Profesör kitap kapağı

24. bölüm / 26

Bölüm XXIII

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 26Şu an: Bölüm XXIII

BÖLÜM XXIII
Saat ikide kaldığım yere döndüm. Yakındaki bir otelden az önce getirilmiş yemeğim masanın üzerinde tüterek duruyordu. Yemek için oturdum ama —tabak haşlanmış sığır etiyle kuru fasulye yerine kırık cam ve çömlek parçalarıyla dolu olsaydı bile— daha feci bir başarısızlığa uğrayamazdım: İştahım kaçmıştı. Tadına bakamayacağım yiyecekleri görmeye sabredemeyince hepsini bir dolaba kaldırdım. Sonra, “Akşama kadar ne yapacağım?” diye sordum; çünkü saat altıdan önce Rue Notre Dame aux Neiges’e gitmenin faydası yoktu. Orada oturan kişi —benim için yalnızca bir kişiydi— işi nedeniyle başka yerde olacaktı. Saat ikiden altıya kadar Brüksel sokaklarında yürüdüm, sonra odamda dolaştım. Bu süre boyunca bir kez bile oturmadım. Saat altıyı vurduğunda odamdaydım; yüzümü ve ateş gibi yanan ellerimi yeni yıkamış, aynanın yanında duruyordum. Yanağım kıpkırmızı, gözüm alev gibiydi; yine de yüzümün bütün çizgileri sakin ve dingin görünüyordu. Merdivenlerden hızla inip dışarı çıktım. Alacakaranlığın bulutlarla yaklaşmasına sevindim; bu gölge benim için hoş bir perdeydi. Sonbaharın sonlarına özgü serinlik, kuzeybatıdan esen kesik kesik rüzgârla yüzüme vuruyor, içimi ferahlatıyordu. Yine de başkaları için havanın soğuk olduğunu anladım: Karşılaştığım kadınlar şallarına sarınmış, erkekler paltolarının düğmelerini boğazlarına kadar iliklemişti.

Ne zaman bütünüyle mutlu oluruz? Ben o sırada öyle miydim? Hayır; acil ve giderek büyüyen bir korku sinirlerimi kemiriyordu; güzel haber bana ilk ulaştığı andan beri de kemirmişti. Frances nasıldı? Onu görmeyeli on hafta, ondan ya da onun hakkında haber almayalı altı hafta olmuştu. Mektubuna kısa bir notla karşılık vermiştim; dostça ama ölçülüydü, mektuplaşmayı sürdürmekten ya da onu yeniden ziyaret etmekten söz etmemiştim. O sırada gemim kader dalgasının en tepesindeki kıvrımda asılıydı; ilerleyen kabaran suyun onu hangi sığlığa savuracağını bilmiyordum. Onun yazgısını kendi yazgıma en ince bir bağla bile bağlamak istemiyordum; kayalığa çarpıp parçalanmaya ya da kum sığlığında karaya oturmaya mahkûmsa, başka hiçbir geminin felaketimi paylaşmasını istemiyordum. Ama altı hafta uzun bir süreydi; hâlâ iyi ve yolunda olabilir miydi? Bütün bilgeler, mutluluğun yeryüzünde doruğuna ulaşmadığını söylemekte birleşmiyor muydu? Şimdi beni mutluluğun dolu kadehinden yalnızca yarım sokak ayırdığını düşünmeye cesaret edebilir miydim—yalnızca cennette aktığı söylenen sulardan doldurulmuş o kadele?

Kapıdaydım; sessiz eve girdim; merdivenleri çıktım; sahanlık boş ve sessizdi, bütün kapılar kapalıydı. Düzgün yeşil paspası aradım; her zamanki yerindeydi.

“Umut işareti!” dedim ve ilerledim. “Ama biraz daha sakin olacağım; hemen içeri dalıp bir sahne çıkarmayacağım.” Hevesli adımlarımı zorla dizginleyip paspasın üzerinde durdum.

“Ne büyük bir sessizlik! İçeride mi? Evde biri var mı?” diye kendi kendime sordum. Şömineden düşen külü andıran hafif bir şıngırtı karşılık verdi; bir kıpırtı—ateş usulca karıştırılmıştı; yaşamın belli belirsiz hışırtısı sürerken odada düzenli adımlarla bir ileri bir geri yürünüyor, durmadan dönülüyordu. Büyülenmiş gibi durdum; kulak kesilip beklerken sonunda bir ses duydum ve daha da büyülendim. Öylesine alçak sesle, kendi kendine konuşuyordu ki konuşanın yalnız olduğunu düşünmekten başka bir şey gelmedi aklıma; ıssız bir çölde ya da terk edilmiş bir evin salonunda yalnızlık böyle konuşabilirdi.

