Bölümler 246Şu an: Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.
- 1 Önsöz[1]1.575 kelime
- 2 İkinci Önsöz[3]181 kelime
- 3 Üçüncü Önsöz1.186 kelime
- 4 Birinci Kitap — Birinci Bölüm — Aşk üzerine.685 kelime
- 5 İkinci Bölüm — Aşkın doğuşu.840 kelime
- 6 Üçüncü Bölüm — Umut üzerine.727 kelime
- 7 Dördüncü Bölüm180 kelime
- 8 Beşinci Bölüm118 kelime
- 9 Altıncı Bölüm — Salzburg dalı.392 kelime
- 10 Yedinci Bölüm — İki cinsiyette aşkın doğuşu arasındaki farklar.379 kelime
- 11 Sekizinci Bölüm756 kelime
- 12 Dokuzuncu Bölüm31 kelime
- 13 Onuncu Bölüm532 kelime
- 14 On Birinci Bölüm196 kelime
- 15 On İkinci Bölüm — Billurlaşmanın devamı.343 kelime
- 16 On Üçüncü Bölüm — İlk adım, büyük dünya ve talihsizlikler üzerine.417 kelime
- 17 On Dördüncü Bölüm520 kelime
- 18 On Beşinci Bölüm209 kelime
- 19 On Altıncı Bölüm293 kelime
- 20 On Yedinci Bölüm — Aşkın güzelliği tahtından indirmesi.301 kelime
- 21 On Sekizinci Bölüm330 kelime
- 22 On Dokuzuncu Bölüm — Güzelliğe getirilen istisnaların devamı.759 kelime
- 23 Yirminci Bölüm100 kelime
- 24 Yirmi Birinci Bölüm — İlk görüşte.657 kelime
- 25 Yirmi İkinci Bölüm — Kapılıp gitmek.154 kelime
- 26 Yirmi Üçüncü Bölüm — Yıldırım aşkları.749 kelime
- 27 Xxıv. Bölüm — Bilinmeyen Bir Ülkede Yolculuk.1.312 kelime
- 28 Xxv. Bölüm — Tanıştırılma.425 kelime
- 29 Bölüm XXVI — Utanma duygusu.1.752 kelime
- 30 Özet.56 kelime
- 31 Bölüm XXVII — Bakışlar.91 kelime
- 32 Bölüm XXVIII — Kadın gururu.1.722 kelime
- 33 Xxıx. Bölüm — Kadınların cesareti.801 kelime
- 34 Xxx. Bölüm — Tuhaf ve kederli bir manzara.191 kelime
- 35 Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.1.762 kelime · Okuduğun bölüm
- 36 Xxxıı. Bölüm — Yakınlık Üzerine.1.268 kelime
- 37 Bölüm XXXIII35 kelime
- 38 Bölüm XXXIV — Dertleşmeler Üzerine.814 kelime
- 39 Bölüm XXXV — Kıskançlık Üzerine.1.263 kelime
- 40 Bölüm XXXVI — Kıskançlığın Devamı.569 kelime
- 41 Bölüm XXXVII — Roxane.430 kelime
- 42 Bölüm XXXVIII — Aşk gururunun incinmesi[111].1.517 kelime
- 43 Bölüm XXXIX — Kavgalı aşk.1.093 kelime
- 44 XXXIX bis. BÖLÜM — Aşka çareler.502 kelime
- 45 XXXIX ter. BÖLÜM433 kelime
- 46 İkinci Kitap — Xl. Bölüm526 kelime
- 47 Xlı. Bölüm — Ulusların aşkla ilişkisi. — Fransa Üzerine.901 kelime
- 48 Xlıı. Bölüm — Fransa’ya devam.812 kelime
- 49 Xlııı. Bölüm — İtalya Üzerine.747 kelime
- 50 Bölüm XLIV — Roma.521 kelime
- 51 Bölüm XLV — İngiltere Üzerine871 kelime
- 52 Bölüm XLVI — İngiltere Üzerine (Devamı)930 kelime
- 53 Bölüm XLVII — İspanya Üzerine345 kelime
- 54 Bölüm XLVIII — Alman Aşkı Üzerine1.229 kelime
- 55 Bölüm XLIX — Floransa’da Bir Gün.1.457 kelime
