Bölümler 26Şu an: Bölüm V.
- 1 Önsöz.385 kelime
- 2 Birinci Bölüm. Giriş.2.132 kelime
- 3 İkinci Bölüm1.520 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm1.744 kelime
- 5 Dördüncü Bölüm.2.295 kelime
- 6 Bölüm V.1.578 kelime · Okuduğun bölüm
- 7 Bölüm Vı.1.719 kelime
- 8 Yedinci Bölüm.3.366 kelime
- 9 Bölüm Vııı.1.761 kelime
- 10 Bölüm Ix.1.095 kelime
- 11 Bölüm X.2.206 kelime
- 12 Bölüm Xı.1.348 kelime
- 13 Bölüm Xıı.3.697 kelime
- 14 Bölüm XIII1.430 kelime
- 15 Bölüm Xıv.1.532 kelime
- 16 Bölüm Xv.1.291 kelime
- 17 Bölüm Xvı.1.796 kelime
- 18 Bölüm Xvıı.1.707 kelime
- 19 Xvııı. Bölüm2.956 kelime
- 20 Xıx. Bölüm5.237 kelime
- 21 Bölüm Xx.2.347 kelime
- 22 Bölüm Xxı.1.998 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm3.722 kelime
- 24 Bölüm XXIII3.425 kelime
- 25 Xxıv. Bölüm3.263 kelime
- 26 Yirmi Beşinci Bölüm5.865 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM V.
Her şeyin, hayattaki her konumun olduğu gibi her duygu hâlinin de bir doruk noktası vardır. Ocak ayının kırağılı bir sabahında, Bayan King’in pansiyonundan Close’a inen dik ve artık buz tutmuş sokaktan aceleyle inerken bu basmakalıp gerçeği zihnimde evirip çeviriyordum. Fabrika işçileri benden neredeyse bir saat önce gelmişti; vardığımda fabrikanın her yanı ışık içindeydi ve iş tam kapasite sürüyordu. Her zamanki gibi muhasebe bürosundaki yerime gittim. Oradaki ateş yeni yakılmıştı, şimdilik yalnızca duman çıkarıyordu; Steighton henüz gelmemişti. Kapıyı kapatıp masaya oturdum. Ellerim, buz gibi suda az önce yıkanmış olduğundan hâlâ uyuşmuştu; canlanana kadar yazamazdım, ben de düşünmeyi sürdürdüm. Aklımdaki konu yine “doruk noktası”ydı. Kendimden duyduğum hoşnutsuzluk düşüncelerimin akışını fena hâlde bulandırıyordu.
“Haydi William Krimsvort,” dedi vicdanım ya da insanın içinde onu hesaba çeken şey her neyse, “haydi, ne istediğini ya da ne istemediğini açıkça kavra. Bir doruk noktasından söz ediyorsun; sabrın doruk noktasına ulaştı mı, bakalım? Daha dört aylık bile değil. Tayndeyl’e babanın izinden gideceğini söylediğinde kendini ne kararlı bir adam sanmıştın; bu gidişle izini ne güzel takip edeceksin! X——’i ne çok seviyorsun! Şu anda sokakları, dükkânları, depoları, fabrikaları ne hoş anılarla dolu! Bugünün nasıl da içini açıyor! Öğlene kadar mektup kopyalamak, pansiyonunda tek başına öğle yemeği, akşama kadar mektup kopyalamak, sonra yalnızlık. Çünkü Brown’ın, Smith’in, Nicholl’ün ya da Eccle’ın arkadaşlığından hoşlanmıyorsun; Hunsden’in arkadaşlığından keyif alacağını sanmıştın—öyle mi! Dün gece onun tadına baktın; hoşuna gitti mi? Tatlı mıydı? Oysa yetenekli, özgün düşünceli biri; o bile senden hoşlanmıyor. Özsaygın onu sevmene engel; seni hep kötü yanından gördü, hep de öyle görecek. Konumlarınız eşit değil; aynı düzeyde olsanız bile zihinleriniz uyuşmazdı. Öyleyse, dikenlerle korunan o bitkiden dostluğun balını toplamayı hiç umma. Hey Krimsvort! Düşüncelerin nereye yöneliyor? Hunsden’i anımsamaktan, arı kayanın yanından geçer gibi, kuş çölü aşar gibi uzaklaşıyor; özlemlerinse hevesli kanatlarını hayaller diyarına açıyor. Gün ilerleyip X——’in aydınlığı ortalığı kaplarken, uyum, huzur ve birlik hayalleri kurmaya cüret ediyorsun. Bu dünyada bu üçünü hiç bulamayacaksın; onlar melek. Kusursuzluğa ermiş doğru kişilerin ruhları onlarla cennette karşılaşabilir ama senin ruhun asla kusursuzluğa erişmeyecek. Saat sekizi vurdu! Ellerinin uyuşukluğu geçti; işe koyul!”
