Bölümler 22Şu an: Xıx. Bölüm. — İgnosi’nin Vedası
- 1 Sonsöz166 kelime
- 2 Giriş375 kelime
- 3 Kral Süleyman'ın Madenleri — Birinci Bölüm. — Sır Henry Curtıs'le Tanışıyorum2.373 kelime
- 4 Iı. Bölüm. — Kral Süleyman’ın Madenleri Efsanesi2.402 kelime
- 5 Üçüncü Bölüm. — Umbopa Hizmetimize Giriyor2.833 kelime
- 6 Iv. Bölüm — Fil Avı2.310 kelime
- 7 Bölüm V. — Çöle Doğru Yürüyüşümüz3.282 kelime
- 8 Bölüm Vı. — Su! Su!2.656 kelime
- 9 Vıı. Bölüm — Süleyman’ın Yolu3.867 kelime
- 10 Bölüm Vııı. — Kukuanaland’a Giriyoruz2.031 kelime
- 11 Bölüm Ix. — Kral Twala2.997 kelime
- 12 Bölüm X. — Cadı Avı2.980 kelime
- 13 Xı. Bölüm — Bir İşaret Veriyoruz3.275 kelime
- 14 Xıı. Bölüm — Savaş Öncesi2.423 kelime
- 15 Xııı. Bölüm — Saldırı2.145 kelime
- 16 Xıv. Bölüm. — Grilerin Son Direnişi4.130 kelime
- 17 Xv. Bölüm — Good Hastalanıyor2.474 kelime
- 18 Bölüm Xvı. — Ölüm Yeri2.630 kelime
- 19 Bölüm Xvıı. — Süleyman’ın Hazine Odası2.676 kelime
- 20 Bölüm Xvııı. — Umudu Kesiyoruz2.528 kelime
- 21 Xıx. Bölüm. — İgnosi’nin Vedası2.201 kelime · Okuduğun bölüm
- 22 Xx. Bölüm — Bulunuş1.391 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XIX. BÖLÜM.
İGNOSİ’NİN VEDASI
O olaylı sabahtan on gün sonra, Loo’daki eski karargâhımıza dönmüştük. Tuhaf biçimde, korkunç deneyimimizden pek az zarar görmüştük; yalnız benim kırlaşmış saçlarım hazine mağarasına girdiğimdekinden üç ton daha gri çıkmıştı, bir de Good, Foulata’nın ölümünden sonra bir daha eskisi gibi olmamıştı; bu ölüm onu derinden etkilemiş görünüyordu. Dünyayı tanımış yaşlıca bir adam gözüyle baktığımda, onun ortadan kalkmasının talihli bir olay olduğunu söylemeliyim; yoksa işlerin karışacağı kesindi. Zavallı kız sıradan bir yerli değildi; olağanüstü, neredeyse soylu denecek güzellikte ve epey incelikli bir zihne sahipti. Ama güzelliği ya da inceliği ne kadar büyük olursa olsun, Good’la arasında bir gönül ilişkisinin doğması arzu edilir bir şey değildi; çünkü kendi sözleriyle, “Güneş karanlıkla, beyaz siyahla eş olabilir mi?”
Süleyman’ın hazine odasına bir daha hiç girmediğimizi söylememe gerek yok. Yorgunluğumuzu atmamız kırk sekiz saatimizi aldı. Ardından dağdan sürünerek çıktığımız deliği bulma umuduyla büyük çukura indik, ama başarılı olamadık. Önce yağmur yağmış, izimizi silmişti; üstelik uçsuz bucaksız çukurun yamaçlarında karıncayiyenlerin ve başka hayvanların açtığı delikler vardı. Kurtuluşumuzu hangisine borçlu olduğumuzu söylemek imkânsızdı. Loo’ya dönmek üzere yola çıkacağımızdan bir gün önce, sarkıtlı mağaranın harikalarını bir kez daha inceledik; içimizdeki huzursuz bir dürtüyle Ölüler Salonu’na da yeniden girdik. Ak Ölüm’ün mızrağının altından geçip bizi kaçıştan koparan kaya kütlesine, tarif etmemin imkânsız olduğu duygularla baktık. Ötesindeki paha biçilmez hazineleri, yassılaşmış parçaları altında ezilmiş o gizemli yaşlı cadıyı ve mezarının kapısı olan bu kayayı düşündük. “Kayaya” baktık diyorum; çünkü ne kadar incelesek de kayan kapının birleşme yerinden iz bulabildik ne de onu hareket ettiren, artık bütünüyle yitip gitmiş sırrı çözebildik; bir saatten fazla uğraştık. Bu mekanizma, heybetli ama çözülemez yalınlığıyla onu yaratan çağa özgü, gerçekten olağanüstü bir işçilik ürünü. Dünyada bir benzeri daha olduğunu sanmıyorum.
