Bölümler 19Şu an: 13. Bölüm
- 1 1. Bölüm2.475 kelime
- 2 2. Bölüm2.203 kelime
- 3 3. Bölüm3.054 kelime
- 4 4. Bölüm2.861 kelime
- 5 5. Bölüm4.270 kelime
- 6 6. Bölüm3.764 kelime
- 7 7. Bölüm4.469 kelime
- 8 8. Bölüm3.396 kelime
- 9 9. Bölüm4.034 kelime
- 10 10. Bölüm10.772 kelime
- 11 11. Bölüm5.416 kelime
- 12 12. Bölüm3.784 kelime
- 13 13. Bölüm4.617 kelime · Okuduğun bölüm
- 14 14. Bölüm4.892 kelime
- 15 15. Bölüm4.392 kelime
- 16 16. Bölüm6.117 kelime
- 17 17. Bölüm5.657 kelime
- 18 18. Bölüm4.418 kelime
- 19 19. Bölüm4.165 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Pazar günü Clifford ormana gitmek istedi. Güzel bir sabahtı; armut ve erik ağaçları, beyaz çiçekleriyle bir orada bir burada, ansızın dünyaya çıkıvermişti.
Dünya çiçek açarken Clifford’un sandalyeden tekerlekli sandalyesine aktarılmak zorunda olması acımasızcaydı. Ama bunu unutmuştu; hatta sakatlığıyla belli belirsiz övünür gibiydi. Connie ise onun cansız bacaklarını yerlerine kaldırıp koymak zorunda kaldığı için hâlâ acı çekiyordu. Artık bu işi Bayan Bolton ya da Field yapıyordu.
Onu yolun üst başında, kayın ağaçlarının oluşturduğu perdenin kıyısında bekledi. Sandalyesi, hastaya özgü ağırbaşlı bir yavaşlıkla puflayarak ilerliyordu. Karısına yetişince şöyle dedi:
“Köpükler saçan atının üstünde Sir Clifford!”
“En azından horluyor!” diye güldü.
Durup uzun, alçak, eski kahverengi evin cephesine baktı.
“Wragby gözünü bile kırpmıyor!” dedi. “Ama neden kırpsın ki! İnsan aklının başarılarının üzerinde ilerliyorum; o da bir attan daha iyi.”
“Öyledir herhalde. Platon’un iki atlı arabayla göğe çıkan ruhları şimdi bir Ford’la giderdi,” dedi.
“Ya da bir Rolls-Royce’la: Platon aristokrattı!”
“Kesinlikle! Artık kırbaçlanıp hırpalanacak kara at yok. Platon, kara atını ve beyaz atını geride bırakıp daha da ileri gideceğimizi, hiç atımız olmayacağını, yalnızca bir motorumuz olacağını akıl edememişti!”
“Yalnızca motor ve benzin!” dedi Clifford.
“Gelecek yıl eski evde biraz tamirat yaptırabilmeyi umuyorum. Bunun için kenara yaklaşık bin ayırabileceğimi sanıyorum; ama işçilik çok pahalı!” diye ekledi.
“Oh, ne güzel!” dedi Connie. “Yeter ki yine grev olmasın!”
“Yine greve gitmelerinin ne faydası olacak? Sektörü, geriye kalan ne varsa, büsbütün mahvetmekten başka işe yaramaz; sanırım baykuşlar da bunu anlamaya başladı!”
“Belki de sektörü mahvetmeyi umursamıyorlardır,” dedi Connie.
“Ah, kadın gibi konuşma! Cepleri eskisi kadar dolu tutamasa da sektör karınlarını doyuruyor,” dedi; sözleri tuhaf biçimde Bayan Bolton’ın konuşmasını andırıyordu.
“Ama geçen gün muhafazakâr anarşist olduğunu söylememiş miydin?” diye masumca sordu.
“Ne demek istediğimi anladın mı?” diye karşılık verdi. “Demek istediğim, insanlar ne olmak isterlerse olabilir, ne hissedeceklerse hissedebilir, ne yapacaklarsa yapabilirler; yeter ki bütün bunları kesinlikle kendi özel alanlarında yapsınlar, yaşam biçimini ve düzeneği de sağlam tutsunlar.”
Connie birkaç adım sessizce yürüdü. Sonra inatla şöyle dedi:
“Bu, yumurta kabuğunu sağlam tuttuğu sürece istediği kadar bozulabilir demeye benziyor. Oysa bozuk yumurtalar kendi kendine kırılır.”
“İnsanların yumurta olduğunu sanmıyorum,” dedi. “Melek yumurtaları bile değil, sevgili küçük vaizim.”
Bu aydınlık sabahta keyfi yerindeydi. Tarlakuşları parkın üzerinde şakıyordu; uzaktaki çukurda maden sessizce buhar püskürtüyordu. Savaş öncesi eski günlere benziyordu neredeyse. Connie aslında tartışmak istemiyordu. Ama Clifford’la ormana gitmeyi de istemiyordu. Bu yüzden, belli bir inatla sandalyesinin yanında yürüdü.
“Hayır,” dedi. “İş düzgün yönetilirse bir daha grev olmayacak.”
“Neden?”
“Çünkü grevler neredeyse imkânsız hâle getirilecek.”
“Ama işçiler buna izin verir mi?” diye sordu.
“Onlara sormayacağız. Onlar fark etmeden yapacağız; kendi iyilikleri ve sektörü kurtarmak için.”
“Kendi iyiliğin için de,” dedi.
“Elbette! Herkesin iyiliği için. Ama onların iyiliği için benimkinden de çok. Maden ocakları olmadan yaşayabilirim. Onlarsa yaşayamaz. Ocaklar olmazsa aç kalırlar. Benim başka kaynaklarım var.”
Sığ vadiden madene, onun ötesinde de tepenin yamacına yılan gibi tırmanan, kara kapaklı Tevershall evlerine baktılar. Eski kahverengi kiliseden çanlar çalıyordu: Pazar, pazar, pazar!
“Ama işçiler şartları dikte etmene izin verir mi?” dedi.
“Canım, insan bunu yumuşakça yaparsa mecbur kalırlar.”
“Ama karşılıklı anlaşamazlar mı?”
