Dr. Jekyll ve Bay Hyde kitap kapağı

1. bölüm / 10

Kapının Öyküsü

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 10Şu an: Kapının Öyküsü

KATHARINE DE MATTOS’A.

Tanrı’nın bağlamak için hükmettiği bağları çözmek doğru değil;

Yine de fundalığın ve rüzgârın çocuklarıyız biz.

Evimizden uzakta, ah, hâlâ senin ve benim için

Kuzey diyarında süpürgeotu güzelce salınıyor.

KAPININ ÖYKÜSÜ
Avukat Bay Utterson, yüzü hiç gülümsemeyle aydınlanmamış, sert çehreli bir adamdı; konuşurken soğuk, ketum ve çekingen; duygularını belli etmekte isteksiz; zayıf, uzun boylu, solgun, kasvetli ama bir şekilde sevimliydi. Dost toplantılarında, şarap da damak tadına uygunsa, gözlerinden son derece insani bir şey ışıldardı; bu, konuşmalarına hiç yansımaz, ama yalnızca yemekten sonraki yüzünün sessiz işaretleriyle değil, daha sık ve daha güçlü biçimde yaşamındaki davranışlarıyla kendini gösterirdi. Kendine karşı katıydı; iyi yıllanmış şaraplara duyduğu hevesi bastırmak için yalnızken cin içerdi. Tiyatroyu sevmesine rağmen yirmi yıldır bir tiyatronun kapısından içeri girmemişti. Öte yandan başkalarına karşı yerleşik bir hoşgörüsü vardı; bazen onların kötülüklerindeki yüksek ruh taşkınlığına neredeyse imrenerek şaşar, her türlü sıkıntıda kınamak yerine yardım etmeye yönelirdi. “Kabil’in sapkın görüşünü benimsiyorum,” derdi kendine özgü bir tavırla: “Kardeşimin kendi yolundan cehenneme gitmesine izin veririm.” Bu kişiliği sayesinde, düşüşe geçen adamların hayatında çoğu kez geriye kalan son saygın tanıdık ve son iyi etki olurdu. Bu tür adamlar odasına uğradıkları sürece, tavrındaki en ufak bir değişikliği bile fark etmezdi.

Kuşkusuz Bay Utterson için bu kolaydı; çünkü zaten duygularını pek belli etmezdi, dostluğu bile benzer ölçüde geniş gönüllü bir iyiliğe dayanıyor gibiydi. Mütevazı bir adamın alameti, dost çevresini fırsatın önüne hazır koyduğu biçimiyle kabul etmesidir; avukatın yolu da buydu. Dostları ya kan bağı olanlar ya da en uzun süredir tanıdıklarıydı; sarmaşık gibi zamanla büyüyen sevgileri, sevdikleri kişide özel bir meziyet aramazdı. Bay Richard Enfield’la, şehir çevrelerinde tanınan o adamla, aralarındaki bağın nedeni de kuşkusuz buydu; Enfield onun uzak bir akrabasıydı. Birçok kişi için bu ikisinin birbirinde ne bulduğu ya da ortak konuşacak ne konu bulabildiği çözülmesi zor bir bilmeceydi. Pazar gezilerinde onlarla karşılaşanların anlattığına göre, hiç konuşmaz, son derece sıkılmış görünür ve bir dostlarının ortaya çıkışını belli bir rahatlamayla karşılardı. Buna rağmen iki adam da bu gezilere çok değer verir, haftanın en büyük nimeti sayar; kesintisizce tadını çıkarabilmek için yalnızca eğlence fırsatlarını değil, iş çağrılarını bile geri çevirirlerdi.

Bir gün bu gezintilerinden birinde yolları Londra’nın işlek bir semtindeki ara sokaklardan birine düştü. Sokak dardı ve sessiz denirdi; oysa hafta içi canlı bir ticaret dönüyordu. Görünüşe göre bütün sakinlerin işleri yolundaydı ve hepsi daha da iyiye gitmek için birbirleriyle yarışıyor, kazançlarının fazlasını gösterişe yatırıyordu; bu yüzden dükkân cepheleri cadde boyunca, gülümseyen satıcı kız sıraları gibi davetkâr bir havayla dizilmişti. Pazar günleri bile, daha gösterişli cazibesini örtüp görece tenha kaldığında, sokak çevresindeki kasvetli mahalleye karşı bir ormanın içindeki ateş gibi parıldıyordu. Taze boyanmış kepenkleri, iyice parlatılmış pirinçleri, genel temizliği ve neşeli görünümüyle yoldan geçenin gözünü hemen yakalayıp hoşnut ediyordu.

