Bölümler 20Şu an: 13 — Halktan Biri
- 1 1 — Sara658 kelime
- 2 Mıss Mınchın, — Genç Hanımlar İçin Seçkin Okul.1.637 kelime
- 3 2 — Fransızca Dersi1.276 kelime
- 4 3 — Ermengarde1.597 kelime
- 5 4 — Lottie1.981 kelime
- 6 5 — Becky2.272 kelime
- 7 6 — Elmas Madenleri2.334 kelime
- 8 7 — Elmas Madenleri Yeniden4.440 kelime
- 9 8 — Çatı Katında2.236 kelime
- 10 9 — Melchisedec2.502 kelime
- 11 10 — Hintli Bey2.752 kelime
- 12 11 — Ram Dass2.046 kelime
- 13 12 — Duvarın Öteki Yanı1.763 kelime
- 14 13 — Halktan Biri2.247 kelime · Okuduğun bölüm
- 15 14 — Melchisedec'in Duyup Gördükleri1.092 kelime
- 16 15 — Sihir5.235 kelime
- 17 16 — Ziyaretçi3.514 kelime
- 18 17 — Çocuk bu!1.510 kelime
- 19 182.529 kelime
- 20 19 — Anne1.507 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
13
Halktan Biri
Kış çok çetin geçti. Sara işlerine giderken karların içinde yürüdüğü günler oldu; karın eriyip çamura karışarak sulu çamura dönüştüğü daha kötü günler de. Başka günlerdeyse sis öyle yoğundu ki sokak lambaları bütün gün yanıyor, Londra birkaç yıl önce, Sara babasının omzuna yaslanmış hâlde arabanın koltuğunda otururken aracın ana caddelerden geçtiği o öğleden sonraki gibi görünüyordu. Böyle günlerde Büyük Aile’nin evinin pencereleri hep insanı içeri çağıran, sıcacık bir yuva gibi görünürdü; Hintli beyefendinin oturduğu çalışma odası da sıcaklık ve zengin renklerle ışıldardı. Oysa tavan arası anlatılamayacak kadar kasvetliydi. Sara’ya öyle geliyordu ki artık ne gün doğumunu ne gün batımını görebiliyor, neredeyse hiç yıldız izleyemiyordu. Bulutlar çatı penceresinin üzerinde alçalmıştı; ya gridiler ya çamur rengiydiler ya da sağanak sağanak yağmur bırakıyorlardı. Öğleden sonra saat dörtte, özel bir sis olmasa bile gün ışığı tükeniyordu. Tavan arasında bir şey gerekince Sara mum yakmak zorunda kalıyordu. Mutfaktaki kadınların keyfi kaçmıştı; bu da onları her zamankinden huysuz yapıyordu. Becky’ye küçük bir köle gibi davranılıyordu.
Bir gece tavan arasına gizlice giren Becky, Sara’ya kısık sesle şöyle dedi: “Siz olmasanız, hanımefendi, Bastille olmasa, bi de yan hücrede mahkûm olmak olmasa ölürdüm. Şu an gerçek gibi duruyo, değil mi? Hanım yaşadıkça başgardiyana daha çok benziyor. Dediğin o kocaman anahtarları taşıdığını gözümün önüne getirebiliyorum. Aşçı da gardiyanlardan biri gibi. Bi daha anlat, lütfen, hanımefendi—duvarların altına kazdığımız yeraltı geçidini anlat.”
“Sana daha sıcak bir şey anlatayım,” dedi Sara, titreyerek. “Örtünü al, üstüne sar; ben de benimkini alayım. Yatakta birbirimize sokulup Hintli beyefendinin maymununun yaşadığı tropik ormanı anlatırım. Onu pencerenin yanındaki masada oturmuş, sokağa kederli kederli bakarken gördüğümde, eskiden hindistancevizi ağaçlarında kuyruğuyla sallandığı o tropik ormanı düşündüğünden hep emin oluyorum. Acaba onu kim yakaladı? Arkasında, hindistancevizlerini getirmesine bel bağlamış bir ailesi var mıydı?”
