Bölümler 13Şu an: I. Perde. — 1. Sahne.
- 1 Numansiya138 kelime
- 2 Kişiler.83 kelime
- 3 I. Perde. — 1. Sahne.2.110 kelime · Okuduğun bölüm
- 4 İkinci Sahne.1.082 kelime
- 5 Iı. Perde. — Birinci Sahne.820 kelime
- 6 İkinci Sahne.2.540 kelime
- 7 Üçüncü Perde. — Birinci Sahne.2.747 kelime
- 8 İkinci Sahne.530 kelime
- 9 Dördüncü Perde. — Birinci Sahne.1.242 kelime
- 10 İkinci Sahne.566 kelime
- 11 Üçüncü Sahne.673 kelime
- 12 Dördüncü Sahne.1.533 kelime
- 13 Notlar.2.039 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
I. PERDE.
1. SAHNE.
Scipio[1]
ve Jugurtha[2] girer.
Scipio.
Roma Senatosu’nun omuzlarıma yüklediği
bu çetin, ağır görevin yükü
Beni öyle bir sıkıntı ve zahmete soktu ki
Aşırı yük altındaki aklım neredeyse başımdan çıkacak.
Böylesine uzun, tuhaf olaylarla dolu bir savaşta—
Bu kadar çok Romalı öldürülmüşken,
Kim bunu sona erdirmeye kalkışmaya cesaret edebilir?
Kim yaralarını yeniden açmaktan korkmaz?
Jugurtha.
Scipio, kim? Büyük başarılarıyla
ve tükenmez yiğitliğiyle övünebilecek kim var?
Bu ikisi bir araya gelince yükün altından kalkmaya yeter;
Silahların şanlı bir zaferle taçlanacak.
Scipio.
Sağduyulu bir yiğitliğin verdiği güç
En yüksek zirveleri bile yere serer;
Akılsız bir elin yön verdiği kaba kuvvet ise
En düz ovayı bile taşlı bir yığına çevirir.
Öyleyse ilk iş, bastırmak gerek
Askerlerimizin dizginsiz çılgınlığını;
Şan ve soyluluğu akıllarından çıkarıp
Kaba saba hazların dibine batmış yatıyorlar.
Tek arzum budur, bundan daha azını istemem:
Adamlarımızı sefahatlerinden kurtarmak;
Çünkü dost önce kendini düzeltirse,
Düşmanı daha çabuk dize getiririm.
Marius!
Gaius Marius girer.[3]
Buyurun efendim?
Scipio.
Hemen haber sal,
Buyruğumu bütün askerlerimize duyur:
Gecikmeden, hiçbir engel çıkmadan
Hepsi bu meydanda bir araya gelsin;
Çünkü onlara ciddi bir amaçla
Kısa bir konuşma yapmak istiyorum.
Gaius Marius.
Derhâl yerine getireceğim.
Scipio.
Çabuk ol; çünkü hepsine anlatmak iyi olur
Yeni planlarımızı, araçlarımız eski olsa da.
[Gaius Marius çıkar.
Jugurtha.
Emin olun efendim, burada sizi sevmeyen
Ve sizden sonsuzca korkmayan tek bir asker yok;
Yiğitliğiniz gururla ilerleyip
Güney denizlerinden Kuzey Ayısı’na uzandığına göre,
Her biri yürekli, korkusuzca
Savaş borusunun sesini duyar duymaz
Hizmetinizde şanlı işler başarmaya koşacak,
Destanlarda anlatılan işleri çok geride bırakacak.
Scipio.
Önce bu azgın kusuru
Dizginleyip ehlileştirmeliyiz; kanser gibi yayılıyor;
Çünkü başıboş bırakılırsa, bir anda
İyi ünümüze ve şöhretimize veda ederiz.
Bu zararı ne pahasına olursa olsun gidermeliyiz;
Çünkü alevlerini söndürmeyi başaramazsak,
Bu kusur tek başına, bu ülkenin bütün düşmanlarının çıkarabileceğinden çok daha çetin bir savaşı körükler.