“İş mi? Neden çalışayım?” dedim asık bir sesle. “Köle gibi didinsem de kimseyi memnun edemiyorum.” İçimdeki ses, “Çalış, çalış!” diye yineledi. “Çalışabilirim; ama hiçbir işe yaramayacak,” diye homurdandım. Yine de bir tomar mektup çıkarıp işe koyuldum; bu iş, İsrailoğullarının Mısır’ın güneş altında kavrulan tarlalarında tuğla kotalarını tamamlamak için saman ve anız arayarak sürünmeleri kadar nankör ve acıydı.
Saat ona doğru Bay Crimsworth’un faytonunun avluya girdiğini duydum; bir iki dakika sonra kendisi muhasebe bürosuna geldi. Her zamanki âdeti, göz ucuyla Steighton’a ve bana bakmak, yağmurluğunu asmak, ateşin önünde sırtı dönük bir dakika durmak, sonra da çıkıp gitmekti. Bugün de alışılmış düzeninden şaşmadı; tek fark, bana baktığında kaşlarının yalnızca sert değil, asık; bakışlarının soğuk değil, öfkeli olmasıydı. Beni her zamankinden bir iki dakika daha uzun süzdü, ama tek kelime etmeden çıktı.
Saat on iki oldu; çalışma molasını bildiren zil çaldı, işçiler öğle yemeklerine gitti. Steighton da muhasebe bürosunun kapısını kilitlememi ve anahtarı yanıma almamı söyleyerek ayrıldı. Masamı kapatmadan önce bir tomar kâğıdı bağlayıp yerine koyuyordum ki Crimsworth kapıda yeniden belirdi; içeri girip arkasından kapıyı kapattı.
“Burada bir dakika bekleyeceksin,” dedi; burun delikleri gerilmiş, gözlerinden uğursuz bir ateş kıvılcımı fırlarken sesi derin ve kabaydı.
Edward’la baş başa kalınca aramızdaki bağı hatırladım; bunu hatırlayınca da konumlarımız arasındaki farkı unuttum. Hürmetkâr tavrı ve özenli konuşma biçimini bir kenara bıraktım; kısa ve doğrudan cevap verdim.
“Eve gitme vakti,” dedim, masamın anahtarını çevirerek.
“Burada kalacaksın!” diye yineledi. “Elini de o anahtardan çek! Kilitte kalsın!”
“Neden?” diye sordum. “Alışılmış düzenimi değiştirmem için ne sebep var?”
“Dediğimi yap,” diye karşılık verdi, “soru sormak yok! Benim hizmetkârımsın, bana itaat et! Ne karıştırıyordun—?” Aynı solukta konuşmayı sürdürüyordu ki ansızın sustu; öfkesi o anda konuşma yetisini bastırmıştı.
“Bilmek istiyorsanız bakabilirsiniz,” diye karşılık verdim. “Masa açık, kâğıtlar da orada.”
“Lanet olsun küstahlığına! Ne karıştırıyordun?”
“İşinizi yapıyordum, hem de iyi yaptım.”
“İkiyüzlü, geveze! Yüzü güleç, burnunu çeken yağcı herif!” (Son sözcük, sanırım yalnızca ——shire yöresine özgüdür; genellikle araba tekerleklerine asılı duran ve onları yağlamakta kullanılan kara, acımış balina yağı boynuzuna gönderme yapar.)
“Hadi Edward Crimsworth, bu kadar yeter. Artık hesaplarımızı kapatma vakti geldi. Üç aydır senin hizmetinde deneme süresindeyim; bunun güneşin altındaki en iğrenç kölelik olduğunu anladım. Kendine başka bir kâtip bul. Daha fazla kalmıyorum.”
“Ne! Bana istifa ettiğini söylemeye cüret mi ediyorsun? En azından ücretini alana kadar kal.” Yağmurluğunun yanına asılı ağır fayton kırbacını indirdi.
