

Scipio.

Fabius, boş böbürlenme yakışmaz

Onur uğruna çağrıldığında yiğitçe davrananlara;

Öyleyse yatıştır tehditlerini, iyi öğüde kulak ver,

Cesaretini de savaş meydanı için sakla.

Gerçi doğrusu, bu küstah düşmanın

Bizimle gerçekten göğüs göğüse çarpışmasını istemiyorum.

Zafer için başka bir yol izleyeceğim,

Daha çabuk sonuç verecek bir yol.

Kibirlerini kırıp akıllarını şaşırtacağım,

Öfkelerini kendi içlerinde tüketmelerini sağlayacağım;

Çünkü çevrelerini derin ve geniş bir hendekle kuşatacağım,

Amansız açlık onları yere serecek.

Bu topraklar artık

Roma kanıyla. Devlet için yeterlidir

İspanyolların şimdiye dek döktüğü kan

Bu uzun, acımasız ve inatçı savaşta.

Şimdi kollarınızı başka bir işe hazırlayın,—

Bu sert toprağı kazıp eşelemek için;

Tozla çamura bulanmış hâlleriyle bize,

Düşman kanına bulanmış hâllerinden daha çok yarar sağlarlar.

Saflardaki hiç kimse bu görevden kaçınmasın,

Herkes komşusunu geçmek için gayretle çalışsın.

Subayla er birlikte çalışsın,

Rütbe ya da sınıf farkı gözetmeden.

Küreği ben alacağım; işe koyulunca

Toprağı herkes kadar ustalıkla kazacağım.

Hepiniz benim gibi yapın; ne gelirse gelsin başımıza,

Bu tasarımım hepinizin içine sinecek.

Quintus Fabius.

Ey yiğit efendim, kardeşim, komutanım,

Bu kararında tedbirli davranışını görüyoruz;

Bilgelerin gözünde budalalık olurdu,

Eşi görülmemiş bir gözü karalıkla

Silaha sarılıp şu azgın asilerin

Öfkesine ve kılıcına karşı çıkmak;

Onları içeride tutmak daha iyi sonuç verecek,

Yüreklerindeki cesareti kökünden kurutacak.

Nehri açık bir geçit bıraktığı yer dışında

Kentin çevresini tümüyle kuşatmak kolay.

Scipio.

Haydi gidelim, hemen hayata geçirelim

Az kullanılan, yeni tasarımımdaki bu planı;

Sonra güçlü Roma Senatosu'na

(Yeter ki Gökler tasarımızı gülümseyerek kutsasın,)

Bu halkın gururunu basitçe fethederek

Bütün İspanya'yı baştan başa boyun eğdireceğiz.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…