Aşk Üzerine kitap kapağı

62. bölüm / 246

Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 246Şu an: Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.
  1. 1 Önsöz[1]1.575 kelime
  2. 2 İkinci Önsöz[3]181 kelime
  3. 3 Üçüncü Önsöz1.186 kelime
  4. 4 Birinci Kitap — Birinci Bölüm — Aşk üzerine.685 kelime
  5. 5 İkinci Bölüm — Aşkın doğuşu.840 kelime
  6. 6 Üçüncü Bölüm — Umut üzerine.727 kelime
  7. 7 Dördüncü Bölüm180 kelime
  8. 8 Beşinci Bölüm118 kelime
  9. 9 Altıncı Bölüm — Salzburg dalı.392 kelime
  10. 10 Yedinci Bölüm — İki cinsiyette aşkın doğuşu arasındaki farklar.379 kelime
  11. 11 Sekizinci Bölüm756 kelime
  12. 12 Dokuzuncu Bölüm31 kelime
  13. 13 Onuncu Bölüm532 kelime
  14. 14 On Birinci Bölüm196 kelime
  15. 15 On İkinci Bölüm — Billurlaşmanın devamı.343 kelime
  16. 16 On Üçüncü Bölüm — İlk adım, büyük dünya ve talihsizlikler üzerine.417 kelime
  17. 17 On Dördüncü Bölüm520 kelime
  18. 18 On Beşinci Bölüm209 kelime
  19. 19 On Altıncı Bölüm293 kelime
  20. 20 On Yedinci Bölüm — Aşkın güzelliği tahtından indirmesi.301 kelime
  21. 21 On Sekizinci Bölüm330 kelime
  22. 22 On Dokuzuncu Bölüm — Güzelliğe getirilen istisnaların devamı.759 kelime
  23. 23 Yirminci Bölüm100 kelime
  24. 24 Yirmi Birinci Bölüm — İlk görüşte.657 kelime
  25. 25 Yirmi İkinci Bölüm — Kapılıp gitmek.154 kelime
  26. 26 Yirmi Üçüncü Bölüm — Yıldırım aşkları.749 kelime
  27. 27 Xxıv. Bölüm — Bilinmeyen Bir Ülkede Yolculuk.1.312 kelime
  28. 28 Xxv. Bölüm — Tanıştırılma.425 kelime
  29. 29 Bölüm XXVI — Utanma duygusu.1.752 kelime
  30. 30 Özet.56 kelime
  31. 31 Bölüm XXVII — Bakışlar.91 kelime
  32. 32 Bölüm XXVIII — Kadın gururu.1.722 kelime
  33. 33 Xxıx. Bölüm — Kadınların cesareti.801 kelime
  34. 34 Xxx. Bölüm — Tuhaf ve kederli bir manzara.191 kelime
  35. 35 Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.1.762 kelime
  36. 36 Xxxıı. Bölüm — Yakınlık Üzerine.1.268 kelime
  37. 37 Bölüm XXXIII35 kelime
  38. 38 Bölüm XXXIV — Dertleşmeler Üzerine.814 kelime
  39. 39 Bölüm XXXV — Kıskançlık Üzerine.1.263 kelime
  40. 40 Bölüm XXXVI — Kıskançlığın Devamı.569 kelime
  41. 41 Bölüm XXXVII — Roxane.430 kelime
  42. 42 Bölüm XXXVIII — Aşk gururunun incinmesi[111].1.517 kelime
  43. 43 Bölüm XXXIX — Kavgalı aşk.1.093 kelime
  44. 44 XXXIX bis. BÖLÜM — Aşka çareler.502 kelime
  45. 45 XXXIX ter. BÖLÜM433 kelime
  46. 46 İkinci Kitap — Xl. Bölüm526 kelime
  47. 47 Xlı. Bölüm — Ulusların aşkla ilişkisi. — Fransa Üzerine.901 kelime
  48. 48 Xlıı. Bölüm — Fransa’ya devam.812 kelime
  49. 49 Xlııı. Bölüm — İtalya Üzerine.747 kelime
  50. 50 Bölüm XLIV — Roma.521 kelime
  51. 51 Bölüm XLV — İngiltere Üzerine871 kelime
  52. 52 Bölüm XLVI — İngiltere Üzerine (Devamı)930 kelime
  53. 53 Bölüm XLVII — İspanya Üzerine345 kelime
  54. 54 Bölüm XLVIII — Alman Aşkı Üzerine1.229 kelime
  55. 55 Bölüm XLIX — Floransa’da Bir Gün.1.457 kelime