- 56 L. Bölüm — Amerika Birleşik Devletleri’nde aşk.430 kelime
- 57 Lı. Bölüm — Kuzeyli Barbarların 1328’de Toulouse’u fethetmesine kadar Provence’da aşk.1.271 kelime
- 58 Lıı. Bölüm — XII. yüzyılda Provence.1.400 kelime
- 59 Lııı. Bölüm — Arabistan.837 kelime
- 60 Parçalar — Aşk Divanı Başlıklı Bir Arap Derlemesinden Alınıp Çevrilmiştir967 kelime
- 61 Lıv. Bölüm — Kadınların eğitimi hakkında.1.066 kelime
- 62 Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.1.879 kelime
- 63 Lvı. Bölüm — (Devamı)1.132 kelime
- 64 BÖLÜM LVI bis — Evlilik Üzerine.359 kelime
- 65 Bölüm LVII — Erdem Denen Şey Üzerine.311 kelime
- 66 Bölüm LVIII — Evlilik Bakımından Avrupa’nın Durumu.890 kelime
- 67 İsviçre.1.082 kelime
- 68 Lıx. Bölüm — Werther ve Don Juan.2.461 kelime
- 69 Bölüm LX — Fiyaskolar (yayımlanmamış).1.102 kelime
- 70 Çeşitli Parçalar83 kelime
- 71 I8 kelime
- 72 II53 kelime
- 73 III18 kelime
- 74 IV23 kelime
- 75 V10 kelime
- 76 VI23 kelime
- 77 VII8 kelime
- 78 VIII16 kelime
- 79 IX53 kelime
- 80 X184 kelime
- 81 XI37 kelime
- 82 XII14 kelime
- 83 XIII48 kelime
- 84 XIV140 kelime
- 85 XV58 kelime
- 86 XVI19 kelime
- 87 XVII13 kelime
- 88 XVIII22 kelime
- 89 XIX28 kelime
- 90 XX14 kelime
- 91 XXI21 kelime
- 92 XXII21 kelime
- 93 XXIII37 kelime
- 94 XXIV59 kelime
- 95 XXV26 kelime
- 96 XXVI32 kelime
- 97 XXVII25 kelime
- 98 XXVIII30 kelime
- 99 XXIX27 kelime
- 100 XXX60 kelime
- 101 XXXI14 kelime
- 102 XXXII23 kelime
- 103 XXXIII17 kelime
- 104 XXXIV102 kelime
- 105 XXXV34 kelime
- 106 XXXVI24 kelime
- 107 XXXVII66 kelime
- 108 XXXVIII53 kelime
- 109 XXXIX154 kelime
- 110 XL60 kelime
- 111 XLI26 kelime
- 112 XLII20 kelime
- 113 XLIII13 kelime
- 114 XLIV36 kelime
- 115 XLVI25 kelime
- 116 XLVII35 kelime
- 117 XLVIII41 kelime
- 118 XLIX37 kelime
- 119 L17 kelime
- 120 LI20 kelime
- 121 LII — Kadın gururu.77 kelime
- 122 LIII25 kelime
- 123 LIV47 kelime
- 124 LV22 kelime
- 125 LVI68 kelime
- 126 LVII36 kelime
- 127 LVIII139 kelime
- 128 LIX27 kelime
- 129 LX59 kelime
- 130 LXI58 kelime
- 131 LXII8 kelime
- 132 LXIII52 kelime
- 133 LXIV143 kelime
- 134 LXV64 kelime
- 135 LXVI29 kelime
- 136 LXVII74 kelime
- 137 LXVIII18 kelime
- 138 LXIX51 kelime
- 139 LXX15 kelime
- 140 LXXI67 kelime
- 141 LXXII58 kelime
- 142 LXXIII16 kelime
- 143 LXXIV16 kelime
- 144 LXXV53 kelime
- 145 LXXVI30 kelime
- 146 Lxxvıı[228]82 kelime
- 147 LXXVIII35 kelime
- 148 LXXIX118 kelime
- 149 LXXX22 kelime
- 150 LXXXI22 kelime
- 151 LXXXII27 kelime
- 152 LXXXIII17 kelime
- 153 LXXXIV62 kelime
- 154 LXXXV25 kelime
- 155 LXXXVI21 kelime
- 156 LXXXVII43 kelime