Bu ülkenin bütün düşmanlarından.
[Arka tarafta, toplanmaları için önce davul çalarak
buyruğu ilan ederler.
Generalimizin emri:
Burada konuşlanmış askerler
Derhâl silahlarıyla hazır bulunsun
Hep birlikte ana meydanda.
Bu çağrıya ve buyruğumuza
Karşı koyan olursa,
Ceza olarak adı
Listeden derhâl silinsin.
Jugurtha.
Kuşkusuz efendim, ordunu demir bir gemle
Dizginlemek akıllıca ve yerinde;
Asker iğrenç uçuruma dalmak istediğinde
Sıkı dizginle onu geri tutmak gerek.
Ordumuzun gücü boşa gider
Yanında hak ve erdem olmazsa;
İhtişamlı saflar hâlinde yürüyüp
Binlerce bölükle, renk renk sancaklar taşısa da.
[Bu sırada olabildiğince çok asker girer;
Gaius Marius da arkebüzsüz, eski usul
silahlarla kuşanmıştır. Scipio sahnedeki
küçük bir yükseltiye çıkar, askerlere göz gezdirir
ve şöyle der:
Scipio.
Şu gururlu duruşunuzdan, şu gösterişli
Giysilerinizin savaş parıltısından anlıyorum,
Dostlarım, sizlerin Romalı olduğunu—
Görünüşünüz, heybetli duruşunuz Romalı olduğunuzu söylüyor;
Ama şu yumuşacık, bembeyaz parmaklarınızın anlattığına bakılırsa,
Yanaklarınızdaki şu canlı, gül gibi renge bakılırsa,
Sanki İngiliz ocaklarında büyümüş,
Felemenk babalardan gelmişsiniz.
Dostlarım, her yana yayılan bu gevşeklik ve çöküş,
Kendinize böylesine acı meyveler verdi;
Yenilmiş düşmanlarınızı daha çetin bir savaşa kışkırtıyor,
Yiğitliğinizi ve ününüzü hiçe indiriyor.
Bugün de savaşta dövülmüş kaya gibi dimdik duran
Bu kentin surları da tanıklık ediyor buna:
Doğuştan gelen bütün gücünüz nasıl utanca dönmüş,
Adından başka hiçbir yanı Romalı kalmamış.
Oğullarım, bunu kabul etmek yiğitliğe yakışır gibi görünüyor,
Roma adı dört bir yana yükselirken,
İspanya topraklarında yalnız siz mi
Onu alçaltıp gururunu yerle bir edeceksiniz?
Bu nasıl bir güçsüzlük, nasıl böylesine büyümüş?
Nasıl bir güçsüzlük mü? Şimdi söyleyeyim:
Ahlaksız bir yaşamın doğurduğu güçsüzlük bu—
Yiğitçe işlerin ölümcül düşmanı.
Yumuşak huylu Venüs, azgın Mars'la hiç
Sağlam ve kalıcı bir anlaşma yapmadı;
O hazların peşinden gider, beriki ise
Bu yol zorluklara ve kanlı savaş meydanlarına çıkar.
Öyleyse Kıbrıslı tanrıça şimdi çekip gitsin,
Oğlu da bir daha bu ordugâha uğramasın;
Ömrünü çılgın eğlencelerle geçirenin
Yeri savaş çadırı değildir.
Demir başlı koçbaşının
Surları tek başına yıkacağını mı sanırsınız?
Silahlı kalabalıklar, ürkütücü zırhlar
Düşmanı korkutmaya tek başına yeter mi?
Korkusuz güç, her şeyi akıllıca tasarlayıp
Sağlam önlemler alan bilgelikle birleşmezse,
Koca ordular pek az iş görür,
Meydandaki savaş araçları yığınları da.
En küçük ordu bile birleşsin yeter ki
Saf ve sıkı askerî disiplinin bağlarıyla;
O zaman görürsünüz, güneş gibi ışıldayarak
Nereye yürürse zafer kazanacağını.
