2. Bölüm devam

Titus Livius Minor yavaşça oturdu.
Onun yüzünde hüzün vardı; ama hüzün, düşüncenin yerine geçtiğinde tehlikeli sayılabilirdi. Capitola ise hâlâ ayaktaydı. “Eğer söylediğiniz doğruysa,” dedi, “sistem düzeltilir bunun için mahkeme değil, Curia Mensura gerekir.”
Varro ona baktı.
“Sistem kendini düzeltebileceğine inandığında mahkemeye daha çok ihtiyaç duyar efendim.”
“Bu güvensizliktir.”
“Hayır” dedi Varro.
“Bu, sevginin yetişkin hâlidir.”
Salondaki herkes bu cümleyi duydu ama herkes başka türlü işitti. Kimi bunu kente yöneltilmiş bir sevgi ilanı saydı kimi Varro’nun kendini ahlâkın yüksek yerine koyması olarak gördü. Ben ise cümleyi yazarken durakladım. Sevginin yetişkin hâli' Bu ifade, benim bildiğim hiçbir yasa maddesine girmiyordu fakat girmediği için daha doğru olabilirdi.
Çünkü yasalar, insanın en önemli sözlerini her zaman dışarıda bırakır; sonra onların gölgesini- düzenlemeye çalışır.
Başhâkim, Varro’dan zarları mühür görevlisine teslim etmesini istedi. Varro bu kez itiraz etmedi.
Cato Priscus zarları aldı fakat yüzü bembeyaz olmuştu. Işığa tuttuğunda zarların üstündeki mineral izleri yalnız tuzlanma haritası çıkarmadı. İnce çizgiler arasında, insan eliyle yazılmış gibi duran bir dizi işaret belirdi. Bunlar harf değildi ama sayıya da benzemiyordu. Daha çok, bir düzenin kendi kendine attığı imza gibiydi.
Cato fısıldadı: “Bu, mahkeme arşiv kodu.”
Septima Iulia’nın sesi ilk kez gerçekten alçaldı. “Hangi dosyaya ait?”
Cato cevap vermedi cevap vermemesi, cevap olmadığı için değil cevap çoktan salonda dolaşmaya başladığı içindi. Başhâkim tekrar sordu.
“Hangi dosya?!”
Cato, balmumu levhasına baktı sonra gözlerini kaldırdı ve Varro’ya değil, bana yöneltti. O an içimde hiçbir sebep yokken üşüdüm.
“Dosya,” dedi Cato, “on yedi yıl önce kapanan Marius Silens soruşturmasına ait.”
Salonda bir kıpırtı oldu. Marius Silens' adını gençler bilmezdi, yaşlılar ise unutmuş gibi yapmayı öğrenmişti. Ben ise o adı çocukluğumdan hatırlıyordum. Babamın akşam yemeklerinde birden susmasına neden olan addı.
Annemin, “Lucius masada” diyerek konuyu değiştirdiği addı.
Aequora’nın utopik tarihinde küçük, temiz bir çizik olarak anılan olaydı: bir mühendis, su kanallarının ilk tasarımında yoksul mahallelere ayrılan payın bilerek düşük tutulduğunu iddia etmiş, sonra kendi iddiasını geri çekmiş, birkaç ay içindede akciğer zayıflığından ölmüştü. Resmî kayıtlara göre mesele kapanmıştı. Aequora, kendi hatasını kabul etmiş, sistemi düzeltmiş, Marius Silens’in adını da küçük bir araştırma bursuna vermişti. Düzenin sevdiği türden bir pişmanlık: sınırlı, belgeli, anıtlaştırılmış. Fakat o sabah, Varro’nun kök zarlarında Marius Silens dosyasının arşiv kodu belirmişti. Septima Iulia’nın dudakları inceldi.
“Bu kodun orada bulunması mümkün değil.”
Varro hafifçe başını eğdi. “Biraz önce bu kelimeyi yasaklamıştınız.”
Başhâkim ona sertçe baktı, fakat haklıydı; Varro değil, cümle haklıydı. Salonda bulunanların çoğu, bir anda kuzey teraslarının tuzlanmasının ötesinde bir şeyle karşı karşıya olduğumuzu anladı. Toprak yalnız bugünkü haksızlığı değil, eski bir suskunluğu da geri veriyordu. Bilim, mezar kazıcıların en kibarıdır; ölüyü uyandırmaz, ama üstündeki toprağın ne sakladığını gösterir. Ben o an babamı düşündüm. Adı Publius Maro’ydu; mahkeme arşivlerinde yıllarca çalışmış, emekliliğinden üç ay sonra denize bakarken kalbi durmuştu. Ölmeden kısa süre önce bana, hiçbir bağlam kurmadan, “Düzenli raflardan kork, Lucius” demişti.
Ben bunu yaşlılık karamsarlığı sanmıştım. Şimdi, Güney Mahkemesi’nin ışıklı taşları üstünde, onun aslında bir vasiyet bıraktığını anladım; fakat vasiyetlerin en acımasızıydı açılacağı tarihi söylenmeyen.
Başhâkim oturuma ara vermedi. Bu, onun cesareti miydi, yoksa olayın kendi iradesini çoktan ele geçirdiğini mi anlamıştı bilmiyorum.
Sadece sağ elini masaya koydu ve bütün salonun duyması için yavaşça konuştu.“Güney Mahkemesi, Aelius Varro’nun getirdiği ölçüm zarlarında beliren arşiv kodunun kaynağını kuzey teraslarındaki tuzlanma bulgularıyla birlikte incelemeye alır.
Marius Silens soruşturması, geçici olarak yeniden açılmış sayılacaktır.”
Bu cümlenin ardından dışarıdaki kalabalığın sesi içeri sızdı. Haber, taş duvarlardan daha hızlı yayılmıştı. Aequora, tarihinde pek çok karar görmüştü; fakat eski bir kapanmışlığın yeniden açılması, insanlara tuhaf bir korku verdi. Capitola Nerva başhâkime doğru bir adım attı.“Bu karar” dedi, “Curia Mensura’nın kamusal güvenilirliğini zedeleyecektir.”
Septima Iulia’nın cevabı kısa oldu. “Güvenilirlik zedelenmemiş görünmekle korunmaz.”
“Panik doğabilir.”
“Panik” dedi başhâkim “hakikatin kendisinden değil, hakikatin gecikmiş olmasından doğar.”
Varro ilk kez gözlerini kapattı. Yorgun görünüyordu; ama bu, gece uykusuz kalmış biradamın yorgunluğu değildi. Daha çok, uzun süredir içinde taşıdığı bir taşın, sonunda herkesin önüne konmasından sonra hissedilen hafiflik ve suçluluk karışımıydı. Oturumun geri kalanında teknik ayrıntılar konuşuldu. Zarların güvenliği, arşiv kodunun doğrulanması, Marius Silens dosyasının eski mühürleri, kuzey teraslarında yeni ölçüm yapılacak noktalar, Curia Mensura’nın veri paylaşım yetkisi, halk meclislerine açıklanacak ilk bildirinin dili. Bütün bunları yazdım. Yazarken kelimelerin düzgün durmasına çalıştım; İnsan, felaketi düzenli cümlelerle kayda geçirince kendini biraz daha az suçlu hissediyor değil mi? Fakat asıl olay, oturum bittikten sonra başladı.