Profesör kitap kapağı

16. bölüm / 26

Bölüm Xv.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 26Şu an: Bölüm Xv.

BÖLÜM XV.
Birinci sınıfa yeniden ders vermem epey zaman aldı. Pentekost tatili üç gün sürdü; dördüncü gün sıra ikinci bölüme geldi, onlara ders verecektim. Avluyu geçerken her zamanki gibi Matmazel Henri’nin çevresini sarmış dikiş diken kızlar topluluğunu gördüm. Bir düzine kadardılar ama elli kişi kadar gürültü çıkarıyorlardı. Matmazel Henri onları pek yönetemiyor gibiydi; üçü dördü birden ısrarla ondan bir şeyler istiyordu. Bitkin görünüyordu; sessiz olmalarını istedi ama boşuna. Beni gördü. Bir yabancının öğrencilerinin başkaldırısına tanık olmasından duyduğu acıyı gözlerinden okudum. Düzen sağlamaya çalışır gibi yalvardı, ama yakarışları işe yaramadı. Sonra dudaklarını sıktığını ve kaşlarını çattığını fark ettim. Yüzü, doğru okuyorsam, “Elimden geleni yaptım; yine de suçlu sayılıyorum. Öyleyse kim isterse beni suçlasın,” diyordu. Yoluma devam ettim. Sınıf kapısını kapatırken, en yaşlı ve en ele avuca sığmaz öğrencilerden birine ansızın, sertçe şöyle dediğini duydum—

“Amélie Mullenberg, bundan sonra bir hafta boyunca bana soru sorma, benden yardım da isteme; bu süre boyunca ne seninle konuşacağım ne de sana yardım edeceğim.”

Sözlerini vurgulayarak, hatta şiddetle söylemişti; ardından ortalık nispeten sessizleşti. Bu sakinlik kalıcı mıydı, bilemiyorum; artık aramızda iki kapı vardı.

Ertesi gün sıra birinci sınıftaydı. Vardığımda müdire, her zamanki gibi iki kürsünün arasındaki sandalyede oturuyordu. Önünde, bana biraz isteksizce dinliyormuş gibi görünen bir tavırla ayakta duran Matmazel Henri vardı. Müdirenin elinde örgüsü, ağzında sözü vardı. Kalabalık bir sınıfın uğultusu içinde bir kişinin kulağına, yalnızca onun duyacağı şekilde konuşmak kolaydı; Matmazel Reuter öğretmenle böyle konuşuyordu. Öğretmenin yüzü hafifçe kızarmış, epeyce de kaygılıydı. Bu sıkıntının nedenini bilmiyordum; müdire son derece sakindi. Böyle yumuşak fısıltılarla ve bu kadar sakin bir tavırla azarlıyor olamazdı. Nitekim sözlerinin sonu, konuşmanın son derece dostça olduğunu gösterdi; şöyle dediğini duydum—

“Yeter, sevgili dostum; artık sizi daha fazla tutmak istemiyorum.”

Matmazel Henri cevap vermeden arkasını döndü; yüzündeki hoşnutsuzluk apaçık ortadaydı. Sınıftaki yerine geçerken dudağında belli belirsiz, kısa ama acı, güvensiz ve sanırım küçümseyici bir gülümseme belirdi. Gizli, istemsiz bir gülümsemeydi; bir saniye bile sürmedi. Yerini önce çökkün bir ifade aldı; sonra da ben bütün öğrencilere okuma kitaplarını açmalarını söylediğimde, dikkatli ve ilgili bir hâl yüzüne yerleşti. Okuma dersinden genellikle nefret ederdim; ana dilimi kulak tırmalayan biçimde ağızlarında evirip çevirmelerini dinlemek işkence gibiydi ve benim örnek olmam ya da öğüt vermem aksanlarında en küçük bir ilerleme sağlamıyordu. Bugün de her biri kendi ses perdesinde, her zamanki gibi peltekledi, kekeledi, mırıldandı, geveledi. On beş kadarı sırayla beni perişan etmişti; kulağım on altıncının kakofonisini de sineye çekmeye hazırlanırken, dolgun ama alçak bir ses berrak ve kusursuz İngilizceyle okumaya başladı.

“Kral, Perth’e giderken kendisine peygamber olduğunu söyleyen bir Dağlı kadınla karşılaştı. Kadın, kuzeye gitmek üzere geçeceği iskelenin yanında durup yüksek sesle şöyle bağırdı: ‘Efendim kralım, bu suyu geçerseniz bir daha sağ salim geri dönmeyeceksiniz!’” (İskoçya Tarihi’ne bakınız.)

