1. Bölüm devam

Ben Güney Mahkemesi’nde kâtip yardımcısıydım; adım evrakların alt köşesinde, çoğu zaman mürekkep kuruyunca unutulan o dar yerde dururdu. Otuz iki yaşındaydım, fakat yüzüm kırkına varmış gibi düşünceliydi; bunun sebebi keder değil fazla dinlemekti. İnsan başkalarının kendi haklılıklarını ne kadar güzel savunduğunu uzun süre işitirse gençliğini kaybetmez, gençliğin kısa açıklamalarına olan inancını kaybeder. Bana göre olgunluk birazda budur: insanın, kendi cümlesine itiraz edecek bir yabancıyı içinde besleyebilmesi. Aelius Varro’yu ilk gördüğümde kentin en dikkat çekmeyen adamlarından biri olduğu için dikkatimi çekmişti. Uzun boylu değildi yüzünde herhangi bir kahramanlık hevesi okunmazdı, saçları erken kırlaşmaya başlamış, elleri bir bilim insanının ellerinden çok sabahları ekmek yoğuran yaşlı kadınların ellerine benzer biçimde geniş ve sakindi o Institutum Radicum denen kök enstitüsünde çalışırdı; enstitünün işi, bitkilerin toprağı nasıl hatırladığını araştırmaktı. Varro’nun uzmanlığı ise daha tuhaf bir alandaydı: köklerin kuraklığı önceden sezme davranışları. Bunu ilk duyduğumda gülmüştüm insanlar kuraklığı duymakta bu kadar beceriksizken, bir kökün onu sezmesi bana fazla şiirsel gelmişti. Sonra Varro, mahkeme koridorunda bir gün, hiç yükseltmediği sesiyle bana şöyle demişti: “Şiirsel olan şeylerin çoğu, henüz ölçmeyi öğrenemediğimiz şeylerdir Maro. Bilim şiiri öldürmez yalnızca onu yalan söylemekten kurtarır.” Bu cümleyi gururuma dokunduğu için aklımda tutmayı düşündüm belki de aslını anlamak için. İnsan kendisine söylenmiş hakikatleri değil, kendisini küçük düşürmüş hakikatleri saklayan bir canlı. Varro’nun mahkemeyle ilgisi, başlangıçta bir tanıklık meselesiydi. Kök enstitüsüne ait su verilerinde, kuzey teraslarının üç yıl içinde tuzlanacağına ilişkin bir belirti bulunmuştu. Bu, sıradan bir tarım sorunu değildi! Aequora’nın bütün siyasal erdemi, toprağın kendini yenileme hakkı üzerine kuruluydu. Eğer kuzey terasları tuzlanırsa, Curia Mensura’nın yirmi yıl boyunca yayımladığı ölçüm raporları eksik, belki de bilerek hafifletilmiş sayılacaktı. Böyle bir durumda sadece bir bakanın değil, kentin kendine dair düşüncesinin yargılanması gerekirdi. O sabah Güney Mahkemesi’nin bronz kapısı bu yüzden açılmıyordu kapının önünde, yüzleri birbirine benzemeyen ama bekleyişleri aynı biçime girmiş insanlar toplanmıştı. Balıkçı kadınlar kalın bileklerini önlüklerinin cebine sokmuş, sessizce taş zemine bakıyorlardı. Üniversite öğrencileri, kâğıt rulolarını koltuk altlarında sıkıştırmış, bir mahkeme kararını değil de çağın yeni adını bekler gibi duruyordu. Curia Mensura’dan gelen memurların yüzlerinde keder yoktu; keder, itirafın fazla insanca bir biçimiydi. Onlarda daha çok, iyi tasarlanmış bir makinenin beklenmedik ses çıkardığında duyduğu soğuk utanma vardı.