- 157 LXXXVIII52 kelime
- 158 LXXXIX19 kelime
- 159 XC24 kelime
- 160 XCI277 kelime
- 161 XCII12 kelime
- 162 XCIII Antik aşk.1.685 kelime
- 163 XCIII bis.77 kelime
- 164 XCIV58 kelime
- 165 XCV56 kelime
- 166 XCVI179 kelime
- 167 XCVII79 kelime
- 168 XCVIII140 kelime
- 169 XCIX87 kelime
- 170 C112 kelime
- 171 CI — İyi niyetli adam ile Akademi mensubu arasındaki tartışma.124 kelime
- 172 CII93 kelime
- 173 CIII43 kelime
- 174 CIV15 kelime
- 175 CV10 kelime
- 176 CVI14 kelime
- 177 CVII16 kelime
- 178 CVIII51 kelime
- 179 CIX46 kelime
- 180 CX25 kelime
- 181 CXI67 kelime
- 182 CXII103 kelime
- 183 CXIII66 kelime
- 184 CXIV318 kelime
- 185 CXV11 kelime
- 186 CXVI21 kelime
- 187 CXVII63 kelime
- 188 CXVIII22 kelime
- 189 CXIX70 kelime
- 190 CXX48 kelime
- 191 CXXI — Metafizik bir düşünce.654 kelime
- 192 CXXII27 kelime
- 193 CXXIII65 kelime
- 194 CXXIV31 kelime
- 195 CXXV61 kelime
- 196 CXXVI24 kelime
- 197 CXXVII502 kelime
- 198 CXXVIII20 kelime
- 199 CXXIX110 kelime
- 200 CXXX30 kelime
- 201 CXXXI48 kelime
- 202 CXXXII13 kelime
- 203 CXXXIII44 kelime
- 204 CXXXIV112 kelime
- 205 CXXXV74 kelime
- 206 CXXXVI77 kelime
- 207 CXXXVII144 kelime
- 208 CXXXVIII38 kelime
- 209 CXXXIX20 kelime
- 210 CXL536 kelime
- 211 CXLI69 kelime
- 212 CXLII31 kelime
- 213 CXLIII — Romantik tür üzerine.64 kelime
- 214 CXLIV144 kelime
- 215 CXLV9 kelime
- 216 CXLVI50 kelime
- 217 CXLVII250 kelime
- 218 CXLVIII32 kelime
- 219 CXLIX22 kelime
- 220 CL35 kelime
- 221 CLI76 kelime
- 222 CLII177 kelime
- 223 CLIII49 kelime
- 224 CLIV28 kelime
- 225 CLV14 kelime
- 226 CLVI70 kelime
- 227 CLVII51 kelime
- 228 CLVIII22 kelime
- 229 CLIX24 kelime
- 230 CLX30 kelime
- 231 CLXI78 kelime
- 232 CLXII164 kelime
- 233 CLXIII134 kelime
- 234 CLXIV108 kelime
- 235 CLXV113 kelime
- 236 CLXVI318 kelime
- 237 CLXVII — Baba ve oğul.116 kelime
- 238 CLXVIII57 kelime
- 239 CLXIX28 kelime
- 240 CLXX211 kelime
- 241 Ek — Aşk Mahkemeleri801 kelime
- 242 12. Yüzyıl Aşk Yasası752 kelime
- 243 André Le Chapelaın Üzerine Not447 kelime
- 244 Salzburg Dalı[252]2.546 kelime
- 245 Ernestıne — Ya da — Aşkın Doğuşu — Önsöz6.697 kelime
- 246 Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]3.477 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XXXI. BÖLÜM
Salviati’nin günlüğünden.
Yaratıcı gücümüzü bize o kızın kendisi verir.
Propertius, II, 1.
Bologna, 29 Nisan 1818.
Aşkın beni sürüklediği mutsuzluktan umutsuzluğa kapılmış, varlığıma lanet ediyorum. Hiçbir şeye hevesim yok. Hava kapalı, yağmur yağıyor; uzun bir kışın ardından bahara yükselen doğayı yeniden kedere boğan geç bir soğuk bastırdı.