“‘Bir kezden fazla basılmadı, oğlum,’ dedi,

‘Şu karanlık mağaraya;

Ülkenin Tanrı’sız kaldığı

Zulüm günlerinde.

Kanlı Bewley bataklığından

Bir kaçak buraya sığındı;

Gece yeli arada eserken

Sık sık durup arkasına baktı.

Cheviot kıyısında nal sesleri

Duyuluyordu, atlılar geçerken;

Whitelaw sırtından da sık sık

Ölüm saçan kurşunlar çaktı.’” vesaire.

Eski İskoç baladı kısmen okundu, sonra yarıda bırakıldı; bir sessizlik oldu. Ardından Fransızca başka bir ezgi geldi; anlamı çevrilince şöyleydi:

Önce dikkatle dinledim;

Sonra içten bir ilgi duydum;

İlgim gelişip derinleşince

Minnettarlık geldi ardından.

Çok geçmeden uymak çaba değildi,

Çalışmak da yük değildi;

Yorulsam bir sözü, bir bakışı

Yeniden güç verirdi bana.

Çalışkan öğrenciler arasından

Çok geçmeden beni seçti;

Ama daha sıkı denetleyip

Daha sert davranarak.

Bir başkasından aldığı görevi

Bana vermezdi;

En küçük ihmali bile bağışlamaz,

Kusura göz yummazdı.

Arkadaşlarım yoldan sapınca

Yanlışlarını pek kınamazdı;

Ama ben yolda sendeleyince

Öfkesi alev alev yanardı.

Bitişikteki odada bir şey kıpırdadı; kapı dinlerken yakalanmak olmazdı. Aceleyle tıklatıp hemen içeri girdim. Frances tam karşımdaydı; odasında ağır ağır yürüyordu, gelişimle adımları kesildi. Yanında yalnızca alacakaranlıkla sakin, kızıl ateş ışığı vardı; bu iki kız kardeşe, Aydınlık'la Karanlık'a, ben girmeden önce şiir okuyordu. Sir Walter Scott'ın sesi, ona yabancı ve uzak, dağlardan yankılanan bir ses gibi ilk kıtaları söylemişti; ikinci şiirin ise üslubundan ve içeriğinden, kendi yüreğinin dili olduğunu düşündüm. Yüzü ciddiydi, ifadesi dalgındı; bana gülümsemeyen bir gözle baktı—düşüncelere dalmışlıktan yeni dönen, düşlerden henüz uyanan bir gözle. Sade giysileri özenle düzenlenmiş, koyu saçları düzgün, sakin odası derli topluydu. Ama düşünceli bakışı, ciddi özgüveni, tefekküre ve belki ilhama yatkınlığıyla aşkla ne işi vardı? “Hiç,” diyordu kendi hüzünlü ama yumuşak yüzü; sanki şöyle söylüyordu: “Metanetimi geliştirmeli, şiire sarılmalıyım; biri yaşam boyu dayanağım, öteki tesellim olacak. İnsan sevgisi benim için çiçek açmayacak, insani tutkular içimde alevlenmeyecek.” Başka kadınlar da böyle düşünür. Frances, kendini sandığı kadar kimsesiz olsaydı bile, kendi cinsinden binlerce kadından daha kötü durumda olmazdı. Herkesin küçümsediği o katı, kuralcı yaşlı kızlar topluluğuna bakın; gençliklerinden başlayarak boyun eğme ve dayanma özdeyişleriyle beslenmişlerdir. Birçoğu bu kuru besinle kemikleşir; kendini denetlemek öyle sürekli düşünceleri, öyle devamlı amaçları olur ki sonunda doğalarının daha yumuşak, daha hoş niteliklerini silip süpürür; biraz deriden, bolca kemikten yapılmış, yalnızca katılığı temsil eden örnekler olarak ölürler. Anatomi uzmanları, kurumuş yaşlı kızın bedeninde, ülkenin sevilen bir eşinin ya da gururlu bir annesinin bedenindekiyle aynı kalbin bulunduğunu söyleyecektir. Bu gerçekten böyle olabilir mi? Bilmiyorum; ama kuşkulanmaya meyilliyim.