“Elbette anlaşırlar; sektörün bireyden önce geldiğini anladıklarında.”
“Ama sektöre sen mi sahip olmalısın?” dedi.
“Sahibi değilim. Ama sahip olduğum ölçüde, evet, kesinlikle. Mülkiyet artık dinî bir mesele hâline geldi; İsa ve Aziz Fransis zamanından beri de öyleydi. Mesele, ‘Sahip olduğun her şeyi alıp yoksullara ver’ değil; sahip olduğun her şeyi sektörü desteklemek ve yoksullara iş sağlamak için kullanmaktır. Bütün ağızları doyurup bütün bedenleri giydirmenin tek yolu bu. Sahip olduğumuz her şeyi yoksullara dağıtmak, yoksulları da en az bizim kadar açlığa mahkûm eder. Herkesin aç kalması yüce bir amaç değil. Genel yoksulluk da güzel bir şey değil. Yoksulluk çirkindir.”
“Peki ya eşitsizlik?”
“Kader. Jüpiter gezegeni neden Neptün’den büyük? Varlıkların yapısını değiştirmeye kalkışamazsın!”
“Ama bu haset, kıskançlık ve hoşnutsuzluk bir kez başlayınca…” diye söze girdi.
“Durdurmak için elinden geleni yap. Bu işin başında birinin olması gerek.”
“Ama bu işin başında kim var?” diye sordu.
“Sektörlerin sahibi olan ve onları yöneten adamlar.”
Uzun bir sessizlik oldu.
“Bence kötü yönetiyorlar,” dedi.
“Öyleyse ne yapmaları gerektiğini söyle.”
“Yöneticiliklerini yeterince ciddiye almıyorlar,” dedi.
“Onlar, sen kendi Leydimliğini ne kadar ciddiye alıyorsan ondan çok daha fazla ciddiye alıyorlar,” dedi.
“Bu bana dayatıldı. Aslında istemiyorum,” diye ağzından kaçırdı. Sandalyeyi durdurup ona baktı.
“Şimdi sorumluluğundan kim kaçıyor!” dedi. “Senin deyiminle kendi patronluk sorumluluğundan sıvışmaya çalışan kim?”
“Ama ben patronluk yapmak istemiyorum,” diye itiraz etti.
“Ah! Ama bu korkaklık. Senin payına düşmüş; kaderin bu. Hakkını da vermelisin. Madencilere sahip olmaya değer her şeyi kim verdi: bütün siyasi özgürlüklerini, nasılsa o kadarcık eğitimlerini, sağlık ve temizlik koşullarını, kitaplarını, müziklerini, her şeyi? Onlara bunları kim verdi? Madenciler mi verdi madencilere? Hayır! İngiltere’deki bütün Wragby’ler ve Shipley’ler kendi paylarına düşeni verdi, vermeyi de sürdürmek zorundalar. İşte senin sorumluluğun bu.”
Connie dinledi, yüzü kıpkırmızı kesildi.
“Bir şeyler vermek isterdim,” dedi. “Ama buna izin verilmiyor. Artık her şey satılıp parasının ödenmesi gereken bir şey; senin saydığın her şeyi de Wragby ile Shipley insanlara kârla satıyor. Her şey satılık. Gerçek bir yakınlıkla tek bir yürek atışı bile vermiyorsun. Üstelik insanların doğal yaşamını ve erkekliğini ellerinden alıp onlara bu sanayi dehşetini kim verdi? Bunu kim yaptı?”
“Peki ben ne yapmalıyım?” diye sordu, yüzü sapsarı kesilmişti. “Gelsinler de beni yağmalasınlar mı diyeyim?”
“Tevershall neden bu kadar çirkin, bu kadar korkunç? Onların hayatı neden bu kadar umutsuz?”
“Tevershall’ı kendileri kurdu; özgürlüklerini sergilemelerinin bir parçası bu. Şu sevimli Tevershall’ı kendileri kurdular, kendi sevimli hayatlarını yaşıyorlar. Onların hayatını ben yaşayamam. Her böcek kendi hayatını yaşamalı.”
“Ama onları senin için çalıştırıyorsun. Senin kömür madeninin hayatını yaşıyorlar.”
“Hiç de değil. Her böcek kendi yiyeceğini bulur. Benim için çalışmaya zorlanan tek bir kişi yok.”
“Hayatları sanayileşmiş ve umutsuz; bizimki de öyle,” diye haykırdı.
“Bence öyle değil. Bu sadece romantik bir söz, kendinden geçip baygınlıklar geçiren romantizmin kalıntısı. Orada öylece dururken hiç de umutsuz görünmüyorsun, sevgili Connie.”
Bu doğruydu. Koyu mavi gözleri ışıl ışıl parlıyor, yanakları al al olmuştu; umutsuzluğun çöküntüsünden çok uzak, isyankâr bir tutkuyla dolu görünüyordu. Çimenlerin tümsekli yerlerinde, tüylü örtülerinin altında hâlâ puslu duran genç çuha çiçeklerini fark etti. Clifford’un bu kadar haksız olduğunu neden hissettiğini öfkeyle düşündü; ama bunu ona söyleyemiyor, tam olarak nerede yanıldığını anlatamıyordu.
“Erkeklerin senden nefret etmesine şaşmamalı,” dedi.
“Etmiyorlar!” diye karşılık verdi. “Bir de yanılgıya düşme: senin sözcüğü kullandığın anlamda onlar erkek değil. Anlamadığın, hiçbir zaman da anlayamayacağın hayvanlar. Yanılsamalarını başkalarına dayatma. Kitleler hep aynıydı, hep de aynı kalacak. Neron’un köleleri, bizim madencilerimizden ya da Ford fabrikasının işçilerinden pek az farklıydı. Neron’un maden kölelerinden ve tarla kölelerinden söz ediyorum. Kitleler değişmezdir. Kitlelerin içinden bir birey sıyrılabilir. Ama o kişinin sıyrılması kitleyi değiştirmez. Kitleler değiştirilemez. Toplumbilimin en önemli gerçeklerinden biridir bu. Panem et circenses! Bugün eğitim, sirkin kötü ikamelerinden biri oldu. Bugün yanlış giden şu: programın sirk kısmını berbat ettik, kitlelerimizi de birazcık eğitimle zehirledik.”
