Dr. Jekyll ve Bay Hyde kitap kapağı

9. bölüm / 10

Dr. Lanyon’ın Anlatısı

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 10Şu an: Dr. Lanyon’ın Anlatısı

DR. LANYON’IN ANLATISI
Dört gün önce, dokuz Ocak’ta, akşam postasıyla meslektaşım ve eski okul arkadaşım Henry Jekyll’ın el yazısıyla adreslenmiş, taahhütlü bir zarf aldım. Buna epey şaşırdım; çünkü mektuplaşma alışkanlığımız hiç yoktu. Adamı bir önceki gece görmüş, hatta onunla yemek yemiştim; aramızdaki ilişkide mektubun taahhütlü gönderilmesini gerektirecek hiçbir şey düşünemiyordum. Mektubun içeriği şaşkınlığımı daha da artırdı; şöyle yazıyordu:

“10 Aralık, 18——

“Sevgili Lanyon,—En eski dostlarımdan birisin. Bilimsel konularda zaman zaman anlaşmazlığa düşmüş olsak da, en azından kendi açımdan, aramızdaki dostluğun hiç kesintiye uğradığını hatırlamıyorum. Bana, ‘Jekyll, hayatım, şerefim, akıl sağlığım sana bağlı,’ dediğin bir gün olsaydı, sana yardım etmek için sol elimi feda etmeyeceğim tek bir gün bile olmazdı. Lanyon, hayatım, şerefim ve akıl sağlığım bütünüyle senin elinde; bu gece beni yüzüstü bırakırsan mahvolurum. Bu girişten sonra senden yerine getirmesi utanç verici bir şey isteyeceğimi sanabilirsin. Kendin karar ver.

“Bu geceki bütün diğer randevularını ertelemeni istiyorum; imparatorun ölüm döşeğine çağrılsan bile. Kapının önünde araban yoksa bir fayton tut ve bu mektubu yol gösterici olarak yanında bulundurup doğruca evime git. Kâhyam Poole’a gerekli talimatları verdim; geldiğinde bir çilingirle birlikte onu seni bekler bulacaksın. Ardından çalışma odamın kapısı zorlanarak açılacak; içeri yalnız girecek, soldaki camlı dolabı (E harfli olanı) açacak, kilitliyse kıracak ve içindekileri yerinden oynatmadan, yukarıdan dördüncü (ya da aynı şey demek olan aşağıdan üçüncü) çekmeceyi çıkaracaksın. İçinde bulunduğum aşırı sıkıntı yüzünden sana yanlış yön tarif etmekten hastalık derecesinde korkuyorum; ama yanılmış olsam bile doğru çekmeceyi içindekilerden tanırsın: birkaç toz, bir şişecik ve bir not defteri. Bu çekmeceyi olduğu gibi Cavendish Meydanı’na getirmeni rica ediyorum.

“Yardımın ilk kısmı bu; şimdi ikincisi. Mektubu alır almaz yola çıkarsan gece yarısından çok önce dönmüş olursun. Yine de sana bu kadar zaman tanıyorum; hem önlenemeyecek ya da önceden görülemeyecek engellerden birinin çıkabileceğinden korktuğum için hem de geriye kalan işi hizmetkârların yatmış olduğu bir saatte yapmak daha iyi olacağı için. O hâlde gece yarısı, muayene odanda yalnız olmanı, benim adıma gelecek bir adamı kendi elinle eve almanı ve çalışma odamdan getireceğin çekmeceyi ona vermeni istiyorum. Böylece üzerine düşeni yapmış ve bana bütünüyle minnet borçlandırmış olacaksın. Israr edip açıklama istersen, beş dakika sonra bu düzenlemelerin ne kadar hayati olduğunu anlayacaksın; sana ne kadar tuhaf görünseler de birini bile ihmal etmen, vicdanına benim ölümümün ya da akıl sağlığımın yıkıma uğramasının yükünü bindirebilir.

“Bu ricamı hafife almayacağından eminim; yine de böyle bir ihtimalin aklıma gelmesi bile yüreğimi daraltıyor, elimi titretiyor. Şu an beni düşün: yabancı bir yerdeyim, hiçbir hayalin abartamayacağı kadar kapkara bir sıkıntı içindeyim; yine de bana tam vaktinde yardım edersen dertlerimin anlatılıp bitmiş bir hikâye gibi silinip gideceğini biliyorum. Bana yardım et sevgili Lanyon, beni kurtar:

“Dostun,

“H. J.”