İleri gidip Frances'a “iyi akşamlar” dedim ve oturdum. Seçtiğim sandalye muhtemelen az önce onun oturduğu sandalyeydi; açık yazı masasıyla kâğıtlarının durduğu küçük masanın yanındaydı. Beni ilk anda tanıyıp tanımadığını bilmiyorum ama şimdi tanıdı; yumuşak ama sakin bir sesle selamıma karşılık verdi. Heves göstermemiştim; o da tavrımı örnek alıp şaşkınlık belirtmedi. Her zamanki gibi, öğretmenle öğrencisi olarak karşılaştık—daha fazlası değildi. Kâğıtları karıştırmaya başladım. Dikkatli ve işini bilen Frances iç odaya geçti, bir mum getirdi, yaktı ve yanıma koydu; sonra pencerenin önündeki perdeyi çekti. Zaten parlak yanan ateşe biraz daha yakıt ekleyip ikinci bir sandalyeyi masaya çekti ve biraz uzağımda, sağ yanıma oturdu. En üstteki kâğıtta ağırbaşlı bir Fransız yazarın İngilizceye çevrilmiş bir eseri vardı; altındaysa kıtaların bulunduğu bir sayfa yatıyordu. Elimi ona uzattım. Frances yarı doğrulup el konan ganimeti geri almak için hamle etti ve bunun bir şey olmadığını, yalnızca bir şiir kopyası olduğunu söyledi. Uzun süre karşı koymadığını bildiğim kararlılığımla direnişini bertaraf ettim; ama bu kez parmakları kâğıda kenetlenmişti. Onları usulca çözmem gerekti; dokunuşumla tutuşu gevşedi, elini çekti. Benim elim de peşinden gitmek istiyordu ama şimdilik bu dürtüye engel oldum. Sayfanın ilk bölümünde kulak misafiri olduğum dizeler vardı; devamı yazarın kendi yaşantısını tam olarak anlatmıyor, o yaşantıdan alınmış parçaların esinlediği bir şiir oluşturuyordu. Böylece benlikçilikten kaçınılıyor, hayal gücü çalışıyor, yürek de tatmin oluyordu. Önceki gibi çeviriyorum; çevirim hemen hemen sözcüğü sözcüğüne, şöyle sürüyordu:

Hastalık yolumu kesince,

O yine sabırsızlanırdı;

Öğrencisinin gücü tükenmişti,

İsteğine uyamıyordu.

Bir gün, ağrıyla boğuştuğum

Yatağın başına çağrılınca,

Eğilirken şöyle dediğini duydum:

“Tanrım, iyileşmeli!”

Nazikçe bastırıp elini

Bir an benimkine koyduğunu hissettim;

Bilinçli olduğumu belli etmek için

Bir karşılık vermek istedim.

Ama ne konuşup kıpırdayabiliyor,

Ne de gücümü toplayabiliyordum;

Yalnızca Umudun hissini, Sevginin gücünü

İçimde, iyileştirmeye başlarken duyuyordum.

O odadan çıkıp giderken

Yüreğim adımlarını izledi;

Yeni bir çabayla göstermek istedim

Dile gelmeyen minnettarlığımı.

Uzun zamandır boş kalan sınıfta

Yerimi yeniden aldığımda,

Yüzünden seyrek geçen bir gülümseme

Bir anlığına belirdi.

Dersler bitmiş, oyun ve özgürlüğün

Müjdesi verilmişti;

Yanımdan geçerken durdu,

Sevecen bir söz söylemek için.

“Jane, yarına dek özgürsün

Sıkıcı ödev ve kurallardan;

Bu öğleden sonra okulda

O solgun yüzünü görmek istemem.

“Bahçenin gölgelerinde otur,

Oyun alanının gürültüsünden uzakta;

Güneş sıcak, hava tatlı:

Ben seslenene dek kal orada.”

Uzun, güzel bir öğleden sonrayı

Yeşil çardaklarda geçirdim;

Sessiz, dingin, yapayalnız,

Kuşlarla, arılarla, çiçeklerle.

Ama pencereden öğretmenimin

“Jane!” diye seslendiğini duyunca

Sözüyle sevinçle içeri girdim,

Yeniden hareketli eve.

Salonda bir aşağı bir yukarı yürüyordu;

Yanından geçerken durdu;

Çatık kaşlı sert alnı gevşedi:

Derin gözlerini kaldırdı.

“Artık o kadar solgun değilsin,”

Diye alçak sesle mırıldandı.

“Şimdi git, Jane, biraz dinlen.”

Gülümseyince, düzelen alnında

Benimki kadar mutlu bir gülümseme belirdi.

