Aşk Üzerine kitap kapağı

246. bölüm / 246

Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 246Şu an: Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]
  1. 1 Önsöz[1]1.575 kelime
  2. 2 İkinci Önsöz[3]181 kelime
  3. 3 Üçüncü Önsöz1.186 kelime
  4. 4 Birinci Kitap — Birinci Bölüm — Aşk üzerine.685 kelime
  5. 5 İkinci Bölüm — Aşkın doğuşu.840 kelime
  6. 6 Üçüncü Bölüm — Umut üzerine.727 kelime
  7. 7 Dördüncü Bölüm180 kelime
  8. 8 Beşinci Bölüm118 kelime
  9. 9 Altıncı Bölüm — Salzburg dalı.392 kelime
  10. 10 Yedinci Bölüm — İki cinsiyette aşkın doğuşu arasındaki farklar.379 kelime
  11. 11 Sekizinci Bölüm756 kelime
  12. 12 Dokuzuncu Bölüm31 kelime
  13. 13 Onuncu Bölüm532 kelime
  14. 14 On Birinci Bölüm196 kelime
  15. 15 On İkinci Bölüm — Billurlaşmanın devamı.343 kelime
  16. 16 On Üçüncü Bölüm — İlk adım, büyük dünya ve talihsizlikler üzerine.417 kelime
  17. 17 On Dördüncü Bölüm520 kelime
  18. 18 On Beşinci Bölüm209 kelime
  19. 19 On Altıncı Bölüm293 kelime
  20. 20 On Yedinci Bölüm — Aşkın güzelliği tahtından indirmesi.301 kelime
  21. 21 On Sekizinci Bölüm330 kelime
  22. 22 On Dokuzuncu Bölüm — Güzelliğe getirilen istisnaların devamı.759 kelime
  23. 23 Yirminci Bölüm100 kelime
  24. 24 Yirmi Birinci Bölüm — İlk görüşte.657 kelime
  25. 25 Yirmi İkinci Bölüm — Kapılıp gitmek.154 kelime
  26. 26 Yirmi Üçüncü Bölüm — Yıldırım aşkları.749 kelime
  27. 27 Xxıv. Bölüm — Bilinmeyen Bir Ülkede Yolculuk.1.312 kelime
  28. 28 Xxv. Bölüm — Tanıştırılma.425 kelime
  29. 29 Bölüm XXVI — Utanma duygusu.1.752 kelime
  30. 30 Özet.56 kelime
  31. 31 Bölüm XXVII — Bakışlar.91 kelime
  32. 32 Bölüm XXVIII — Kadın gururu.1.722 kelime
  33. 33 Xxıx. Bölüm — Kadınların cesareti.801 kelime
  34. 34 Xxx. Bölüm — Tuhaf ve kederli bir manzara.191 kelime
  35. 35 Xxxı. Bölüm — Salviati’nin günlüğünden.1.762 kelime
  36. 36 Xxxıı. Bölüm — Yakınlık Üzerine.1.268 kelime
  37. 37 Bölüm XXXIII35 kelime
  38. 38 Bölüm XXXIV — Dertleşmeler Üzerine.814 kelime
  39. 39 Bölüm XXXV — Kıskançlık Üzerine.1.263 kelime
  40. 40 Bölüm XXXVI — Kıskançlığın Devamı.569 kelime
  41. 41 Bölüm XXXVII — Roxane.430 kelime
  42. 42 Bölüm XXXVIII — Aşk gururunun incinmesi[111].1.517 kelime
  43. 43 Bölüm XXXIX — Kavgalı aşk.1.093 kelime
  44. 44 XXXIX bis. BÖLÜM — Aşka çareler.502 kelime
  45. 45 XXXIX ter. BÖLÜM433 kelime
  46. 46 İkinci Kitap — Xl. Bölüm526 kelime
  47. 47 Xlı. Bölüm — Ulusların aşkla ilişkisi. — Fransa Üzerine.901 kelime
  48. 48 Xlıı. Bölüm — Fransa’ya devam.812 kelime
  49. 49 Xlııı. Bölüm — İtalya Üzerine.747 kelime
  50. 50 Bölüm XLIV — Roma.521 kelime
  51. 51 Bölüm XLV — İngiltere Üzerine871 kelime
  52. 52 Bölüm XLVI — İngiltere Üzerine (Devamı)930 kelime
  53. 53 Bölüm XLVII — İspanya Üzerine345 kelime
  54. 54 Bölüm XLVIII — Alman Aşkı Üzerine1.229 kelime
  55. 55 Bölüm XLIX — Floransa’da Bir Gün.1.457 kelime
  56. 56 L. Bölüm — Amerika Birleşik Devletleri’nde aşk.430 kelime
  57. 57 Lı. Bölüm — Kuzeyli Barbarların 1328’de Toulouse’u fethetmesine kadar Provence’da aşk.1.271 kelime
  58. 58 Lıı. Bölüm — XII. yüzyılda Provence.1.400 kelime
  59. 59 Lııı. Bölüm — Arabistan.837 kelime
  60. 60 Parçalar — Aşk Divanı Başlıklı Bir Arap Derlemesinden Alınıp Çevrilmiştir967 kelime
  61. 61 Lıv. Bölüm — Kadınların eğitimi hakkında.1.066 kelime
  62. 62 Lv. Bölüm — Kadınların eğitimine karşı itirazlar.1.879 kelime
  63. 63 Lvı. Bölüm — (Devamı)1.132 kelime
  64. 64 BÖLÜM LVI bis — Evlilik Üzerine.359 kelime
  65. 65 Bölüm LVII — Erdem Denen Şey Üzerine.311 kelime
  66. 66 Bölüm LVIII — Evlilik Bakımından Avrupa’nın Durumu.890 kelime
  67. 67 İsviçre.1.082 kelime
  68. 68 Lıx. Bölüm — Werther ve Don Juan.2.461 kelime
  69. 69 Bölüm LX — Fiyaskolar (yayımlanmamış).1.102 kelime
  70. 70 Çeşitli Parçalar83 kelime
  71. 71 I8 kelime
  72. 72 II53 kelime
  73. 73 III18 kelime
  74. 74 IV23 kelime
  75. 75 V10 kelime
  76. 76 VI23 kelime
  77. 77 VII8 kelime
  78. 78 VIII16 kelime
  79. 79 IX53 kelime
  80. 80 X184 kelime
  81. 81 XI37 kelime
  82. 82 XII14 kelime
  83. 83 XIII48 kelime
  84. 84 XIV140 kelime
  85. 85 XV58 kelime
  86. 86 XVI19 kelime
  87. 87 XVII13 kelime
  88. 88 XVIII22 kelime
  89. 89 XIX28 kelime
  90. 90 XX14 kelime
  91. 91 XXI21 kelime
  92. 92 XXII21 kelime
  93. 93 XXIII37 kelime