Clifford sıradan insanlar hakkında gerçekten öfkelenince Connie korktu. Söylediklerinde yıkıcı ölçüde doğru bir şey vardı. Ama bu, öldüren bir gerçekti.
Onu solgun ve sessiz görünce Clifford sandalyeyi yeniden çalıştırdı; ahşap kapıda durup Connie kapıyı açana kadar bir daha konuşmadılar.
“Şimdi benimsememiz gereken şey,” dedi, “kılıç değil kamçı. Kitleler zamanın başlangıcından beri yönetildi; zaman sona erene dek de yönetilmeleri gerekecek. Kendi kendilerini yönetebilirler demek düpedüz ikiyüzlülük ve maskaralık.”
“Peki sen onları yönetebilir misin?” diye sordu.
“Ben mi? Elbette! Ne aklım sakat ne de iradem; bacaklarımla yönetmiyorum ki. Yönetimde üzerime düşen payı alabilirim, hem de kesinlikle; bana bir oğul ver, o da benden sonra kendi payına düşeni yönetebilir.”
“Ama o senin öz oğlun, senin yönetici sınıfından biri olmayacak; ya da belki olur,” diye kekeledi.
“Babası kim olursa olsun umurumda değil; yeter ki sağlıklı ve zekâsı ortalamanın altında olmayan biri olsun. Sağlıklı, zekâsı normal herhangi bir adamın çocuğunu ver, ondan kusursuz bir Chatterley yaratırım. Bizi kimin dünyaya getirdiği değil, kaderin bizi nereye yerleştirdiği önemli. Herhangi bir çocuğu yönetici sınıfın arasına koy, kendi ölçüsünde yönetici olarak yetişir. Kralların ve düklerin çocuklarını kitlelerin arasına koy, sıradan küçük halktan insanlara, kitlenin ürünlerine dönüşürler. Çevrenin ezici baskısı budur.”
“Öyleyse sıradan insanlar ayrı bir ırk değil, aristokratlar da kan bağıyla aristokrat olmuyor,” dedi.
“Hayır, yavrum! Bunların hepsi romantik yanılsama. Aristokrasi bir işlevdir, kaderin bir parçası. Kitleler de kaderin başka bir parçasının işleyişidir. Bireyin pek önemi yok. Önemli olan, hangi işlev için yetiştirildiğin ve ona nasıl uyarlandığın. Aristokrasiyi bireyler yaratmaz; onu aristokrat bütünün işleyişi yaratır. Sıradan insanı da kitlenin bütün olarak işleyişi yaratır.”
“Öyleyse hepimizin paylaştığı ortak bir insanlık yok!”
“Nasıl istersen. Hepimizin karnını doyurması gerekir. Ama ifade ve yönetme işlevlerine gelince, yöneten sınıfla hizmet eden sınıf arasında mutlak bir uçurum olduğuna inanıyorum. Bu iki işlev birbirine karşıttır. Bireyi belirleyen de işlevidir.”
Connie şaşkın gözlerle ona baktı.
“Devam etmeyecek miyiz?” dedi.
Clifford sandalyeyi çalıştırdı. Söyleyeceğini söylemişti. Şimdi Connie’nin katlanmakta zorlandığı o kendine özgü, hayli boş kayıtsızlığına gömüldü. Connie, en azından ormanda tartışmamaya kararlıydı.
Önlerinde, fındık çalısı duvarlarıyla neşeli gri ağaçların arasında, orman içindeki geniş açıklık uzanıyordu. Sandalye yavaşça poflayarak ilerledi; fındık gölgelerinin ötesinde, süt köpüğü gibi sürüş yoluna yükselen unutmabeni çiçeklerinin arasından ağır ağır geçti. Clifford, ayakların geçmesiyle çiçeklerin arasında açılmış kanaldan orta yolu izledi. Arkasından yürüyen Connie ise tekerleklerin kokulu yoğurt otlarıyla ajuganların üzerinden sarsılarak geçişini, sürünücü asmanın küçük sarı çanaklarını ezip yassıltışını izledi. Şimdi de unutmabeni çiçeklerinin arasında iz bırakıyorlardı.
Bütün çiçekler oradaydı; ilk çan çiçekleri, durgun suyu andıran mavi gölcükler hâlinde.
“Güzel olduğu konusunda haklısın,” dedi Clifford. “Hem de inanılmaz güzel. İngiliz baharından daha güzel ne olabilir!”
Connie, sanki bahar bile Parlamento kararıyla çiçek açıyormuş gibi konuştuğunu düşündü. İngiliz baharı! Neden İrlanda ya da Yahudi baharı değil? Sandalye yavaşça ilerledi; buğday başakları gibi dimdik duran güçlü çan çiçeği kümelerini geçti, gri dulavratotu yapraklarının üzerinden gitti. Ağaçların kesildiği açıklığa vardıklarında ışık epey keskin bir biçimde içeri doldu. Çan çiçekleri parlak mavi örtüler oluşturuyor, yer yer leylak ve mora çalıyordu. Aralarında eğrelti otları kahverengi, kıvrık başlarını kaldırıyordu; Havva’ya fısıldayacak yeni bir sırları varmış gibi genç yılan lejyonlarını andırıyorlardı.
Clifford sandalyesini tepenin sırtına varıncaya kadar sürdü; Connie ağır ağır arkasından yürüdü. Meşe tomurcukları yumuşak, kahverengi bir hâlde açılıyordu. Her şey eski katılığından şefkatle sıyrılıyordu. En pürüzlü, kayalık meşeler bile en yumuşak genç yapraklarını çıkarıyor, ışıkta genç yarasa kanatlarını andıran incecik kahverengi kanatlarını yayıyordu. Erkeklerin içinde neden hiç yenilik, ortaya çıkacak bir tazelik yoktu? Bayat erkekler!
Clifford yokuşun tepesinde sandalyeyi durdurup aşağı baktı. Çan çiçekleri geniş orman açıklığına taşkın sular gibi mavi mavi yayılmış, yokuş aşağısını sıcacık bir mavilikle aydınlatmıştı.