Sağlığım bütünüyle yerine gelince

Yeniden sertleşti tavrı;

Eskisi gibi Jane'in en küçük kusuruna

Bile tahammül etmezdi.

En uzun ödev, en zor konu

Eskiden olduğu gibi bana düşerdi;

Her derste adımı ilk sıraya yazdırmak

İçin hâlâ didinirdim.

Övgüyü hâlâ esirger, kısardı;

Ama yüzünün gizli anlamını

Okumayı öğrenmiştim,

Bu da en büyük ödülümdü.

Aceleci öfkesi keder uyandıran

Sözlerle dile gelse bile,

Bir yumuşama sözü kederimi

Daha doğarken dindirirdi.

Değerli bir kitap ödünç verdiğinde

Ya da güzel kokulu bir çiçek sunduğunda,

Haz duygusu bana güç verirdi,

Kıskançlığın bakışından çekinmezdim.

Sonunda sınıfların safları dizildi,

Zorlu mücadeleyi ben kazandım;

Ödül, bir defne tacıydı,

Atan alnıma bağlandı.

Öğretmenimin dizinin önünde eğildim,

Sunulan tacı almak için;

Yeşil yaprakları şakaklarıma değince

Tatlı ve çılgın bir ürperti sardı beni.

Hırsın güçlü nabzı

Damarlarımın her birinde attı;

Aynı anda, gizli bir iç yara

Kanayarak açıldı.

Zafer saati benim için

Acı kederin saatiydi;

Bir gün sonra denizi aşacaktım,

Bir daha dönmemek üzere.

Bir saat sonra öğretmenimin odasında

Onunla baş başa oturuyordum;

Ayrılığın sevincimin üstüne

Nasıl kasvet çöktürdüğünü anlattım.

Pek az şey söyledi; zaman kısaydı,

Gemi yakında yola çıkacaktı;

Ben acı kederle ağlarken

Öğretmenimin rengi yalnızca soldu.

Aceleyle çağırdılar; gitmemi söyledi,

Sonra yeniden kendine çekti;

Beni sıkıca tutup alçak sesle,

“Bizi neden ayırıyorlar, Jane?” dedi.

“Benim yanımda mutlu değil miydin?

Sana bağlılığımı göstermedim mi?

Başkaları benim sevgili kızıma

Benimki kadar içten, derin sevgi verir mi?

“Tanrım, manevi evladımı gözet!

Hassas başını koru!

Yürekler kabarıp fırtınalar azınca

Çevresine korumanı yay!

“Yine çağırıyorlar; göğsümden ayrıl,

Güvenli yuvandan çık, Jane;

Ama aldatılır, reddedilir, ezilirsen

Yeniden bana dön!”

Okuyup sonra dalgın dalgın kenara kurşunkalemle işaretler koydum; aklım başka şeylerdeydi. “Jane” artık yanımdaydı; çocuk değil, on dokuz yaşında bir genç kızdı; yüreğimin söylediğine göre benim olabilirdi. Yoksulluk laneti üzerimden kalkmıştı; Kıskançlıkla Haset uzaktaydı, sessiz buluşmamızdan haberleri yoktu. Öğretmenimin soğuk tavrı eriyebilirdi; istesem de istemesem de buzların çabucak çözüldüğünü hissediyordum. Gözlerimi sertçe bakmaya, kaşlarımı çatmaya artık zorlamam gerekmiyordu; içimdeki ateşin dışarı vurmasına izin vardı—karşılık bulacak bir tutkuyu arayıp istemeye, uyandırmaya. Böyle düşünürken, Hermon'daki çimenlerin gün batımının taze çiylerini benim duygularımın bu saatin mutluluğunu içtiğinden daha minnetle içmediğini düşündüm.

Frances huzursuzlanmış gibi ayağa kalktı; ateşi karıştırmak gerekmiyorken önümden geçip ateşi karıştırdı. Şömine rafındaki küçük süsleri alıp bıraktı; elbisesi yanı başımda dalgalanıyordu. İnce, dimdik ve zarif, ocağın önünde doğruldu.

Denetleyebildiğimiz dürtüler vardır; bir de bizi denetleyenler; çünkü kaplan gibi üzerimize atılır, onları görmeden efendimiz olurlar. Yine de belki böyle dürtüler bütünüyle kötü değildir; belki Akıl, sessiz olduğu kadar kısa bir süreçte, farkına varmadan tamamlanıveren bir süreçte, eylemin akla uygunluğunu saptamıştır. İçgüdü düşünür ve eylem gerçekleşirken edilgin kalmayı haklı bulur. Düşünmediğimi, tasarlamadığımı, niyet etmediğimi biliyorum; ama bir an önce masanın yanındaki sandalyede yalnız başıma otururken, bir sonraki an Frances dizlerimdeydi; onu ani ve kararlı bir hareketle oraya oturtmuş, büyük bir inatla da bırakmıyordum.