  94. 94 XXIV59 kelime
  95. 95 XXV26 kelime
  96. 96 XXVI32 kelime
  97. 97 XXVII25 kelime
  98. 98 XXVIII30 kelime
  99. 99 XXIX27 kelime
  100. 100 XXX60 kelime
  101. 101 XXXI14 kelime
  102. 102 XXXII23 kelime
  103. 103 XXXIII17 kelime
  104. 104 XXXIV102 kelime
  105. 105 XXXV34 kelime
  106. 106 XXXVI24 kelime
  107. 107 XXXVII66 kelime
  108. 108 XXXVIII53 kelime
  109. 109 XXXIX154 kelime
  110. 110 XL60 kelime
  111. 111 XLI26 kelime
  112. 112 XLII20 kelime
  113. 113 XLIII13 kelime
  114. 114 XLIV36 kelime
  115. 115 XLVI25 kelime
  116. 116 XLVII35 kelime
  117. 117 XLVIII41 kelime
  118. 118 XLIX37 kelime
  119. 119 L17 kelime
  120. 120 LI20 kelime
  121. 121 LII — Kadın gururu.77 kelime
  122. 122 LIII25 kelime
  123. 123 LIV47 kelime
  124. 124 LV22 kelime
  125. 125 LVI68 kelime
  126. 126 LVII36 kelime
  127. 127 LVIII139 kelime
  128. 128 LIX27 kelime
  129. 129 LX59 kelime
  130. 130 LXI58 kelime
  131. 131 LXII8 kelime
  132. 132 LXIII52 kelime
  133. 133 LXIV143 kelime
  134. 134 LXV64 kelime
  135. 135 LXVI29 kelime
  136. 136 LXVII74 kelime
  137. 137 LXVIII18 kelime
  138. 138 LXIX51 kelime
  139. 139 LXX15 kelime
  140. 140 LXXI67 kelime
  141. 141 LXXII58 kelime
  142. 142 LXXIII16 kelime
  143. 143 LXXIV16 kelime
  144. 144 LXXV53 kelime
  145. 145 LXXVI30 kelime
  146. 146 Lxxvıı[228]82 kelime
  147. 147 LXXVIII35 kelime
  148. 148 LXXIX118 kelime
  149. 149 LXXX22 kelime
  150. 150 LXXXI22 kelime
  151. 151 LXXXII27 kelime
  152. 152 LXXXIII17 kelime
  153. 153 LXXXIV62 kelime
  154. 154 LXXXV25 kelime
  155. 155 LXXXVI21 kelime
  156. 156 LXXXVII43 kelime
  157. 157 LXXXVIII52 kelime
  158. 158 LXXXIX19 kelime
  159. 159 XC24 kelime
  160. 160 XCI277 kelime
  161. 161 XCII12 kelime
  162. 162 XCIII Antik aşk.1.685 kelime
  163. 163 XCIII bis.77 kelime
  164. 164 XCIV58 kelime
  165. 165 XCV56 kelime
  166. 166 XCVI179 kelime
  167. 167 XCVII79 kelime
  168. 168 XCVIII140 kelime
  169. 169 XCIX87 kelime
  170. 170 C112 kelime
  171. 171 CI — İyi niyetli adam ile Akademi mensubu arasındaki tartışma.124 kelime
  172. 172 CII93 kelime
  173. 173 CIII43 kelime
  174. 174 CIV15 kelime
  175. 175 CV10 kelime
  176. 176 CVI14 kelime
  177. 177 CVII16 kelime
  178. 178 CVIII51 kelime
  179. 179 CIX46 kelime
  180. 180 CX25 kelime
  181. 181 CXI67 kelime
  182. 182 CXII103 kelime
  183. 183 CXIII66 kelime
  184. 184 CXIV318 kelime
  185. 185 CXV11 kelime
  186. 186 CXVI21 kelime
  187. 187 CXVII63 kelime
  188. 188 CXVIII22 kelime
  189. 189 CXIX70 kelime
  190. 190 CXX48 kelime
  191. 191 CXXI — Metafizik bir düşünce.654 kelime
  192. 192 CXXII27 kelime
  193. 193 CXXIII65 kelime
  194. 194 CXXIV31 kelime
  195. 195 CXXV61 kelime
  196. 196 CXXVI24 kelime
  197. 197 CXXVII502 kelime
  198. 198 CXXVIII20 kelime
  199. 199 CXXIX110 kelime
  200. 200 CXXX30 kelime
  201. 201 CXXXI48 kelime
  202. 202 CXXXII13 kelime
  203. 203 CXXXIII44 kelime
  204. 204 CXXXIV112 kelime
  205. 205 CXXXV74 kelime
  206. 206 CXXXVI77 kelime
  207. 207 CXXXVII144 kelime
  208. 208 CXXXVIII38 kelime
  209. 209 CXXXIX20 kelime
  210. 210 CXL536 kelime
  211. 211 CXLI69 kelime
  212. 212 CXLII31 kelime
  213. 213 CXLIII — Romantik tür üzerine.64 kelime
  214. 214 CXLIV144 kelime
  215. 215 CXLV9 kelime
  216. 216 CXLVI50 kelime
  217. 217 CXLVII250 kelime
  218. 218 CXLVIII32 kelime
  219. 219 CXLIX22 kelime
  220. 220 CL35 kelime
  221. 221 CLI76 kelime
  222. 222 CLII177 kelime
  223. 223 CLIII49 kelime
  224. 224 CLIV28 kelime
  225. 225 CLV14 kelime
  226. 226 CLVI70 kelime
  227. 227 CLVII51 kelime
  228. 228 CLVIII22 kelime
  229. 229 CLIX24 kelime
  230. 230 CLX30 kelime
  231. 231 CLXI78 kelime
  232. 232 CLXII164 kelime
  233. 233 CLXIII134 kelime
  234. 234 CLXIV108 kelime
  235. 235 CLXV113 kelime
  236. 236 CLXVI318 kelime
  237. 237 CLXVII — Baba ve oğul.116 kelime
  238. 238 CLXVIII57 kelime
  239. 239 CLXIX28 kelime
  240. 240 CLXX211 kelime
  241. 241 Ek — Aşk Mahkemeleri801 kelime
  242. 242 12. Yüzyıl Aşk Yasası752 kelime
  243. 243 André Le Chapelaın Üzerine Not447 kelime
  244. 244 Salzburg Dalı[252]2.546 kelime
  245. 245 Ernestıne — Ya da — Aşkın Doğuşu — Önsöz6.697 kelime
  246. 246 Örnek — Fransa’da Zengin Sınıfın Aşkı[255]3.477 kelime · Okuduğun bölüm