Ama bir ordu yiğitçe davranmaktan kaçınsın,
Kendi başına küçük bir dünya olsa bile,
Çok geçmeden o koca gövdenin sendelediğini görürsünüz
Demir elin, çelik göğsün karşısında.
Ey güçlü adamlar, utanmakta haklısınız;
Şu birkaç İspanyolun, türlü sıkıntılar içindeyken bile
Kibirli bir yürekle ve bize inat
Numansiya yuvasını nasıl yiğitçe savunduğunu görün.
Tam on altı yıl[4] ve daha fazlası geçti,
Onlarsa hâlâ direniyor; haklı olarak alay edebilirler,
Vahşi elleriyle nice düşman yendikleriyle
Ve sayısız Roma ordusunu nasıl durdurduklarıyla.
Kendi kendinizi yenmişsiniz; çünkü
Aşağılık şehvetin boyunduruğunda ününüzü yitiriyorsunuz,
Aşk ve şarapla oyalanıp eğlenirken
Zırhınızı çıkarmaya bile gücünüz zor yetiyor.
Öyleyse elinizden geldiğince kızarın; haklısınız,
Şu zavallı küçük İspanyol kasabasının
Roma ordusuna nasıl cesurca meydan okuduğunu
Ve en ağır kuşatmada en sert darbeyi indirdiğini görün.
Ne pahasına olursa olsun ordugâhımızı özgürleştirin,
Ve şu aşağılık fahişe sürüsünden arındırın;
Gerçekten de kökü, asıl nedeni onlar
Bu utanç verici duruma düşüşünüzün.
Bir kadeh yeter, fazlasına gerek yok;
Şehvetli döşekleriniz de artık yerini bıraksın
Bir zamanlar deliksiz uyuduğunuz yataklara—
Yere serilmiş sade çalı çırpıya.
Bir asker neden tatlı kokular sürünsün ki,
Katranla reçinenin kokusu en iyisiyken?
Ya da yemeğini pişirmek için neden mutfak gereçleri olsun,
Huysuz midesinin iştahını kabartsın diye?
Böyle bir zevke tenezzül eden savaşçı
Kalkanını göğsünde taşımakta bile zorlanır;
Bense bütün tatlılardan, inceliklerden vazgeçerim,
Numansiya'da tek bir İspanyol oğlu yaşadığı sürece.
Adamlarım, benim bu sert ve haklı buyruğum
Size katı bir niyetle verilmiş görünmesin;
İyi niyetle uyduğunuzda
Sonunda yararını göreceksiniz.
Uygulaması çok güç, bunu kabul ediyorum;
Alışkanlıklarınıza şimdi başka bir yön vermek de çok güç;
Ama değiştirmezseniz, sizi bekleyen savaş
Bu aşağılanmadan çok daha korkunç olur.
Yumuşacık döşeklerden, şaraptan ve eğlenceden
Çalışkan Mars hep uzak durur;
Başka araçlar, başka yollar arar,
Sancağını yükseltecek başka silahlar.
Burada talihe de rastlantıya da yer yok;
Herkes kendi yazgısının efendisi;
Kötü talihi yalnız tembellik doğurur,
Sabırlı emekse egemenliğe ve imparatorluğa götürür.
Bunları söylerken bir yandan da eminim ki
Artık sonunda Romalılar gibi davranacaksınız;
Öyle ki silahlı suru hiçe sayıyorum
Şu kaba İspanyolların, şu başkaldıran güruhun.
Hepinizin önünde bu sağ elim üzerine ant içerim,
Eğer elleriniz yüreğinizdekine sadıksa,
Benim elim de karşılığını vermek üzere ardına dek açılacak,
Ve dilim yaptıklarınızı gururla anlatacak.
[Askerler birbirlerine bakar ve içlerinden birine, Gaius Marius'a, işaret ederler. O da hepsi adına karşılık verir ve şöyle der:
Gaius Marius.