“Kendi başına çok güzel bir renk,” dedi Clifford, “ama resim yapmakta işe yaramaz.”
“Kesinlikle!” dedi Connie, hiç ilgilenmeden.
“Pınara kadar gitmeye cesaret edeyim mi?” dedi Clifford.
“Sandalye yeniden yukarı çıkabilecek mi?” dedi.
“Bir deneyelim; risk yoksa kazanç da yok!”
Sandalye yavaşça ilerlemeye başladı; mavi sümbüllerin istila ettiği o güzel, geniş orman açıklığından sarsılarak aşağı indi. Ah, gemilerin sonuncusu, sümbül sığlıklarından geçiyor! Ah, son yabanıl sularda, uygarlığımızın son yolculuğuna çıkan küçük tekne! Ey tuhaf tekerlekli gemi, ağır yolunu nereye sürüyorsun! Macera dümeninde Clifford oturuyordu; sessiz ve kendinden hoşnut, eski siyah şapkası ve tüvit ceketiyle, kımıldamadan, temkinli. Ah Kaptan, Kaptanım, görkemli yolculuğumuz sona erdi! Ama henüz değil! İzinde yokuş aşağı, gri elbisesiyle Constance geliyor, sandalyenin sarsıla sarsıla aşağı inişini izliyordu.
Kulübeye giden dar yolu geçtiler. Çok şükür sandalye geçemeyecek kadar dardı; tek kişi için bile zar zor yeterdi. Sandalye yamacın dibine ulaşıp bir yana saptı ve gözden kayboldu. Connie arkasından alçak bir ıslık duydu. Hızla dönüp baktı: bekçi, köpeği arkasından gelirken yokuş aşağı ona doğru yürüyordu.
“Sir Clifford kulübeye mi gidiyor?” diye sordu, gözlerinin içine bakarak.
“Hayır, yalnızca kuyuya.”
“Ah, güzel! O zaman görünmeden kalabilirim. Ama bu gece seni göreceğim. Saat ona doğru park kapısında seni bekleyeceğim.”
Yine doğrudan gözlerinin içine baktı.
“Evet,” diye kekeledi.
Clifford’un Connie’yi çağıran kornasının “Pap! Pap!” sesini duydular. Connie de karşılık olarak “Kuu-hey!” diye seslendi. Bekçinin yüzünde hafif bir yüz buruşturma belirdi; eliyle göğsünün altından yukarı doğru yumuşakça okşadı. Connie korkuyla ona baktı, sonra yokuş aşağı koşup yine “Kuu-hey!” diye seslenerek Clifford’a doğru gitti. Yukarıdaki adam onu izledi; ardından hafifçe sırıtıp dönerek kendi yoluna geri yürüdü.
Connie, karanlık karaçam ormanının yamacının yarısına kadar çıkan Clifford’a yetiştiğinde onu pınarın yanında buldu.
“Gayet iyi yaptı,” dedi, sandalyeden söz ederek.
Connie, karaçam ormanının kıyısında hayalet gibi yükselen iri, gri dulavratotu yapraklarına baktı. İnsanlar ona Robin Hood’un ravendi derdi. Kuyunun yanı ne kadar sessiz ve kasvetli görünüyordu! Oysa su nasıl da parlak, nasıl da güzel kabarcıklar çıkarıyordu! Birkaç gözotu ve güçlü, mavi ajuga da vardı. Şurada, setin altında sarı toprak kıpırdıyordu. Bir köstebek! Topraktan çıktı; pembe ellerini kürek gibi kullanıyor, kör, burguyu andıran yüzünü sallıyor, küçücük pembe burun ucunu havaya kaldırıyordu.
“Sanki burnunun ucuyla görüyor,” dedi Connie.
“Gözlerinden daha iyi!” dedi. “İçer misin?”
“Sen içer misin?”
Bir ağacın dalına asılı emaye kupayı aldı, eğilip onun için doldurdu. Adam yudum yudum içti. Sonra Connie yine eğilip kendisi de biraz içti.
“Buz gibi!” dedi, nefes nefese.
“Güzel, değil mi! Bir dilek tuttun mu?”
“Sen tuttun mu?”
“Evet, tuttum. Ama söylemeyeceğim.”
Bir ağaçkakanın gagasını ağaca vuruşunu, ardından karaçamların arasından yumuşak ve esrarengiz biçimde esen rüzgârı duydu. Başını kaldırdı. Mavi göğü beyaz bulutlar geçiyordu.
“Bulutlar!” dedi.
“Yalnızca beyaz kuzular,” diye karşılık verdi.
Küçük açıklığın üzerine bir gölge düştü. Köstebek yumuşak sarı toprağın üzerine çıkmıştı.
“İnsanın sevmediği küçük bir hayvan; öldürmemiz gerek,” dedi Clifford.
“Bak! Kürsüde vaaz veren bir papaz gibi,” dedi Connie.
Birkaç dal kokulu yoğurt otu toplayıp ona götürdü.
“Yeni biçilmiş saman!” dedi. “Geçen yüzyılın romantik hanımlarını hatırlatmıyor mu? Meğer kafaları da pek yerindeymiş!”
Beyaz bulutlara bakıyordu.
“Yağmur yağacak mı acaba?” dedi.
“Yağmur mu? Neden? Yağmasını mı istiyorsun?”
Dönüş yoluna koyuldular; Clifford dikkatle, sarsıla sarsıla yokuş aşağı indi. Çukurun karanlık dibine vardılar, sağa döndüler ve yüz yarda kadar gittikten sonra uzun yamacın eteğine doğru saptılar; orada çan çiçekleri ışıkta duruyordu.
“Haydi bakalım, ihtiyar kız!” dedi Clifford, sandalyeyi zorlayarak.
Yokuş dikti, yol da sarsıntılıydı. Sandalye ağır ağır, isteksizce debelenerek tırmandı. Yine de engebeli yolda burnunu sürte sürte ilerledi; sümbüllerin her yanı sardığı yere gelince direndi, çırpındı, çiçeklerin arasından biraz sıçrayarak çıktı, sonra durdu.