  56. 56 L. Bölüm — Amerika Birleşik Devletleri’nde aşk.430 kelime
  57. 57 Lı. Bölüm — Kuzeyli Barbarların 1328’de Toulouse’u fethetmesine kadar Provence’da aşk.1.271 kelime
  58. 58 Lıı. Bölüm — XII. yüzyılda Provence.1.400 kelime
  59. 59 Lııı. Bölüm — Arabistan.837 kelime
  60. 60 Parçalar — Aşk Divanı Başlıklı Bir Arap Derlemesinden Alınıp Çevrilmiştir967 kelime
  61. 61 Lıv. Bölüm — Kadınların eğitimi hakkında.1.066 kelime
  62. 62 Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.1.879 kelime · Okuduğun bölüm
  63. 63 Lvı. Bölüm — (Devamı)1.132 kelime
  64. 64 BÖLÜM LVI bis — Evlilik Üzerine.359 kelime
  65. 65 Bölüm LVII — Erdem Denen Şey Üzerine.311 kelime
  66. 66 Bölüm LVIII — Evlilik Bakımından Avrupa’nın Durumu.890 kelime
  67. 67 İsviçre.1.082 kelime
  68. 68 Lıx. Bölüm — Werther ve Don Juan.2.461 kelime
  69. 69 Bölüm LX — Fiyaskolar (yayımlanmamış).1.102 kelime
  70. 70 Çeşitli Parçalar83 kelime
  71. 71 I8 kelime
  72. 72 II53 kelime
  73. 73 III18 kelime
  74. 74 IV23 kelime
  75. 75 V10 kelime
  76. 76 VI23 kelime
  77. 77 VII8 kelime
  78. 78 VIII16 kelime
  79. 79 IX53 kelime
  80. 80 X184 kelime
  81. 81 XI37 kelime
  82. 82 XII14 kelime
  83. 83 XIII48 kelime
  84. 84 XIV140 kelime
  85. 85 XV58 kelime
  86. 86 XVI19 kelime
  87. 87 XVII13 kelime
  88. 88 XVIII22 kelime
  89. 89 XIX28 kelime
  90. 90 XX14 kelime
  91. 91 XXI21 kelime
  92. 92 XXII21 kelime
  93. 93 XXIII37 kelime
  94. 94 XXIV59 kelime
  95. 95 XXV26 kelime
  96. 96 XXVI32 kelime
  97. 97 XXVII25 kelime
  98. 98 XXVIII30 kelime
  99. 99 XXIX27 kelime
  100. 100 XXX60 kelime
  101. 101 XXXI14 kelime
  102. 102 XXXII23 kelime
  103. 103 XXXIII17 kelime
  104. 104 XXXIV102 kelime
  105. 105 XXXV34 kelime
  106. 106 XXXVI24 kelime
  107. 107 XXXVII66 kelime
  108. 108 XXXVIII53 kelime
  109. 109 XXXIX154 kelime
  110. 110 XL60 kelime
  111. 111 XLI26 kelime
  112. 112 XLII20 kelime
  113. 113 XLIII13 kelime
  114. 114 XLIV36 kelime
  115. 115 XLVI25 kelime
  116. 116 XLVII35 kelime
  117. 117 XLVIII41 kelime
  118. 118 XLIX37 kelime
  119. 119 L17 kelime
  120. 120 LI20 kelime
  121. 121 LII — Kadın gururu.77 kelime
  122. 122 LIII25 kelime
  123. 123 LIV47 kelime
  124. 124 LV22 kelime
  125. 125 LVI68 kelime
  126. 126 LVII36 kelime
  127. 127 LVIII139 kelime
  128. 128 LIX27 kelime
  129. 129 LX59 kelime
  130. 130 LXI58 kelime
  131. 131 LXII8 kelime
  132. 132 LXIII52 kelime
  133. 133 LXIV143 kelime
  134. 134 LXV64 kelime
  135. 135 LXVI29 kelime
  136. 136 LXVII74 kelime
  137. 137 LXVIII18 kelime
  138. 138 LXIX51 kelime
  139. 139 LXX15 kelime
  140. 140 LXXI67 kelime
  141. 141 LXXII58 kelime
  142. 142 LXXIII16 kelime
  143. 143 LXXIV16 kelime
  144. 144 LXXV53 kelime
  145. 145 LXXVI30 kelime
  146. 146 Lxxvıı[228]82 kelime
  147. 147 LXXVIII35 kelime
  148. 148 LXXIX118 kelime