Doğuya doğru giderken sol tarafta, köşelerden birinden iki kapı ötede, bir avlunun girişi sıra hâlindeki dükkânları kesiyordu; tam o noktada, uğursuz görünümlü bir yapı kütlesi üçgen çatısını sokağa doğru uzatmıştı. İki katlıydı; penceresi yoktu, alt katta yalnızca bir kapısı, üstteyse rengi atmış duvarın kör bir yüzü görünüyordu. Her yanı uzun süredir süren, sefil bir bakımsızlığın izlerini taşıyordu. Zili de tokmağı da olmayan kapının boyası kabarmış, yüzeyi lekelenmişti. Serseriler girintisine çömelip kapı panellerinde kibrit yakar, çocuklar basamaklarda dükkâncılık oynar, okul çocukları bıçaklarını kapı pervazlarında denerdi. Yaklaşık bir nesildir kimse bu davetsiz ziyaretçileri kovmaya ya da verdikleri zararı onarmaya kalkışmamıştı.

Bay Enfield ile avukat ara sokağın karşı tarafındaydı; ama girişin hizasına geldiklerinde Enfield bastonunu kaldırıp orayı işaret etti.

“Şu kapıya hiç dikkat ettiniz mi?” diye sordu. Yoldaşı olumlu yanıt verince ekledi: “Aklımda çok tuhaf bir öyküyle bağlantılıdır.”

“Öyle mi?” dedi Bay Utterson, sesinde hafif bir değişiklikle. “Nasıl bir öykü?”