ÖRNEK

FRANSA’DA ZENGİN SINIFIN AŞKI[255]
[255] Bombay’da 7 Aralık 1832’de ölen bu genç ve nükteli yazar Victor Jacquemont, Beyle’e aşağıda okuyacağınız mektubu gönderdi; Beyle, temize çektirdikten sonra kopyasını V. Jacquemont’a şu notla yolladı.

Sevgili Albayım,

Bunu yeniden okurken aklınıza bir sürü küçük olayın, başka bir deyişle nüansın gelmemesi imkânsız. Bunları boş sayfanın sol tarafına ekleyin. Unuttuğum bu anlatıda insanı etkileyen bir içtenlik var. Birkaç zarif olmayan cümle de var; onları daha akıcı hâle getireceğiz. Bunun gibi elli bölümüm olsaydı Aşk’ın değeri gerçek olurdu. Gerçek bir monografi olurdu. Ahlak kurallarını dert etmeyin; o benim işim.

Eylül 1824’te önsöze dair verdiğiniz bir görüşü çok yerinde bulmuştum; [adı belirtilmeyen eserin] önsözü berbat.

Tempête.

24 Aralık 1825

Aşk vesilesiyle pek çok mektup aldım. İşte en ilginçlerinden biri.

Saint-Dizier, Haziran 1825.

Sevgili filozofum, geçen yaz Aix-en-Savoie kaplıcalarında tanıştığınız ve öyküsünü size anlatacağıma söz verdiğim genç Fransız kadının küçük kibir hesabına kibir aşkı diyebilir misiniz, pek emin değilim. Çünkü bu baştan sona, üstelik çok yavan komedide, hiçbir zaman aşkın, yani mahremiyetin mutluluğunu abartıp tutkulu düşlere dalmanın gölgesi bile olmadı.

Bundan, kitabınızı anlamadığımı sanmayın; yalnızca kötü seçilmiş bir söze itiraz ediyorum.

Aşk türünün bütün çeşitlerinde ortak bir özellik bulunmalı: bu türün özelliği, tam bir mahremiyet arzusudur. Oysa kibir aşkında bu özellik yoktur.

Fizik bilimlerinin dilindeki kusursuz kesinliğe alışmış biri, metafizik bilimlerinin dilindeki kusurlardan kolayca rahatsız olur.

Madam Félicie Féline, yirmi beş yaşında genç bir Fransız kadındır; Burgonya’da muhteşem toprakları ve sevimli bir şatosu vardır. Kendisi, bildiğiniz gibi çirkindir ama vücudu hayli biçimlidir (sinirli-lenfatik mizaç). Aptallıktan fersah fersah uzaktır ama kuşkusuz zekâsı yoktur; hayatında güçlü ya da nükteli bir fikir ortaya atmamıştır. Zeki bir anne tarafından ve son derece seçkin bir çevrede yetiştirildiği için zihninde epey hüner vardır; başkalarının sözlerini kusursuzca, sanki kendine aitmiş gibi şaşırtıcı bir tavırla tekrarlar. Tekrarlarken, o sözleri kendisi bulmuş gibi gösteren hafif şaşkınlığı bile taklit eder. Böylece onu seyrek görenler ya da sık görüp de dar kafalı olanlar, onu büyüleyici ve çok zeki biri sanır.

Müzikte de tam konuşmadakiyle aynı türden bir yeteneği vardır. On yedi yaşında piyanoyu kusursuz çalardı; sekiz frank karşılığında ders verecek kadar iyi (gerçi ders vermez, çünkü maddi durumu çok iyidir). Rossini’nin yeni bir operasını gördüğünde, ertesi gün piyanonun başında en az yarısını hatırlar. Doğuştan son derece müzik kulağı vardır; en zor partisyonları bile ilk görüşte, büyük bir ifadeyle çalar. Bu tür bir kolaylığa sahip olduğu hâlde zor şeyleri anlamaz; bu, okumalarında da müzikte de böyledir. Madam Gherardi, iki ayda, eminim, Berzelius’un kimyasal oranlar kuramını anlardı. Madam Féline ise Say’ın ilk bölümlerinden birini ya da sürekli kesirler kuramını anlamaktan acizdir.

Almanya’nın çok ünlü bir armoni hocasından ders almaya başladı; tek kelimesini bile anlamadı.

Redouté’den birkaç ders almış olması sayesinde kimi açılardan hocasının yeteneğini aşar. Gülleri, o sanatçınınkilerden bile daha hafiftir. Yıllarca renkleriyle oyalanışını gördüm; sergidekiler dışında hiçbir tabloya bakmadı. Çiçek resmetmeyi öğrenirken, İtalyan resminin başyapıtları hâlâ elimizin altındayken bile onları görmeye gitmek aklına hiç gelmedi. Bir manzaradaki perspektifi ya da ışık-gölgeyi (chiaroscuro) anlamaz.

