Aşk Üzerine kitap kapağı

35. bölüm / 246

Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 246Şu an: Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.
  1. 1 Önsöz[1]1.575 kelime
  2. 2 İkinci Önsöz[3]181 kelime
  3. 3 Üçüncü Önsöz1.186 kelime
  4. 4 Birinci Kitap — Birinci Bölüm — Aşk üzerine.685 kelime
  5. 5 İkinci Bölüm — Aşkın doğuşu.840 kelime
  6. 6 Üçüncü Bölüm — Umut üzerine.727 kelime
  7. 7 Dördüncü Bölüm180 kelime
  8. 8 Beşinci Bölüm118 kelime
  9. 9 Altıncı Bölüm — Salzburg dalı.392 kelime
  10. 10 Yedinci Bölüm — İki cinsiyette aşkın doğuşu arasındaki farklar.379 kelime
  11. 11 Sekizinci Bölüm756 kelime
  12. 12 Dokuzuncu Bölüm31 kelime
  13. 13 Onuncu Bölüm532 kelime
  14. 14 On Birinci Bölüm196 kelime
  15. 15 On İkinci Bölüm — Billurlaşmanın devamı.343 kelime
  16. 16 On Üçüncü Bölüm — İlk adım, büyük dünya ve talihsizlikler üzerine.417 kelime
  17. 17 On Dördüncü Bölüm520 kelime
  18. 18 On Beşinci Bölüm209 kelime
  19. 19 On Altıncı Bölüm293 kelime
  20. 20 On Yedinci Bölüm — Aşkın güzelliği tahtından indirmesi.301 kelime
  21. 21 On Sekizinci Bölüm330 kelime
  22. 22 On Dokuzuncu Bölüm — Güzelliğe getirilen istisnaların devamı.759 kelime
  23. 23 Yirminci Bölüm100 kelime
  24. 24 Yirmi Birinci Bölüm — İlk görüşte.657 kelime
  25. 25 Yirmi İkinci Bölüm — Kapılıp gitmek.154 kelime
  26. 26 Yirmi Üçüncü Bölüm — Yıldırım aşkları.749 kelime
  27. 27 Xxıv. Bölüm — Bilinmeyen Bir Ülkede Yolculuk.1.312 kelime
  28. 28 Xxv. Bölüm — Tanıştırılma.425 kelime
  29. 29 Bölüm XXVI — Utanma duygusu.1.752 kelime
  30. 30 Özet.56 kelime
  31. 31 Bölüm XXVII — Bakışlar.91 kelime
  32. 32 Bölüm XXVIII — Kadın gururu.1.722 kelime
  33. 33 Xxıx. Bölüm — Kadınların cesareti.801 kelime
  34. 34 Xxx. Bölüm — Tuhaf ve kederli bir manzara.191 kelime
  35. 35 Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.1.762 kelime · Okuduğun bölüm
  36. 36 Xxxıı. Bölüm — Yakınlık Üzerine.1.268 kelime
  37. 37 Bölüm XXXIII35 kelime
  38. 38 Bölüm XXXIV — Dertleşmeler Üzerine.814 kelime
  39. 39 Bölüm XXXV — Kıskançlık Üzerine.1.263 kelime
  40. 40 Bölüm XXXVI — Kıskançlığın Devamı.569 kelime
  41. 41 Bölüm XXXVII — Roxane.430 kelime
  42. 42 Bölüm XXXVIII — Aşk gururunun incinmesi[111].1.517 kelime
  43. 43 Bölüm XXXIX — Kavgalı aşk.1.093 kelime
  44. 44 XXXIX bis. BÖLÜM — Aşka çareler.502 kelime
  45. 45 XXXIX ter. BÖLÜM433 kelime
  46. 46 İkinci Kitap — Xl. Bölüm526 kelime
  47. 47 Xlı. Bölüm — Ulusların aşkla ilişkisi. — Fransa Üzerine.901 kelime
  48. 48 Xlıı. Bölüm — Fransa’ya devam.812 kelime
  49. 49 Xlııı. Bölüm — İtalya Üzerine.747 kelime
  50. 50 Bölüm XLIV — Roma.521 kelime
  51. 51 Bölüm XLV — İngiltere Üzerine871 kelime
  52. 52 Bölüm XLVI — İngiltere Üzerine (Devamı)930 kelime
  53. 53 Bölüm XLVII — İspanya Üzerine345 kelime
  54. 54 Bölüm XLVIII — Alman Aşkı Üzerine1.229 kelime