“Şöyle oldu,” diye karşılık verdi Bay Enfield. “Dünyanın öbür ucundaki bir yerden eve dönüyordum; kapkaranlık bir kış sabahı saat üç sıralarıydı. Yolum, sokak lambalarından başka hiçbir şeyin görünmediği bir semtten geçiyordu. Sokak üstüne sokak, herkes uykuda; her sokak bir geçit töreni için aydınlatılmış gibi ışıl ışıl, kilise kadar boş… Derken insanın dinleyip durduğu ve bir polis görmeyi özlemeye başladığı o ruh hâline girdim. Birden iki kişi gördüm: biri doğuya doğru hızlı adımlarla yürüyen kısa boylu bir adam, öteki de yan sokakta var gücüyle koşan sekiz ya da on yaşlarında bir kız çocuğu. İkisi köşede ister istemez çarpıştı; işin korkunç yanı da o zaman başladı. Adam çocuğun bedenini sakince çiğneyip geçti ve onu yerde çığlıklar içinde bıraktı. Anlatması basit geliyor, ama görmesi cehennem gibiydi. İnsan gibi değildi; lanet olası bir Jagannath arabası gibiydi. Bir çığlık atıp koşmaya başladım, adamı yakasından kavrayıp çocuğun çevresinde toplanmış kalabalığın yanına geri getirdim. Adam son derece sakindi, hiç direnmedi; ama bana öyle çirkin bir bakış attı ki koşmuşum gibi ter bastı. Dışarı çıkanlar kızın ailesiydi; az sonra da çağırdıkları doktor geldi. Doktorun dediğine göre çocuk pek zarar görmemiş, yalnızca korkmuştu. Herhâlde her şey burada biter sanabilirdiniz. Fakat tuhaf bir şey vardı. Adamı ilk gördüğüm anda ondan tiksinmiştim. Çocuğun ailesi de öyle; bunda şaşılacak bir şey yoktu. Ama asıl dikkatimi çeken doktorun hâliydi. Yaşı ve ten rengi pek seçilmeyen, sıradan ve alışılmış bir doktordu; belirgin bir Edinburgh aksanı vardı, gayda kadar duygusuzdu. Efendim, o da hepimiz gibiydi; tutukluya her baktığında doktorun öldürme arzusuyla betinin attığını görüyordum. Aklından geçeni biliyordum, o da benimkini biliyordu. Madem öldürmek söz konusu olamazdı, biz de yapabileceğimiz en iyi şeyi yaptık. Adama, bu olaydan öyle bir rezalet çıkarabileceğimizi, adının Londra’nın bir ucundan öbürüne kötüye çıkacağını söyledik. Dostu ya da itibarı varsa, hepsini yitirmesini sağlayacağımızı belirttik. Biz öfkeyle üstüne giderken, bir yandan da kadınları ondan olabildiğince uzak tutmaya çalışıyorduk; kadınlar Harpiyalar gibi kudurmuştu. Hayatımda öylesine nefret dolu yüzleri bir arada görmemiştim. Adam ortalarında duruyor, kara ve alaycı bir soğukkanlılık sergiliyordu; korkmuştu, bunu görebiliyordum, ama yine de her şeyi öyle bir idare ediyordu ki, sanki Şeytan’ın tekiydi. ‘Bu kazadan çıkar sağlamaya kalkarsanız,’ dedi, ‘elbette elim kolum bağlı. Hiçbir beyefendi sahne çıkmasını istemez,’ dedi. ‘Ne kadar istiyorsunuz?’ Sonunda kızın ailesi için yüz sterlin kopardık. Açıkça diretecek gibiydi ama hepimizin hâlinde bir bela işareti sezmiş olmalı ki sonunda kabul etti. Sıradaki iş parayı almaktı; sizce bizi nereye götürdü? Şu kapılı yere. Anahtarı çıkarıp içeri girdi; az sonra on sterlin kadar altınla, geri kalanı için hamiline yazılmış, Coutts Bankası’ndan bir çekle döndü. Çeki, öykümün önemli noktalarından biri olduğu hâlde adını söyleyemeyeceğim, ama çok tanınan ve sık sık gazetelerde basılan bir kişi imzalamıştı. Tutar yüklüydü; imza gerçekse, çek bundan çok daha fazlasını da karşılamaya yeterdi. Adama bütün işin uydurma gibi göründüğünü ve gerçek hayatta kimsenin sabahın dördünde bir mahzen kapısından girip neredeyse yüz sterlinlik başka birinin çekiyle çıkmadığını söyleme cüretini gösterdim. Ama adam gayet rahat ve alaycıydı. ‘İçiniz rahat olsun,’ dedi, ‘bankalar açılana kadar sizinle kalacağım, çeki de bizzat bozduracağım.’ Hepimiz—doktor, çocuğun babası, dostumuz ve ben—yola koyulduk, gecenin kalanını benim odamda geçirdik. Ertesi gün kahvaltıdan sonra hep birlikte bankaya gittik. Çeki ben verdim; sahte olduğuna inanmak için her türlü nedenim bulunduğunu söyledim. Hiç de öyle değilmiş. Çek gerçek çıktı.”

“Hay Allah,” dedi Bay Utterson.

“Benim gibi düşündüğünüzü anlıyorum,” dedi Bay Enfield. “Evet, kötü bir öykü. Çünkü benim adamım kimsenin ilişki kurmak istemeyeceği, gerçekten lanet olası biriydi. Çeki yazan kişi ise namuslu davranışın timsali, üstelik ünlü ve—işi daha da kötüleştiren de bu—iyilik dedikleri şeyi yapanlardan biri, sizin gibilerden. Herhâlde şantajdır; dürüst bir adam gençliğinde yaptığı bazı taşkınlıklar için çok ağır bedel ödüyor. Kapılı yere bu yüzden Şantaj Evi diyorum. Ama bu bile, bilirsiniz, her şeyi açıklamaktan çok uzak,” diye ekledi ve sözleriyle düşüncelere daldı.

Bay Utterson’ın ani sorusu onu düşüncelerinden çekip çıkardı: “Çeki yazan kişinin orada yaşayıp yaşamadığını bilmiyor musun?”

“Öyle bir yer öyle birine yakışır, değil mi?” diye karşılık verdi Bay Enfield. “Ama adresini fark etmiştim; şu meydanlardan birinde yaşıyor.”