Zihnin zor şeyleri kavramaktaki bu beceriksizliği, Fransız kadınının bir özelliğidir; bir şey zorlaşınca onu sıkıcı bulur ve bırakır.

Bu yüzden Aşk kitabınız onların arasında hiçbir zaman tutmayacak. Anekdotları okuyup sonuçları atlayacak, sonra da atladıkları her şeye gülecekler. Bütün bunları gelecek zamanla anlattığım için ne kadar nazik olduğumu görüyorsunuz.

Madam Féline on sekiz yaşında bir çıkar evliliği yaptı. Otuz yaşında, biraz lenfatik ve sanguin, safravi mizaçtan ve sinirlilikten tümüyle uzak, iyi, yumuşak huylu, sakin ve çok aptal bir genç adamla evlendi. Zekâdan böylesine bütünüyle yoksun başka bir erkek tanımıyorum. Yine de kocası, onu tanıdığım École polytechnique’teki öğreniminde büyük başarı göstermişti; Félicie’nin yetiştiği çevrede yeteneğini öyle bir övmüşlerdi ki her şeye yayılan aptallığını, yalnızca maden ocaklarını ve dökümhanelerini üstün bir ustalıkla işletme yeteneği dışında, ondan gizlemişlerdi.

Kocası elinden geldiğince gönlünü aldı; burada bu, çok iyi demek. Ama hiçbir şeyin etkilemediği buz gibi birine çatmıştı. Kocaların en kayıtsız kızlarda bile genellikle uyandırdığı o şefkatli minnet, onda sekiz gün bile sürmedi.

Onunla böyle yaşarken, baş başa kaldığında karşısına bir aptal çıkardıklarını kısa sürede fark etti; daha da korkuncu, bu adamın kimi zaman toplum içinde gülünç duruma düşen bir aptal olmasıydı. Bunun, çok zengin bir erkekle evlenmiş olmanın ve kocasının meziyetlerine dair sık sık iltifat almanın verdiği hazzı fazlasıyla gölgelediğini düşündü.

Bunun üzerine kocasından soğudu.

Onun kadar iyi bir aileden gelmeyen kocası, dük gibi davrandığını sandı. Hemen ondan uzaklaştı. Ama aşırı meşgul, pek seçici olmayan bir adam olduğundan ve ustabaşının hesabını yeniden okumakla bir makineyi denemek arasında karısının yanında bulunmaktan daha elverişli bir şey olmadığından, ara sıra ona biraz kur yapmaya çalışırdı. Bunu bir başkasının, örneğin benim önümde yaptığında, beceriksizliği, bayağılığı ve zevksizliği öyle belirgindi ki karısının ondan soğuması tiksintiye dönüşürdü.

Bana başka bir kadının yanında böyle şeyler söyleyip yapsaydı, onu tokatlarla susturmayı düşünürdüm sanırım. Ama Félicie’nin ruhu öylesine kuruydu, gerçek duyarlılıktan öylesine bütünüyle yoksundu; kibri de beni o kadar sık sabrımdan ediyordu ki kocası yüzünden bu kibrinden ötürü acı çektiğini gördüğümde yalnızca biraz acıyıp uzaklaşmakla yetinirdim.

Evlilikleri birkaç yıl böyle sürdü (Félicie’nin hiç çocuğu olmadı). Bu sırada kocası, Paris’te iyi bir çevrede yaşarken (Burgonya’daki ocaklarında yazın yalnızca altı hafta geçirirdi) o çevrenin havasını benimsedi ve çok daha iyi biri oldu. Aptallığı sürse de neredeyse bütünüyle gülünç olmaktan çıktı; mesleğinde büyük başarılar kazanmaya devam etti. Bunu, sonradan yaptığı büyük satın almalardan ve ulusal sanayi ürünleri sergisine dair jüri raporundan anlamış olabilirsiniz.

Karısı tarafından defalarca geri çevrilen Mösyö Féline, beş altı kez ona biraz âşık olduğuna, hem de içtenlikle, inanmayı aklına koydu. Félicie ona yüz vermiyordu. O dönemde Félicie’nin cilvesi, toplum içinde ona güzel sözler söylemek, baş başa kaldıklarında ise ona naz etmek için bahaneler bulmaktı. Böylece kocasının arzusunu artırıyor; ona lütfedip izin verdiğinde… kocası döşemecilerin, Leroy’nun ve Corcelet’nin bütün faturalarını ödüyor, üstelik saçma sapan harcamalarını yine de çok ölçülü buluyordu.

İlk iki üç yıl boyunca, yirmi ya da yirmi bir yaşına dek, Félicie hazzı yalnızca şu kibirlerini tatmin etmekte aramıştı:

«Çevresindeki bütün genç kadınlardan daha güzel elbiseler giymek.

«Daha iyi yemekler vermek.

«Piyano çaldığında onlardan daha çok iltifat almak.

«Onlardan daha zeki görünmek.»

Yirmi bir yaşında, duygulara ilişkin kibir başladı.

Ateist bir anne ve ateist filozoflardan oluşan bir çevre tarafından yetiştirilmişti. Evlendiği gün, hem de istemeden, yalnızca bir kez kiliseye gitmişti. Evliliğinden sonra çeşit çeşit kitap okudu. Rousseau ve Madam de Staël’in kitapları eline geçti: bu, hayatında bir dönüm noktasıdır ve bu kitapların ne kadar tehlikeli olduğunu kanıtlar.

Önce Émile’i okudu; ardından tanıdığı bütün genç kadınları zihinsel açıdan küçümseme hakkı olduğuna inandı. Savoylu papazın metafiziğinden tek kelime anlamadığını özellikle belirtelim.