“Bu daha sıcak, hanımefendi,” dedi Becky minnetle; “ama bir bakıma, anlatmaya başlayınca Bastille bile insanı ısıtıyor.”
“Çünkü aklını başka şeylere yöneltiyor,” dedi Sara. Örtüyü, içinden yalnızca küçük, esmer yüzü görünecek şekilde üzerine sardı. “Şunu fark ettim: Bedenin perişanken zihnini başka bir şey düşünmeye zorlamalısın.”
“Sen yapabiliyor musun, hanımefendi?” diye sordu Becky, hayranlıkla ona bakarak.
Sara bir an kaşlarını çattı.
“Bazen yapabiliyorum, bazen yapamıyorum,” dedi kararlı bir sesle. “Ama yapabildiğimde her şey yolunda. Bence yeterince alıştırma yaparsak hepimiz başarabiliriz. Son zamanlarda epey çalışıyorum; artık eskisinden daha kolay olmaya başladı. Her şey korkunç—hem de düpedüz korkunç olduğunda, prenses olduğumu aklımdan çıkarmamaya çalışıyorum. Kendime, ‘Ben bir prensesim, hem de bir peri prensesiyim; peri olduğum için hiçbir şey bana zarar veremez, beni rahatsız edemez,’ diyorum. İnsan bunun sayesinde nasıl unutuyor, bilemezsin,” dedi gülerek.
Aklını başka şeylere yöneltmek ve prenses olup olmadığını kendine kanıtlamak için pek çok fırsatı oluyordu. Ama geçirdiği en ağır sınavlardan biri, sonradan düşündüğünde, aradan yıllar geçse bile anısından büsbütün silinmeyeceğine inandığı korkunç bir günde karşısına çıktı.
Günlerdir durmadan yağmur yağıyordu; sokaklar soğuk, çamurlu ve kasvetli bir sise gömülmüştü. Her yer çamurdu—yapış yapış Londra çamuru; ince yağmurla sis de her şeyi örtüyordu. Elbette yapılacak bir sürü uzun, yorucu iş vardı—böyle günlerde hep olurdu zaten—ve Sara, eski püskü giysileri sırılsıklam oluncaya kadar tekrar tekrar dışarı gönderildi. Perişan şapkasındaki gülünç eski tüyler her zamankinden daha sarkık ve gülünç görünüyordu; yıpranmış ayakkabılarıysa o kadar ıslanmıştı ki artık daha fazla su tutamazlardı. Üstelik Miss Minchin onu cezalandırmaya karar verdiğinden öğle yemeği de verilmemişti. Öyle üşümüş, acıkmış ve yorulmuştu ki yüzü buruşup solgun görünmeye başladı; sokaktan geçen iyi kalpli birkaç kişi ona birdenbire acıyarak baktı. Ama Sara bunu bilmiyordu. Aklını başka şeylere vermeye çalışarak aceleyle yürüyordu. Bunu yapması gerçekten şarttı. Yöntemi, kalan bütün gücüyle “öyleymiş gibi yapmak” ve “farz etmek”ti. Ama bu kez her zamankinden daha zordu; bir iki kez, böyle düşünmenin onu daha az değil, daha çok üşütüp acıktırdığını sandı. Yine de inatla devam etti; çamurlu su yırtık ayakkabılarının içinden şapırdarken, rüzgâr ince ceketini üzerinden çekmeye çalışıyormuş gibi eserken, yüksek sesle konuşmadan, hatta dudaklarını bile kıpırdatmadan yürürken kendi kendine konuştu.
“Üzerimde kuru giysiler olduğunu varsayalım,” diye düşündü. “Ayağımda güzel ayakkabılar, sırtımda uzun, kalın bir palto, yün çoraplar ve sağlam bir şemsiye olduğunu varsayalım. Bir de—bir de sıcak çörek satan bir fırının yakınından geçerken, kimsenin olmayan altı peni bulduğumu varsayalım. FARZ EDELİM ki buldum; dükkâna girip en sıcaklarından altı çörek alıyor ve durmadan hepsini yiyorum.”