“Mösyö!” diye haykırdı Frances ve sustu; dudaklarından başka tek söz çıkmadı. İlk birkaç an boyunca şaşkınlıktan fena halde afallamış gibiydi; ama şaşkınlığı kısa sürede yatıştı; ardından korku ya da öfke gelmedi. Sonuçta, hep saygı duyup güvendiği kişiye, eskisinden yalnızca biraz daha yakın olmuştu. Mahcubiyet direnmeye itebilirdi; ama özsaygısı, faydasız bir direnişi engelledi.

“Frances, bana ne kadar değer veriyorsun?” diye sordum. Yanıt yoktu; durum henüz konuşmasına izin vermeyecek kadar yeni ve şaşırtıcıydı. Sabırsızlansam da bu düşünceyle kendimi birkaç saniye sessizliğine katlanmaya zorladım; sonra aynı soruyu yineledim—herhalde sesimin tonu pek sakin değildi. Bana baktı; kuşkusuz yüzüm de sükûnet örneği değildi, gözlerim de durgun bir huzur kuyusu.

“Konuş,” diye üsteledim; çok alçak, aceleci ama yine de muzip bir ses şöyle dedi—

“Mösyö, canımı acıtıyorsunuz; lütfen sağ elimi biraz bırakın.”

Gerçekten de söz konusu “sağ eli” biraz acımasızca kavradığımı fark ettim. İstediğini yaptım ve üçüncü kez, daha yumuşak bir sesle sordum—

“Frances, bana ne kadar değer veriyorsun?”

“Öğretmenim, size çok değer veriyorum,” diye içtenlikle karşılık verdi.

“Frances, eşim olarak kendini bana verecek kadar bana değer veriyor musun?—beni kocan olarak kabul edecek misin?”

Yüreğinin çırpınışını hissettim; “aşkın mor ışığının” yanaklarına, şakaklarına, boynuna sıcak yansımasını gördüm. Gözlerine bakmak istedim ama siper olan kirpikleri ve gözkapakları buna izin vermedi.

“Mösyö,” dedi sonunda yumuşak sesiyle, “Mösyö benim kabul edip etmediğimi, yani onunla evlenmek isteyip istemediğimi öğrenmek mi istiyor?”

“Aynen öyle.”

“Mösyö, iyi bir öğretmen olduğunuz kadar iyi bir koca da olacak mısınız?”

“Elimden geleni yapacağım, Frances.”

Bir sessizlik oldu; ardından sesinde yeni ama hâlâ bastırılmış bir ton belirdi—beni hem memnun edip hem kışkırtan bir ton. Söylediklerine, ses tonuyla kusursuz bir uyum içindeki “hem ince hem çekingen bir gülümseme” de eşlik ediyordu:—

“Yani Mösyö her zaman biraz inatçı, talepkâr, dediğim dedik mi olacak?”

“Öyle miydim, Frances?”

“Evet; bunu pekâlâ biliyorsunuz.”

“Başka hiçbir şey değil miydim?”

“Evet; en iyi dostum oldunuz.”

“Peki Frances, sen benim neyimsin?”

“Size gönülden bağlı, sizi bütün yüreğiyle seven öğrenciniz.”

“Öğrencim yaşamını benimle geçirmeyi kabul edecek mi? Şimdi İngilizce konuş, Frances.”

Düşünmek için birkaç an geçti; yavaşça söylenen yanıt şöyleydi:—

“Beni hep mutlu ettiniz; sesinizi duymayı, sizi görmeyi, yanınızda olmayı seviyorum. Çok iyi ve çok üstün biri olduğunuza inanıyorum. Dikkatsiz ve tembel olanlara karşı sert olduğunuzu biliyorum; ama dikkatli ve çalışkan olanlara, zeki olmasalar bile, çok iyi davranıyorsunuz. Öğretmenim, hep sizinle yaşamaktan mutluluk duyarım.” Sanki bana sarılacakmış gibi bir hareket yaptı, ama kendini tutup yalnızca içten bir vurguyla ekledi: “Öğretmenim, yaşamımı sizinle geçirmeyi kabul ediyorum.”