Hayretle başımı kaldırdım; bu, İngiliz sesiydi. Aksanı duru ve gümüş gibi parlaktı; biraz daha kararlı ve kendinden emin olsaydı Essex ya da Middlesex’te iyi eğitim görmüş herhangi bir hanımın konuşmasına tıpatıp benzeyecekti. Oysa konuşan ya da okuyan, yüzünde yaptığı olağanüstü işin farkında olduğuna dair hiçbir iz görmediğim, ciddi ve neşesiz Matmazel Henri’den başkası değildi. Başka kimse de şaşkınlık göstermedi. Matmazel Reuter harıl harıl örgü örüyordu; yine de paragrafın sonunda göz kapağını kaldırıp bana yandan bir bakış attığını fark ettim. Öğretmenin okuyuşundaki mükemmelliğin tamamını bilmiyordu ama aksanının ötekilerinkinden farklı olduğunu anlamış, benim ne düşündüğümü öğrenmek istemişti. Yüzüme kayıtsız bir ifade takınıp sıradaki kıza devam etmesini söyledim.

Ders bitince, öğrencilerin dağılmasının yarattığı kargaşadan yararlanıp Matmazel Henri’nin yanına gittim. Pencerenin yanında duruyordu; ben yaklaşınca geri çekildi. Dışarı bakmak istediğimi sanmış, kendisiyle konuşacağımı aklına getirmemişti. Alıştırma defterini elinden aldım; sayfaları çevirirken ona şöyle seslendim:

“Daha önce İngilizce dersi aldınız mı?” diye sordum.

“Hayır, efendim.”

“Hayır mı! Güzel okuyorsunuz; İngiltere’de bulundunuz mu?”

“Ah, hayır!” diye canlı bir sesle karşılık verdi.

“İngiliz ailelerin yanında kaldınız mı?”

Yanıt yine “Hayır” oldu. O sırada gözüm kitabın iç kapağına takıldı; orada “Frances Evan Henri” yazıyordu.

“Adınız mı?” diye sordum.

“Evet, efendim.”

Sorgulamam yarıda kesildi; arkamda hafif bir hışırtı duydum. Hemen arkamda duran müdire, bir sıranın içini inceliyormuş gibi yapıyordu.

“Matmazel,” dedi öğretmene dönüp başını kaldırarak, “genç hanımlar giysilerini giyerken koridora çıkıp orada durur ve biraz düzen sağlamaya çalışır mısınız?”

Matmazel Henri dediğini yaptı.

“Ne güzel hava!” dedi müdire neşeyle ve aynı anda pencereden dışarı baktı. Ben de öyle olduğunu söyleyip çıkmak üzereydim. “Yeni öğrenciniz nasıl, mösyö?” diye sürdürdü, uzaklaşırken peşimden gelerek. “İngilizcede ilerleme gösterebilir mi?”

“Doğrusu, bunu değerlendirmem güç. Aksanı epey iyi; dil hakkındaki gerçek bilgisi konusunda henüz bir yargıya varma fırsatım olmadı.”

“Peki doğal yeteneği, mösyö? Bunun için kaygılandım. En azından ortalama düzeyde olduğunu söyleyerek içimi rahatlatabilir misiniz?”

“Ortalama düzeyde olduğundan kuşkulanmam için bir neden görmüyorum, matmazel; ama doğrusu onu pek tanımıyorum ve yeteneğinin çapını inceleyecek zamanım olmadı. Size iyi günler dilerim.”