Bu dünyada bazen çok tuhaf şeyler olur.
Sara’nın başına gelen de gerçekten tuhaf bir şeydi. Tam kendi kendine bunları söylerken karşıya geçmesi gerekti. Çamur berbattı—neredeyse içinde yürüyordu. Elinden geldiğince dikkatle adım attı ama çamura bulaşmaktan pek kurtulamadı. Yine de adımlarını seçerken ayaklarına, çamura bakmak zorundaydı; başını eğmişken, kaldırıma varır varmaz olukta parlayan bir şey gördü. Gerçekten gümüştü—ayaklar altında ezilmiş minicik bir para parçasıydı ama yine de biraz parlayacak kadar canlıydı. Tam altı peni değildi; ona en yakın şeydi: dört penilik bir gümüş para.
Bir saniye içinde, soğuktan kızarıp morarmış küçük elindeydi.
“Ah,” diye soluk soluğa kaldı, “doğru! Gerçekten doğru!”
İnanır mısınız, sonra tam karşısındaki dükkâna baktı. Burası bir fırındı; tombul, anaç, yanakları pembe bir kadın, fırından yeni çıkmış nefis sıcak çöreklerle dolu bir tepsiyi vitrine yerleştiriyordu. İri, dolgun, parlak çöreklerin içinde kuşüzümü vardı.
Bu manzara, sarsıntı, çörekler ve fırının bodrum penceresinden yayılan sıcak ekmek kokusu Sara’nın birkaç saniyeliğine neredeyse bayılmasına yol açtı.
Elindeki küçük parayı kullanmakta tereddüt etmesine gerek olmadığını biliyordu. Belli ki bir süredir çamurda yatıyordu; sahibi de bütün gün birbirini itip kakarak kalabalık hâlde oradan geçen insanların arasında çoktan kaybolmuştu.
“Ama fırıncı kadına bir şey kaybedip kaybetmediğini soracağım,” dedi kendi kendine, sesi biraz güçsüz çıkarak. Kaldırımdan geçip ıslak ayağını basamağa koydu. Tam o sırada onu durduran bir şey gördü.
Karşısında, kendisinden bile perişan görünen küçücük bir insan vardı—neredeyse bir paçavra yığınından ibaretti. Paçavraların sahibi çıplak, küçük, kızarmış, çamurlu ayaklarını örtmeye çalışıyordu ama kumaşlar boylarına yetmediğinden ayakları dışarıda kalmıştı. Paçavraların üstünde karmakarışık saçlarla kaplı bir baş, altında da iri, çukur, açlık dolu gözleri olan kirli bir yüz görünüyordu.
Sara, onları görür görmez bu gözlerin aç olduğunu anladı ve içinde birdenbire merhamet uyandı.
“İşte,” diye iç geçirdi kendi kendine, “halktan biri—hem de benden daha aç.”
Çocuk—bu “halktan biri”—Sara’ya bakakaldı, sonra geçebilsin diye biraz yana kaydı. Herkese yol vermeye alışkındı. Bir polis onu görürse “Yürü bakalım,” diyeceğini biliyordu.
Sara dört penilik küçük parasını avucunda sıktı ve birkaç saniye tereddüt etti. Sonra kıza seslendi.
“Aç mısın?” diye sordu.
Çocuk paçavralarıyla birlikte biraz daha yana kaydı.
“Hem de nasıl!” dedi kısık sesle. “Hem de nasıl!”
“Hiç öğle yemeği yemedin mi?” diye sordu Sara.
“Yemek yok,” dedi daha da kısık sesle ve daha çok kıpırdanarak. “Kahvaltı da yok—akşam yemeği de yok. Hiçbir şey yok.”
“Ne zamandan beri?” diye sordu Sara.
“Bilmem. Bugün hiçbir yerde bir şey bulamadım. İstedim de istedim.”