Yarım maaşlı bir albay, aklı başında ve soğuk bir dost olan Schiassetti, iki saatliğine yanıma geldi. “Onu sevmekten vazgeçmelisin.” “Nasıl yapayım? Savaş tutkum geri gelsin.” “Onu tanımış olman senin için büyük talihsizlik.” Kendimi öyle bitkin ve cesaretsiz, bugün melankolinin etkisi altında öyle ezilmiş hissediyorum ki buna neredeyse katılıyorum. Dostunun beni ona kötülemesine yol açmış olabilecek nedeni birlikte arıyoruz; bulabildiğimiz tek şey şu eski Napoliten atasözü: “Aşkı da gençliği de yitiren kadın, en küçük şeye alınır.” Şurası kesin: Bu zalim kadın bana öfkeden kudurmuş durumda; bunu onun dostlarından biri söyledi. Ondan korkunç biçimde öç alabilirim; ama nefretine karşı kendimi savunacak en küçük bir olanağım yok. Schiassetti yanımdan ayrılıyor. Yağmurun altında, ne yapacağımı bilmeden dışarı çıkıyorum. İlk tanıştığımız dönemde ve onu her akşam gördüğüm zamanlarda oturduğum daire, bu salon artık çekilmez oldu. Her gravür, her eşya, onların arasında düşlediğim ve sonsuza dek yitirdiğim mutluluğu yüzüme vuruyor.
Soğuk yağmur altında sokakları arşınlıyorum; rastlantı diyebilirsem, rastlantı beni onun pencerelerinin önünden geçiriyor. Akşam karanlığı çökmüştü; gözlerim yaşlı, bakışlarım odasının penceresine dikili yürüyordum. Birden perde, meydana bakmak istercesine biraz aralandı ve hemen kapandı. Kalbimin yanında fiziksel bir kıpırtı hissettim. Ayakta duramıyordum; komşu evin revakına sığındım. Binlerce duygu içimi kaplıyor: Perdenin bu hareketine rastlantı yol açmış olabilir; ama ya onu aralayan el kendisininkiyse!
Dünyada iki mutsuzluk var: engellenmiş tutku ve tam bir boşluk.
Aşk sayesinde, iki adım ötemde, bütün dileklerimi aşan muazzam bir mutluluğun var olduğunu hissediyorum; tek bir söze, bir gülümsemeye bağlı.
Schiassetti gibi tutkudan yoksun olsaydım, kederli günlerde mutluluğu hiçbir yerde göremez, benim için var olduğundan kuşkuya düşer, spleen’e kapılırdım. Güçlü tutkulara sahip olmamak, yalnızca biraz meraklı ya da kibirli olmak gerekirdi.
Saat sabahın ikisi; perdenin o küçük hareketini gördüm. Altıda ziyaretlere gittim, gösteriye gittim; ama her yerde sessiz ve dalgın, akşamı şu soruyu düşünerek geçirdim: “Bunca öfkeden ve bu kadar temelsiz bir öfkeden sonra —sonuçta, onu incitmek mi istemiştim [dünyada niyetin mazur gösteremeyeceği ne var ki?]— bir an olsun aşk hissetti mi?”
Yukarıdakileri Petrarca’sının üzerine yazan zavallı Salviati, kısa süre sonra öldü. Schiassetti’yle benim yakın dostumuzdu; bütün düşüncelerini bilirdik. Bu denemenin kederli kısmının tamamını ondan öğrendim. İhtiyatsızlığın ete kemiğe bürünmüş hâliydi. Bununla birlikte, uğruna bunca çılgınlık yaptığı kadın, tanıdığım en ilgi çekici insandı. Schiassetti bana şöyle diyordu: “Ama bu mutsuz tutkunun Salviati’ye hiç yararı olmadığını mı sanıyorsunuz? Her şeyden önce, hayal edilebilecek en can yakıcı para sıkıntısını yaşadı. Parlak bir gençliğin ardından onu pek mütevazı bir servete indirgeyen bu sıkıntıyı, başka herhangi bir durumda öfkeden kudururdu; ama on beş günde bir bile aklına getirmiyordu.
“Dahası, bu çapta bir zihin için çok daha önemli olan şu: Bu tutku, onun hayatında aldığı ilk gerçek mantık dersiydi. Sarayda bulunmuş bir adam için tuhaf görünebilir; ama aşırı cesaretiyle açıklanabilir. Örneğin, onu hiçliğe sürükleyen *** gününü hiç gözünü kırpmadan atlattı; orada da Rusya’da olduğu gibi, olağanüstü bir şey hissetmemesine şaşırıyordu. Gerçekten de hiçbir şeyden, üstüne iki gün düşünecek kadar korkmamıştı. O kaygısızlığın yerini, iki yıldır her an cesur olmaya çalışması almıştı; o zamana kadar tehlike görmemişti.