Sonunda bıkkınlıkla vazgeçtik. Yine de kaya kütlesi gözlerimizin önünde birden yükselseydi, Gagool’un parçalanmış kalıntılarının üzerinden atlayıp, sınırsız elmaslara kesin olarak kavuşacağımızı bilsek bile, hazine odasına yeniden girmeye cesaret edebilir miydik, şüpheliyim. O hazinenin, belki de dünya tarihinde tek bir yerde biriktirilmiş en büyük hazinenin, tamamını geride bırakma düşüncesiyle neredeyse ağlayacaktım. Ama elimizden bir şey gelmiyordu. Beş ayak kalınlığındaki som kaya kütlesini ancak dinamit aşabilirdi.
Öylece bırakıp gittik. Belki de doğmamış uzak bir yüzyılda, daha talihli bir kâşif “Açıl Susam”ı bulur ve dünyayı mücevherlere boğar. Ama ben bundan kuşkuluyum. Üç taş sandıkta duran onlarca milyon sterlin değerindeki mücevherlerin hiçbir zaman yeryüzündeki bir güzelin boynunda parlayacağını sanmıyorum. Her şey sona erene dek onlar ve Foulata’nın kemikleri soğuk bir yoldaşlığı paylaşacak.
Hayal kırıklığıyla iç geçirip geri döndük; ertesi gün Loo’ya doğru yola çıktık. Oysa hayal kırıklığına uğramamız gerçekten de nankörlüktü. Okurun hatırlayacağı gibi, aklıma gelen şanslı bir fikir sayesinde zindanımızdan ayrılmadan önce eski av ceketimin ve pantolonumun geniş ceplerini mücevherlerle doldurmuştum; ayrıca Foulata’nın sepetini de doldurmuştum. İçinde su matarası yer kaplamasına rağmen sepet iki kat daha fazla mücevher almıştı. Çukurun yamacından yuvarlanırken, ceketimin ceplerinin üstüne tıkıştırdığım iri taşlardan birkaçı da dâhil, bunların epeycesi düştü. Ama geriye yine de muazzam miktarda mücevher kaldı; aralarında ağırlıkları iki yüz karatı aşanlardan yetmiş karata kadar değişen doksan üç büyük taş vardı. Eski av ceketim ve sepet, bizi —Amerika’daki anlamıyla milyoner olmasak da— hepimizi son derece zengin edecek ve Avrupa’nın en güzel üç mücevher takımını yapmaya yetecek kadar taş bırakacak bir hazine taşıyordu. Yani pek de kötü iş çıkarmamıştık.
Loo’ya varınca bizi, iyi durumda bulduğumuz ve Twala’yla yapılan büyük savaşta en ağır kayıpları veren alayları yeniden düzenleyip iktidarını sağlamlaştırmakla meşgul Ignosi büyük bir içtenlikle karşıladı.
Olağanüstü öykümüzü büyük bir ilgiyle dinledi; ama yaşlı Gagool’un korkunç sonunu anlatınca düşüncelere daldı.
“Buraya gel,” diye seslendi; kralın çevresinde halka olmuş, ama duyulmayacak kadar uzakta oturanların arasındaki yaşlı bir İndunaya, yani danışmana. İhtiyar ayağa kalktı, yaklaştı, selam verdi ve oturdu.
“Yaşlısın,” dedi Ignosi.
“Evet, kralım! Babanın babasıyla ben aynı gün doğduk.”