Yalnızca ona bakmak bile Sara’nın daha çok acıkmasına, başının dönmesine yetiyordu. Ama o tuhaf düşünceler zihninde dönüp duruyordu; yüreği acısa da kendi kendine konuşuyordu.
“Prensessem,” diyordu, “prensessem—yoksul düşüp tahtlarından kovulduklarında, kendilerinden daha yoksul ve aç biriyle karşılaşırlarsa halkla hep paylaşmışlardır. Hep paylaşırlar. Çöreklerin tanesi bir peni. Altı penim olsaydı altı tane yiyebilirdim. İkimize de yetmeyecek. Ama hiç yoktan iyidir.”
“Bir dakika bekle,” dedi dilenci kıza.
Dükkâna girdi. İçerisi sıcaktı, mis gibi kokuyordu. Kadın tam da birkaç sıcak çörek daha vitrine koymak üzereydi.
“Lütfen,” dedi Sara, “dört penilik gümüş bir para kaybettiniz mi?” Elindeki perişan küçük parayı kadına uzattı.
Kadın önce paraya, sonra Sara’ya baktı; yüzündeki ciddiyete ve bir zamanlar güzel olduğu belli, şimdi sarkmış giysilerine dikkatle baktı.
“Aman Tanrım, hayır,” diye cevap verdi. “Sen mi buldun?”
“Evet,” dedi Sara. “Olukta.”
“Öyleyse sende kalsın,” dedi kadın. “Belki bir haftadır oradadır; kim bilir kimin düşürdüğünü. Senin bunu bulman mümkün değil.”
“Biliyorum,” dedi Sara, “ama yine de sormak istedim.”
Kadın hem şaşkın hem meraklı hem de iyi kalpli bir ifadeyle bakarak, “Bunu pek kişi yapmazdı,” dedi.
Sara’nın çöreklere baktığını görünce, “Bir şey almak ister misin?” diye ekledi.
“Lütfen dört çörek,” dedi Sara. “Tanesi bir penilik olanlardan.”
Kadın vitrine gidip birkaçını kâğıt torbaya koydu.
Sara, kadının altı tane koyduğunu fark etti.
“Ben dört tane demiştim,” diye açıkladı. “Yalnızca dört penim var.”
Kadın iyi kalpli bir gülümsemeyle, “İki tanesini de ikram edeyim,” dedi. “Herhâlde bir ara yersin. Aç değil misin?”
Sara’nın gözlerinin önüne bir sis indi.
“Evet,” diye cevap verdi. “Çok açım, iyiliğiniz için size çok teşekkür ederim; bir de—” diye ekleyecekti, “dışarıda benden daha aç bir çocuk var.” Ama tam o sırada iki üç müşteri birden içeri girdi; hepsi de acele ediyor gibiydi. Sara kadına bir kez daha teşekkür edip dışarı çıkabildi.
Dilenci kız hâlâ basamağın köşesine büzülmüştü. Islak, kirli paçavralarının içinde korkunç görünüyordu. Önüne boş boş bakıyor, acı çeker gibi duruyordu. Sara onun, göz kapaklarının altından taşan ve sanki kendisini de şaşırtan gözyaşlarını silmek için nasırlı, kara elinin tersini birden gözlerine götürdüğünü gördü. Kız kendi kendine bir şeyler mırıldanıyordu.
Sara kâğıt torbayı açıp, kendi soğuk ellerini biraz olsun ısıtmış olan sıcak çöreklerden birini çıkardı.
“Bak,” dedi çöreği paçavralarının üzerine koyarken, “sıcacık ve güzel. Ye, o zaman o kadar aç hissetmezsin.”
Çocuk irkildi, sanki böyle ani ve inanılmaz bir talih onu korkutmuş gibi başını kaldırıp Sara’ya baktı; sonra çöreği kapıp kurt gibi kocaman lokmalarla ağzına tıkıştırmaya başladı.