“Pekâlâ, Frances.”

Onu yüreğime biraz daha yaklaştırdım ve aramızda şimdi kurulmuş olan anlaşmayı mühürleyerek dudaklarından ilk öpücüğümü aldım. Sonra ikimiz de sustuk; sessizliğimiz kısa sürmedi. Bu sırada Frances'ın ne düşündüğünü bilmiyorum, tahmin etmeye de çalışmadım; yüzünü araştırmıyor, dinginliğini başka türlü de bozmuyordum. Hissettiğim huzuru onun da hissetmesini istedim. Kolum onu hâlâ tutuyordu ama karşı koymadığı sürece yumuşak bir kısıtlamaydı bu. Bakışlarım kızıl ateşteydi; yüreğim mutluluğunun derinliğini ölçüyordu. Ölçüp durdu, derinliğin sonsuz olduğunu gördü.

“Mösyö,” dedi sonunda sessiz arkadaşım; mutluluğunda, korkmuş bir fare kadar kıpırtısızdı. Şimdi konuşurken bile başını zar zor kaldırıyordu.

“Evet, Frances?” Abartısız bir yakınlıktan hoşlanırım; bencilce ısrarcı okşamalarla bunaltmadığım gibi, aşk sözleriyle de ezmek huyum değildir.

“Mösyö makul biridir, değil mi?”

“Evet; özellikle de İngilizce makul olmam istendiğinde. Ama neden soruyorsun? Tavrımda taşkın ya da üzerine gelen bir yan görmüyorsun; yeterince sakin değil miyim?”

“Mesele bu değil—” diye başladı Frances.

“İngilizce!” diye hatırlattım.

“Şey, Mösyö, elbette öğretmenlik işimi sürdürmek istediğimi söylemek istedim. Siz de öğretmenlik yapmaya devam edeceksiniz sanırım?”

“Elbette! Geçimimi sağlayabileceğim tek şey bu.”

“Güzel—yani iyi. Böylece ikimiz de aynı mesleği yapacağız. Bu hoşuma gidiyor; ilerlemek için çabalarım da sizinki kadar serbest olacak, değil mi Mösyö?”

“Benden bağımsız olmayı planlıyorsun,” dedim.

“Evet, Mösyö; size yük olmamalıyım, hiçbir bakımdan yükünüz olmamalıyım.”

“Ama Frances, geçim olanaklarımdan henüz söz etmedim. Mösyö Pelet'nin yanından ayrıldım; neredeyse bir ay iş aradıktan sonra başka bir yer buldum. Yıllık üç bin frank maaş alacağım; biraz daha çalışarak bu geliri kolayca ikiye katlayabilirim. Görüyorsun, ders vermek için dışarı çıkıp kendini yormana gerek yok; altı bin frankla ikimiz rahatça, hem de iyi yaşarız.”

Frances düşüncelere daldı. Erkeğin sevdiği kişinin geçimini sağlayıp onu giydirerek, kır zambaklarını besleyen Tanrı gibi onun koruyucusu olma düşüncesinde, erkeklik gücünü okşayan ve onurlu gururuna seslenen bir şey vardır. Kararını vermesine yardımcı olmak için şöyle devam ettim:—

“Frances, şimdiye dek hayatın yeterince acılı ve zahmetli geçti; tam bir dinlenmeye ihtiyacın var. Bin iki yüz frankımız gelirimize pek büyük bir katkı sayılmaz; üstelik bunu kazanmak için ne rahatından olacaksın! Çalışmayı bırak: yorulmuş olmalısın. Dinlenmeni sağlama mutluluğunu bana bırak.”

Frances'ın nutkuma gereğince kulak verip vermediğinden emin değilim; her zamanki saygılı çabukluğuyla cevap vermek yerine yalnızca içini çekti ve şöyle dedi:

“Ne kadar zenginsiniz, Mösyö!” dedi; sonra kollarımda huzursuzca kıpırdandı. “Üç bin frank!” diye mırıldandı. “Bense yalnızca bin iki yüz alıyorum!” Daha hızlı konuşmayı sürdürdü: “Ama şimdilik böyle olması gerek; Mösyö, işimi bırakmamdan söz etmiyor muydunuz? Hayır! İşimi bırakmayacağım.” Minik parmakları benimkileri kararlılıkla sıktı.

