1. Bölüm devam

Tam o sırada Varro, kalabalığın arkasından yürüyerek geldi. Onu önce ben gördüm; çünkü gözlerim, kapıdaki çelişkinin bedene dönüşeceği yeri arıyordu. Sırtında koyu gri bir ceket vardı, yakasında kök enstitüsünün küçük gümüş iğnesi duruyordu: iki yana açılan ince bir kök, altta birbirine kavuşan üç çizgi. Yüzünde korku yoktu. İnsanların çoğu korkmadığını göstermek için yüzünü sertleştirir; Varro’nun yüzü ise yumuşaktı, hatta garip biçimde mahcuptu. Sanki bir felakete değil, gecikmiş bir özre geliyordu. Kalabalık ikiye ayrıldı bu ayrılma saygıdan çok meraktandı. Varro, Septima Iulia’nın önünde durdu ve başını eğmedi. Bizde baş eğmek eski rejimden kalma bir alışkanlık sayılır, yalnız mezar taşlarının önünde hoş görülürdü. Yine de onun başını eğmemesi meydan okuma gibi görünmedi; sanki boynu, karar vermeyi başkasına bırakacak kadar yorgun değildi.“İçeride olduğunuz söyleniyor,” dedi Septima. Varro kapıya baktı kapı sabah ışığında koyu bir yara gibi duruyordu.“Bazen insanın sözü” dedi, “bedeninden önce mahkemeye varır. ”Başhâkim bu tür cümleleri sevmezdi Şiir' mahkemede ya kaçış ya da itirafın süsü sayılırdı. “Biz burada sözün varışını değil kaydın doğruluğunu araştırıyoruz.” “İkisi bugün aynı şey olabilir.” Cato Priscus huzursuzlandı ben elimdeki defteri açtım o sabah tutanağın başlığı hâlâ boştu; olaylar başlıklarını sonradan seçer, kâtipler yalnız teslim olur Septima Iulia, Varro’ya uzun uzun baktı. “Tanıklık dosyanız mühür odasında mı?” “Hayır.” Bu kısa cevap kalabalığın üstüne soğuk bir su gibi döküldü. “Peki nerede?” Varro’nun gözleri bir an sanki kendi içinde bir pencere arıyormuş gibi uzaklaştı sonra bana baktı. Bunu neden yaptığını hâlâ bilmiyorum o bakışta yardım istemek yoktu; insan yardım isterken karşısındakine yük verir. Varro’nun bakışı yük vermedi “Dosya bendedir” dedi “Fakat onu ben yazmadım.”
“Kim yazdı?”
“Toprak.”
Bu kez kalabalık güldü. Kısa çekingen ve hemen pişman olunan bir gülüş. Çünkü Aequora’da toprağın yazdığına inanmak budalalık değildi; bütün sorun, toprağın hangi alfabeyle yazdığını bilmekti.
Varro ceketinin içinden, bizim alıştığımız kâğıtlara benzemeyen, ince yarı saydam tabakalar çıkardı. Bunlar bitki liflerinden yapılmış veri zarlarıydı üstlerinde çıplak gözle seçilemeyen ancak ışıkla okunabilen mineral izleri bulunurdu. Enstitüde köklerin salgıladığı bileşikler bu zarlara aktarılır zamana göre renk değişimleri ölçülürdü. Bilim insanları bitkinin sıkıntısını böyle okurdu fakat Varro’nun elindeki zarlar yalnız kuraklık belirtisi taşımıyordu. Cato Priscus zarları almak için elini uzattı Varro vermedi.“Önce kapı açılmalı” dedi.
“Kapı çelişki çözülmeden açılmaz” dedi Cato.“Çelişki kapının arkasında.” Septima Iulia’nın sesi sertleşmedi o an sertliğe ihtiyaç duymayanların sesi daha tehlikelidir.“Varro burada bilmecelerle hüküm kurulmaz.”
“Ben de hüküm istemiyorum yalnızca görülmesini istiyorum.”
İşte o anda yıllardır tuttuğum bütün tutanaklarda eksik kalan şeyi sezdim: Bir insanın görülmek istemesiyle haklı çıkmak istemesi aynı şey değildi. Haklı çıkmak, başkalarını yerinden etmeye çalışır. Görülmek, kendi yerinin varlığını kanıtlamakla yetinir. Varro’nun isteğinde saldırı yoktu fakat saldırısız istekler bazen en büyük düzen bozucuların rolünü üstleniyorlar. Çünkü bir düzen kendisine karşı bağırana dayanır fısıldayana değil.' Başhâkim bana döndü.“Maro, geçici oturum kaydı açınız.”
Ellerim istemsizce hızlandı. Kâtiplik, paniğin terbiyeli biçimi tutanak levhasına tarih, saat, yer ve başlığı yazdım: Güney Mahkemesi Kapısı Önünde Açılan Çelişki incelemesi. Başlığı yazarken utandım çünkü bu tür olaylar, resmî cümlelerin içine sığdırılınca küçülüyor- Fakat küçültmek ile de bazen korunuyor.

Bir olayı doğrudan adıyla çağırırsanız, o da sizi adıyla çağırır Aequora hukukunda kapı çelişkileri için kısa bir usul vardı. Çelişki, insan beyanıyla değil, çapraz kayıtla çözülürdü. Kapının hafızası, mühür odasının buharı, tanık varlık çizelgesi ve dış avludaki adım izleri birlikte okunurdu. Bunlar uyuşursa kapı açılır, uyuşmazsa oturum ertelenirdi fakat o sabah mesele ertelenemedi. Kuzey teraslarının tuzlanması, yalnız tarım raporlarına değil, kentin bütün adalet fikrine bulaşmıştı, aşağıdaki kayıt, o sabah benim elimle tutuldu; bugün bile bazı cümlelerinin bana değil, kapının sessizliğine ait olduğunu düşünürüm.