  149. 149 LXXX22 kelime
  150. 150 LXXXI22 kelime
  151. 151 LXXXII27 kelime
  152. 152 LXXXIII17 kelime
  153. 153 LXXXIV62 kelime
  154. 154 LXXXV25 kelime
  155. 155 LXXXVI21 kelime
  156. 156 LXXXVII43 kelime
  157. 157 LXXXVIII52 kelime
  158. 158 LXXXIX19 kelime
  159. 159 XC24 kelime
  160. 160 XCI277 kelime
  161. 161 XCII12 kelime
  162. 162 XCIII Antik aşk.1.685 kelime
  163. 163 XCIII bis.77 kelime
  164. 164 XCIV58 kelime
  165. 165 XCV56 kelime
  166. 166 XCVI179 kelime
  167. 167 XCVII79 kelime
  168. 168 XCVIII140 kelime
  169. 169 XCIX87 kelime
  170. 170 C112 kelime
  171. 171 CI — İyi niyetli adam ile Akademi mensubu arasındaki tartışma.124 kelime
  172. 172 CII93 kelime
  173. 173 CIII43 kelime
  174. 174 CIV15 kelime
  175. 175 CV10 kelime
  176. 176 CVI14 kelime
  177. 177 CVII16 kelime
  178. 178 CVIII51 kelime
  179. 179 CIX46 kelime
  180. 180 CX25 kelime
  181. 181 CXI67 kelime
  182. 182 CXII103 kelime
  183. 183 CXIII66 kelime
  184. 184 CXIV318 kelime
  185. 185 CXV11 kelime
  186. 186 CXVI21 kelime
  187. 187 CXVII63 kelime
  188. 188 CXVIII22 kelime
  189. 189 CXIX70 kelime
  190. 190 CXX48 kelime
  191. 191 CXXI — Metafizik bir düşünce.654 kelime
  192. 192 CXXII27 kelime
  193. 193 CXXIII65 kelime
  194. 194 CXXIV31 kelime
  195. 195 CXXV61 kelime
  196. 196 CXXVI24 kelime
  197. 197 CXXVII502 kelime
  198. 198 CXXVIII20 kelime
  199. 199 CXXIX110 kelime
  200. 200 CXXX30 kelime
  201. 201 CXXXI48 kelime
  202. 202 CXXXII13 kelime
  203. 203 CXXXIII44 kelime
  204. 204 CXXXIV112 kelime
  205. 205 CXXXV74 kelime
  206. 206 CXXXVI77 kelime
  207. 207 CXXXVII144 kelime
  208. 208 CXXXVIII38 kelime
  209. 209 CXXXIX20 kelime
  210. 210 CXL536 kelime
  211. 211 CXLI69 kelime
  212. 212 CXLII31 kelime
  213. 213 CXLIII — Romantik tür üzerine.64 kelime
  214. 214 CXLIV144 kelime
  215. 215 CXLV9 kelime
  216. 216 CXLVI50 kelime
  217. 217 CXLVII250 kelime
  218. 218 CXLVIII32 kelime
  219. 219 CXLIX22 kelime
  220. 220 CL35 kelime
  221. 221 CLI76 kelime
  222. 222 CLII177 kelime
  223. 223 CLIII49 kelime
  224. 224 CLIV28 kelime
  225. 225 CLV14 kelime
  226. 226 CLVI70 kelime
  227. 227 CLVII51 kelime
  228. 228 CLVIII22 kelime
  229. 229 CLIX24 kelime
  230. 230 CLX30 kelime
  231. 231 CLXI78 kelime
  232. 232 CLXII164 kelime
  233. 233 CLXIII134 kelime
  234. 234 CLXIV108 kelime
  235. 235 CLXV113 kelime
  236. 236 CLXVI318 kelime
  237. 237 CLXVII — Baba ve oğul.116 kelime
  238. 238 CLXVIII57 kelime
  239. 239 CLXIX28 kelime
  240. 240 CLXX211 kelime
  241. 241 Ek — Aşk Mahkemeleri801 kelime
  242. 242 12. Yüzyıl Aşk Yasası752 kelime
  243. 243 André Le Chapelaın Üzerine Not447 kelime
  244. 244 Salzburg Dalı[252]2.546 kelime
  245. 245 Ernestıne — Ya da — Aşkın Doğuşu — Önsöz6.697 kelime
  246. 246 Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]3.477 kelime