“Sizin tarafınızdan geçindirilmek için sizinle evlendiğimi düşünün, Mösyö! Bunu yapamam; günlerim de ne kadar sıkıcı geçerdi! Siz sabahtan akşama kadar dar, gürültülü sınıflarda ders verirken ben evde işsiz ve yalnız oyalanırdım; içim kararır, huysuzlaşırdım; siz de yakında benden bıkardınız.”

“Frances, okuyup çalışabilirsin; ikisini de çok seviyorsun.”

“Mösyö, yapamam; düşüncelere dalarak yaşamayı severim ama hareketli bir hayatı daha çok severim. Bir şeyler yapmalıyım, hem de sizinle birlikte. Mösyö, fark ettim ki yalnızca eğlenmek için bir arada olan insanlar, birlikte çalışan ve belki birlikte acı çekenler kadar birbirlerini gerçekten sevmez, birbirlerine o kadar değer vermezler.”

“Tanrı'nın hakikatini söylüyorsun,” dedim sonunda, “ve en iyisi bu olduğu için istediğin gibi olacak. Şimdi, bu kadar çabuk razı olmanın ödülü olarak, bana kendi isteğinle bir öpücük ver.”

Öpüşme sanatında acemi birine yakışır biçimde biraz tereddüt ettikten sonra dudaklarını çok çekingen ve yumuşakça alnıma değdirdi. Bu küçük armağanı ödünç aldım; hemen, cömert bir faizle geri ödedim.

Frances'ın onu ilk gördüğüm zamandan beri gerçekten ne kadar değiştiğini bilmiyorum; ama şimdi ona bakarken benim gözümde bambaşka biri olduğunu hissediyordum. Hatırladığım o kederli bakış, solgun yanak, yılgın ve neşesiz yüz gitmişti; karşımdaysa zarafetlerle bezenmiş bir çehre vardı. Gülümsemesi, gamzesi ve pembe teni yüz hatlarını yumuşatıyor, renklerine canlılık katıyordu. Ona duyduğum güçlü bağlılığın, doğamda özel bir öngörü bulunduğunu kanıtladığı düşüncesini okşamaya alışmıştım: güzel değildi, zengin değildi, hatta kültürlü bile değildi; yine de hayatımın hazinesiydi. Öyleyse ben de özel bir kavrayışa sahip olmalıydım. Bu gece yanılgımı fark ettim; ahlaki değerin fiziksel güzellikten üstünlüğünü görüp takdir etme yeteneğimin değil, yalnızca zevklerimin farklı olduğundan kuşkulanmaya başladım. Frances'ın benim için fiziksel güzelliği de vardı: onda aşmam gereken bir biçimsizlik yoktu; zekânın en gözü pek erkek savunucularının bile hayranlığını uzak tutan göz, diş, ten ya da beden biçimi kusurlarından hiçbiri yoktu (kadınlar yetenekli olsun da, sapına kadar çirkin bir erkeği sevebilirler). “Dişsiz, miyop, pürüzlü tenli ya da kambur” olsaydı, ona karşı duygularım yine şefkatli olabilirdi ama tutkulu olamazdı; biçimsiz zavallı küçük Sylvie'ye sevgim vardı, ama ona asla âşık olamazdım. Doğru, önce zihinsel nitelikleri ilgimi çekmişti ve hâlâ tercihimde en güçlü yeri onlar tutuyordu; ama bedeninin zarafetini de seviyordum. Kahverengi gözlerinin berraklığını, güzel teninin açıklığını, düzgün dişlerinin beyazlığını, narin bedeninin oranlarını seyretmekten bütünüyle duyusal bir haz alıyordum; bu hazdan vazgeçmem güç olurdu. Demek ben de, ölçülü ve seçici mizacıma özgü bir biçimde, duyusal biriydim.

Okur, son iki sayfadır sana çiçeklerden yeni süzülmüş bal sunuyordum; ama yalnızca böyle tatlı yiyeceklerle beslenmemelisin. Öyleyse biraz da öd tadına bak; değişiklik olsun diye bir damla.