  55. 55 Bölüm XLIX — Floransa’da Bir Gün.1.457 kelime
  56. 56 L. Bölüm — Amerika Birleşik Devletleri’nde aşk.430 kelime
  57. 57 Lı. Bölüm — Kuzeyli Barbarların 1328’de Toulouse’u fethetmesine kadar Provence’da aşk.1.271 kelime
  58. 58 Lıı. Bölüm — XII. yüzyılda Provence.1.400 kelime
  59. 59 Lııı. Bölüm — Arabistan.837 kelime
  60. 60 Parçalar — Aşk Divanı Başlıklı Bir Arap Derlemesinden Alınıp Çevrilmiştir967 kelime
  61. 61 Lıv. Bölüm — Kadınların eğitimi hakkında.1.066 kelime
  62. 62 Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.1.879 kelime
  63. 63 Lvı. Bölüm — (Devamı)1.132 kelime
  64. 64 BÖLÜM LVI bis — Evlilik Üzerine.359 kelime
  65. 65 Bölüm LVII — Erdem Denen Şey Üzerine.311 kelime
  66. 66 Bölüm LVIII — Evlilik Bakımından Avrupa’nın Durumu.890 kelime
  67. 67 İsviçre.1.082 kelime
  68. 68 Lıx. Bölüm — Werther ve Don Juan.2.461 kelime
  69. 69 Bölüm LX — Fiyaskolar (yayımlanmamış).1.102 kelime
  70. 70 Çeşitli Parçalar83 kelime
  71. 71 I8 kelime
  72. 72 II53 kelime
  73. 73 III18 kelime
  74. 74 IV23 kelime
  75. 75 V10 kelime
  76. 76 VI23 kelime
  77. 77 VII8 kelime
  78. 78 VIII16 kelime
  79. 79 IX53 kelime
  80. 80 X184 kelime
  81. 81 XI37 kelime
  82. 82 XII14 kelime
  83. 83 XIII48 kelime
  84. 84 XIV140 kelime
  85. 85 XV58 kelime
  86. 86 XVI19 kelime
  87. 87 XVII13 kelime
  88. 88 XVIII22 kelime
  89. 89 XIX28 kelime
  90. 90 XX14 kelime
  91. 91 XXI21 kelime
  92. 92 XXII21 kelime
  93. 93 XXIII37 kelime
  94. 94 XXIV59 kelime
  95. 95 XXV26 kelime
  96. 96 XXVI32 kelime
  97. 97 XXVII25 kelime
  98. 98 XXVIII30 kelime
  99. 99 XXIX27 kelime
  100. 100 XXX60 kelime
  101. 101 XXXI14 kelime
  102. 102 XXXII23 kelime
  103. 103 XXXIII17 kelime
  104. 104 XXXIV102 kelime
  105. 105 XXXV34 kelime
  106. 106 XXXVI24 kelime
  107. 107 XXXVII66 kelime
  108. 108 XXXVIII53 kelime
  109. 109 XXXIX154 kelime
  110. 110 XL60 kelime
  111. 111 XLI26 kelime
  112. 112 XLII20 kelime
  113. 113 XLIII13 kelime
  114. 114 XLIV36 kelime
  115. 115 XLVI25 kelime
  116. 116 XLVII35 kelime
  117. 117 XLVIII41 kelime
  118. 118 XLIX37 kelime
  119. 119 L17 kelime
  120. 120 LI20 kelime
  121. 121 LII — Kadın gururu.77 kelime
  122. 122 LIII25 kelime
  123. 123 LIV47 kelime
  124. 124 LV22 kelime
  125. 125 LVI68 kelime
  126. 126 LVII36 kelime
  127. 127 LVIII139 kelime
  128. 128 LIX27 kelime
  129. 129 LX59 kelime
  130. 130 LXI58 kelime
  131. 131 LXII8 kelime
  132. 132 LXIII52 kelime
  133. 133 LXIV143 kelime
  134. 134 LXV64 kelime
  135. 135 LXVI29 kelime
  136. 136 LXVII74 kelime
  137. 137 LXVIII18 kelime
  138. 138 LXIX51 kelime
  139. 139 LXX15 kelime
  140. 140 LXXI67 kelime
  141. 141 LXXII58 kelime
  142. 142 LXXIII16 kelime
  143. 143 LXXIV16 kelime
  144. 144 LXXV53 kelime
  145. 145 LXXVI30 kelime
  146. 146 Lxxvıı[228]82 kelime
  147. 147 LXXVIII35 kelime
  148. 148 LXXIX118 kelime