“Kornaya basalım da bekçi gelir mi görelim,” dedi Connie. “Biraz itebilir. Hatta ben de itebilirim. Yardımı dokunur.”
“Biraz soluklansın,” dedi Clifford. “Tekerleğin altına takoz koyar mısın?”
Connie bir taş buldu, beklediler. Bir süre sonra Clifford motoru yeniden çalıştırdı, ardından sandalyeyi harekete geçirdi. Hastalıklı bir şey gibi, tuhaf sesler çıkararak zorlandı ve tekledi.
“İtmeme izin ver!” dedi Connie, arkasına geçerek.
“Hayır! İtme!” diye öfkeyle çıkıştı. “İtilmesi gerekiyorsa bu lanet şey ne işe yarıyor? Taşı altına koy!”
Bir kez daha durdular, sonra yeniden denediler; ama bu kez öncekinden de sonuçsuzdu.
“İtmeme izin vermelisin,” dedi. “Ya da bekçiyi çağırmak için kornaya bas.”
“Bekle!”
Bekledi; Clifford bir kez daha denedi, ama faydadan çok zarar verdi.
“İtmeme izin vermeyeceksen kornaya bas,” dedi.
“Lanet olsun! Bir dakika sessiz ol!”
Bir dakika sustu; Clifford küçük motoru paramparça edecekmiş gibi zorladı.
“Clifford, sonunda onu tümüyle bozup bırakacaksın,” diye karşı çıktı. “Üstelik sinir gücünü de harcıyorsun.”
“Şu lanet şeyden inip bir bakabilsem!” dedi, çileden çıkarak. Kornaya yüksek sesle bastı. “Belki Mellors neyin bozuk olduğunu görür.”
Bulutların yumuşakça kıvrılıp kümelendiği göğün altında, ezilmiş çiçeklerin arasında beklediler. Sessizlikte bir yaban güvercini “guu-hu huu! guu-hu huu!” diye ötmeye başladı. Clifford kornaya abanıp sesini kesti.
Bekçi hemen göründü; köşeyi sorgularcasına dönüp uzun adımlarla geldi. Selam verdi.
“Motorlardan anlar mısın?” diye sertçe sordu Clifford.
“Korkarım hiç anlamam. Bozuldu mu?”
“Öyle görünüyor!” diye tersledi Clifford.
Adam kaygıyla tekerleğin yanına çömeldi, küçük motora göz attı.
“Korkarım bu mekanik şeylerden hiç anlamam, Sir Clifford,” dedi sakince. “Benzini ve yağı yeterliyse—”
“Dikkatlice bak da kırık bir şey var mı gör,” diye tersledi Clifford.
Adam tüfeğini bir ağaca dayadı, ceketini çıkarıp yanına bıraktı. Kahverengi köpek nöbet tuttu. Sonra topuklarının üzerine çömelip sandalyenin altına baktı; parmağıyla yağlı küçük motora dokunurken temiz pazar gömleğine bulaşan yağ izlerinden rahatsız oluyordu.
“Kırık bir şey var gibi görünmüyor,” dedi. Ayağa kalkıp şapkasını alnından geriye itti, kaşını ovuşturdu ve görünüşe bakılırsa incelemeye koyuldu.
“Alttaki çubuklara baktın mı?” diye sordu Clifford. “Hepsi sağlam mı, bir bak!”
Adam yerde yüzüstü uzandı; boynunu geriye doğru bastırıp motorun altına kıvrılarak girdi, parmağıyla yokladı. Connie, koca yeryüzünün üzerinde karnı üstüne yatmış bir erkeğin ne kadar zavallı göründüğünü düşündü: güçsüz, ufak tefek.
“Görebildiğim kadarıyla sağlam,” diye geldi boğuk sesi.
“Bir şey yapabileceğini sanmıyorum,” dedi Clifford.
“Galiba yapamıyorum!” Adam debelenerek kalkıp yine topuklarının üzerine oturdu; madenciler gibi. “Görünürde kırık bir şey yok kesinlikle.”
Clifford motoru çalıştırdı, sonra vitesi taktı. Sandalye kıpırdamadı.
“Biraz zorlayın şöyle,” diye önerdi bekçi.
Clifford bu işe karışılmasına içerledi ama motorunu iri bir sinek gibi vızıldattı. Sonra öksürüp hırladı ve daha iyi çalışıyor gibi oldu.
“Sanki motor kendine gelmiş gibi geliyor,” dedi Mellors.
Ama Clifford çoktan vitesi takmıştı. Sandalye hastalıklı bir sarsıntıyla atıldı, sonra gücü tükenerek ağır ağır ilerledi.
“Biraz itersem gider,” dedi bekçi, arkasına geçerek.
“Uzak dur!” diye tersledi Clifford. “Kendi kendine gidecek.”
“Ama Clifford!” diye araya girdi Connie, setin üzerinden. “Onun gücünü aştığını biliyorsun. Neden bu kadar inat ediyorsun!”
Clifford öfkeden sararmıştı. Kumanda kollarına sertçe dokundu. Sandalye bir tür telaşlı sıçrayışla birkaç yarda daha yalpalayıp özellikle güzel görünen bir mavi çan çiçeği kümesinin ortasında son nefesini verdi.
“Pes etti!” dedi bekçi. “Gücü yetmiyor.”
“Daha önce buraya çıktı,” dedi Clifford soğukça.
“Bu sefer çıkamayacak,” dedi bekçi.
Clifford cevap vermedi. Motora bir şeyler yapmaya koyuldu; sanki ondan bir tür ezgi çıkarmaya çalışır gibi hızını artırıp azalttı. Orman tuhaf seslerle yankılandı. Sonra frenini bir hamlede çözüp vitesi sertçe taktı.
“İçini dışına çıkaracaksınız,” diye mırıldandı bekçi.
Sandalye hastalıklı bir sarsıntıyla hendeğe doğru yandan atıldı.
“Clifford!” diye haykırdı Connie, ileri atılarak.
Ama bekçi sandalyeyi korkuluğundan yakalamıştı. Clifford, bütün gücüyle bastırıp patikaya doğru çevirmeyi başardı; sandalye tuhaf bir ses çıkararak yokuşla boğuşuyordu. Mellors arkadan düzenli biçimde itti; sandalye de kendini toparlamaya çalışır gibi yokuşu çıktı.