LV. BÖLÜM

Kadınların eğitimine karşı itirazlar.
Ama ev işleri kadınların sorumluluğundadır. — Albayım, Mösyö S***’nin en iyi ilkelerle yetiştirilmiş dört kızı var; yani bütün gün çalışıyorlar. Ben geldiğimde Napoli’den kendilerine getirdiğim Rossini ezgilerini söylüyorlar; ayrıca Royaumont İncili’ni okuyor, tarihin sıkıcı yanını, yani kronoloji tablolarını ve Le Ragois’nın dizelerini öğreniyorlar. Coğrafyaları oldukça iyi, harika nakışlar yapıyorlar. Bu sevimli küçük kızların her biri emeğiyle günde sekiz sou kazanabilir diye düşünüyorum. Üç yüz günlük çalışma yılda dört yüz seksen frank eder; bu, öğretmenlerinden birine ödenenden az. Bu dört yüz seksen frank uğruna, insan zihninin fikir edinmeye elverişli olduğu dönemi sonsuza dek yitiriyorlar.

“Kadınlar Avrupa’da her yıl yayımlanan on ya da on iki iyi kitabı zevkle okurlarsa çocuklarıyla ilgilenmeyi yakında bırakırlar.” Bu, okyanusun kıyısına ağaç dikerek dalgalarının hareketini durdurmaktan korkmaya benzer. Eğitimin gücü bu anlamda sınırsız değildir. Üstelik dört yüz yıldır her türlü eğitime karşı aynı itiraz ileri sürülüyor. Parisli bir kadın 1820’de, Law Sistemi ile naibin zamanındaki 1720’ye kıyasla yalnızca daha erdemli olmakla kalmıyor; o dönemin en zengin vergi mülteziminin kızı bile bugünün en mütevazı avukatının kızından daha kötü eğitim almıştı.
Ev işlerinin gerekleri bundan daha mı az yerine getiriliyor? Elbette hayır. Neden? Çünkü yoksulluk, hastalık, utanç ve içgüdü insanı bunları yerine getirmeye zorlar. Bu, fazla nazikleşen bir subayın ata binme sanatını yitireceğini söylemeye benzer; oysa bu serbestliği ilk kullandığında kolunu kıracağı unutulur.

Fikir edinmek iki cinsiyette de aynı iyi ve kötü sonuçları doğurur. Övünme isteğinden yoksun kalmayız; övünmek için hiçbir nedenimiz olmasa bile. Küçük bir kasabanın burjuvalarına bakın. Hiç değilse bu isteği gerçek bir meziyete, topluma yararlı ya da hoş gelen bir meziyete dayandıralım.