  149. 149 LXXX22 kelime
  150. 150 LXXXI22 kelime
  151. 151 LXXXII27 kelime
  152. 152 LXXXIII17 kelime
  153. 153 LXXXIV62 kelime
  154. 154 LXXXV25 kelime
  155. 155 LXXXVI21 kelime
  156. 156 LXXXVII43 kelime
  157. 157 LXXXVIII52 kelime
  158. 158 LXXXIX19 kelime
  159. 159 XC24 kelime
  160. 160 XCI277 kelime
  161. 161 XCII12 kelime
  162. 162 XCIII Antik aşk.1.685 kelime
  163. 163 XCIII bis.77 kelime
  164. 164 XCIV58 kelime
  165. 165 XCV56 kelime
  166. 166 XCVI179 kelime
  167. 167 XCVII79 kelime
  168. 168 XCVIII140 kelime
  169. 169 XCIX87 kelime
  170. 170 C112 kelime
  171. 171 CI — İyi niyetli adam ile Akademi mensubu arasındaki tartışma.124 kelime
  172. 172 CII93 kelime
  173. 173 CIII43 kelime
  174. 174 CIV15 kelime
  175. 175 CV10 kelime
  176. 176 CVI14 kelime
  177. 177 CVII16 kelime
  178. 178 CVIII51 kelime
  179. 179 CIX46 kelime
  180. 180 CX25 kelime
  181. 181 CXI67 kelime
  182. 182 CXII103 kelime
  183. 183 CXIII66 kelime
  184. 184 CXIV318 kelime
  185. 185 CXV11 kelime
  186. 186 CXVI21 kelime
  187. 187 CXVII63 kelime
  188. 188 CXVIII22 kelime
  189. 189 CXIX70 kelime
  190. 190 CXX48 kelime
  191. 191 CXXI — Metafizik bir düşünce.654 kelime
  192. 192 CXXII27 kelime
  193. 193 CXXIII65 kelime
  194. 194 CXXIV31 kelime
  195. 195 CXXV61 kelime
  196. 196 CXXVI24 kelime
  197. 197 CXXVII502 kelime
  198. 198 CXXVIII20 kelime
  199. 199 CXXIX110 kelime
  200. 200 CXXX30 kelime
  201. 201 CXXXI48 kelime
  202. 202 CXXXII13 kelime
  203. 203 CXXXIII44 kelime
  204. 204 CXXXIV112 kelime
  205. 205 CXXXV74 kelime
  206. 206 CXXXVI77 kelime
  207. 207 CXXXVII144 kelime
  208. 208 CXXXVIII38 kelime
  209. 209 CXXXIX20 kelime
  210. 210 CXL536 kelime
  211. 211 CXLI69 kelime
  212. 212 CXLII31 kelime
  213. 213 CXLIII — Romantik tür üzerine.64 kelime
  214. 214 CXLIV144 kelime
  215. 215 CXLV9 kelime
  216. 216 CXLVI50 kelime
  217. 217 CXLVII250 kelime
  218. 218 CXLVIII32 kelime
  219. 219 CXLIX22 kelime
  220. 220 CL35 kelime
  221. 221 CLI76 kelime
  222. 222 CLII177 kelime
  223. 223 CLIII49 kelime
  224. 224 CLIV28 kelime
  225. 225 CLV14 kelime
  226. 226 CLVI70 kelime
  227. 227 CLVII51 kelime
  228. 228 CLVIII22 kelime
  229. 229 CLIX24 kelime
  230. 230 CLX30 kelime
  231. 231 CLXI78 kelime
  232. 232 CLXII164 kelime
  233. 233 CLXIII134 kelime
  234. 234 CLXIV108 kelime
  235. 235 CLXV113 kelime
  236. 236 CLXVI318 kelime
  237. 237 CLXVII — Baba ve oğul.116 kelime
  238. 238 CLXVIII57 kelime
  239. 239 CLXIX28 kelime
  240. 240 CLXX211 kelime
  241. 241 Ek — Aşk Mahkemeleri801 kelime
  242. 242 12. Yüzyıl Aşk Yasası752 kelime
  243. 243 André Le Chapelaın Üzerine Not447 kelime
  244. 244 Salzburg Dalı[252]2.546 kelime
  245. 245 Ernestıne — Ya da — Aşkın Doğuşu — Önsöz6.697 kelime
  246. 246 Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]3.477 kelime