“İhtiyatsızlıkları ve iyi niyetli yorumlara[82] duyduğu güven yüzünden, sevdiği kadını ayda yalnızca iki kez görmeye mahkûm edildiğinde, onu her gece onunla konuşurken gördük; çünkü kadın, onda hayran olduğu o soylu içtenlikle onu kabul etmişti. Madam ** ile kendisinin eşsiz iki ruha sahip olduklarına ve bir bakışta anlaşmaları gerektiğine inanıyordu. Onu suçlu gösterebilecek küçük burjuva yorumlarına kadının en ufak bir önem vermesini anlayamıyordu. Düşmanlarla çevrili bir kadına duyduğu bu güzel güvenin sonucu, kapısının yüzüne kapanması oldu.”
[82]
Kendini saf bilmenin zırhı altında.
Dante, Cehennem, XXVIII, 117.
“Madam *** söz konusu olduğunda,” diyordum, “ilkelerinizi unutuyorsunuz; ruh yüceliğine ancak son çare olarak inanmak gerekir.” “Sizce,” diye karşılık veriyordu, “dünyada onun ruhuna onunkinden daha uygun başka bir yürek var mı?” “Doğru; kayaların ufkunda öfkeli Leonore’u görmeme yol açan tutkulu yaradılışımın bedelini gerçek hayattaki bütün girişimlerimin başarısızlığıyla ödüyorum. Bu başarısızlık, sabırlı bir gayretin eksikliğinden ve anın yarattığı güçlü izlenimlerin doğurduğu ihtiyatsızlıklardan kaynaklanıyor.” Deliliğin nüansı görülüyor.
Salviati için hayat, kendisine gösterilen son görüşmenin rengini alan on beş günlük dönemlere bölünmüştü. Ama ona daha az soğuk görünen bir karşılamanın verdiği mutluluğun yoğunluğunun, sert bir karşılamanın verdiği mutsuzluğun[83] çok altında kaldığını birçok kez fark ettim. Madam *** bazen ona karşı açık sözlü davranmıyordu: Ona söylemeye cesaret edemediğim iki itiraz yalnızca bunlardı. İçine en çok işleyen ve en yakın, kıskançlıktan en uzak dostlarına bile söz etmediği acısının yanı sıra, Leonore’un sert karşılamasında dünyevi ve entrikacı ruhların açık sözlü, cömert ruhlar karşısındaki zaferini görüyordu. O zaman erdemden, hele de şandan umudunu kesiyordu. Dostlarına yalnızca tutkusunun onu sürüklediği, gerçekten kederli düşüncelerden söz ederdi; ama bunlar felsefe açısından da ilgi çekici olabilirdi. Bu tuhaf ruhu gözlemlemek merakımı uyandırıyordu; tutkulu aşka genellikle biraz Alman usulü saf insanlar[84] kapılır. Salviati ise tanıdığım en sağlam karakterli ve en zeki erkekler arasındaydı.
[83] Aşkta sık sık gözlemlediğimi sandığım bir şey var: İnsan, mutsuz olaylardan, mutlu olaylardan duyduğu mutluluktan daha fazla mutsuzluk çıkarma eğiliminde.
[84] Don Carlos, Saint-Preux, Racine’in Hippolyte’i ve Bajazet’i.
Bu sert ziyaretlerden sonra, Leonore’un katılığının haklı olduğuna ancak kendini inandırınca sakinleştiğini sanıyordum. Kadının ona kötü davranmakta haksız olabileceğini düşündüğü sürece mutsuzdu. Aşkın kibirden böylesine uzak olabileceğine asla inanmazdım.
Bize durmadan aşkı övüyordu. “Doğaüstü bir güç bana, ‘Şu saatin camını kır; Leonore üç yıl önceki gibi, sana karşı kayıtsız bir dost olsun,’ dese, doğrusu hayatımın hiçbir anında onu kıracak cesareti bulabileceğimi sanmıyorum.” Bu akıl yürütmeyi yaparken ne kadar delice davrandığını görüyordum; önceki itirazları ona sunmaya hiç cesaret edemedim.