Ama Rousseau’nun cümleleri çok işlenmiş, incelikli ve akılda tutması çok güçtür. Dinsiz bir çevrede, Siyam Kralı’ndan söz edildiği kadar bile bu konuların açılmadığı bir ortamda, etki bırakmak için ara sıra hafifçe dindar görünmeyi yeterli buluyordu.

Corinne’i okudu; en çok okuduğu kitap budur. Cümleler etki yaratmak için yazılmıştır ve kolayca akılda kalır. Birçoğunu zihnine yerleştirdi. Akşamları salonunda genç ve biraz aptal erkekleri seçer, haberleri bile olmadan, sabah ezberlediği dersi onlara düzgünce tekrarlardı.

Bazıları bu oyuna geldi; onun tutkuya açık biri olduğunu sandılar ve ona ilgi gösterdiler.

Ne var ki salondan oraya yalnızca en bayağı ve en budala insanları getirmişti; diğerlerinin onunla biraz alay etmediğinden pek emin değildi. İşleri yüzünden sürekli evden uzak kalan ve zaten iyi yürekli biri olan kocası, “Ne olmuş yani, bana ne?” dercesine, bu zihinsel cilveleri ya fark etmiyor ya da hiç umursamıyordu.

Félicie La Nouvelle Héloïse’i okudu. O zaman ruhunda duyarlılık hazineleri bulunduğunu düşündü; bu sırrını annesine ve ona babalık etmiş yaşlı bir amcasına açtı. İkisi de ona çocukmuş gibi güldüler. Buna rağmen, bir sevgili olmadan ve Saint-Preux tarzında bir sevgili olmadan yaşanamayacağına inanmaktan vazgeçmedi.

Çevresinde tuhaf sayılabilecek genç bir İsveçli vardı. Üniversiteden çıkar çıkmaz, henüz on sekiz yaşındayken 1812 seferinde birkaç parlak başarı kazandı ve ülkesinin milislerinde yüksek bir rütbeye yükseldi; ardından Amerika’ya gitti ve altı ay Kızılderililerin arasında yaşadı. Ne aptaldır ne de zeki; ama güçlü bir karakteri, erdem ve yücelik bakımından birkaç üstün yanı vardır. Ayrıca tanıdığım en lenfatik adamdır. Yüzü epey yakışıklıdır, tavırları sade ama olağanüstü ciddidir. Bu yüzden çevresindekiler ona büyük saygı ve hürmet gösterir.

Félicie kendi kendine şöyle dedi: «Sevgilimmiş gibi göstermem gereken adam işte bu. Hepsinin en soğuğu olduğuna göre, tutkusuyla bana en büyük onuru kazandıracak kişi de odur.»

İsveçli Weilberg, ailenin yakın dostuydu. Beş yıl önce, yazın, onunla ve kocasıyla bir gezi düzenlendi.

Ahlak kuralları son derece katı biri olduğu ve özellikle Félicie’ye hiç âşık olmadığı için, onu olduğu gibi, çok çirkin görüyordu. Üstelik yola çıkarken kendisine biçilen rolü de kimse söylememişti. Bu havalardan sıkılan ve karısını memnun etmek için çıkılan geziden kendisi için de yarar sağlamak isteyen kocası, bir yere varır varmaz onu orada bırakıyor; fabrikaları dolaşmaya, tesisleri ve madenleri gezmeye gidiyor, Weilberg’e de «Gustave, karım size emanet,» diyordu.

Weilberg Fransızcayı çok kötü konuşuyordu; Rousseau’yu da Madam de Staël’i de hiç okumamıştı. Félicie için harika bir durumdu bu.

Küçük kadın, kocasını canını sıkarak başından savmak ve sürekli baş başa kaldığı iyi yürekli genç adamın acımasını kazanmak için hastalığını pek güzel oynadı. Onu kendi lehine yumuşatmak için kocasına duyduğu aşktan, kocasının bu aşka pek karşılık vermemesinden duyduğu üzüntüden söz etti.

Bu sözler Weilberg’i eğlendirmiyordu; yalnızca nezaketen dinliyordu. Félicie işlerin ilerlediğini sandı ve aralarında var olan uyumdan söz etti. Gustave şapkasını alıp yürüyüşe çıktı.

Döndüğünde ona kızdı; basit bir iyi niyet sözünü aşk ilanının başlangıcı sayarak kendisine hakaret ettiğini söyledi.

Gece arabayla yol alırlarken başını, nezaketen buna katlanan Gustave’in omzuna yaslardı.

İki ay böyle gezdiler; çok para harcadılar ve daha da çok sıkıldılar.

Döndüklerinde Félicie bütün alışkanlıklarını değiştirdi. Duyuru mektupları gönderebilseydi, bütün dostlarına ve tanıdıklarına İsveçli Mösyö Weilberg’e şiddetle âşık olduğunu, onun da sevgilisi olduğunu duyururdu.

Artık balolar yok, süslü kıyafetler yoktu: eski dostlarını ihmal ediyor, eski tanıdıklarına kabalık ediyordu. Sonunda, bu Mösyö Weilberg’i, on sekiz yaşında İsveç milislerinde albay olan bu Kızılderili yabanılını derinden sevdiğine ve adamın kendisine delicesine âşık olduğuna herkesi inandırmak için bütün zevklerinden vazgeçmeye kalkıştı.

Varır varmaz o gün annesine bunu bildirdi. Ona göre annesi, sevmediği bir adamla evlenmesine yol açarak suç işlemişti; şimdi seçtiği ve taparcasına sevdiği adama duyduğu aşkı elinden geldiğince desteklemeliydi. Kocasını, Weilberg’i adeta evine yerleşmeye ikna etmeliydi. Weilberg’i sürekli evinde göremezse onu otelinde ziyaret etmekle tehdit etti.

Annesi, aptal gibi, bunlara inandı ve damadının yanında öyle çabaladı ki Weilberg’in onunkinden başka gidecek evi kalmadı. Charles durmadan onu davet ediyor, annesi de öyle çok nezaket gösterip öyle hevesle ağırlıyordu ki zavallı genç adam kendisinden ne istendiğini anlamadan, kendisini bu kadar iyi karşılayan insanları gücendirmekten çok korktuğu için hiçbir şeyi reddetmeye cesaret edemiyordu.