XXXI. BÖLÜM

Salviati’nin günlüğünden.
Yaratıcı gücümüzü bize o kızın kendisi verir.

Propertius, II, 1.

Bologna, 29 Nisan 1818.

Aşkın beni sürüklediği mutsuzluktan umutsuzluğa kapılmış, varlığıma lanet ediyorum. Hiçbir şeye hevesim yok. Hava kapalı, yağmur yağıyor; uzun bir kışın ardından bahara yükselen doğayı yeniden kedere boğan geç bir soğuk bastırdı.

Yarım maaşlı bir albay, aklı başında ve soğuk bir dost olan Schiassetti, iki saatliğine yanıma geldi. “Onu sevmekten vazgeçmelisin.” “Nasıl yapayım? Savaş tutkum geri gelsin.” “Onu tanımış olman senin için büyük talihsizlik.” Kendimi öyle bitkin ve cesaretsiz, bugün melankolinin etkisi altında öyle ezilmiş hissediyorum ki buna neredeyse katılıyorum. Dostunun beni ona kötülemesine yol açmış olabilecek nedeni birlikte arıyoruz; bulabildiğimiz tek şey şu eski Napoliten atasözü: “Aşkı da gençliği de yitiren kadın, en küçük şeye alınır.” Şurası kesin: Bu zalim kadın bana öfkeden kudurmuş durumda; bunu onun dostlarından biri söyledi. Ondan korkunç biçimde öç alabilirim; ama nefretine karşı kendimi savunacak en küçük bir olanağım yok. Schiassetti yanımdan ayrılıyor. Yağmurun altında, ne yapacağımı bilmeden dışarı çıkıyorum. İlk tanıştığımız dönemde ve onu her akşam gördüğüm zamanlarda oturduğum daire, bu salon artık çekilmez oldu. Her gravür, her eşya, onların arasında düşlediğim ve sonsuza dek yitirdiğim mutluluğu yüzüme vuruyor.