“Not: Bunu çoktan mühürlemiştim ki ruhuma yeni bir dehşet çöktü. Posta idaresi beni yanıltabilir ve bu mektup eline yarın sabaha kadar ulaşmayabilir. Öyle olursa sevgili Lanyon, gün içinde sana en uygun zamanda işimi gör; gece yarısı ulakımı yine bekle. O zaman iş işten geçmiş olabilir; o gece hiçbir şey olmazsa Henry Jekyll’ı son kez görmüş olduğunu anlayacaksın.”

Mektubu okuyunca meslektaşımın aklını yitirdiğine kanaat getirdim; ama bu kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanıtlanana kadar isteğini yerine getirmekle yükümlü olduğumu hissettim. Bu saçma sapan şeyden ne kadar az anlıyorsam, önemini değerlendirme imkânım da o kadar azdı; böyle bir dille yazılmış ricayı reddetmek ağır bir sorumluluğu göze almak olurdu. Bunun üzerine sofradan kalktım, bir faytona binip doğruca Jekyll’ın evine gittim. Kâhyası beni bekliyordu; benimkiyle aynı postayla talimatlarını içeren taahhütlü bir mektup almış, hemen bir çilingirle marangoz çağırmıştı. Biz hâlâ konuşurken ustalar geldi; hep birlikte yaşlı Dr. Denman’ın ameliyat odasına geçtik; bildiğiniz gibi, Jekyll’ın özel çalışma odasına oradan en kolay girilir. Kapı çok sağlam, kilidi kusursuzdu; marangoz, zor kullanılırsa epey zorlanacağını ve büyük hasara yol açacağını söyledi; çilingir de umutsuzluğa kapılmak üzereydi. Ama becerikli bir adamdı; iki saat çalıştıktan sonra kapı açıldı. E harfiyle işaretli dolabın kilidi açıktı. Çekmeceyi çıkardım, samanla doldurup bir çarşafa sardım ve Cavendish Meydanı’na getirdim.

Burada çekmecenin içindekileri incelemeye koyuldum. Tozlar düzgünce paketlenmişti ama eczacının hazırlayacağı kadar özenli değildi; Jekyll’ın bunları kendi başına hazırladığı belliydi. Paketlerden birini açınca, bana basit bir beyaz kristal tuzu gibi görünen bir madde buldum. Sonra ilgimi şişeciğe çevirdim; yaklaşık yarısına kadar doluydu. İçinde kan kırmızısı bir sıvı vardı; kokusu son derece keskin geliyordu ve bana fosforla uçucu bir eter içeriyor gibi göründü. Diğer bileşenler hakkında hiçbir tahminde bulunamadım. Defter sıradan bir deney defteriydi; birkaç tarihten başka bir şey içermiyordu. Tarihler uzun yıllara yayılıyordu ama kayıtların neredeyse bir yıl önce, hem de birdenbire kesildiğini fark ettim. Arada sırada tarihin yanına kısa bir not eklenmişti; genellikle tek kelimeden ibaretti: birkaç yüz kayıt arasında belki altı kez “çift” yazılmıştı; listenin başlarına yakın bir yerdeyse bu sözcüğün ardından birkaç ünlem işaretiyle “tam başarısızlık!!!” denmişti. Bunların hepsi merakımı körüklese de kesin bir şey anlatmıyordu. Karşımda bir tür tentür bulunan şişecik, bir miktar tuz ve Jekyll’ın pek çok araştırması gibi pratikte hiçbir işe yaramamış bir dizi deneyin kaydı vardı. Bu eşyaların evimde bulunması, uçarı meslektaşımın şerefini, akıl sağlığını ya da hayatını nasıl etkileyebilirdi? Ulak bir yere gidebiliyorsa neden başka bir yere gidemesindi? Bir engel çıktığını varsaysak bile bu beyefendi neden gizlice benim tarafımdan kabul edilmeliydi? Üzerine düşündükçe, bunun bir beyin hastalığı vakası olduğuna daha çok inandım. Hizmetkârlarımı yatmaya gönderdim ama kendimi savunur durumda bulunsun diye eski bir tabancayı doldurdum.

Londra’da saat on ikiyi henüz vurmuştu ki kapı tokmağı hafifçe çalındı. Çağrıya kendim gittim ve giriş saçağının sütunlarına sokulmuş, ufak tefek bir adam gördüm.

“Dr. Jekyll’dan mı geldiniz?” diye sordum.

Zoraki bir işaretle “evet” dedi. İçeri girmesini söylediğimde, meydanın karanlığına dönüp dikkatlice bakmadan dediğimi yapmadı. Yakınlarda, feneri yanık bir polis memuru ilerliyordu; ziyaretçimin onu görünce irkildiğini ve adımlarını sıklaştırdığını düşündüm.