“Küçükken büyücü-hekim Gagaoola’yı tanır mıydın?”
“Evet, kralım!”
“O zaman nasıldı; senin gibi genç miydi?”
“Hayır, kralım! Şimdiki gibiydi; benden önce büyük büyükbabamın zamanında da öyleydi: yaşlı ve kurumuş, çok çirkin, kötülük doluydu.”
“Artık yok; öldü.”
“Öyleyse ey kral, kadim bir lanet kalkmış demektir bu topraklardan.”
“Git!”
“Koom! Gidiyorum, yaşlı köpeğin boğazını söken Kara Yavrucuk. Koom!”
“Görüyorsunuz kardeşlerim,” dedi Ignosi. “Bu tuhaf bir kadındı; öldüğüne seviniyorum. Sizi karanlık yerde ölüme terk ederdi; belki de bir yolunu bulup beni de öldürür, babamı öldürdüğü gibi, kara yüreğinin sevdiği Twala’yı onun yerine tahta çıkarırdı. Şimdi öyküyü anlatmaya devam edin; benzeri görülmüş şey değil!”
Aramızda kararlaştırdığımız üzere kaçış öykümüzün tamamını anlattıktan sonra, Kukuanalar ülkesinden ayrılışımız hakkında Ignosi’ye söz açma fırsatı buldum.
“Şimdi Ignosi,” dedim, “sana veda edip kendi yurdumuzu yeniden görmeye gitme vaktimiz geldi. Bak Ignosi, yanımıza hizmetkâr olarak gelmiştin, şimdi seni güçlü bir kral olarak bırakıyoruz. Bize minnet duyuyorsan, verdiğin sözü tut: adaletle yönet, yasalara saygı göster ve kimseyi nedensiz yere öldürtme. Böylece işlerin yolunda gider. Yarın şafak sökerken, bizi dağların ötesine götürecek bir kılavuz birliği vereceksin, öyle değil mi ey kral?”
Ignosi yanıt vermeden önce bir süre elleriyle yüzünü örttü.
“Yüreğim yanıyor,” dedi sonunda. “Sözleriniz yüreğimi ikiye bölüyor. İsyanda ve savaşta yanımda duran sizler, İncubu, Macumazahn ve Bougwan, barış ve zafer günlerinde beni yalnız bırakmak için size ne yaptım? Ne istiyorsunuz; eş mi? Genç kızlar arasından seçin! Yaşayacak bir yer mi? Bakın, görebildiğiniz kadar toprak sizin. Beyaz adamların evleri mi? Halkıma onları nasıl yapacaklarını öğretirsiniz. Et ve süt için sığır mı? Her evli erkek size bir öküz ya da inek versin. Av hayvanı mı? Ormanlarımda filler dolaşmıyor, sazlıklarda su aygırları yatmıyor mu? Savaşmak mı istiyorsunuz? İmpilerim emrinizi bekliyor. Size verebileceğim başka bir şey varsa, onu da veririm.”
“Hayır Ignosi, bunların hiçbirini istemiyoruz,” diye karşılık verdim. “Kendi yurdumuza dönmek istiyoruz.”
“Demek şimdi anlıyorum,” dedi Ignosi acı acı, gözleri öfkeyle parlayarak. “Dostunuz olan beni değil, parlak taşları seviyorsunuz. Taşlar sizde; şimdi Natal’a, sonra da devinen kara suyun ötesine gidip onları satacak, bir beyaz adamın gönlünün arzuladığı gibi zengin olacaksınız. Sizin uğrunuza beyaz taşlara ve onları arayana lanet olsun. Ölüm Yeri’ne onları bulmak için ayak basan ölsün. Sözümü söyledim. Beyaz adamlar, gidebilirsiniz.”
Elimi koluna koydum. “Ignosi,” dedim, “Zulu ülkesinde ve Natal’daki beyazların arasında dolaşırken, annenin sana anlattığı ülkeyi, doğduğun, ışığı gördüğün ve küçükken oynadığın, ait olduğun yeri hiç özlemedin mi?”
“Öyleydi, Macumazahn.”
“Bizim yurdumuza ve kendi yerimize de yüreğimiz böyle dönüyor, Ignosi.”
