2. Bölüm devam

Kimine göre Varro acımasızdı; kimine göre Titus korkaktı; kimine göre ikisi de haklıydı ve bu en kötü ihtimaldi. Ben o an yalnızca yazıyordum. Kâtipler, tarihin ilk soğukkanlı günahkârlarıdır; çünkü kanayan cümlelerin kenarına saat eklerler.Başhâkim oturumu açtı resmî tokmak kullanılmadı; Aequora’da tokmak sesi eski dünyanın kaba bir hatırası sayılırdı. Bunun yerine, salonda asılı duran küçük cam çan hafifçe titreştirildi. Çanın sesi kısa sürdü, fakat herkesin omzuna aynı anda dokunmuş gibi bir etki bıraktı.“Tanık Aelius Varro” dedi Septima, “kuzey teraslarına ilişkin ölçüm zarlarının mahkeme kaydına nasıl ve kim tarafından getirildiğini açıklayınız.”
Varro tanıklık yerine oturmadı. Ayakta kalması usule aykırıydı fakat kimse itiraz etmedi. Bu anlarda usul, olayın arkasından yetişmeye çalışan yaşlı bir akraba gibidir; saygı görür ama beklenmez.“Üç yıl önce” dedi Varro “kuzey teraslarındaki zeytin köklerinde olağan dışı bir sodyum birikimi gözledik. İlk rapor, bunun deniz rüzgârıyla taşınan tuzdan kaynaklanabileceğini söyledi. Ikinci rapor, sulama kanallarında mikroskobik çatlaklar bulunduğunu gösterdi. Üçüncü rapor ise daha rahatsız ediciydi: tuzlanma, yalnız kanallardan değil, kararlarımızdan geliyordu.”
Salonda kimse kıpırdamadı. Kararların toprağı tuzlandırması, güzel bir metafor olamayacak kadar korkunçtu! Varro devam etti: “Son on iki yılda, Aequora’nın su paylaşım sistemi daha adil görünmek için daha ayrıntılı hâle getirildi. Her mahalleye, nüfus yoğunluğu, üretim biçimi, sağlık ihtiyacı, yaş dağılımı ve tarihsel yoksunluk katsayısına göre su hakkı tanındı. Bu, kâğıt üzerinde doğruydu fakat sistem, kuzey teraslarında çalışan yaşlı işçilerin sabah saatlerindeki yavaşlığını, çocuklu ailelerin öğleden sonra su depolama alışkanlığını, bazı zeytin türlerinin gece sulamasına verdiği ince tepkiyi hesaba katmadı. Haksızlık kaba değil, incelikliydi. Bu yüzden farkedilmedi.”
Capitola Nerva’nın yüzünde ilk kez küçük bir gerilim belirdi bu suçüstü yakalanmanın değil, kendi dilinin başkası tarafından ustaca kullanılmasının gerilimiydi.
“Bu teknik bir düzeltme meselesidir,” dedi.
Varro başını salladı.
“Hayır! Teknik düzeltme, yanlış ayarlanmış bir teraziyi onarır. Burada terazi doğru, ama tartılacak şeyi eksik seçmişiz.”
Başhâkim araya girdi.
“Eksik seçilen nedir?”
Varro, elindeki zarları ışığa kaldırdı. “Sabır.”
Bu kelime mahkeme salonuna fazla sade düştü. Fakat biliyorsunuz ki sevgili dinleyici, en sade kelimeler karmaşık düzenleri en fazla utandıranlardır.
Sabır' Ne bir değişken, ne bir katsayı, ne de raporun sonuna eklenebilecek bir uyarı notu. Varro’nun söylediği sabır, toprağın, yaşlı bedenin, yavaş öğrenen çocuğun, hemen sonuç vermeyen adaletin sabrıydı.
Aequora’nın büyük erdemi ölçmekti; büyük kusuru ise ölçülemeyeni, erdemli bir gecikmeyle de olsa, eninde sonunda ölçülebilir sanmasıydı.