Soğuk yağmur altında sokakları arşınlıyorum; rastlantı diyebilirsem, rastlantı beni onun pencerelerinin önünden geçiriyor. Akşam karanlığı çökmüştü; gözlerim yaşlı, bakışlarım odasının penceresine dikili yürüyordum. Birden perde, meydana bakmak istercesine biraz aralandı ve hemen kapandı. Kalbimin yanında fiziksel bir kıpırtı hissettim. Ayakta duramıyordum; komşu evin revakına sığındım. Binlerce duygu içimi kaplıyor: Perdenin bu hareketine rastlantı yol açmış olabilir; ama ya onu aralayan el kendisininkiyse!

Dünyada iki mutsuzluk var: engellenmiş tutku ve tam bir boşluk.

Aşk sayesinde, iki adım ötemde, bütün dileklerimi aşan muazzam bir mutluluğun var olduğunu hissediyorum; tek bir söze, bir gülümsemeye bağlı.

Schiassetti gibi tutkudan yoksun olsaydım, kederli günlerde mutluluğu hiçbir yerde göremez, benim için var olduğundan kuşkuya düşer, spleen’e kapılırdım. Güçlü tutkulara sahip olmamak, yalnızca biraz meraklı ya da kibirli olmak gerekirdi.

Saat sabahın ikisi; perdenin o küçük hareketini gördüm. Altıda ziyaretlere gittim, gösteriye gittim; ama her yerde sessiz ve dalgın, akşamı şu soruyu düşünerek geçirdim: “Bunca öfkeden ve bu kadar temelsiz bir öfkeden sonra —sonuçta, onu incitmek mi istemiştim [dünyada niyetin mazur gösteremeyeceği ne var ki?]— bir an olsun aşk hissetti mi?”

Yukarıdakileri Petrarca’sının üzerine yazan zavallı Salviati, kısa süre sonra öldü. Schiassetti’yle benim yakın dostumuzdu; bütün düşüncelerini bilirdik. Bu denemenin kederli kısmının tamamını ondan öğrendim. İhtiyatsızlığın ete kemiğe bürünmüş hâliydi. Bununla birlikte, uğruna bunca çılgınlık yaptığı kadın, tanıdığım en ilgi çekici insandı. Schiassetti bana şöyle diyordu: “Ama bu mutsuz tutkunun Salviati’ye hiç yararı olmadığını mı sanıyorsunuz? Her şeyden önce, hayal edilebilecek en can yakıcı para sıkıntısını yaşadı. Parlak bir gençliğin ardından onu pek mütevazı bir servete indirgeyen bu sıkıntıyı, başka herhangi bir durumda öfkeden kudururdu; ama on beş günde bir bile aklına getirmiyordu.

“Dahası, bu çapta bir zihin için çok daha önemli olan şu: Bu tutku, onun hayatında aldığı ilk gerçek mantık dersiydi. Sarayda bulunmuş bir adam için tuhaf görünebilir; ama aşırı cesaretiyle açıklanabilir. Örneğin, onu hiçliğe sürükleyen *** gününü hiç gözünü kırpmadan atlattı; orada da Rusya’da olduğu gibi, olağanüstü bir şey hissetmemesine şaşırıyordu. Gerçekten de hiçbir şeyden, üstüne iki gün düşünecek kadar korkmamıştı. O kaygısızlığın yerini, iki yıldır her an cesur olmaya çalışması almıştı; o zamana kadar tehlike görmemişti.

“İhtiyatsızlıkları ve iyi niyetli yorumlara[82] duyduğu güven yüzünden, sevdiği kadını ayda yalnızca iki kez görmeye mahkûm edildiğinde, onu her gece onunla konuşurken gördük; çünkü kadın, onda hayran olduğu o soylu içtenlikle onu kabul etmişti. Madam ** ile kendisinin eşsiz iki ruha sahip olduklarına ve bir bakışta anlaşmaları gerektiğine inanıyordu. Onu suçlu gösterebilecek küçük burjuva yorumlarına kadının en ufak bir önem vermesini anlayamıyordu. Düşmanlarla çevrili bir kadına duyduğu bu güzel güvenin sonucu, kapısının yüzüne kapanması oldu.”