Alaycı bir kahkaha attım; bunu yumuşatmaya ya da gizlemeye hiç uğraşmadım. Öfkesi kabardı. Küfürlü, dine saygısız yarım düzine yemin savurduktan sonra, kırbacı kaldırmaya cesaret edemeden şöyle devam etti:
“Maskeni düşürdüm, seni iyice tanıyorum; seni aşağılık, sızlanan dalkavuk! X——’in dört bir yanında benim hakkımda ne söyledin? Cevap ver!”
“Siz mi? Hakkınızda konuşmaya ne hevesim var ne de buna yöneltecek bir sebep.”
“Yalan söylüyorsun! Hakkımda konuşmak huyun; sana yaptığım muameleden durmadan herkese şikâyet ediyorsun. Sana düşük ücret verdiğimi, seni köpek gibi hırpaladığımı sağda solda anlatıp durmuşsun. Keşke köpek olsaydın! Şu an seninle dövüşe tutuşur, bu kırbaçla kemiklerinden et parçalarının hepsini sıyırana kadar buradan kıpırdamazdım.”
Aleti savurdu. Kırbacın ucu alnıma hafifçe değdi. Damarlarımda sıcak, coşkulu bir ürperti dolaştı; kanım sanki bir sıçrayış yaptı, sonra damarlarında hızla ve ateş gibi akmaya başladı. Çabucak ayağa kalktım, onun durduğu yere doğru yürüyüp karşısına geçtim.
“Kırbacı indir!” dedim. “Ne demek istediğini hemen açıkla.”
“Hey, sen! Kiminle konuştuğunu sanıyorsun?”
“Sizinle. Burada başka kimse yok, sanırım. Beni size iftira atmakla, düşük ücretinizden ve kötü muamelenizden yakınmakla suçluyorsunuz. Bu iddialarınızın dayanağını gösterin.”
Crimsworth’da zerre kadar vakar yoktu; açıklama istediğimde bunu sert ve azarlayıcı bir sesle yaptı.
“Dayanak mı? Al sana dayanak; ışığa dön de yalancı ve ikiyüzlü olduğun kanıtlanınca o küstah yüzünün kapkara kesilişini göreyim. Dün belediye binasında yapılan halka açık toplantıda, tartışılan konuda bana karşı çıkan konuşmacının özel işlerime değinerek bana hakaret etmesini dinlemek zorunda kaldım; doğal sevgiden yoksun canavarlar, aile despotları filan diye saçmaladı. Cevap vermek için ayağa kalktığımda, pis güruhun haykırışları arasında adının anılması, bu alçakça saldırının hangi taraftan geldiğini hemen anlamamı sağladı. Etrafıma bakınca o hain alçağı, Hunsden’i, kalabalığı yönlendirirken gördüm. Bir ay önce evimde Hunsden’le koyu sohbete dalmış olduğunu fark etmiştim; dün gece de Hunsden’in odalarına gittiğini biliyorum. İnkâr et bakalım!”
“Ah, inkâr edecek değilim! Hunsden kalabalığı sizi yuhalamaya kışkırttıysa çok iyi etmiş. Halkın nefretini hak ediyorsunuz; sizden daha kötü bir adam, daha sert bir efendi, daha zalim bir ağabey nadiren görülmüştür.”
“Utanmaz! Utanmaz!” diye yineledi Crimsworth; hakaretini tamamlarcasına kırbacı başımın üstünde şaklattı.
Kırbacı elinden almak, iki parçaya kırıp ızgaranın altına atmak bir dakikamı bile almadı. Üzerime hışımla atıldı; hamlesinden sıyrılıp şöyle dedim:
“Bana dokun, seni en yakın hâkimin karşısına çıkarırım.”
Crimsworth gibi adamlar, kararlılıkla ve sakince karşı koyulunca küstahlıklarının bir kısmından vazgeçerler. Hâkimin karşısına çıkmaya niyeti yoktu; sözümde ciddi olduğumu da görmüş olmalı. Bana hem boğa gibi hem şaşkın şaşkın, tuhaf ve uzun uzun baktıktan sonra, sonunda parasının kendisine benim gibi bir dilenci karşısında yeterince üstünlük sağladığını düşündü sanki; biraz tehlikeli bir yöntem olan beni bizzat cezalandırmaktansa daha emin ve daha onurlu bir intikam yolu vardı elinde.