“Gördün mü, gidiyor işte!” dedi Clifford zafer kazanmış gibi, omzunun üzerinden bakarak. Bekçinin yüzünü gördü.
“Siz mi itiyorsunuz?”
“İtmeden gitmeyecek.”
“Bırak onu. Sana yapmamanı söyledim.”
“Gitmeyecek.”
“Bırak denesin!” diye hırladı Clifford, sözüne bütün ağırlığını vererek.
Bekçi geri çekildi, sonra ceketini ve tüfeğini almaya döndü. Sandalye hemen boğulur gibi oldu. Kımıldamadan kaldı. Tutsak gibi oturan Clifford, öfkeden bembeyaz kesilmişti. Eliyle kollara asıldı; ayaklarının faydası yoktu. Sandalyeden tuhaf sesler çıkardı. Vahşi bir sabırsızlıkla küçük kolları oynattı, daha da çok ses çıkardı. Ama sandalye kımıldamadı. Hayır, kımıldamadı. Motoru durdurdu ve öfkeden kasılmış halde oturdu.
Constance setin üzerine oturup perişan halde ezilmiş mavi çan çiçeklerine baktı. “İngiliz baharı kadar güzel bir şey yok.” “Yönetimde benim de payım var.” “Şimdi kılıçları değil, kırbaçları ele almamız gerek.” “Yönetici sınıflar!”
Bekçi ceketini ve tüfeğini alıp uzun adımlarla geldi; Flossie temkinle hemen arkasındaydı. Clifford adamdan motorla ilgili bir şey yapmasını istedi. Motorların teknik işlerinden hiç anlamayan, arıza deneyimi de bulunan Connie, sanki bir hiçmiş gibi sabırla setin üzerinde oturdu. Bekçi yine yüzüstü uzandı. Yönetici sınıflar ve hizmetçi sınıflar!
Ayağa kalktı ve sabırla şöyle dedi:
“Bir daha deneyin bakalım.”
Sakin, neredeyse bir çocuğa seslenir gibi konuştu.
Clifford sandalyeyi yeniden çalıştırmayı denedi; Mellors hızla arkasına geçip itmeye başladı. Sandalye gidiyordu: işin yarısını motor, kalanını adam yapıyordu.
Clifford öfkeden sararmış halde arkasına baktı.
“Oradan çekilir misiniz!”
Bekçi hemen elini çekti, Clifford da ekledi: “Ne yaptığını nasıl anlayacağım!”
Adam tüfeğini yere koyup ceketini giymeye başladı. İşi bitmişti.
Sandalye yavaşça geriye doğru gitmeye başladı.
“Clifford, frenin!” diye bağırdı Connie.
Connie, Mellors ve Clifford aynı anda harekete geçti; Connie ile bekçi hafifçe birbirlerine çarptılar. Sandalye durdu. Ölü gibi bir sessizlik çöktü.
“Belli ki herkesin insafına kalmışım!” dedi Clifford. Öfkeden sararmıştı.
Kimse cevap vermedi. Mellors tüfeğini omzuna asıyordu; yüzü tuhaf ve ifadesizdi, yalnız dalgın bir sabır taşıyordu. Efendisinin bacaklarının arasına yakın, nöbet tutar gibi duran Flossie huzursuzca kıpırdandı; sandalyeye büyük bir kuşku ve hoşnutsuzlukla bakıyor, üç insanın arasında ne yapacağını şaşırmış görünüyordu. Ezilmiş mavi çan çiçeklerinin arasında donup kalmış canlı bir tablo; kimse tek kelime etmiyordu.
“Galiba itilmesi gerekecek,” dedi sonunda Clifford, soğukkanlı görünmeye çalışarak.
Cevap gelmedi. Mellors’ın dalgın yüzü hiçbir şey duymamış gibiydi. Connie kaygıyla ona baktı. Clifford da etrafına göz gezdirdi.
“Onu eve kadar itmeniz sakıncalı mı, Mellors?” dedi soğuk, buyurgan bir sesle. “Umarım sizi incitecek bir şey söylememişimdir,” diye ekledi hoşnutsuz bir tonda.
“Hiç de değil, Sir Clifford! Bu sandalyeyi itmemi mi istiyorsunuz?”
“Lütfen.”
Adam sandalyenin yanına geldi ama bu kez işe yaramadı. Fren sıkışmıştı. Kurcalayıp çekiştirdiler; bekçi tüfeğini ve ceketini bir kez daha çıkardı. Clifford ise artık tek kelime etmiyordu. Sonunda bekçi sandalyenin arkasını yerden kaldırdı ve ayağıyla ani bir itiş yaparak tekerlekleri gevşetmeye çalıştı. Başaramadı; sandalye yeniden yere çöktü. Clifford yanlarından sıkı sıkı tutunuyordu. Adam ağırlıktan soluğu kesilmiş halde kaldı.
“Yapmayın!” diye ona seslendi Connie.
“Tekerleği şöyle çekerseniz, işte!” dedi, nasıl yapacağını göstererek.
“Hayır! Kaldırmamalısınız! Kendinizi zorlayacaksınız,” dedi; öfkeden yüzü kızarmıştı.
Ama adam gözlerinin içine baktı ve başını salladı. Connie gidip tekerleği tutmak zorunda kaldı, hazır bekledi. Adam kaldırdı, Connie çekti; sandalye yalpaladı.
“Tanrı aşkına!” diye korkuyla bağırdı Clifford.
Ama her şey yolundaydı; fren çözülmüştü. Bekçi tekerleğin altına bir taş koydu, sonra setin üzerine oturmaya gitti. Kalbi çarpıyor, harcadığı çabayla yüzü bembeyaz kesilmiş, yarı kendinden geçmiş haldeydi. Connie ona baktı; öfkesinden neredeyse ağlayacaktı. Bir duraksama ve ölü bir sessizlik oldu. Adamın ellerinin bacaklarının üzerinde titrediğini gördü.
“Kendinizi incittiniz mi?” diye sordu, yanına giderken.
“Hayır. Hayır!” diye neredeyse öfkeyle yüzünü çevirdi.