Bu ayrıntılar, itiraf edeyim, içime sıkıntı verdi. Onu muayene odasının parlak ışığına kadar izlerken elim silahımın üzerinde hazır bekliyordu. Sonunda onu açıkça görebildim. Daha önce hiç görmediğim kesindi. Söylediğim gibi ufak tefekti; ayrıca yüzündeki ürkütücü ifade, bedeninin dikkat çekici biçimde hem güçlü hem de görünüşte son derece zayıf oluşu ve son olarak yakınında bulunmanın bende yarattığı tuhaf öznel rahatsızlık beni şaşkına çevirmişti. Bu, titremenin başlangıcına benziyordu ve nabzımın belirgin biçimde düşmesine eşlik ediyordu. O sırada bunu kişisel, kendime özgü bir hoşnutsuzluğa yormuş, belirtilerin şiddetine şaşırmakla yetinmiştim. Ama sonradan nedenin insan doğasının çok daha derinlerinde yattığına ve nefret ilkesinden daha yüce bir temele dayandığına inanmak için sebebim oldu.

Bu kişi (daha içeri girer girmez bende ancak iğrenç bir merak diye anlatabileceğim bir duygu uyandırmıştı) öyle giyinmişti ki sıradan birini gülünç duruma düşürürdü. Giysilerinin kumaşı pahalı ve ağırbaşlıydı ama her yeri ona fazlasıyla bol geliyordu: pantolon paçaları bacaklarından sarkıyor, yere değmesin diye kıvrılmış duruyordu; ceketin beli kalçalarının altına iniyor, yaka omuzlarına yayılıyordu. Garip biçimde, bu gülünç giysi beni güldürmedi. Tam tersine, karşımdaki yaratığın özünde anormal ve hilkat garibesi bir şey vardı; insanı ele geçiren, şaşkına çeviren ve tiksindiren bir şey. Bu yeni orantısızlık da ona uyuyor, bu izlenimi güçlendiriyordu. Böylece adamın doğasına ve karakterine duyduğum meraka, kökenini, hayatını, servetini ve toplumdaki konumunu öğrenme isteği de eklendi.

Yazıya dökmek için bu kadar yer kaplayan gözlemlerim yalnızca birkaç saniye sürmüştü. Ziyaretçim gerçekten de karanlık bir heyecanla yanıp tutuşuyordu.

“Aldınız mı?” diye bağırdı. “Aldınız mı?” Sabırsızlığı öylesine canlıydı ki elini koluma koyup beni sarsmaya bile kalktı.

Dokunuşuyla kanımda buz gibi bir sızı hissederek onu geri ittim. “Bir dakika efendim,” dedim. “Henüz tanışma şerefine erişmedik. Lütfen oturun.” Ona oturması için yer gösterdim; sonra ben de alıştığım koltuğa oturdum ve saatin geçliği, zihnimi meşgul edenler ve ziyaretçime duyduğum dehşet elverdiğince, hastalarıma karşı sergilediğim olağan tavrımı taklit etmeye çalıştım.

“Özür dilerim Dr. Lanyon,” diye yeterince nazik bir tavırla karşılık verdi. “Söylediğiniz son derece yerinde; sabırsızlığım nezaketimi bastırdı. Meslektaşınız Dr. Henry Jekyll’ın isteğiyle, önemli bir iş için geldim ve bir çekmece...” Sözünü kesti, elini boğazına götürdü. Kendine hâkim görünmesine rağmen, histerinin yaklaşan nöbetine karşı koyduğunu görebiliyordum. “Bir çekmece alacağımı anlamıştım...”

Ama burada ziyaretçimin gergin bekleyişine, belki de kendi gittikçe artan merakıma acıdım.

“İşte orada efendim,” dedim; masanın arkasında yerde duran ve hâlâ çarşafa sarılı olan çekmeceyi gösterdim.

Çekmeceye atıldı, sonra durakladı ve elini kalbinin üzerine koydu. Çeneleri kasıldıkça dişlerinin gıcırdadığını duyabiliyordum; yüzü öylesine korkunç görünüyordu ki hem hayatı hem akıl sağlığı için kaygılandım.

“Kendinizi toparlayın,” dedim.

Bana korkunç bir gülümsemeyle baktı ve umutsuzca karar vermiş gibi çarşafı çekip aldı. İçindekileri görünce öylesine büyük bir rahatlamayla yüksek sesle hıçkırdı ki olduğum yerde donakaldım. Bir sonraki an, sesi şimdiden epey denetim altına girmişti. “Dereceli bir ölçü kabınız var mı?” diye sordu.