Fransa’da her şeyi değiştiren devrimin peşinden sürüklenen yarım akıllılar, yirmi yıldır kadınların da bir şeyler yapabileceğini kabul etmeye başladılar; ama kadınlar cinsiyetlerine uygun uğraşlara yönelmelidir: çiçek yetiştirmek, bitki koleksiyonu hazırlamak, kanaryalara yuva yaptırmak. Bunlara masum eğlenceler deniyor.

1. Bu masum eğlenceler boş durmaktan iyidir. Bırakalım bunlarla budala kadınlar uğraşsın; tıpkı ev sahibinin kutlaması için dörtlük yazma şanını budala erkeklere bıraktığımız gibi. Ama Madam Roland’a ya da Mistress Hutchinson’a[190] zamanlarını küçük bir Bengal gülü yetiştirerek geçirmelerini önermek gerçekten içten mi?

[190] Bu hayranlık uyandıran kadınların anılarına bakınız. Başka adlar da sayabilirdim; ama kamuoyu onları tanımıyor, ayrıca yaşayan birinin meziyetini belirtmek bile mümkün değil.

Bütün bu akıl yürütme şuna indirgeniyor: İnsan kölesi için “Kötülük edemeyecek kadar budala,” diyebilmek istiyor.

Ama doğanın yasası olan ve sıradan gözlerin hiçbir zaman fark etmediği bir tür sempati yasası sayesinde, hayatınızı paylaştığınız kişinin kusurları size doğrudan verebilecekleri zararla orantılı biçimde mutluluğunuza gölge düşürmez. Karımın öfkelendiği bir anda yılda bir kez bana hançerle saldırmayı denemesini, her akşam somurtarak karşılamasına neredeyse tercih ederim.

Son olarak, birlikte yaşayan insanlar arasında mutluluk bulaşıcıdır.

Siz Champ de Mars’ta ya da Avam Kamarası’ndayken arkadaşınız sabahı Redouté’nin güzel kitabından bir gülü renklendirerek ya da Shakespeare’in bir cildini okuyarak geçirmiş olsun; eğlenceleri her iki durumda da masumdur. Yalnız, o gülün uyandırdığı fikirlerle dönüşünüzde kısa sürede sizi sıkacak, ayrıca akşam biraz daha canlı izlenimler aramak için dışarı çıkmayı isteyecektir. Shakespeare’i hakkıyla okumuşsa, tersine, sizin kadar yorulmuş, sizin kadar zevk almış olur; kolunuza girerek Vincennes Ormanı’nda baş başa yürümekten, modanın en gözde davetinde görünmekten daha çok mutlu olur. Seçkin çevrenin eğlenceleri, mutlu kadınlara göre değildir.

Cahil insanlar, kadınların eğitimine doğuştan düşmandır. Bugün vakitlerini kadınlarla geçiriyor, onlara kur yapıyor ve onlardan iyi muamele görüyorlar; kadınlar bostondan bıkarsa halleri ne olur? Biz Amerika’dan ya da Hint Adaları’ndan, yanık tenle ve altı ay kadar kabalığını koruyan bir tavırla döndüğümüzde, onların şu sözleri olmasa anlatacaklarımıza nasıl karşılık verebilirlerdi: “Bizim kadınlarımız bizden yana. Siz New York’tayken tilbury arabalarının rengi değişti; bugün zenci rengi moda.” Biz de dikkatle dinleriz, çünkü bu bilgi işe yarar. Güzel bir kadın, faytonumuzun zevksiz olduğunu düşünürse bize dönüp bakmaz.

Bu aynı budalalar, cinsiyetlerinin üstünlüğü gereği kadınlardan daha çok şey bilmeleri gerektiğine inanırlar; kadınlar bir şeyler öğrenmeye kalksa baştan aşağı mahvolurlar. Otuz yaşında bir budala, arkadaşının şatosunda on iki yaşındaki kızları görünce kendi kendine şöyle der: “On yıl sonra hayatımı onların yanında geçireceğim.” Onları yararlı bir şey öğrenirken görse nasıl feryat edeceğini, nasıl dehşete kapılacağını siz düşünün.