“Şapkanı al,” dedi. “Eşyalarını topla ve şu kapıdan çık; mahallene dön, seni serseri. Dilencilik et, hırsızlık yap, aç kal, sürgüne gönderil; ne istersen yap, ama bir daha karşıma çıkmaya kalkarsan bedelini ödersin! Bana ait bir karış toprağa ayak bastığını duyarsam, seni değnekle dövdürmek için birini tutarım.”
“Bunu yapma fırsatını bulmanız pek olası değil. Arazinizden çıktıktan sonra geri dönmem için ne sebep olabilir? Bir hapishaneden, bir tirandan kurtuluyorum; önümdeki en kötü şeyden bile beter olan bir yerden ayrılıyorum. Geri döneceğim diye korkmayın.”
“Git, yoksa seni ben gönderirim!” diye haykırdı Crimsworth.
Sakin sakin masama yürüdüm; içindekilerden bana ait olanları aldım, cebime koydum, masayı kilitleyip anahtarı üstüne bıraktım.
“O masadan ne aşırıyorsun?” diye sordu değirmen sahibi. “Her şeyi olduğu yerde bırak, yoksa seni araması için polis çağırırım.”
“Haydi, çabuk olun o zaman,” dedim. Şapkamı aldım, eldivenlerimi giydim ve muhasebe bürosundan ağır ağır çıktım; bir daha girmemek üzere.
Bay Crimsworth içeri girmeden ve yukarıda anlattığım sahne yaşanmadan önce, değirmenin öğle yemeği saatini bildiren zili çaldığında iştahımın epey açık olduğunu, yemek vaktinin işaretini duymak için sabırsızlandığımı hatırlıyorum. Ama şimdi unutmuştum; son yarım saatin yarattığı kargaşa ve heyecan, patatesle rosto koyun eti düşüncelerini zihnimden silip süpürmüştü. Yalnızca yürümeyi düşünüyordum; kaslarımın hareketi sinirlerimin hareketine ayak uydursun istiyordum. Ben de hızlı ve uzun uzun yürüdüm. Başka ne yapabilirdim? Yüreğimden bir yük kalkmıştı; hafiflemiş, özgürleşmiş hissediyordum. Bigben Dar Geçidi’nden kararımı bozmadan, özsaygımı zedelemeden ayrılmıştım. Koşulları zorlamamıştım; koşullar beni özgür bırakmıştı. Hayat yeniden önümde açılmıştı; ufkumu artık Crimsworth’un değirmenini çevreleyen yüksek, kara duvar sınırlamıyordu. İki saat geçti; ancak o zaman duygularım yatıştı ve o isli kuşağın yerine hangi geniş ve aydınlık sınırlara kavuştuğumu fark edecek kadar sakinleştim. Başımı kaldırdığımda, işte tam önümde Grovetown uzanıyordu: X——’in yaklaşık sekiz kilometre dışında, villalarla dolu bir köy. Alçalmış güneşe bakılırsa kısa kış günü sona ermek üzereydi. X——’in kurulduğu, benim tuttuğum yolun kıyısından geçtiği nehirden soğuk bir kırağı sisi yükseliyordu; yeryüzünü bulandırıyor, ama ocak göğünün berrak buz mavisini örtmüyordu. Yakınlarda da uzakta da derin bir sessizlik vardı. Günün bu saati dinginliğe elverişliydi; herkes kapalı kapılar ardında çalışıyordu, fabrikalardan akşam paydosu zili henüz çalmamıştı. Havayı yalnızca gürül gürül akan suyun sesi dolduruyordu; geç yağan karın erimesiyle kabarmış nehir derin ve bol akıyordu. Bir süre duvara yaslanıp aşağıdaki akıntıya baktım; dalgaların hızla akıp gidişini izledim. Belleğimin bu manzarayı berrak ve kalıcı biçimde almasını, gelecek yıllar için saklamasını istedim. Grovetown kilisesinin saati dördü vurdu. Başımı kaldırınca, o günün son güneşinin kiliseyi çevreleyen çok yaşlı, yapraksız meşe dallarının arasından kızıl kızıl parladığını gördüm; ışığı, istediğim gibi, manzaranın rengini ve karakterini belirliyordu. Çanın tatlı, ağır sesi havada bütünüyle sönene kadar bir an daha durdum; kulağım, gözüm ve duygularım doyunca duvardan ayrıldım ve yeniden yüzümü X——’e çevirdim.
Bölüm etkileşimi