Ölü bir sessizlik vardı. Clifford’ın sarı saçlı başının arkası kımıldamadı. Köpek bile hareketsiz duruyordu. Gökyüzü bulutlanmıştı.
Sonunda iç çekti ve kırmızı mendiline burnunu sildi.
“O zatürre beni epey güçten düşürdü,” dedi.
Kimse cevap vermedi. Connie, o sandalyeyi ve iri yapılı Clifford’ı kaldırmak için ne kadar güç harcamış olması gerektiğini hesapladı: fazla, çok fazla! Ya bu onu öldürseydi!
Ayağa kalktı, ceketini yine aldı ve sandalyenin tutma yerine astı.
“Hazır mısınız, Sir Clifford?”
“Siz hazırsanız!”
Eğilip takozu çıkardı, sonra ağırlığını sandalyeye verdi. Connie onu hiç bu kadar solgun görmemişti; şimdi daha da dalgındı. Clifford ağır bir adamdı, yokuş da dikti. Connie bekçinin yanına geçti.
“Ben de iteceğim!” dedi.
Kadına özgü, öfkeyle kabaran bir enerjiyle itmeye başladı. Sandalye hızlandı. Clifford arkasına baktı.
“Gerekli mi bu?” dedi.
“Hem de nasıl! Adamı öldürmek mi istiyorsun? Motor çalışabildiği sürece bırakmış olsaydın—”
Ama sözünü bitirmedi. Şimdiden soluk soluğaydı. Biraz yavaşladı; iş şaşırtıcı ölçüde zordu.
“Öyle! Yavaş!” dedi yanındaki adam, gözleriyle hafifçe gülümseyerek.
“Kendinizi incitmediğinizden emin misiniz?” diye öfkeyle sordu.
Başını salladı. Connie onun küçükçe, kısa, canlı ve havada esmerleşmiş eline baktı. Onu okşayan el buydu. Daha önce eline hiç bakmamıştı. El, adam gibi, öyle hareketsiz görünüyordu ki; tuhaf, içe dönük bir dinginliği vardı ve Connie ona uzanamayacakmış gibi hissedip elini kavramak istedi. Bütün ruhu birden ona doğru aktı: adam öylesine sessiz, öylesine erişilmezdi! Adam da uzuvlarının yeniden canlandığını hissetti. Sol eliyle iterken sağ elini onun yuvarlak, beyaz bileğine koydu; bileğini şefkatle, yumuşacık kavradı. Güç alevi sırtından beline indi, onu canlandırdı. Connie birden eğilip elini öptü. Bu sırada Clifford’ın başının arkası, tam önlerinde, düzgün ve kıpırtısız duruyordu.
Yokuşun tepesinde dinlendiler; Connie ellerini bırakabildiğine sevindi. Bu iki adam arasında bir dostluk kurulabileceğine dair gelip geçici düşler kurmuştu: biri kocası, öteki çocuğunun babasıydı. Şimdi düşlerinin akıl almaz saçmalığını görüyordu. İki erkek ateşle su kadar düşmandı. Birbirlerini karşılıklı olarak yok ediyorlardı. Nefretin ne tuhaf, ince bir şey olduğunu ilk kez fark etti. Clifford’dan ilk kez bilinçli ve kesin biçimde, apaçık bir nefretle nefret etmişti; sanki yeryüzünden silinmesi gerekiyormuş gibi. Onun varlığını kabullenip kendine itiraf etmenin kendisini nasıl özgür ve hayat dolu hissettirmesi de tuhaftı. “Artık ondan nefret ettim; onunla yaşamayı sürdüremem,” diye geçti aklından.
Düzlükte bekçi sandalyeyi tek başına itebiliyordu. Clifford, kendini bütünüyle sakin göstermek için Connie’yle biraz sohbet etti: Dieppe’de bulunan Hala Eva’dan, Sir Malcolm’dan ve Connie’yi küçük arabasıyla Venedik’e götürmesini isteyen mektubundan söz etti; yoksa Connie ile Hilda trenle mi gidecekti?
“Trenle gitmeyi çok daha fazla tercih ederim,” dedi Connie. “Uzun araba yolculuklarını sevmiyorum, özellikle de toz varsa. Ama Hilda ne istiyor, ona bakarım.”
“Kendi arabasını sürüp seni de yanına almak isteyecektir,” dedi.
“Muhtemelen! Burada yardım etmem gerek. Bu sandalyenin ne kadar ağır olduğunu tahmin bile edemezsin.”
Sandalyenin arkasına geçti, bekçiyle yan yana ağır ağır yürüyüp pembe patikayı tırmandı. Kimin gördüğünü umursamıyordu.
“Neden benim beklememe izin verip Field’ı çağırmıyorsunuz? Bu işin üstesinden gelecek kadar güçlü,” dedi Clifford.
“Çok yakın,” diye soluk soluğa karşılık verdi.
Tepeye vardıklarında hem o hem Mellors yüzlerindeki teri sildi. Tuhaf ama birlikte yaptıkları bu iş onları daha önce hiç olmadıkları kadar birbirine yaklaştırmıştı.
“Çok teşekkürler, Mellors,” dedi Clifford evin kapısına geldiklerinde. “Başka türden bir motor almam gerek, hepsi bu. Mutfağa gidip bir şeyler yer misiniz? Yemek vakti gelmiş olmalı.”
“Teşekkür ederim, Sir Clifford. Bugün pazar; anneme yemeğe gidecektim.”
“Nasıl isterseniz.”
Mellors ceketini giydi, Connie’ye baktı, selam verdi ve gitti. Öfkeden kudurmuş Connie yukarı çıktı.
Öğle yemeğinde duygularını artık içinde tutamadı.
“Neden bu kadar korkunç derecede düşüncesizsin, Clifford?” dedi.
“Kime karşı?”
“Bekçiye karşı! Yönetici sınıflar dediğin buysa, haline üzülüyorum.”
“Neden?”
“Hasta olmuş, güçlü kuvvetli olmayan bir adama! Tanrım, hizmetçi sınıflardan olsaydım, sana hizmet edilmesini bekletirdim. Islık çalıp durmana izin verirdim.”
“İnanırım.”