Erkek-kadın karışımı bir çevrenin ve sohbetin yerine, eğitimli bir kadın, fikir edinmiş ama cinsiyetinin zarafetini yitirmemişse, çağının en seçkin erkekleri arasında hayranlığa varan bir saygı göreceğinden emin olabilir.

Kadınlar erkeğin yoldaşı değil rakibi olurmuş. — Evet, aşkı bir suçla ortadan kaldırdığınız anda. Bu güzel yasa çıkana dek aşkın cazibesi ve coşkusu katlanarak artar; hepsi bu. Billurlaşmanın dayandığı zemin genişler; erkek sevdiği kadının yanında bütün fikirlerinin tadını çıkarabilir; doğanın her yanı gözlerinde yeni bir güzellik kazanır. Fikirler karakterlerin kimi özelliklerini daima yansıttığından birbirlerini daha iyi tanır, daha az düşüncesizce davranırlar; aşk daha az kör olur ve daha az mutsuzluk doğurur.

Beğenilme arzusu, utanma duygusunu, inceliği ve kadınlara özgü bütün zarafetleri her türlü eğitimin erişemeyeceği yerde tutar. Bu, bülbüllere ilkbaharda şarkı söylememeyi öğretmekten korkmaya benzer.

Kadınların zarafeti cehaletten kaynaklanmaz; köyümüzün saygın burjuva eşlerine, İngiltere’de büyük tüccarların karılarına bakın. Gösteriş, bilgiçliktir. Benim için bilgiçlik, Leroy’nun bir elbisesinden ya da Romagnesi’nin bir romansından yersizce söz etme gösterişi neyse, tatlı misyonerlerimiz hakkındaki bir tartışmada Fra Paolo’dan ve Trento Konsili’nden söz etme gösterişi de odur. Elbise ve görgü kuralları bilgiçliği, Rossini hakkında tam da söylenmesi gereken sözü söyleme zorunluluğu Parisli kadınların zarafetini öldürür. Yine de bu bulaşıcı hastalığın korkunç etkilerine karşın Fransa’nın en sevimli kadınları Paris’te değil mi? Belki de şansın zihinlerine en çok doğru ve ilginç fikir yerleştirdiği kadınlar oldukları içindir. Ben kitaplardan işte bu fikirleri istiyorum. Tracy’nin Montesquieu üzerine yorumları varken elbette onlara Grotius ya da Pufendorf okumalarını önermeyeceğim.

Kadınların inceliği, kendilerini çok erken yaşta buldukları bu tehlikeli konumdan, hayatlarını zalim ama çekici düşmanların arasında geçirme zorunluluğundan kaynaklanır.

Fransa’da servetleri sayesinde her türlü çalışmadan muaf belki elli bin kadın vardır. Ama çalışma olmadan mutluluk da olmaz. (Tutkular insanı çalışmaya, ruhun bütün enerjisini tüketen çok ağır çalışmalara bile zorlar.)

Dört çocuğu ve on bin livre yıllık geliri olan bir kadın çorap ya da kızına bir elbise örerek çalışır. Ama kendi arabası olan bir kadının nakış ya da duvar halısı işi yaparak çalıştığını kabul etmek imkânsızdır. Birkaç küçük övünme parıltısı dışında, o işe gerçekten ilgi duyması imkânsızdır; çalışmıyor demektir.

Öyleyse mutluluğu ciddi tehlikededir.

Dahası, despotun mutluluğu da tehlikededir. Çünkü iki aydır kalbi duvar halısı işi dışında hiçbir ilgiyle canlanmamış bir kadın, zevk aşkının, kibir aşkının, hatta fiziksel aşkın bile alışılmış hâline kıyasla çok büyük bir mutluluk olduğunu hissetme küstahlığını belki gösterecektir.

Bir kadın kendinden söz ettirmemelidir. — Buna yine şu yanıtı veriyorum: Okuma yazma bildiği için adı anılan hangi kadın var?