Bildiğiniz gibi kadınlar istedikleri zaman ağlar.

Bir gün Félicie’nin evinde yalnızdım; ağlamaya başladı, elimi sıkarak şöyle dedi: «Ah, sevgili Goncelin’im, sezgili dostluğunuz yüreğimi çok iyi anlamış! Eskiden Weilberg’le aranız iyiydi; gezimizden beri değiştin, ona kin besliyor gibisin.» (Hiç de öyle görünmüyordum. Ne olup bittiğini biliyordum.) «Dostum, eskiden mutlu değildim… Ancak o zamandan beri… Charles’ın yolculuk sırasında yaptığı bütün barbarlıkları bir bilsen! Gustave’i daha iyi tanısan! Bana nasıl dokunaklı bir ilgi gösterdiğini, nasıl şefkatli davrandığını bilsen!… Dayanabilir miydim?… Görünüşte bu kadar soğuk olan adamın nasıl ateşli bir ruhu, korkunç tutkuları olduğunu bilsen! Hayır dostum, beni küçümsemezdin!… Ah, ne yazık ki bir şeylerin eksik olduğunu hissediyorum… Bu mutluluk temiz değil… Charles’a karşı ne borçlu olduğumu biliyorum. Ama dostum! Birinin sürekli kayıtsızlığı ve hor görmesi, ötekinin ilgisi ve sevgisi… Yolculukta birlikte yaşamanın getirdiği bu mecburi yakınlık… Bunca tehlike!… Bunca aşka dayanabilir miydim! Hem onun şiddetine dayanabilir miydim?» vesaire, vesaire, vesaire.

İşte Yusuf kadar namuslu zavallı Weilberg, arkadaşının karısına tecavüz etmekle suçlandı; üstelik buna inanmak gerekiyor, çünkü bunu kendisi söylüyor: tanıdığım iki kişiye bununla övündü, kim bilir tanımadığım başkalarına da anlatmıştır.

Yukarıdaki itiraf, bana söylediklerine çok benziyor; kullandığı sözleri hâlâ hatırlıyorum. Birkaç gün sonra aynı sırrı paylaştığı kişilerden biriyle karşılaştım. Ondan söylenenleri hatırlamaya çalışmasını rica ettim; duyduğum anlatımı kelimesi kelimesine tekrarladı, ben de buna güldüm.

İtirafının ardından Félicie elimi tutup ketumluğuma güvendiğini söyledi; Weilberg’le eskisi gibi davranmamı ve hiçbir şey fark etmemiş gibi yapmamı istedi. «Bu yüce adamın yabanıl erdemi onu korkutuyordu.» Weilberg yanından ayrıldığında onu bir daha görememekten korkuyordu; ansızın bir karar alıp birden İsveç’e dönmek üzere gemiye binmesinden kaygılanıyordu. Ben de konuşmamız üzerine ona en dokunulmaz gizlilik sözü verdim.

Yine de ailenin bütün dostları, zavallı Weilberg’in neredeyse konuk edildiği, kocasının ona binlerce iyilikte bulunduğu ve o güne dek namuslu yaşamış bir kadını baştan çıkarmasını yakışıksız buluyordu. Ona oynatıldığı budalaca rolü haber verdim. Öğüt için bana teşekkür ederek sarıldı ve o eve bir daha adım atmayacağını söyledi. Yolculuğun nasıl geçtiğini de o zaman bana anlattı.

Daha önce sürekli evinde yemek yiyen Weilberg’den birkaç gün ayrı kalan Félicie çaresizliğe kapılmış gibi yaptı. Kocasının bu erdemli adamı kovmasının büyük bir haksızlık olduğunu söyledi. (Bana ve iki kişiye, bu erdemli adamın Schwarzwald’da, bir köknarın dibindeki yosunların üzerinde kendisine tecavüz ettiğini söylemişti; bu işin usulüne göre böyle yapılması gerekiyormuş.) Annesinin, ona suç ortaklığı ettikten sonra erdemli sevgilisini elinden aldığını da kibar sözlerle belirtti. (Annesi, altmış yaşında zavallı yaşlı bir kadın; yirmi yıldır hiçbir şeyi düşünmüyor.) Çok usta bir bıçakçıya, Şam işi çelikten ağızlı bir hançer yaptırdı; bir gün akşam yemeğinin ortasında getirtti. Kırk franka ödediğini gördüm; hepimizin önünde, İspanyol mumu kutusunun yanındaki yazı dolabına onu özenle kaldırdı. Bir düzine eczacı çırağı da birer küçük afyon şurubu şişesi getirdi; hepsi bir araya gelince epey büyük bir miktar ediyordu. Şişeleri tuvalet masasına kaldırdı.

Ertesi gün annesine, Gustave’i geri getirtmezse afyonla zehirleneceğini ve özellikle yaptırdığı hançerle kendini öldüreceğini bildirdi.

Weilberg’in aşkı konusunda gerçeği bilen ve skandaldan korkan annesi onun yanına gitti. Kızının aklını yitirdiğini; kendisini çok âşıkmış gibi gösterdiğini, onun da kendisine âşık olduğunu söylediğini ve dönmezse kendini öldürmekle tehdit ettiğini anlattı. «Onun evine dönün, iyice aşağılayın; sizden nefret eder, sonra da bir daha geri dönmezsiniz,» dedi.

Weilberg iyi yürekli bir adamdı; kendisine böyle yalvarmaya gelen yaşlı kadına acıdı ve kadının korktuğu skandalı önlemek için bu tatsız komediye katılmayı kabul etti.