Oldukça geç bir saatte kaldığım yere döndüm. İnsanların yemek içmek gibi kaba ihtiyaçları olduğunu geçici olarak unutmuş, aç karnına yatağa girmiştim. Bütün gün heyecanlanmış ve koşturmuştum; sabah sekizden beri ağzıma lokma koymamıştım. Üstelik iki haftadır ne bedenim ne de zihnim dinlenmişti. Son birkaç saat tatlı bir sarhoşluk içinde geçmişti; bu hâl şimdi de dağılmadı ve gece yarısını çok geçene kadar, huzursuz bir coşkuyla, çok ihtiyaç duyduğum uykuyu böldü. Sonunda dalar gibi oldum ama uzun sürmedi. Uyandığımda hâlâ zifiri karanlıktı; uyanışım, bir ruh yüzünün önünden geçtiğinde Eyüp'ün uyanışı gibiydi; onun gibi, “etimin tüyleri diken diken oldu.” Bu benzetmeyi sürdürebilirim; çünkü gerçekten hiçbir şey görmediğim hâlde “bir şey gizlice yanıma getirildi, kulağıma ondan birazı ulaştı; sessizlik vardı ve bir ses duydum” diyordu: “Yaşamın ortasında ölüm var.”

Bu sesi ve beraberindeki buz gibi keder hissini birçok kişi doğaüstü sayardı; oysa ben bunun bir tepkinin sonucu olduğunu hemen anladım. İnsan ölümlülüğünün yükünü daima taşır; şimdi tökezleyip inleyen de ölümlü yanımdı. Ruhum son zamanlarda bir hedefe doğru hızla atılırken bedenimin göreli zayıflığını fazla zorlamıştı; sinirlerim bu yüzden sarsılıyor, yanlış sesler çıkarıyordu. Üzerime koyu bir dehşet çöktü; odama, eskiden tanıdığım ama sonsuza dek gittiğini sandığım biri girmiş gibiydi. Geçici olarak hastalık hastalığı kuruntusunun pençesine düşmüştüm.

Onunla daha önce, çocukluğumda tanışmış, hatta onu konuk etmiştim; bir yıl boyunca onu yatağımda ve soframda ağırlamıştım. O süre boyunca gizlice yalnızca bana aitti; benimle yatar, benimle yemek yer, benimle gezmeye çıkar; ormanda kuytu köşeler, tepelerde çukurlar gösterirdi. Birlikte oturabileceğimiz bu yerlerde kasvetli örtüsünü üzerime salıp göğü ve güneşi, çimenleri ve yeşil ağaçları gizlerdi; beni ölüm kadar soğuk bağrına alır, kemikten kollarıyla sarardı. Böyle saatlerde bana ne hikâyeler anlatırdı! Kulağıma ne şarkılar söylerdi! Bana kendi ülkesinden, mezarlıktan söz eder ve yakında beni oraya götüreceğine tekrar tekrar söz verirdi. Beni kara, kasvetli bir ırmağın kıyısına kadar çekip öte yakada tümsekler, anıtlar ve mezar taşlarıyla girintili çıkıntılı kıyıları gösterirdi; bunlar ay ışığından da soluk bir parıltıda yükselirdi. “Ölüler Şehri!” diye fısıldar, o solgun yığınları göstererek eklerdi: “Orada sana hazırlanmış bir ev var.”

Ama çocukluğum yalnız ve yetim geçmişti; ne bir erkek ne de kız kardeşin neşesi vardı. Gençliğe adım attığım sırada, belirsiz düşünce gezintilerinde kaybolmuş; sevgisi bol, bağlanacağı şeyleri az; özlemleri parlak, beklentileri karanlık; arzuları güçlü, umutları cılız bir hâlde olduğumu gören bir büyücü kadının uzaktan aldatıcı fenerini kaldırıp beni korkularla dolu, tonozlu evine çekmesine şaşmamalı. O zaman büyülerinin etkili olmasına şaşılır mı? Ama şimdi, yolum genişlerken, önüm aydınlanırken; sevgim bir huzur bulmuşken; uzun uçuşundan yorulup kanatlarını toplayan arzularım, tam da gerçekleşmenin kucağına konmuş, yumuşak bir elin okşayışı altında sıcak ve hoşnut bir biçimde yuvalanmışken; melankoli neden şimdi karşıma çıkmıştı?

Genç bir gelinin yüreğini kocasına karşı acılaştırmaya gelen ürkütücü, iğrenç bir metresi nasıl kovarsanız, ben de onu öyle kovmaya çalıştım; boşuna. O gece ve ertesi gün, ardından gelen sekiz gün boyunca üzerimdeki egemenliğini sürdürdü. Sonra ruh hâlim yavaş yavaş düzelmeye başladı; iştahım geri geldi ve iki hafta içinde iyileştim. Bunca zaman her zamanki gibi işime gücüme gittim, hissettiklerimi kimseye anlatmadım. Ama kötü ruhun benden ayrılmasına, yeniden Frances'ın yanına gidebilmeye ve şeytanımın korkunç baskısından kurtulup yanında oturabilmeye sevindim.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…