[82]

Kendini saf bilmenin zırhı altında.

Dante, Cehennem, XXVIII, 117.

“Madam *** söz konusu olduğunda,” diyordum, “ilkelerinizi unutuyorsunuz; ruh yüceliğine ancak son çare olarak inanmak gerekir.” “Sizce,” diye karşılık veriyordu, “dünyada onun ruhuna onunkinden daha uygun başka bir yürek var mı?” “Doğru; kayaların ufkunda öfkeli Leonore’u görmeme yol açan tutkulu yaradılışımın bedelini gerçek hayattaki bütün girişimlerimin başarısızlığıyla ödüyorum. Bu başarısızlık, sabırlı bir gayretin eksikliğinden ve anın yarattığı güçlü izlenimlerin doğurduğu ihtiyatsızlıklardan kaynaklanıyor.” Deliliğin nüansı görülüyor.

Salviati için hayat, kendisine gösterilen son görüşmenin rengini alan on beş günlük dönemlere bölünmüştü. Ama ona daha az soğuk görünen bir karşılamanın verdiği mutluluğun yoğunluğunun, sert bir karşılamanın verdiği mutsuzluğun[83] çok altında kaldığını birçok kez fark ettim. Madam *** bazen ona karşı açık sözlü davranmıyordu: Ona söylemeye cesaret edemediğim iki itiraz yalnızca bunlardı. İçine en çok işleyen ve en yakın, kıskançlıktan en uzak dostlarına bile söz etmediği acısının yanı sıra, Leonore’un sert karşılamasında dünyevi ve entrikacı ruhların açık sözlü, cömert ruhlar karşısındaki zaferini görüyordu. O zaman erdemden, hele de şandan umudunu kesiyordu. Dostlarına yalnızca tutkusunun onu sürüklediği, gerçekten kederli düşüncelerden söz ederdi; ama bunlar felsefe açısından da ilgi çekici olabilirdi. Bu tuhaf ruhu gözlemlemek merakımı uyandırıyordu; tutkulu aşka genellikle biraz Alman usulü saf insanlar[84] kapılır. Salviati ise tanıdığım en sağlam karakterli ve en zeki erkekler arasındaydı.

[83] Aşkta sık sık gözlemlediğimi sandığım bir şey var: İnsan, mutsuz olaylardan, mutlu olaylardan duyduğu mutluluktan daha fazla mutsuzluk çıkarma eğiliminde.

[84] Don Carlos, Saint-Preux, Racine’in Hippolyte’i ve Bajazet’i.

Bu sert ziyaretlerden sonra, Leonore’un katılığının haklı olduğuna ancak kendini inandırınca sakinleştiğini sanıyordum. Kadının ona kötü davranmakta haksız olabileceğini düşündüğü sürece mutsuzdu. Aşkın kibirden böylesine uzak olabileceğine asla inanmazdım.

Bize durmadan aşkı övüyordu. “Doğaüstü bir güç bana, ‘Şu saatin camını kır; Leonore üç yıl önceki gibi, sana karşı kayıtsız bir dost olsun,’ dese, doğrusu hayatımın hiçbir anında onu kıracak cesareti bulabileceğimi sanmıyorum.” Bu akıl yürütmeyi yaparken ne kadar delice davrandığını görüyordum; önceki itirazları ona sunmaya hiç cesaret edemedim.

Şöyle ekliyordu: “Luther’in reformu Orta Çağ’ın sonunda toplumu temellerinden sarsıp dünyayı akla uygun temeller üzerinde yenileyip yeniden kurdu. Cömert bir karakter de aşkla yenilenir ve yeniden güç kazanır.

“İnsan hayatın bütün çocukluklarını ancak o zaman üzerinden atar; bu devrim olmasaydı, hep bilmem ne kadar kasıntı ve teatral kalırdı. Karakterimde yücelik olmasını ancak âşık olduktan sonra öğrendim; askerî okul eğitimimizin ne kadar gülünç olduğunu düşünün.