Böylece Weilberg yeniden geldi. Genç kadın ona hiçbir şeyden söz etmedi; yalnızca beş gün boyunca ortalıkta görünmemesi üzerine tatlı sitemlerde bulundu. İkisi baş başayken ona aşktan söz etmeye cesaret edemezdi; çünkü bir gün, yola çıkmak üzere şapkasını alıp giderken tam bir aşk ilanına başlayacağı sırada çekip gitmişti. Weilberg müziği severdi; genç kadın zaman geçirmek için piyano çalar, olağanüstü güzel çaldığı için Weilberg de onu dinlemekten hoşlanırdı. Başkalarının yanındaysa her şey farklıydı: yalnızca aşktan söz ederdi; ama bunu büyük bir ustalıkla yaptığını kabul etmek gerek. Neyse ki Fransızcayı iyi bilmediğinden, oradakilerin hepsine onun sevgilisi olduğunu duyurmanın, kendisinin anlamasını önlemenin bir yolunu buluyordu.

Evin bütün dostları bu komediden haberdardı, ama tanıdıklar henüz bilmiyordu. Aralarında Mösyö Weilberg’in davranışının alçaklığı yine konuşulmaya başlandı; o da yeniden çekip gitti ve bir daha gelmek istemedi.

Félicie yatağa girdi ve annesine kendini açlıktan öldüreceğini bildirdi. Yalnızca çay içmeye başladı; akşam yemeği saati için yataktan kalkıyor, ama kesinlikle hiçbir şey yemiyordu.

Bu rejimi altı gün sürdürdükten sonra ağır biçimde rahatsızlandı; doktorlar çağrıldı. Kendini zehirlediğini, kimseden yardım kabul etmeyeceğini, her şeyin boşuna olduğunu söyledi. Annesi, iki dostu ve doktorlar yanındaydı; kalbini kendisine yabancılaştırdıkları Mösyö Weilberg uğruna ölmekte olduğunu söyledi. Ayrıca, neyse ki bütün bunlardan habersiz olan zavallı kocasına bu acı sırrın söylenmemesi için yalvardı, vesaire, vesaire.

Yine de bir ilaç almaya razı oldu; ona kusturucu verdiler. Altı gündür yalnızca çayla yaşayan Félicie, üç dört libre çikolata çıkardı. Hastalığı, zehirlenmesi dedikleri şey korkunç bir hazımsızlıktan ibaretti. Bunu önceden söylemiştim.

Annesini duygulandırmak ve Weilberg’i yeniden eve getirecek yeni girişimlerde bulunmaya yöneltmek için ne uyduracağını bilemeyince, her şeyi Charles’a anlatmakla tehdit etti. Karısının her sözüne inanacak olan kocası onu hiç kuşkusuz orada bırakıp giderdi. Böyle bir skandal ihtimali bulunduğundan annesi iyi yürekli Gustave’e yeniden başvurdu; Gustave de tekrar gelmeyi kabul etti. O sıralar Gustave’le sık sık görüşüyorduk; birlikte bir çalışma yapıyorduk. Benden hoşlanmaya başlamıştı; görmekten en çok hoşlandığı Fransız hemen hemen bendim. Günün bir bölümünü birlikte geçiriyor, o bana İsveççe öğretiyordu. Ben de ona betimleyici geometriyi ve diferansiyel hesabı gösteriyordum; matematiğe tutkuyla bağlanmıştı ve sık sık, École polytechnique’te öğrendiklerime dair epey eski anılarımı kitaplarımızın başında tazelememi sağlıyordu. Sonra kemanımı alıyordum; benden çok daha hoşgörülü olan o da beni saatlerce dinlemekten hoşlanıyordu.

Félicie, Weilberg’i kendine çekmenin bir yolu olduğunu bildiğinden, sürekli evinde bulunayım diye bana kur yaptı. Bir sabah, üçümüz onun evinde kahvaltı ederken Gustave’e, benim önümde aşkını göstermeye kalktı; onunla, tam bir yakınlık içinde yaşayan insanların samimiyetini sergiledi. Gustave önce anlamadı; ama sonunda öyle açık etti ki anlamamak mümkün değildi. Bana baktı, güldü ve hiç kımıldamadan lokmasını yuttu. Félicie’nin giyinmesine yardım edilmesi önerildi. Gustave ona kaba bir sesle, «Tanrı aşkına, giyinmen için bir hizmetçin var ya!» dedi. Félicie kulağıma eğilip fısıldadı: «Ne kadar ince düşünceli, görüyor musunuz? Sizin yanınızda fularımı yeniden iğnelemeyeceğinden emindim.»

Yine de, sözde sevgilisinin inceliğinden ve ölçülülüğünden bana anlattığı kadar hoşnut değildi. Hatırlıyorum, Paskalya pazarıydı. Kahvaltıyı bitirip yalnızca çay içerken uşağına, «Paul, hizmetçime bana gerek olmadığını söyle; bu fırsattan yararlanıp ayine gitsin,» dedi.

Çay içmeye devam ettik. Uşak artık içeri girmeyince Félicie ateşin yanına iyice yaklaştı. «Çok üşüyorum,» dedi ve elini Weilberg’e uzatarak, «Ateşim yok mu?» diye sordu. «Vallahi anlamam; ama işte Goncelin, kır evinde köylülerinin doktorluğunu yapıyor; ateşten anlaması gerekir, size söyler.» Nabzını tuttum. «Hiç yok,» dedim. «Tuhaf,» diye sürdürdü. «Kendimi çok garip hissediyorum; galiba bayılacağım. Bakın, işte bayılacağım; nefes alamıyorum, çözün beni. Mösyö Gustave, çözün beni; Goncelin, lütfen kocamın odasına gidip…» «Ne alacaksınız?» «Yakmak için günlük sakızını; madalyalık dolabında duruyor.» «Nerede olduğunu biliyorum,» dedi Weilberg. «Gidiyorum. Goncelin size yardım edecek; hemen dönerim.» Beş dakika sonra geri geldi.