“Peki, şu kapılı yeri hiç sormadın mı?” dedi Bay Utterson.

“Hayır efendim, çekindim,” diye karşılık verdi. “Soru sormak konusunda çok hassasım; insanı fazla yargı gününü hatırlatıyor. Bir soru sorarsın, taş yuvarlamaya başlamak gibidir. Sen tepenin üstünde sakince oturursun, taş yuvarlanıp başka taşları da harekete geçirir. Derken hiç aklına gelmeyecek, sevimli yaşlı bir kuş kendi arka bahçesinde başına taş yer; ailesi de soyadını değiştirmek zorunda kalır. Hayır efendim, kendime kural edindim: iş ne kadar tuhaf görünüyorsa o kadar az soru sorarım.”

“Çok da iyi bir kural,” dedi avukat.

“Yine de o yeri kendim inceledim,” diye sürdürdü Bay Enfield. “Neredeyse ev bile sayılmaz. Başka kapısı yok; nadiren maceramdaki beyefendi dışında kimse o kapıdan girip çıkmıyor. Birinci katta avluya bakan üç pencere var; aşağıda hiç pencere yok. Pencereler hep kapalı ama temiz. Bir de çoğu zaman dumanı tüten bir baca var; demek ki orada biri yaşıyor. Yine de bu kesin değil, çünkü avlunun çevresindeki yapılar öyle sıkışık ki birinin nerede bitip ötekinin nerede başladığını söylemek zor.”

İkili bir süre daha sessizce yürüdü. Sonra Bay Utterson, “Enfield,” dedi, “bu kuralın çok iyi.”

“Evet, bence de,” diye karşılık verdi Enfield.

“Ama yine de,” diye sürdürdü avukat, “sormak istediğim bir şey var: Çocuğun üzerinden geçen adamın adını öğrenmek istiyorum.”

“Doğrusu,” dedi Bay Enfield, “bunun ne zararı olacağını anlayamıyorum. Adamın adı Hyde’dı.”

“Hımm,” dedi Bay Utterson. “Nasıl birine benziyor?”

“Tarif etmesi kolay değil. Görünüşünde yanlış giden bir şey var; rahatsız edici, düpedüz tiksindirici bir şey. Hayatımda hiçbir adamı bu kadar sevmediğim olmamıştı ama nedenini pek bilmiyorum. Bir yerinde sakatlığı olmalı; belirli bir nokta gösteremesem de sakat olduğu duygusunu güçlü biçimde veriyor. Sıra dışı görünümlü biri, yine de gerçekten aykırı bir yanını adlandıramıyorum. Hayır efendim, beceremiyorum; onu tarif edemem. Hafızamın zayıflığından değil; şu an bile gözümün önünde olduğunu söyleyebilirim.”

Bay Utterson yine bir süre sessizce yürüdü; belli ki düşüncelerin ağırlığı altında eziliyordu.

“Anahtar kullandığından emin misin?” diye sonunda sordu.

“Aziz efendim…” diye başladı Enfield; şaşkınlıktan dili tutulmuştu.

“Evet, biliyorum,” dedi Utterson. “Tuhaf gelmesi gerektiğini biliyorum. Gerçek şu ki, diğer kişinin adını sormuyorsam nedeni onu zaten biliyor olmam. Anlarsın, Richard, anlattıkların tam yerine oturdu. Bir noktada yanıldıysan düzeltmen iyi olur.”

“Beni önceden uyarmalıydınız bence,” diye karşılık verdi öteki, biraz somurtarak. “Ama sizin tabirinizle, kılı kırk yararcasına doğru konuştum. Adamın anahtarı vardı; üstelik hâlâ onda. Daha bir hafta olmadan onu kullanırken gördüm.”

Bay Utterson derin bir iç çekti ama tek kelime etmedi; az sonra genç adam yeniden konuştu. “İşte yine, hiçbir şey söylememek gerektiğine dair bir ders,” dedi. “Çok konuştuğum için utanıyorum. Bir daha bundan söz etmemek üzere anlaşalım.”

“Seve seve,” dedi avukat. “El sıkışalım, Richard.”

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…