Eğer dikkatle gözlediysen,
Ey bu ordunun şanlı komutanı,
Çevrendekilerin yüzlerini, başlarını kaldırıp seni dinlerken,
Kısa ve ciddi konuşmanı işitirken,
Bazılarının renginin solduğunu görmüş olmalısın,
Kimilerinin yüzününse ani pişmanlıkla kızardığını görmüşsündür;
Bu, korkuyla utancın bir araya gelip
Her askerin zihnini altüst ettiğinin açık kanıtı.
Utanç — kendilerini aşağılayarak bakmak zorunda kaldıkları
Şu zavallı, düşük hâli görmekten;
Sert azarlamanın haklı katılığını hafifletecek
Tek bir savunma sözleri bile yok.
Korku — böylesine büyük suçların korkunç sonuçlarından;
Bir de katlanamadıkları o aşağılık tembellikten.
Öyle etkilenmişler ki, onun sefaletinde
Daha fazla debelenmektense ölmeyi yeğlerler.
Yine de ellerinde hâlâ yer ve zaman var
Bu haksızlığı bir nebze olsun telafi etmek için;
İşte bu yüzden böylesine açık bir kötülük
Onları daha gevşek bir bağla sarmalıyor.
Öyleyse bugünden başlayarak, hiç tereddüt etmeden,
Savaşçı kalabalığımızın en değersizi bile
En doğrusu neyse, hiçbir şeyi sakınmadan
Malını, canını ve onurunu ayaklarına serecek.
Efendim, gönülden kabul et
Daha iyi düşüncelerinin sunduğu bu yerinde armağanı;
Onları eski soyun Romalıları say,
Erkeksi ruhun asla ölmeyeceği o Romalılar gibi.
Yoldaşlarım, sağ ellerinizi kaldırın; işaret olsun
Benim gibi bu sözü onayladığınıza.
Askerler.
Bizim adımıza söylediklerini hepimiz yineliyoruz,
Ve sözümüzü tutacağımıza ant içiyoruz.
Hep birlikte.
Evet, ant içiyoruz.
Scipio.
Bu sözle içime yeni bir güven doğdu;
Bu savaşı daha büyük bir güçle sürdürmeye,
Her yürekte eski hayatı bırakıp
Yeni bir hayata başlamanın ateşi yanarken.
Sözünüzü rüzgâra savurmayın,
Mızraklarınız onun doğruluğunu kanıtlasın;
Benim sözüm de açıkça ve doğrulukla ortaya konacak
Sizinkinin değerine ve kıymetine denk olduğunu.
Asker.
Numansiyalı iki elçi burada,
Scipio, sana ciddi bir mesaj getirdiler.
Scipio.
Onları alıkoyan ne? Neden görünmüyorlar?
Asker.
İznini beklemek için geride duruyorlar.
Scipio.
Elçilerse, hakları tartışılmaz.
Asker.
Öyle olduklarını sanıyorum.
Scipio.
Öyleyse yanıma gelsinler;
Düşmanı tanımak her zaman iyidir,
Gerçek bir yürek mi, sahte bir yürek mi gösterdiğini.
Çünkü Yalan, hiçbir zaman öyle bir biçimde gelmez ki
Gerçeğe bürünmüşken gözümüz onu seçemesin;
Sıkı örtüsünde küçücük bir aralık bırakır,
Gizli yalanı oradan görüp anlayabilelim diye.
Düşmanı dinlemek her zaman akıllıcadır;
Bundan kaybedeceğimizden fazlasını kazanırız.
Savaş işlerinde deneyim, doğrusu,
Söylediklerimin sağlam bir gerçek olduğunu gösterir.
Numansiyalı elçiler, Birinci ve İkinci, girer.
Birinci Elçi.
Efendim, bize korkusuzca konuşma izni verirsen
Bugün getirdiğimiz mesajı söylemeye,
Burada, durduğumuz yerde ya da kulağına gizlice,
Söyleyeceklerimizin hepsini aktaracağız.