Sonra sessizlik oldu. Ignosi sessizliği bozduğunda sesi değişmişti.
“Şimdi anlıyorum ki, Macumazahn, sözlerin her zamanki gibi bilgece ve akla yatkın; havada uçan şey yerde sürünmeyi sevmez, beyaz adam da siyahların düzeyinde yaşamayı ya da kraallarında oturmayı sevmez. Öyleyse gitmeli, yüreğimi acıyla bırakmalısınız; çünkü bulunduğunuz yerden bana haber ulaşamayacağından, benim için ölü gibi olacaksınız.
“Ama dinleyin; bütün kardeşlerinize sözlerimi bildirin. Bir insan bunca uzağa ulaşacak kadar yaşasa bile, dağları başka hiçbir beyaz adam geçmeyecek. Tüccarları, tüfekleri ve cinleriyle görmek istemiyorum. Halkım, ataları gibi mızrakla savaşacak ve su içecek. İnsanların yüreğine ölüm korkusu salıp onları kralın yasalarına karşı kışkırtacak, ardından gelecek beyazların önünü açacak dua adamlarını istemiyorum. Bir beyaz adam kapıma gelirse onu geri gönderirim; yüz kişi gelirse onları püskürtürüm; ordular gelirse bütün gücümle savaşırım ve beni yenemezler. Parlayan taşları aramaya kimse gelmeyecek; bir ordu bile. Gelirlerse bir alay gönderip çukuru doldurur, mağaralardaki beyaz sütunları devirip taşlarla tıkarım; böylece hiç kimse, sözünü ettiğiniz ve nasıl hareket ettirileceği artık unutulmuş o kapıya bile ulaşamaz. Ama siz üçünüz, İncubu, Macumazahn ve Bougwan için yol her zaman açık; çünkü yaşayan her şeyden daha değerlisiniz benim için.
“Yine de gitmek istiyorsunuz. Amcam ve İndunam İnfadoos, elinizden tutup bir alayla size kılavuzluk edecek. Öğrendiğime göre dağları aşan başka bir yol var; size onu gösterecek. Elveda kardeşlerim, yiğit beyaz adamlar. Beni bir daha görmeyin; buna dayanacak yüreğim yok. Bakın, bir kararname çıkarıyorum; dağdan dağa duyurulacak: İncubu, Macumazahn ve Bougwan adlarınız, ölü kralların adları gibi ‘hlonipa’ sayılacak; onları söyleyen ölecek.[12] Böylece anınız bu ülkede sonsuza dek yaşayacak.”
[12]
Bu olağanüstü ve olumsuz sayılabilecek yoğun saygı gösterme biçimi Afrika halkları arasında hiç de bilinmedik değildir. Bunun sonucu olarak, söz konusu adın genellikle bir anlamı varsa, bu anlam bir deyimle ya da başka bir sözcükle ifade edilmek zorunda kalır. Böylece bir anı kuşaklar boyunca, ya da yeni sözcük eskisinin yerini tamamen alana kadar korunur.—A.Q.
“Gidin artık; yoksa gözlerim bir kadın gibi yaş dökecek. Yaşam yoluna dönüp baktığınızda ya da yaşlandığınızda, güneşiniz artık ısıtmadığı için ateşin önünde çömelip bir araya geldiğinizde, bilgece sözlerinle planladığın o büyük savaşta omuz omuza nasıl durduğumuzu düşüneceksiniz, Macumazahn; senin, Bougwan, Twala’nın böğrünü yaralayan boynuzun ucu oluşunu; senin, İncubu, Grilerin çemberinde durup baltanla adamları orak önündeki başaklar gibi nasıl yere serdiğini… Evet, o azgın boğa Twala’nın gücünü nasıl kırıp gururunu ayaklar altına aldığını da. Elveda sonsuza dek, İncubu, Macumazahn ve Bougwan; beylerim ve dostlarım.”
Ignosi ayağa kalktı, birkaç saniye boyunca gözlerini üzerimizden ayırmadan bize baktı. Sonra karossunun ucunu başının üzerinden geçirip yüzünü bize kapattı.