Kaderleri değişene dek kadınların, genellikle uğraştıkları ve her gün onlara kayda değer bir mutluluk payı sağlayan öğrenimlerini gizlemelerine kim engel oluyor? Arada size bir sır vereyim. İnsan bir hedef belirleyince, örneğin 1547’de Cenova’daki Fiesque komplosu hakkında açık bir fikir edinmeyi amaçlayınca, en sıkıcı kitap bile ilgi çekici olur. Bu, aşkta sevdiğiniz kişiyi az önce görmüş ilgisiz biriyle karşılaşmaya benzer. Komplodan vazgeçene kadar bu ilgi her ay ikiye katlanır.

Kadının erdemlerini sergileyeceği asıl yer bir hastanın odasıdır. — Ama kadınlarımıza iş çıksın diye ilahi iyiliğin hastalıkların sıklığını artırmasını sağlayabileceğinize güveniyor musunuz? İstisnayı kural sayarak akıl yürütüyorsunuz.

Üstelik diyorum ki bir kadın da aklı başında erkeklerin boş vakitlerini değerlendirdiği gibi her gün üç ya da dört saatlik boş vaktini değerlendirmelidir.

Kızamık olmuş bir oğlu bulunan genç bir anne, istese bile Volney’nin Suriye yolculuğunu okumaktan zevk alamazdı; tıpkı zengin banker kocasının iflas anında Malthus üzerine düşünmekten zevk alamayacağı gibi.

Zengin kadınların sıradan kadınlardan ayrılmasının tek yolu budur: ahlaki üstünlük. Böylece doğal olarak başka duygular edinilir[191].

[191] Hayran olduğu kocasına ve ailesine yarar sağlamayı reddeden Mistress Hutchinson’a bakınız; birkaç kral katilini yalancı II. Charles’ın bakanlarına ihbar ederek (II. cilt, s. 284).

Bir kadını yazar mı yapmak istiyorsunuz? — Bu, kızınıza şan hocası tutup onu Operada şarkıcı yapma tasarınızı duyurmanızla aynı şey. Bir kadın, Madam de Staël (de Launay) gibi, ancak ölümünden sonra yayımlanacak eserler yazmalıdır derim. Elli yaşından küçük bir kadının kitap yayımlaması, mutluluğunu en korkunç piyangoya yatırmasıdır; bir sevgilisi olacak kadar şanslıysa, işe onu kaybederek başlayacaktır.

Tek bir istisna görüyorum: ailesini geçindirmek ya da yetiştirmek için kitap yazan kadın. Böyle bir kadın eserlerinden söz ederken daima parasal kazancını öne çıkarmalı; örneğin bir bölük komutanına şöyle demelidir: “Mesleğiniz yılda dört bin frank kazandırıyor; ben de İngilizceden yaptığım iki çeviriyle geçen yıl iki oğlumun eğitimine üç bin beş yüz frank daha ayırabildim.”

Bunun dışında bir kadın, Baron d’Holbach ya da Madam de La Fayette gibi kitap yayımlamalı; en yakın dostları bile bunu bilmemeliydi. Kitap yayımlamak ancak genç bir kız için sakıncasız olabilir: sıradan insanlar, konumu yüzünden onu gönüllerince küçümseyebilecekleri için yeteneği dolayısıyla göklere çıkarır, hatta bu yeteneğe tutulurlar.

Fransa’da yıllık altı bin livre geliri olan pek çok erkek, hiçbir şey yayımlamayı düşünmeden edebiyatla kendilerine sürekli mutluluk sağlar; iyi bir kitap okumak onlar için en büyük zevklerden biridir. On yıl sonra zekâlarının iki katına çıktığını görürler. Genel olarak insanın zekâsı arttıkça başkalarının mutluluğuyla bağdaşmayan tutkularının azaldığını da kimse inkâr etmez[192]. Gibbon ve Schiller okuyan bir kadının oğullarının, tespih çeken ve Madam de Genlis okuyan bir kadının çocuklarından daha üstün yetenekli olacağını da kimsenin inkâr edeceğini sanmıyorum.