Peşimi bırakmadı. “Gözlemleyip ne düşündüğünüzü bana söylersiniz, mösyö; sizin görüşünüze kendiminkinden çok daha fazla güvenebilirim. Kadınlar bu konularda erkekler kadar iyi hüküm veremiyor; ısrarım için bağışlayın, mösyö, ama bu zavallı küçük kızla (pauvre petite) ilgilenmem çok doğal. Neredeyse hiç akrabası yok; elinde yalnızca kendi çabaları var, öğrendikleri de tek serveti olmak zorunda. Şimdiki konumu bir zamanlar benim de konumumdu, ya da hemen hemen öyleydi; ona yakınlık duymam doğal. Öğrencileri yönetmekte ne kadar zorlandığını gördüğümde bazen gerçekten üzülüyorum. Elinden geleni yaptığına kuşkum yok, niyeti çok iyi; ama incelik ve kararlılık bakımından eksikleri var. Bu konuda onunla konuştum, ama kendimi iyi ifade edemiyorum ve muhtemelen açık konuşamadım; söylediklerimi hiç anlıyor gibi görünmüyor. Fırsat bulduğunuzda ara sıra ona bu konuda bir öğüt verir misiniz? Erkeklerin kadınlardan çok daha fazla etkisi var; bizden çok daha mantıklı tartışırlar. Hele siz, mösyö, sözünüzü dinletmekte olağanüstü güç sahibisiniz. Sizin vereceğiniz bir öğüt ona ancak yarar sağlar; umarım aksi değildir ama huysuz ve dik başlı olsa bile sizi dinlemeyi pek reddedemez. Ben kendi adıma, derslerinizden birine her girdiğimde öğrencileri yönetme biçiminizi gözlemlemekten yarar sağladığımı içtenlikle söyleyebilirim. Öteki öğretmenler sürekli kaygı kaynağım; genç hanımlara saygı duygusu aşılayamıyor, gençliğin doğal hafifliğini dizginleyemiyorlar. Size, mösyö, bütünüyle güveniyorum. Öyleyse bu zavallı çocuğa, Brabantlı başına buyruk kızlarımızı dizginlemenin yolunu gösterin. Ama mösyö, bir şey daha eklemek isterim: Onun amour propre’unu incitmeyin; orada yara açmaktan sakının. Bu konuda kınanacak, hatta bazılarının diyeceği gibi gülünç derecede hassas olduğunu üzülerek kabul ediyorum. Korkarım bu hassas noktasına farkında olmadan dokundum; bir türlü üstesinden gelemiyor.”

Bu söylevin büyük bölümünde elim dış kapının kilidindeydi; şimdi kapıyı açtım.

“Au revoir, matmazel,” dedim ve kaçtım. Müdirenin söyleyeceklerinin henüz tükenmediği belliydi. Arkamdan baktı; beni daha uzun süre alıkoymayı çok isterdi. Ona sert ve kayıtsız davranmaya başladığımdan beri bana karşı tavrı değişmişti: Her fırsatta neredeyse ayaklarıma kapanıyor, yüzümü durmadan kolluyor, sayısız küçük iyilikle çevremi sarıyordu. Boyun eğiş despotluk yaratır. Bu kölece saygı gönlümü yumuşatacağına, yaradılışımdaki sert ve talepkâr yanları besleyip şımartıyordu. Büyülenmiş bir kuş gibi çevremde dolanması beni katı bir taş sütuna dönüştürüyor gibiydi; övgüleri küçümsememi körüklüyor, tatlı sözleri mesafemi pekiştiriyordu. Daha kârlı Pelet’i zaten ağına düşürmüşken ve benim onun sırrını bildiğimi de öğrenmişken, beni kazanmak için niçin bu kadar uğraştığını kimi zaman merak ediyordum; bunu ona söylemekten çekinmemiştim. Gerçek şu ki alçakgönüllülüğün, sevginin ve çıkar gözetmezliğin sahici olduğundan kuşkulanmak, değerlerini küçümsemek, bu nitelikleri karakter zayıflığı saymak onun doğasında vardı; gururu, sertliği ve bencilliği güç kanıtı saymaya da aynı ölçüde yatkındı. Alçakgönüllülüğün boynuna basar, küçümsemenin ayaklarına kapanırdı; şefkati gizli bir küçümsemeyle karşılar, kayıtsızlığı durmadan gösterdiği ilgilerle elde etmeye çalışırdı. İyilikseverlik, özveri ve coşku onun için tiksinti vericiydi; ikiyüzlülüğe ve çıkarcılığa ise değer verirdi; gözünde bunlar gerçek bilgelikti. Ahlaki ve bedensel düşkünlüğe, zihinsel ve fiziksel aşağılığa hoşgörüyle bakardı; bunlar kendi meziyetlerini daha iyi gösterecek karşıtlıklardı. Şiddete, adaletsizliğe ve zorbalığa boyun eğerdi; bunlar onun doğal efendileriydi. Nefret etmeye eğilimi, direnmeye dürtüsü yoktu; bunların buyruklarının kimi yüreklerde uyandırdığı öfke ona yabancıydı. Bütün bunların sonucu olarak sahtekârlar ve benciller ona bilge, bayağılar ve yozlaşmışlar hayırsever, küstahlar ve adaletsizler sevimli derdi. Vicdanlı ve iyiliksever kişiler de başlangıçta çoğunlukla onun kendilerinden biri sayılma iddiasını kabul ederdi; ama çok geçmeden gösteriş kaplaması aşınır, alttaki gerçek malzeme ortaya çıkar ve onu bir sahtekârlık diye bir kenara bırakırlardı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…