Sessizce yola koyulduk.
Ertesi gün şafak sökerken, eski dostumuz İnfadoos ve Mandalar alayının refakatinde Loo’dan ayrıldık. Ayrılışımıza yüreği parçalanan İnfadoos yanımızdaydı. Saat çok erken olmasına rağmen, kasabanın ana caddesi insanlarla dolup taşmıştı. Alayın başında geçerken bize krallara özgü selamı verdiler; kadınlar ise ülkeyi Twala’dan kurtardığımız için bizi kutsayıp önümüze çiçekler attılar. Gerçekten çok dokunaklıydı; yerlilerden insanın alışık olduğu türden bir davranış değildi.
Yine de gülünç bir olay yaşandı; bize gülecek bir şey verdiği için doğrusu hoşuma gitti.
Kasabanın sınırına varmadan hemen önce, elinde güzel zambaklar taşıyan hoş bir genç kız koşup Good’a çiçekleri sundu. Nedense herkes Good’u seviyor gibiydi; sanırım gözlüğüyle tek bıyığı ona gerçekte sahip olmadığı bir değer katıyordu. Sonra da kendisinden bir dileği olduğunu söyledi.
“Söyle,” diye karşılık verdi.
“Efendim, kuluna o güzel beyaz bacaklarını gösterin de kulunuz onlara baksın, ömrü boyunca unutmasın, çocuklarına da anlatsın. Kulunuz onları görmek için dört günlük yoldan geldi; ünleri bütün ülkeye yayıldı.”
“Yaparsam beni assınlar!” diye heyecanla haykırdı Good.
“Hadi ama sevgili dostum,” dedi Sir Henry, “bir hanımın gönlünü yapmayı reddedemezsin.”
“Reddediyorum,” diye inatla karşılık verdi Good; “bu düpedüz edepsizlik.”
Ne var ki sonunda pantolonunu dizlerine kadar sıvamayı kabul etti. Oradaki bütün kadınlar, özellikle de dileği yerine gelen genç kız, hayranlık nidalarıyla karşılık verdi. Kasabadan çıkana dek bu halde yürümek zorunda kaldı.
Korkarım Good’un bacakları bir daha asla böyle hayranlık uyandırmayacak. Kukuanalılar eriyen dişlerinden, hatta “şeffaf gözünden” az çok usanmışlardı; bacaklarından ise hiç usanmadılar.
Yol alırken İnfadoos, Süleyman’ın Büyük Yolu’nun izlediği geçidin kuzeyinde, dağları aşan başka bir geçit bulunduğunu anlattı. Daha doğrusu, Kukuanaland’ı çölden ayıran ve Şeba’nın Göğüsleri’nin yükselen biçimleriyle yarılmış sarp kaya duvarından aşağı inilebilen bir yer varmış. Ayrıca, iki yıldan biraz daha önce bir grup Kukuana avcısı, savaş başlıklarında kullanmak üzere çok değer verdikleri devekuşu tüylerini aramak için bu patikadan çöle inmiş. Av sırasında dağlardan epey uzaklaşmışlar ve susuzluktan çok sıkıntı çekmişler. Ufukta ağaçlar görünce onlara doğru yürümüş, kilometrelerce uzanan, verimli ve suyu bol büyük bir vaha keşfetmişler. İnfadoos dönüşte bu vahadan geçmemizi önerdi; bu fikir bize iyi göründü, çünkü böylece dağ geçidinin zorluğundan kurtulacak gibiydik. Üstelik avcılardan bazıları bize eşlik ediyordu; vahaya kadar kılavuzluk edeceklerdi. Söylediklerine göre, oradan çölün çok uzaklarında başka verimli yerler de görülebiliyordu.[13]
[13]
Ignosi’nin annesinin, çocuğu da yanındayken, dağları ve çölü aşma yolculuğunun tehlikelerinden nasıl sağ çıktığını anlamak hepimizi sık sık şaşırtırdı; bu tehlikeler az kalsın bizim canımıza mal oluyordu. Sonradan aklıma, belki de ikinci yolu izleyip Hacer gibi ıssızlığa düşmüş olabileceği geldi. Okura, ne kadar değer verirse artık, bu düşüncemi aktarıyorum. Eğer öyle yaptıysa, anlatıda artık açıklanamaz bir şey kalmıyor; çünkü Ignosi’nin kendi anlattıklarından da anlaşıldığı üzere, kendisi ya da çocuk bitkin düşmeden önce birkaç devekuşu avcısı tarafından bulunmuş, avcılarca vahaya götürülmüş, oradan da aşama aşama verimli topraklara, ardından güneye, Zululand’a ulaştırılmış olabilir.—A.Q.