“Napolyon’un sarayında ve Moskova’da, düzgün davransam da bir çocuktum. Görevimi yapıyordum; ama tam ve içten bir fedakârlığın ürünü olan o kahramanca sadelikten habersizdim. Örneğin, Livyus’un Romalılarının sadeliğini yüreğim ancak bir yıl önce kavradı. Eskiden onları parlak albaylarımızla karşılaştırınca soğuk bulurdum. Onların Roma’ları için yaptıklarını, ben de Leonore için yüreğimde buluyorum. Onun için bir şey yapma mutluluğuna erişseydim, ilk dileğim bunu gizlemek olurdu. Regulus’ların, Decius’ların davranışı önceden kararlaştırılmıştı; onları şaşırtmasına izin verilemezdi. Âşık olmadan önce küçüktüm; tam da bazen kendimi büyük görmeye kalkıştığım için. İçimde hissettiğim ve kendimle övündüğüm bir çaba vardı.”

“Duygular bakımından da aşka neler borçlu değiliz ki? İlk gençliğin rastlantılarından sonra yürek, başkalarına yakınlık duymaya kapanır. Ölüm ya da ayrılık çocukluk arkadaşlarını uzaklaştırdığında, insan hayatını elinde yarım arşın ölçüyle, sürekli çıkar ya da kibir hesabı yapan soğuk ortaklarla geçirmek zorunda kalır. Yavaş yavaş ruhun bütün şefkatli ve cömert yanı, beslenmediği için kısırlaşır; insan otuzuna varmadan tatlı ve nazik duygulara karşı taş kesilir. Bu kurak çölün ortasında aşk, ilk gençliktekinden bile daha bol ve daha taze bir duygu pınarı fışkırtır. O zamanlar belirsiz, çılgın ve durmadan dağılan[85] bir umut vardı; hiçbir şeye adanmışlık, kalıcı ve derin arzular yoktu. Ruh hep hafifti, yeniliğe susamıştı; dün taptığı şeyi bugün ihmal ederdi. Aşkın billurlaşmasından daha derli toplu, daha gizemli, nesnesinde daha sonsuz ve tek bir şey yoktur. O zaman yalnızca hoş şeylerin bir anlığına beğenilme hakkı vardı; şimdi sevilenle ilişkili her şey, hatta en ilgisiz nesneler bile insanı derinden etkiliyor. Leonore’un yaşadığı şehirden yüz mil uzaktaki büyük bir şehre vardığımda, utangaç ve titrek buldum kendimi. Her sokak köşesinde, Madam ***’in yakın dostu olan, ama benim tanımadığım Alviza’yla karşılaşmaktan ürperiyordum. Her şey benim için gizemli ve kutsal bir renk aldı; yaşlı bir bilginle konuşurken yüreğim çarpıyordu. Leonore’un dostunun oturduğu sokağın adını bile utanmadan duyamıyordum.

[85] Mordaunt Merton, Korsan’ın I. cildi.

“İnsan sevdiği kadının katılığında bile sonsuz bir zarafet bulur; bunu başka kadınların yanında yaşanan en pohpohlayıcı anlarda bile bulamaz. Correggio’nun tablolarındaki büyük gölgeler de böyledir: Başka ressamlarda açık tonları öne çıkarmak ve figürlere derinlik vermek için kullanılan, hoş olmayan ama gerekli geçişler olmaktan çıkar; kendi başlarına büyüleyici bir zarafet taşır ve insanı tatlı bir düş kurma hâline sürüklerler.[86]

[86] Correggio’nun adını anmışken şunu söyleyeyim: Floransa galerisi tribününde, taslak hâlindeki bir melek başında mutlu aşkın bakışını; Parma’da, İsa’nın taçlandırdığı Madonna’da ise aşkın mahcup gözlerini bulursunuz.

“Evet, hayatın yarısı, hem de en güzel yarısı, tutkuyla sevmemiş insandan gizlidir.”