“Felçli bacaklarıyla sandalyede oturan biri olsaydı ve senin davrandığın gibi davransaydı, onun için ne yapardın?”
“Sevgili vaizim, kişileri ve kişilikleri birbirine karıştırmak hiç hoş değil.”
“Senin o iğrenç, kısır, sıradan insani şefkatten yoksun oluşunsa düşünülebilecek en kötü zevksizlik. Noblesse oblige! Sen ve yönetici sınıfın!”
“Peki bu beni neye mecbur etmeli? Bekçim için bir sürü gereksiz duygu beslemeye mi? Reddediyorum. Hepsini vaizime bırakıyorum.”
“Yahu, o da en az senin kadar insan değilmiş gibi konuşuyorsun!”
“Üstelik benim bekçim; ona haftada iki sterlin ödüyor, bir de ev veriyorum.”
“Ödüyorsun ha! Haftada iki sterlinle bir ev karşılığında ne ödediğini sanıyorsun?”
“Hizmetlerini.”
“Peh! Ben olsam sana haftada iki sterlinini de evini de al başına çal derdim.”
“Muhtemelen o da isterdi ama bu lükse gücü yetmez!”
“Sen ha, yönetmek ha!” dedi. “Yönetmiyorsun, kendini kandırma. Sadece payına düşenden fazlasını alıyor, insanları haftada iki sterline çalıştırıyor ya da onları açlıkla tehdit ediyorsun. Yönetmekmiş! Senin yönetiminin nesi var? İçi boşalmışsın! Paranla zorbalık ediyorsun; herhangi bir Yahudi ya da karaborsacı gibi!”
“Konuşmanız pek zarif, Leydi Chatterley!”
“İnanın, ormanda da son derece zariftiniz. Sizden utanç duydum. Babam sizden on kat daha insandır; siz beyefendiymişsiniz!”
Uzanıp Bayan Bolton’ı çağırmak için zile bastı. Ama benzi atmıştı.
Öfkeden deliye dönmüş hâlde odasına çıktı, kendi kendine söyleniyordu: “İnsanları satın almakmış! Eh, beni satın alamıyor; öyleyse onun yanında kalmam da gerekmiyor. Hücreloit ruhlu, ölü balık gibi bir beyefendi! Görgüleriyle, sahte mahzunluklarıyla, sahte yumuşaklıklarıyla insanı nasıl da kandırıyorlar. Hücreloit kadar duyguları var ancak.”
Gece için planını yaptı ve Clifford’ı aklından çıkarmaya karar verdi. Ondan nefret etmek istemiyordu. Onunla hiçbir duygu bakımından bu kadar içli dışlı olmak istemiyordu. Kendisi hakkında hiçbir şey bilmesini istemiyordu; özellikle de bekçiye karşı hissettiklerini. Hizmetçilere karşı tavrı üzerine bu atışmaları eski bir meseleydi. Clifford, onun fazla samimi olduğunu düşünüyordu; Connie ise başkaları söz konusu olduğunda onu aptalca duyarsız, katı ve lastik gibi hissiz buluyordu.
Akşam yemeği vakti, eski ağırbaşlı hâliyle sakin sakin aşağı indi. Clifford’ın hâlâ benzi atmıştı; karaciğer rahatsızlığının tuttuğu, gerçekten tuhaflaştığı dönemlerden birindeydi. Fransızca bir kitap okuyordu.
“Proust’u hiç okudun mu?” diye sordu.
“Denemiştim ama beni sıkıyor.”
“Gerçekten çok sıra dışı biri.”
“Belki! Ama beni sıkıyor: bütün o incelik merakı! Duyguları yok; duygular üzerine sözcük akıntıları var yalnızca. Kendini çok önemseyen zihinlerden bıktım.”
“Kendini çok önemseyen hayvansılıklar mı yeğlersin?”
“Belki! Ama insan, kendini önemsemeyen bir şey de bulabilir.”
“Eh, ben Proust’un inceliğini ve terbiyeli anarşisini seviyorum.”
“İnsanı gerçekten öldürüyor.”
“İşte benim evanjelik küçük karım konuşuyor.”
Yine başlamışlardı, yine! Ama onunla tartışmaktan kendini alamıyordu. Clifford, karşısına bir iskelet gibi oturmuş, iskeletin soğuk ve ürpertici iradesini ona yöneltiyor gibiydi. İskeletin onu kavrayıp kaburga kafesine bastırdığını neredeyse hissediyordu. Clifford da gerçekten savaşa hazırdı; Connie ondan biraz korkuyordu.
Mümkün olan en kısa sürede yukarı çıktı ve erkenden yattı. Ama saat dokuz buçukta kalkıp dışarıda dinledi. Hiç ses yoktu. Sabahlığını giyip aşağı indi. Clifford ile Bayan Bolton iskambil oynuyor, kumar ediyorlardı. Muhtemelen gece yarısına kadar sürdürürlerdi.
Connie odasına döndü, pijamalarını darmadağın yatağın üzerine attı; ince bir gecelik, üstüne yünlü bir gündüz elbisesi giydi, kauçuk tenis ayakkabılarını ve hafif bir paltoyu geçirdi. Hazırdı. Biriyle karşılaşırsa birkaç dakikalığına dışarı çıktığını söyleyecekti. Sabah yeniden içeri girdiğinde de, kahvaltıdan önce sık sık yaptığı gibi çiylerin arasında biraz yürüyüşe çıkmış olacaktı. Geriye tek tehlike, gece biri odasına girerse yaşanabilirdi. Ama bu pek olası değildi: yüz ihtimalde bir bile yoktu.
Betts kapıları henüz kilitlememişti. Evi saat onda kapatır, sabah yedide yeniden açardı. Connie sessizce, kimseye görünmeden dışarı süzüldü. Yarımay parlıyordu; dünyayı biraz aydınlatacak kadar, koyu gri paltosuyla onu belli edecek kadar değil. Parkı hızla geçti; buluşmanın heyecanıyla değil, yüreğinde yanan bir öfke ve başkaldırıyla. Aşk buluşmasına götürülecek doğru türden bir yürek değildi bu. Ama savaşta her şey mubahtı!
Bölüm etkileşimi