Bağlarını çözmekle oyalanıyordum. Yüzü bir yana, genç, güzel yapılı, beyaz ve yumuşak tenliydi. Göğsünü açmıştım; üstünün tamamen çıkarılmasına da izin verebilirdi. Açığa çıkan bölgeden epeyce yararlanıyor, ona, «Kalbiniz çok hafif atıyor; korkmayın, hiçbir şey yok,» diyordum. Hafifçe bayılmış gibi yapıyordu. Bilerek uzun süre dışarıda kalan Weilberg sonunda içeri girdi, benzoini şöminenin üzerine bıraktı ve sakince bisküvi yemeye, fincan fincan çay içmeye koyuldu. Bütün bunları gören ama görmüyormuş gibi yapan Félicie artık dayanamadı. Üstelik Gustave’e nabzında ve solunumunda hiçbir değişiklik olmadığını söylemiştim; o da, «Bu halde bayılması gerçekten çok tuhaf!» diye eklemişti. Félicie, çaresiz kalınca yavaş yavaş kendine geldi; üstünü başını düzeltti ve bizi yalnız bırakmamızı istedi.

Gustave’in önünde gerçekten bayılmış görünmenin kendisine çok yarar sağlayacağını düşündüğünden, aklıma gelmeyen bir kaprisi yerine getirmeye kalksaydım, sonrasında bunun benim açımdan alçaklığın, onun açısından da talihsizliğin doruğu olduğunu söyleme fırsatını saklı tutarak, izin vereceğini sanıyorum. Şunu da iyi bilin: O zamana dek bedenen namuslu kalmış ve bu hazza da epey düşkün olan Félicie, böylece tecavüze uğramaktan kesinlikle acı duyacaktı.

Félicie, Weilberg’in benim önümde kendisine karşı böylesine kayıtsız davranmasından öyle acımasızca aşağılandı ki —bana onu hep en tutkulu âşık diye anlatırdı— gerçekten hastalandı. Bu gülünç maskaralıktan sonra Weilberg artık evine dönmek istemiyordu. Ancak Félicie bir süre yatağa düşünce ve daha önce Weilberg’i bu evde sürekli gördüklerinden, yokluğu fark edilmesin diye yeniden uğradı. Ziyaretleri giderek seyrekleşti; eve gitmeyi tümüyle bırakması ancak sekiz ay sonra oldu. Bu sekiz ay boyunca, onu evinde neredeyse hiç görmedikleri zamanlarda bile, Félicie herkese Weilberg’i sevgilisi diye tanıtmaktan vazgeçmedi.

Félicie müziği çok severdi. Bouffes’da locası olmadığından oraya gitme fırsatı pek seyrek eline geçerdi. Bir gün dostlarımız locanın tamamını bize ödünç verdi; Félicie, Weilberg’le benim kendisini oraya götürmemizi ayarladı; kocası da orada bize katılacaktı. O sırada yüreğinin derinliklerinde Weilberg’den nefret ettiğini fark edeceksiniz; onu, locanın ön tarafında yanına otursun diye gelmeye zorlamıştı. Gustave havanın fazla sıcak olduğunu söyleyip tiyatrodan çıktı ve beni onunla yalnız bıraktı. Doğrusu, Gustave ona durmadan böyle karşılık verince o günden sonra tavrını değiştirdi. Bir yıl boyunca Weilberg’in tutkusundan, aşkından söz ettikten sonra, onun vefasızlığını ve kendisine çektirdiği acıları dile getirmeye başladı.

Aynı sıralarda, onun sevgilisi olduğumun konuşulduğu kulağıma geldi. Yanına gidip bunu söyledim ve en azından karşılığını görmeden öyle bilinmek istemediğimi ekledim. Onu dizlerime oturtup sertçe davrandım. Tecavüze uğramanın kendisi için son derece tatsız olduğunu ve bunun an meselesi olduğunu kesinlikle bildiğimden, ona, hakkımda yaydığı şöhreti hak etmek istediğimi söylüyordum, vesaire… Gündüz vaktiydi; odasına her an biri girebilirdi. Korkudan ödü kopmuştu; kendisini bırakmam için yalvardı. Yalnızca Weilberg’i sevdiğini ve başka kimseyi asla sevmeyeceğini söyledi. Sonunda elimden kurtuldu; zili çaldı. Bir uşak geldi; ateşi yeniden yakmasını, perdeleri düzeltmesini ve kendisine çay getirmesini buyurdu. Ben çıktım. O zamandan beri aramız bozuk sayılır. Her yerde benim Iago gibi bir alçak olduğumu; uzun zamandır ona karşı iğrenç bir tutku beslediğimi ve sevgilisi Weilberg’i ondan uzaklaştıranın ben olduğumu söylüyor. Altı yıl önce, sizinle Roma’dayken ona yazdığım birkaç samimi dostluk mektubunu bile benim aşk ilanlarım diye göstermeye kadar vardı.

Şimdi Félicie’nin kibrini başka şeyler besliyor. Weilberg’den söz ederken Corinne’in üçüncü cildindeki kederli sözleri tekrarlıyor; büyük bir aşkın yasını tutuyor. Artık sosyeteye çıkmıyor; evinde şık giyinmiyor. Ama eskiden zeki kimseler diye tanınmış yaşlı budalaların ve evlerinde akşam yemeği bulamayan zavallıların katıldığı mükemmel yemekler veriyor. Lord Byron’dan, Canaris’ten, Bolivar’dan ve Mösyö de la Fayette’ten hayranlıkla söz ediyor. Küçük çevresi onu pek mutsuz genç bir kadın diye acıyor, son derece duyarlı ve zeki biri diye övüyor; o da bundan epey hoşnut. Böylece sizin pek nefret ettiğiniz burjuva evlerinden biri ortaya çıkıyor.

Bu sıkıcı hikâyenin size hiçbir yararı olmayacağını söylemekte haklı mıydım? Hikâye doğası gereği yavan. Kibir aşkında her şey sözlerden ibaret. Anlatılan sözler insanı sıkar; en küçük eylem bile daha iyidir.

Üstelik sanırım burada sizin anladığınız anlamda bir kibir aşkı söz konusu değil. Félicie’nin, kendine özgü değilse bile, ender rastlanan bir yanı var: Kadınlık mesleğini yerine getirmek ona tatsız geliyor; sevgilisi diye ilan ettiği adamın, onu gerçekten sevdiğine inanmasını sağlamak ise pek umurunda değil.

Goncelin.

SON

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…