Şöyle ekliyordu: “Luther’in reformu Orta Çağ’ın sonunda toplumu temellerinden sarsıp dünyayı akla uygun temeller üzerinde yenileyip yeniden kurdu. Cömert bir karakter de aşkla yenilenir ve yeniden güç kazanır.
“İnsan hayatın bütün çocukluklarını ancak o zaman üzerinden atar; bu devrim olmasaydı, hep bilmem ne kadar kasıntı ve teatral kalırdı. Karakterimde yücelik olmasını ancak âşık olduktan sonra öğrendim; askerî okul eğitimimizin ne kadar gülünç olduğunu düşünün.
“Napolyon’un sarayında ve Moskova’da, düzgün davransam da bir çocuktum. Görevimi yapıyordum; ama tam ve içten bir fedakârlığın ürünü olan o kahramanca sadelikten habersizdim. Örneğin, Livyus’un Romalılarının sadeliğini yüreğim ancak bir yıl önce kavradı. Eskiden onları parlak albaylarımızla karşılaştırınca soğuk bulurdum. Onların Roma’ları için yaptıklarını, ben de Leonore için yüreğimde buluyorum. Onun için bir şey yapma mutluluğuna erişseydim, ilk dileğim bunu gizlemek olurdu. Regulus’ların, Decius’ların davranışı önceden kararlaştırılmıştı; onları şaşırtmasına izin verilemezdi. Âşık olmadan önce küçüktüm; tam da bazen kendimi büyük görmeye kalkıştığım için. İçimde hissettiğim ve kendimle övündüğüm bir çaba vardı.”
“Duygular bakımından da aşka neler borçlu değiliz ki? İlk gençliğin rastlantılarından sonra yürek, başkalarına yakınlık duymaya kapanır. Ölüm ya da ayrılık çocukluk arkadaşlarını uzaklaştırdığında, insan hayatını elinde yarım arşın ölçüyle, sürekli çıkar ya da kibir hesabı yapan soğuk ortaklarla geçirmek zorunda kalır. Yavaş yavaş ruhun bütün şefkatli ve cömert yanı, beslenmediği için kısırlaşır; insan otuzuna varmadan tatlı ve nazik duygulara karşı taş kesilir. Bu kurak çölün ortasında aşk, ilk gençliktekinden bile daha bol ve daha taze bir duygu pınarı fışkırtır. O zamanlar belirsiz, çılgın ve durmadan dağılan[85] bir umut vardı; hiçbir şeye adanmışlık, kalıcı ve derin arzular yoktu. Ruh hep hafifti, yeniliğe susamıştı; dün taptığı şeyi bugün ihmal ederdi. Aşkın billurlaşmasından daha derli toplu, daha gizemli, nesnesinde daha sonsuz ve tek bir şey yoktur. O zaman yalnızca hoş şeylerin bir anlığına beğenilme hakkı vardı; şimdi sevilenle ilişkili her şey, hatta en ilgisiz nesneler bile insanı derinden etkiliyor. Leonore’un yaşadığı şehirden yüz mil uzaktaki büyük bir şehre vardığımda, utangaç ve titrek buldum kendimi. Her sokak köşesinde, Madam ***’in yakın dostu olan, ama benim tanımadığım Alviza’yla karşılaşmaktan ürperiyordum. Her şey benim için gizemli ve kutsal bir renk aldı; yaşlı bir bilginle konuşurken yüreğim çarpıyordu. Leonore’un dostunun oturduğu sokağın adını bile utanmadan duyamıyordum.
[85] Mordaunt Merton, Korsan’ın I. cildi.
“İnsan sevdiği kadının katılığında bile sonsuz bir zarafet bulur; bunu başka kadınların yanında yaşanan en pohpohlayıcı anlarda bile bulamaz. Correggio’nun tablolarındaki büyük gölgeler de böyledir: Başka ressamlarda açık tonları öne çıkarmak ve figürlere derinlik vermek için kullanılan, hoş olmayan ama gerekli geçişler olmaktan çıkar; kendi başlarına büyüleyici bir zarafet taşır ve insanı tatlı bir düş kurma hâline sürüklerler.[86]
[86] Correggio’nun adını anmışken şunu söyleyeyim: Floransa galerisi tribününde, taslak hâlindeki bir melek başında mutlu aşkın bakışını; Parma’da, İsa’nın taçlandırdığı Madonna’da ise aşkın mahcup gözlerini bulursunuz.