Rahat bir yolculuğun ardından, dördüncü günün gecesi kendimizi bir kez daha Kukuanaland’ı çölden ayıran dağların sırtında bulduk. Çöl, ayaklarımızın dibinde kum dalgaları gibi uzanıyor; biz de Şeba’nın Göğüsleri’nin yaklaşık yirmi beş mil kuzeyinde kalıyorduk.
Ertesi gün şafakta, aşağıdaki ovaya inmek üzere çok dik bir uçurumun kenarına götürüldük. Ova, iki bin ayaktan da aşağıdaydı.
İşte orada, gerçek dostumuz ve yiğit yaşlı savaşçı İnfadoos’a veda ettik. Bize içtenlikle her türlü iyiliği diledi; kederinden neredeyse ağlayacaktı. “Beylerim,” dedi, “şu yaşlı gözlerim sizin gibilerini bir daha asla görmeyecek. Ah, İncubu savaşta adamlarını nasıl yere serdi! Ah, kardeşim Twala’nın başını uçurduğu o darbe yok mu! Ne güzeldi… ne güzeldi! Belki bir benzerini ancak mutlu düşlerimde görebilirim.”
Ondan ayrıldığımıza çok üzüldük. Good öylesine duygulandı ki, hatıra olarak—tahmin edin ne verdi?—bir gözlük verdi; sonradan bunun yedek gözlüğü olduğunu öğrendik. İnfadoos, böyle bir eşyaya sahip olmanın itibarını müthiş artıracağını düşünerek sevindi. Birkaç başarısız denemenin ardından gözlüğü gerçekten kendi gözüne vidalamayı başardı. Yaşlı savaşçının gözlüklü hali kadar uyumsuz bir görüntü hiç görmemiştim. Gözlük leopar postu pelerinle ve siyah devekuşu tüyleriyle hiç bağdaşmıyor.
Kılavuzlarımızın su ve erzakı yeterince yüklendiğinden emin olduktan ve Mandalardan gürleyen bir veda selamı aldıktan sonra, İnfadoos’la el sıkışıp aşağı inmeye başladık. Çok çetin bir iş çıktı; ama bir şekilde o akşam kazasız belasız dibe ulaştık.
“Biliyor musunuz,” dedi Sir Henry o gece, ateşimizin yanında oturup üzerimizdeki sarp kayalıklara bakarken, “dünyada Kukuanaland’dan daha kötü yerler olduğunu düşünüyorum. Son bir iki aydan daha mutsuz olduğum zamanlar da oldu; gerçi hiç böylesine tuhafını yaşamamıştım. Ne dersiniz, beyler?”
“Neredeyse geri dönmeyi diliyorum,” dedi Good iç çekerek.
Kendi payıma, sonu iyi biten her şey iyidir diye düşündüm. Ama uzun ve kıl payı kurtuluşlarla dolu hayatımda, son zamanlarda yaşadıklarım gibisini hiç yaşamamıştım. O savaşı düşündükçe tepeden tırnağa ürperiyorum; hazine odasında başımıza gelenlere gelince…!
Ertesi sabah çölü aşmak üzere zorlu yürüyüşümüze başladık. Beş kılavuzumuz yanımızda bol miktarda su taşıyordu. O gece açıkta kamp kurduk ve ertesi gün şafakta yeniden yola koyulduk.
Yolculuğun üçüncü günü öğle vakti, kılavuzların sözünü ettiği vahanın ağaçlarını gördük. Gün batımına bir saat kala yeniden çimenlerin üzerinde yürüyor, akan suyun sesini dinliyorduk.
Bölüm etkileşimi