Biraz çabayla yerimden kalkıp istediği şeyi verdim.

Gülümseyerek başını eğip teşekkür etti; kırmızı tentürden birkaç minim ölçüsünde sıvı koydu ve tozlardan birini ekledi. Başlangıçta kırmızımsı olan karışım, kristaller eridikçe giderek daha parlak bir renk aldı; duyulur biçimde köpürdü ve küçük buhar bulutları çıkardı. Birden, aynı anda, kaynama durdu ve karışım koyu mora dönüştü; sonra yavaşça solup sulu bir yeşile büründü. Bu dönüşümleri dikkatle izleyen ziyaretçim gülümsedi, bardağı masaya bıraktı, ardından dönüp beni inceleyen bir bakışla süzdü.

“Şimdi,” dedi, “geriye kalanı karara bağlayalım. Akıllıca davranacak mısınız? Sözümü dinleyecek misiniz? Bardağı elime alıp başka tek kelime etmeden evinizden çıkmama izin verecek misiniz? Yoksa merak açlığınız size fazla mı hükmediyor? Yanıt vermeden önce düşünün; ne olacağı sizin kararınıza bağlı. Böyle karar verirseniz, eskisi gibi kalacaksınız; ne daha zengin ne daha bilgili olacaksınız. Ancak ölümcül bir sıkıntı içindeki bir insana yardım etmiş olmanın verdiği huzur, ruhun zenginliği sayılırsa o başka. Ya da isterseniz, bu odada, şu anda önünüzde yeni bir bilgi alanı, şöhrete ve güce giden yeni yollar açılacak; gözleriniz, Şeytan’ın bile kuşkusunu sarsacak bir mucizeyle kamaşacak.”

“Efendim,” dedim, aslında hiç sahip olmadığım bir soğukkanlılık takınarak, “gizemli sözler ediyorsunuz; sizi pek inandırıcı bulmadığımı duyunca herhâlde şaşırmazsınız. Ama açıklanamaz işlerde fazla ileri gittim; sonunu görmeden duramam.”

“İyi,” diye karşılık verdi ziyaretçim. “Lanyon, yeminlerini hatırlıyorsun: bundan sonra olacaklar mesleğimizin sırrı olarak kalacak. Şimdi, uzun zamandır en dar ve maddeci görüşlere bağlı kalmış, aşkın tıbbın gücünü inkâr etmiş, kendinden üstün gördüklerinle alay etmiş sen—bak!”

Bardağı dudaklarına götürüp tek dikişte içti. Ardından bir çığlık attı; sendeledi, yalpaladı, masaya tutunup oraya yapıştı kaldı; kanlanmış gözlerle bakıyor, ağzı açık soluk soluğa kalıyordu. Ben bakarken bir değişim oldu; sanırım şişiyordu. Yüzü birden karardı, hatları eriyip değişiyor gibiydi. Bir sonraki an ayağa fırlayıp duvara doğru sıçradım; kolumu o mucizeden korunmak için kaldırmış, dehşete gömülmüştüm.

“Tanrım!” diye çığlık attım; tekrar tekrar “Tanrım!” diye bağırdım. Çünkü gözlerimin önünde, ölümden dönmüş bir adam gibi solgun ve sarsılmış, yarı baygın, elleriyle önünü yoklayarak duran kişi Henry Jekyll’dı!

Sonraki bir saat boyunca bana anlattıklarını kâğıda dökmeye aklım ermiyor. Gördüğümü gördüm, duyduğumu duydum; ruhum bundan hastalandı. Yine de şimdi o görüntü gözlerimin önünden silinmişken, buna inanıp inanmadığımı kendime soruyor ve yanıt veremiyorum. Hayatım köklerinden sarsıldı; uykum kaçtı; gece gündüz her saat en ölümcül dehşet yanı başımda oturuyor. Günlerimin sayılı olduğunu, öleceğimi hissediyorum; yine de inanmayarak öleceğim. O adamın bana açtığı ahlaki alçaklığı, pişmanlık gözyaşları dökerken bile anlattı; ama hatırlarken dahi dehşetle irkilmeden üzerinde duramıyorum. Sana tek bir şey söyleyeceğim Utterson; buna inanabilirsen, fazlasıyla yeterli olacaktır. O gece evime gizlice giren yaratık, Jekyll’ın kendi itirafına göre Hyde adıyla tanınıyordu ve Carew’in katili olarak ülkenin her köşesinde aranıyordu.

HASTIE LANYON

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…