Scipio.
Öyleyse çekinmeden konuşun; burada sizi dinliyorum.
Birinci Elçi.
Bize böylesine nazikçe tanınan bu izinle,
Hükümdarlara yaraşır lütfun sayesinde,
Acil meselelerimizi anlatmaya başlayacağım.
Doğduğum Numansiya
Beni sana gönderdi, soylu komutanım;
En yiğit Romalı Scipio'ya gelince
En yiğit Romalı Scipio'ya.
Senden dost elini uzatmanı diliyor,
Böylece lütfedip razı olduğunu göstermen için
Bunca zamandır süren mücadeleyi sona erdirmeye;
Bu mücadele hem sana hem ona acımasızca zarar verdi.
Diyor ki, Roma Senatosu'nun yasalarından
Ve yönetiminden asla sapmış olmazdı,
Bazı hoyrat konsüller, kaba
Ve acımasız elleriyle onun gururunu incitmemiş olsaydı.
Dünyanın görmediği kadar sert yasalarla,
Uçsuz bucaksız açgözlü tutkularıyla,
Boynumuza öyle ağır bir boyunduruk geçirdiler ki,
En uysal yurttaşı bile kışkırtabilirdi.
Bu kadar uzun süren zaman boyunca,
İki taraf da bu denli acımasızca boğuşurken,
Hiç yiğit bir komutan bulamadık
İyiliğini ya da lütfunu kazanmak için başvurabileceğimiz.
Ama sonunda Kader bizi
Böylesine iyi bir limana yönelttiğine göre,
Savaş yelkenlerimizi sevinçle topluyoruz,
İşe yarayacak her türlü antlaşmaya hazırız.
Efendim, sanma ki bizi
Böylesi bir zamanda barış istemeye yalnızca korku yöneltiyor;
Sayısız kanıtla herkesçe bilinir
Numansiya'nın hâlâ güçlü bir orduya sahip olduğu.
Bizi yola çıkaran senin değer ve yiğitliğin,
Ve talihimizin yükseleceğine dair güven veriyor,
En büyük umutlarımızın bile çok ötesine,
Seni efendimiz ve dostumuz bilmekle.
Bugün bu görevle geldik.
Efendim, dilediğin gibi karşılık ver.
Scipio.
Pişmanlığınız ancak şimdi ortaya çıktığına göre,
Dostluğunuz benim için pek değer taşımaz.
Haydi, güçlü sağ kolunuzu yeniden konuşturun,
Çünkü kendi gücümün ne ettiğini görmek isterim;
Talih, gücünün içinde bana
Ek bir şan, size de korkunç bir utanç biçti.
Barış istemek, yıllardır süren
Bu kadar utanmazca davranışı güç bela telafi eder.
Bırakın savaş ve yağma gelsin; savunma için
Yiğit mızrak saflarınızı yeniden çıkarın.
İkinci Elçi.
Dikkat et, efendim; bu yersiz güven
Ardında bin türlü hile ve korku getirir;
Gösterdiğin bu cüretkâr küstahlık
Kollarımıza daha sert vurmaları için güç veriyor.
Şimdi kaşlarını çattığın barış isteğimiz,
En iyi niyetle dile getirmiş olsak da,
Haklı davamızı herkesçe duyuracak,
Gökler bile onu kutsayarak onaylayacak.
Numansiya topraklarına ayak basmadan önce bil ki,
Sık sık göreceksin, hem de yüreğinin istediğince,
Aşağılanmış düşmanın nasıl öfke yıldırımları savurabildiğini;
Oysa senin uyruğun ve iyi dostun olmak istemişti.
Scipio.
Söyleyeceğin başka bir şey var mı?
Birinci Elçi.
Hayır, yapacak daha çok işimiz var,
Efendim, madem sen böyle istiyorsun.