“Evet, hayatın yarısı, hem de en güzel yarısı, tutkuyla sevmemiş insandan gizlidir.”
Salviati’nin, ona hep şöyle diyen bilge Schiassetti’ye karşı koyabilmek için bütün diyalektik gücünü kullanması gerekiyordu: “Mutlu olmak istiyorsanız, acılardan uzak bir hayatla ve her gün küçük bir mutluluk payıyla yetinin. Büyük tutkuların piyangosundan uzak durun.” Salviati, “Öyleyse bana merakınızı verin,” diye karşılık veriyordu.
Bilge albayımızın öğütlerini izleyebilmeyi dilediği günler çok olmuştur sanırım. Biraz direniyor, başarabileceğine inanıyordu; ama bu yol gücünü bütünüyle aşıyordu. Oysa bu ruh ne büyük bir güce sahipti!
Sokakta uzaktan gördüğü, Madam ***’inkine biraz benzeyen beyaz saten bir şapka, kalbinin atışını durduruyor ve onu duvara yaslanmaya zorluyordu. En kederli anlarında bile, onunla karşılaşmanın mutluluğu bütün mutsuzlukların ve akıl yürütmelerin etkisini aşan birkaç saatlik bir sarhoşluk veriyordu.[87] Öte yandan, ölümünde[88], bu cömert ve sınırsız tutkunun iki yılının ardından karakterinde birkaç soylu alışkanlığın yerleştiği bir gerçek. En azından bu konuda kendini doğru değerlendiriyordu: Yaşasaydı ve koşullar biraz yardım etseydi, adından söz ettirirdi. Belki de aşırı sadeliği yüzünden erdemi bu dünyada fark edilmeden geçip giderdi.
[87]
Ne keder gelirse gelsin,
Sevincin bana verdiği karşılığı bastıramaz,
Onu gördüğüm o kısacık anın bana verdiği sevinci.
Romeo ve Juliet.
[88] Son gününden birkaç gün önce, bize anlattığı duyguları tam olarak dile getirme erdemi taşıyan küçük bir şiir yazdı:
SON GÜN
ANAKREONTİK ŞİİR
Elvira’ya
Bak, dere nereden geçiyor
Bir mersin ağacını yalayarak akıp gidiyor,
Orada, benim dinleneceğim yerde
Mezar taşım yükselecek,
Sevdalı serçe
Ve soylu bülbül
O gölgeli mersin ağacının içinde
Uçuşlarını dinlendirecekler.
Gel, sevgili Elvira,
Gel o mezara,
Ve sessiz lirin üzerine
Ak göğsünü yasla.
O koyu renkli taşın üstüne,
Kumrular gelecek,
Ve lirimin çevresine
Yuvayı öreceklerdi.
Ve her yıl, beni incitmeye cüret ettiğin gün,
Vefasız,
Oraya indireceğim
Göğün yıldırımını.
Dinle ölmekte olan bir adamın
Son sesini,
Bu solmuş çiçeği
Sana armağan bırakıyorum, Elvira.
Ne denli değerli olduğunu
Bütünüyle bilmelisin;
Benim olduğun gün,
Onu göğsünden çalıp almıştım.
O zaman sevginin simgesiydi,
Şimdi acının nişanı,
Yeniden göğsüne koyuyorum
Bu solmuş çiçeği.
Yüreğine kazınacak,
Yüreğin taş değilse,
Senden nasıl alındığı,
Ve sana nasıl geri verildiği.
S. Radael.
Ah, zavallı!
Nice tatlı düşünce, nice arzu
Bu adamı acı sona sürükledi!
Sarışındı, güzeldi, zarif bir görünüşü vardı;
Ama bir darbe kaşlarından birini yarmıştı[89].
Dante.
[89] Zavallı mutsuz! Onu son saatine ne çok tatlı düşünce ve ne sürekli bir arzu sürükledi. Yüzü güzel ve yumuşaktı, saçları sarıydı; yalnızca soylu bir yara izi kaşlarından birini kesiyordu.
Bölüm etkileşimi