Salviati’nin, ona hep şöyle diyen bilge Schiassetti’ye karşı koyabilmek için bütün diyalektik gücünü kullanması gerekiyordu: “Mutlu olmak istiyorsanız, acılardan uzak bir hayatla ve her gün küçük bir mutluluk payıyla yetinin. Büyük tutkuların piyangosundan uzak durun.” Salviati, “Öyleyse bana merakınızı verin,” diye karşılık veriyordu.

Bilge albayımızın öğütlerini izleyebilmeyi dilediği günler çok olmuştur sanırım. Biraz direniyor, başarabileceğine inanıyordu; ama bu yol gücünü bütünüyle aşıyordu. Oysa bu ruh ne büyük bir güce sahipti!

Sokakta uzaktan gördüğü, Madam ***’inkine biraz benzeyen beyaz saten bir şapka, kalbinin atışını durduruyor ve onu duvara yaslanmaya zorluyordu. En kederli anlarında bile, onunla karşılaşmanın mutluluğu bütün mutsuzlukların ve akıl yürütmelerin etkisini aşan birkaç saatlik bir sarhoşluk veriyordu.[87] Öte yandan, ölümünde[88], bu cömert ve sınırsız tutkunun iki yılının ardından karakterinde birkaç soylu alışkanlığın yerleştiği bir gerçek. En azından bu konuda kendini doğru değerlendiriyordu: Yaşasaydı ve koşullar biraz yardım etseydi, adından söz ettirirdi. Belki de aşırı sadeliği yüzünden erdemi bu dünyada fark edilmeden geçip giderdi.

[87]

Ne keder gelirse gelsin,

Sevincin bana verdiği karşılığı bastıramaz,

Onu gördüğüm o kısacık anın bana verdiği sevinci.

Romeo ve Juliet.

[88] Son gününden birkaç gün önce, bize anlattığı duyguları tam olarak dile getirme erdemi taşıyan küçük bir şiir yazdı:

SON GÜN

ANAKREONTİK ŞİİR

Elvira’ya

Bak, dere nereden geçiyor

Bir mersin ağacını yalayarak akıp gidiyor,

Orada, benim dinleneceğim yerde

Mezar taşım yükselecek,

Sevdalı serçe

Ve soylu bülbül

O gölgeli mersin ağacının içinde

Uçuşlarını dinlendirecekler.

Gel, sevgili Elvira,

Gel o mezara,

Ve sessiz lirin üzerine

Ak göğsünü yasla.

O koyu renkli taşın üstüne,

Kumrular gelecek,

Ve lirimin çevresine

Yuvayı öreceklerdi.

Ve her yıl, beni incitmeye cüret ettiğin gün,

Vefasız,

Oraya indireceğim

Göğün yıldırımını.

Dinle ölmekte olan bir adamın

Son sesini,

Bu solmuş çiçeği

Sana armağan bırakıyorum, Elvira.

Ne denli değerli olduğunu

Bütünüyle bilmelisin;

Benim olduğun gün,

Onu göğsünden çalıp almıştım.

O zaman sevginin simgesiydi,

Şimdi acının nişanı,

Yeniden göğsüne koyuyorum

Bu solmuş çiçeği.

Yüreğine kazınacak,

Yüreğin taş değilse,

Senden nasıl alındığı,

Ve sana nasıl geri verildiği.

S. Radael.

Ah, zavallı!

Nice tatlı düşünce, nice arzu

Bu adamı acı sona sürükledi!

Sarışındı, güzeldi, zarif bir görünüşü vardı;

Ama bir darbe kaşlarından birini yarmıştı[89].

Dante.

[89] Zavallı mutsuz! Onu son saatine ne çok tatlı düşünce ve ne sürekli bir arzu sürükledi. Yüzü güzel ve yumuşaktı, saçları sarıydı; yalnızca soylu bir yara izi kaşlarından birini kesiyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…