Yalvardığımız haklı barışı reddettin,
Ve biliyorum, daha iyi yanına ihanet ettin;
Elimizdeki gücü yakında göreceksin,
Sen elindeki her şeyi gösterdiğinde.
Çünkü barış üzerine gevezelik etmek çok daha kolaydır
Savaşın sıkı saflarını yarıp geçmekten.
Scipio.
Doğru söylüyorsun; şimdi açıkça göstereyim:
Barışta görüşüp savaşta komuta edebilirim.
Sunduğunuz dostluğu şimdi reddediyorum;
Ülkenizin yeminli düşmanı olarak burada kalıyorum,
Öyleyse bununla geri dönebilirsiniz.
İkinci Elçi.
Efendim, bu kararında duracak mısın?
Scipio.
Evet, kararım bu.
İkinci Elçi.
Öyleyse silah başına!
Hiçbir Numansiyalı hayır demeyecek!
Elçiler çıkar; Scipio'nun kardeşi Quintus
Fabius şöyle der:
Quintus Fabius.
Sanırım artık geride kalan gevşekliğimiz,
Aramızda böbürlenip atıp tutmanız için size cesaret vermiş;
Ama sonunda beklenen zaman geldi,
Şanımızı, sizin de düşüşünüzü göreceğiniz zaman.
Scipio.
Fabius, boş böbürlenme yakışmaz
Onur uğruna çağrıldığında yiğitçe davrananlara;
Öyleyse yatıştır tehditlerini, iyi öğüde kulak ver,
Cesaretini de savaş meydanı için sakla.
Gerçi doğrusu, bu küstah düşmanın
Bizimle gerçekten göğüs göğüse çarpışmasını istemiyorum.
Zafer için başka bir yol izleyeceğim,
Daha çabuk sonuç verecek bir yol.
Kibirlerini kırıp akıllarını şaşırtacağım,
Öfkelerini kendi içlerinde tüketmelerini sağlayacağım;
Çünkü çevrelerini derin ve geniş bir hendekle kuşatacağım,
Amansız açlık onları yere serecek.
Bu topraklar artık
Roma kanıyla. Devlet için yeterlidir
İspanyolların şimdiye dek döktüğü kan
Bu uzun, acımasız ve inatçı savaşta.
Şimdi kollarınızı başka bir işe hazırlayın,—
Bu sert toprağı kazıp eşelemek için;
Tozla çamura bulanmış hâlleriyle bize,
Düşman kanına bulanmış hâllerinden daha çok yarar sağlarlar.
Saflardaki hiç kimse bu görevden kaçınmasın,
Herkes komşusunu geçmek için gayretle çalışsın.
Subayla er birlikte çalışsın,
Rütbe ya da sınıf farkı gözetmeden.
Küreği ben alacağım; işe koyulunca
Toprağı herkes kadar ustalıkla kazacağım.
Hepiniz benim gibi yapın; ne gelirse gelsin başımıza,
Bu tasarımım hepinizin içine sinecek.
Quintus Fabius.
Ey yiğit efendim, kardeşim, komutanım,
Bu kararında tedbirli davranışını görüyoruz;
Bilgelerin gözünde budalalık olurdu,
Eşi görülmemiş bir gözü karalıkla
Silaha sarılıp şu azgın asilerin
Öfkesine ve kılıcına karşı çıkmak;
Onları içeride tutmak daha iyi sonuç verecek,
Yüreklerindeki cesareti kökünden kurutacak.
Nehri açık bir geçit bıraktığı yer dışında
Kentin çevresini tümüyle kuşatmak kolay.
Scipio.
Haydi gidelim, hemen hayata geçirelim
Az kullanılan, yeni tasarımımdaki bu planı;
Sonra güçlü Roma Senatosu'na
(Yeter ki Gökler tasarımızı gülümseyerek kutsasın,)
Bu halkın gururunu basitçe fethederek
Bütün İspanya'yı baştan başa boyun eğdireceğiz.
Bölüm etkileşimi