Sara onun kısık sesle, çılgın bir sevinçle “Aman Tanrım! Aman Tanrım!” dediğini duydu. “Aman Tanrım!”
Sara üç çörek daha çıkarıp yere koydu.
Kısık ve açlıktan titreyen sesindeki tını insanın içini acıtıyordu.
“Benden daha aç,” dedi kendi kendine. “Açlıktan ölüyor.” Ama dördüncü çöreği bırakırken eli titredi. “Ben açlıktan ölmüyorum,” dedi ve beşinciyi de koydu.
Sara arkasını dönerken Londralı bu küçük, açgözlü vahşi hâlâ çörekleri kapıp yiyordu. Öyle açgözlüydü ki teşekkür edecek hâli yoktu; nezaket öğretilmiş olsaydı bile edemezdi—ki öğretilmemişti. Zavallı küçük bir yabani hayvandan başka bir şey değildi.
“Hoşça kal,” dedi Sara.
Sokağın öte yanına varınca arkasına baktı. Çocuğun iki elinde de birer çörek vardı; ısırdığı lokmayı yarıda bırakıp Sara’yı izliyordu. Sara ona başıyla selam verdi. Çocuk da bir kez daha uzun uzun, merakla baktıktan sonra dağınık başını hafifçe sallayarak karşılık verdi. Sara gözden kaybolana kadar bir daha ısırmadı; başladığı lokmayı bile bitirmedi.
Tam o sırada fırıncı kadın dükkânın penceresinden dışarı baktı.
“Aman, olacak şey değil!” diye haykırdı. “Şu genç kız çöreklerini bir dilenci çocuğa vermiş! Hem de onları istemediğinden değil. Vah vah, ne kadar aç görünüyordu. Bunu niye yaptığını bir bilsem!”
Birkaç dakika vitrinin arkasında durup düşündü. Sonra merakına yenik düşüp kapıya gitti ve dilenci kıza seslendi.
“Bu çörekleri sana kim verdi?” diye sordu. Çocuk, Sara’nın gözden kaybolan siluetini başıyla gösterdi.
“Ne dedi?” diye sordu kadın.
“Aç mıyım diye sordu,” diye cevap verdi kızın kısık sesi.
“Sen ne dedin?”
“Hem de nasıl, dedim.”
“Sonra içeri girip çörekleri alarak sana verdi, öyle mi?”
Çocuk başını salladı.
“Kaç tane?”
“Beş.”
Kadın bunu düşündü.
“Kendine yalnızca bir tane bırakmış,” dedi alçak sesle. “Gözlerinden belliydi, altısının hepsini yiyebilirdi.”
Sarkmış giysiler içindeki küçücük siluet uzaklaşırken ardından baktı; genellikle huzurlu olan içi, uzun zamandır olmadığı kadar huzursuzdu.
“Keşke bu kadar çabuk gitmeseydi,” dedi. “Yemin ederim, ona bir düzine çörek vermeliydim.” Sonra kıza döndü.
“Hâlâ aç mısın?” diye sordu.
“Hep açım,” diye cevap verdi kız, “ama eskisi kadar kötü değil.”
“Gel içeri,” dedi kadın ve dükkânın kapısını açık tuttu.
Çocuk ayağa kalkıp içeri süzüldü. Ekmek dolu sıcak bir yere davet edilmek inanılmaz bir şeydi. Ne olacağını bilmiyordu. Hatta umurunda bile değildi.
“Isın bakalım,” dedi kadın, küçücük arka odadaki ateşi göstererek. “Bak, biraz ekmeğe sıkıştığında buraya gelip isteyebilirsin. Yemin ederim, o genç kızın hatırına sana veririm.”
* * *
Sara kalan çöreğiyle biraz avundu. Hiç değilse çok sıcaktı; hiçbir şey olmamasından iyiydi. Yürürken küçük parçalar koparıp daha uzun sürsün diye yavaş yavaş yedi.