[192] Ayrıcalıklı sınıfın yetişmekte olan kuşağından çok şey ummamın nedeni bu. Bu bölümü okuyacak kocaların üç günlüğüne daha az despot olmasını da umuyorum.

Genç bir avukat, tüccar, doktor ya da mühendis hiçbir eğitim almadan hayata atılabilir; mesleğini uygularken her gün kendini yetiştirir. Peki karılarının saygıdeğer ve gerekli nitelikleri edinmek için ne gibi imkânları var? Evlerinin yalnızlığında saklı kalırlar; hayatın ve zorunluluğun büyük kitabı onlara kapalıdır. Kocalarının her pazartesi verdikleri üç altını aşçılarıyla bir hesabı görüşürken hep aynı biçimde harcarlar.

Despotların yararına şunu söyleyeceğim: Yirmi yaşında ve yanakları al al olan en sıradan erkek bile hiçbir şey bilmeyen bir kadın için tehlikelidir; çünkü kadın bütünüyle içgüdüleriyle hareket eder. Zeki bir kadının gözündeyse yakışıklı bir uşaktan daha fazla etki uyandırmaz.

Bugünkü eğitimin hoş yanı şu: Genç kızlara evlenir evlenmez unutmak zorunda kalacakları şeylerden başka hiçbir şey öğretilmiyor. Arpı iyi çalmak için altı yıl boyunca günde dört saat çalışmak gerekir; minyatür ya da suluboya resim yapmayı iyi öğrenmek için bunun yarısı yeter. Genç kızların çoğu katlanılabilir bir orta düzeye bile erişemez. Şu atasözü de bu yüzden ne kadar doğru: Amatör demek cahil demektir[193].

[193] Tiyatro sahnesinin dışında kalan amatörler arasında en güzel seslerin bulunduğu İtalya’da bu atasözünün tersi doğrudur.

Biraz yeteneği olan bir genç kız düşünelim: Evlendikten üç yıl sonra arpına ya da fırçalarına ayda bir kez bile el sürmez. Bunca emek verdiği bu şeyler artık ona sıkıcı gelir; ancak talih ona bir sanatçı ruhu vermişse başka. Böyle bir ruh pek ender bulunur ve ev işlerine yatkınlığı azaltır.

İşte böyle: Sözde namusluluk bahanesiyle genç kızlara, hayatta karşılaşacakları durumlarda yollarını bulmalarına yarayacak hiçbir şey öğretilmiyor; daha da kötüsü, onları güçlendirmek için bu durumlar kendilerinden saklanıyor, varlıkları inkâr ediliyor: 1. şaşkınlığın etkisi; 2. eğitimin yalan söylediği düşüncesiyle eğitime duyulan güvensizliğin etkisi[194]. İyi yetişmiş genç kızlarla aşktan söz etmek gerektiğini savunuyorum. Bugünün âdetlerinde on altı yaşındaki genç kızların aşkın varlığından habersiz olduğunu samimiyetle kim ileri sürebilir? Bu önemli ve doğru biçimde aktarması güç fikri kimden öğreniyorlar? Julie d’Étanges’ın, evdeki hizmetçi Chaillot’dan öğrendiklerinden yakınmasına bakın. Sahte namusluluğun hüküm sürdüğü bir yüzyılda Rousseau’nun sadık bir ressam olmaya cesaret edişini takdir etmek gerekir.

[194] Madam d’Épinay’a verilen eğitim (Anılar, I. cilt).

Kadınlara verilen bugünkü eğitim belki de modern Avrupa’nın en gülünç saçmalığı olduğundan, kadınlar ne kadar az eğitim alırlarsa o kadar değerli olurlar[195]. Belki de İtalya ve İspanya’da erkeklerden, hatta başka ülkelerin kadınlarından bu kadar üstün olmalarının nedeni budur.

[195] Görgü eğitimi bunun dışında. Rue Verte’deki bir salona, Saint-Martin Sokağı’ndakinden daha iyi girilir.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…