“Ya bu sihirli bir çörekse,” dedi, “bir ısırığı koca bir akşam yemeği kadar doyuruyorsa? Böyle yemeye devam edersem kendimi tıka basa doyurmuş olurum.”
Seçkin Kız Okulunun bulunduğu meydana vardığında hava kararmıştı. Evlerin ışıkları yanıyordu. Büyük Aile’nin üyelerini neredeyse her zaman gördüğü odanın pencerelerinin perdeleri henüz çekilmemişti. Bu saatte sık sık Bay Montmorency diye adlandırdığı beyefendiyi büyük bir koltukta otururken görürdü; etrafında küçük bir çocuk sürüsü olur, konuşur, güler, koltuğun kollarına ya da dizlerine tüner, yahut ona yaslanırlardı. Bu akşam çocuklar yine çevresindeydi ama kendisi oturmuyordu. Aksine, ortalıkta epey telaş vardı. Bir yolculuğa çıkılacağı, yolculuğu yapacak kişinin de Bay Montmorency olduğu belliydi. Kapının önünde bir fayton duruyor, üzerine büyük bir bavul bağlanmıştı. Çocuklar dans edip konuşuyor, babalarına sarılıyorlardı. Güzel, al yanaklı anneleri onun yakınında duruyor, son sorularını soruyormuş gibi konuşuyordu. Sara bir an durup küçüklerin kaldırılarak öpülüşünü, büyüklerin de eğilip öpülüşünü izledi.
“Acaba uzun süre yok kalacak mı?” diye düşündü. “Bavulu epey büyük. Ah, onu ne kadar özleyecekler! Ben de özleyeceğim—yaşadığımı bile bilmiyor olsa da.”
Kapı açılınca altı peniyi hatırlayıp uzaklaştı; ama yolcunun, sıcak ışıklarla aydınlanmış giriş holünün önünde durduğunu gördü. Büyük çocuklar hâlâ çevresinde dolanıyordu.
“Moskova karlarla kaplı olacak mı?” diye sordu küçük kız Janet. “Her yer buz tutmuş olacak mı?”
“Droskiyle mi dolaşacaksın?” diye bağırdı bir başkası. “Çarı görecek misin?”
“Hepsini yazıp anlatacağım,” diye gülerek karşılık verdi. “Mujiklerin ve başka şeylerin resimlerini de göndereceğim. Haydi eve girin. Hava berbat, nemli bir gece. Moskova'ya gitmektense sizinle kalmayı tercih ederim. İyi geceler! İyi geceler, kuzucuklarım! Tanrı sizi korusun!” Basamaklardan koşup indi ve faytona atladı.
“Küçük kızı bulursanız sevgilerimizi iletin!” diye bağırdı Guy Clarence; kapı paspasının üzerinde zıplayıp duruyordu.
Sonra içeri girdiler ve kapıyı kapattılar.
“Gördün mü?” diye sordu Janet, odaya dönerlerken Nora'ya. “Dilenci olmayan küçük kız geçiyordu. Sırılsıklam ve üşümüş görünüyordu; başını omzunun üzerinden çevirip bize baktığını gördüm. Annem, giysileri hep çok zengin birinin ona vermiş gibi göründüğünü söylüyor—ancak giysiler o kadar eski püskü olduğu için giymeyecek olan birinin. Okuldakiler en berbat günlerde ve gecelerde onu hep bir yerlere yolluyor.”
Sara, kendini halsiz ve titrek hissederek meydanı geçip Miss Minchin'in bodrum katına inen basamaklarına yöneldi.
“Acaba küçük kız kim?” diye düşündü. “Onun aramaya gideceği küçük kız.”
Sepetini sürükleyerek bodrum katına inen basamaklardan aşağı indi; sepet gerçekten çok ağır geliyordu. Büyük Aile'nin babasıysa istasyona doğru hızla yol alıyor, Kaptan Crewe'ün kayıp küçük kızını aramak için elinden geleni yapacağı Moskova'ya götürecek trene yetişmeye çalışıyordu.
Bölüm etkileşimi
