10.Bölüm

''Her seferinde mi?''
''Her seferinde.''
Cümlesi söylediği yerde kalmadı. Ömer’in karşısındaki koltuktan kalkıp aramıza oturdu; Londra’dan İstanbul’a uzanan bütün yolları, yarım bırakılmış toplantıları, kapatılmış bir pencereyi ve benim söylemeye cesaret edemediğim korkuyu kendine yer açmak için biraz yana itti. İnsan bazı sözleri duyunca hemen cevap verebilirdi. Bazılarını ise önce nereye koyacağını bulması gerekirdi. Çünkü yanlış yere bırakırsanız sizi şımartır, doğru yere bırakırsanız hayatınızın geri kalanını değiştirirdi.
Ben sustum. Ömer de susmama müdahale etmedi. Pikabın iğnesi, ben uyuyakalmadan önce dinlediğim plağın sonunda aynı boşluğu dönüp duruyordu. İnce hışırtı, salonun sessizliğine bir şey söylemeye çalışıyor ama her seferinde aynı yerde vazgeçiyordu. Ömer'in burada olmasından kaynaklı mıdır bilinmez, hissettiğim güven, kendisini en son Assos'taki evimizde böyle güçlü belli etmişti. Şimdi o buradayken bana hiç kimse bir şey yapamaz gibiydi ve bu bence korkunçtu. Gözlerimi bu gerçekten kaçmak ister gibi sımsıkı yumup birkaç saniye sonra açtığımda göz göze gelmiştik. O sanki kafamın içinden tüm geçenleri duymuş gibi baktığında şaşkınlıkla kırptığım gözlerime kısa bir gülüş bıraktı. Sonra yavaşça ayağa kalktı. Bana yaklaşmadı. Pikabın yanına gidip iğneyi kaldırdı; alt raftan siyah kapaklı başka bir plak seçti.
“Müzik açacak kadar uzun mu sürecek bu sessizlik?” diye sordum.
Plağı yerleştirirken başını çevirmedi. “Sana acele ettirmeyecek kadar.”
“Sessizlik de bunu yapabilir.” Gülümsedi. Gülümsemesindeki şefkati görmemle delirdiğimi düşündüm.
“Sanki bu gece sessizlik fazla yüksek Leyla.”
İğneyi plağın üzerine bıraktı.
Tamino’nun Habibi’si neredeyse karanlığın içinden başladı. İlk saniyelerde şarkı değil, söylenmekten son anda vazgeçilmiş bir itiraf gibiydi. Sonra Tamino’nun sesi yükseldi; salonun yüksek tavanına çarpıp geri dönmedi, odadaki bütün mesafeyi kendi içine aldı.
Ömer karşımdaki koltuğa yeniden oturdu.
“Bunu özellikle mi seçtin?” diye sordum.
“Evet.”
“Adının ne demek olduğunu biliyorsun.”
“Biliyorum.”
“Bu kadar açık olmak sana benzemiyor.”
Bakışları yüzümde durdu. “Sen geldikten sonra bana benzeyen çok az şey kaldı.”
Şarkı, kendini daha fazla saklayamayacak bir duygu gibi büyüyordu. Ses yükseldikçe Ömer’in sessizliği küçülmedi; tam tersine, onun söylemediği her şeyi daha görünür yaptı.
“Neden bu şarkı?”
“Çünkü önce kendini tutuyor.”
“Sonra?”
“Sonra tutmanın, hissettiği şeyi azaltmadığını anlıyor.”
“Bu müzik mi, yoksa sen misin?”
“Aradaki farkı bir süredir ben de bulamıyorum.”
Parçanın yükseldiği yerde nefesim daraldı. Ömer bunu fark etti; sesi müziğin tersine daha da alçaldı.
''Kapatmamı ister misin?”
“Hayır.”
“Emin misin?”
“Şarkıdan korkmuyorum.”
“Benden korkuyor musun?”
Bakışlarım yüzünde kaldı. “Londra’dan dönmek zor olmadı mı? Çok yorulmuşsundur.” dedim. Cümlem tümüyle kaçış içeriyordu. Ondan korkup korkmadığımı bilmiyordum ama hissettiklerimden korkuyordum. Notalar içime işliyordu.
Ömer’in cevabı, müziğin en yoğun yerine hiç zorlanmadan yerleşti.
“Sana dönmek için kullandığım hiçbir yol bana fazla gelmiyor.”
“Bunu söylememeliydin,” dedim sonunda.
Yüzünde şaşkınlık olmadı. “Neden?”
“Çünkü insan böyle bir cümle duyunca cümlenin sahibine güvenmek istiyor.”
“Öyleyse, sen de güven.”
“Bu kadar kolay söyleme.”
“Kolay söylemiyorum.”
“Öyle duyuluyor.”
Ömer, koltuğun kenarında duran sağ elini yavaşça kapattı. Hareketi küçüktü; fakat loş lambanın altında gömlek manşetindeki koyu lekeyi görmeme yetti.
“Elin kanıyor.”
Bakışları eline indi. Sanki İstanbul’a döndüğü andan beri o el bedeninin geri kalanına ait değilmiş de şimdi hatırlamış gibi parmaklarını açtı. Avucunun içinde, başparmağının altından bileğine doğru uzanan kesik yeniden kanamıştı.
“Önemli değil.”
“Bu cümleyi benim söylememden nefret ediyorsun.”
“Sen söylediğinde genellikle önemli oluyor.”
“Sen söylediğinde kanın fikir mi değiştiriyor?”
Dudaklarının kenarı belli belirsiz kıpırdadı. Bu gülüşünü seviyordum. “Hayır.”
Battaniyeyi omuzlarımdan bırakıp ayağa kalktım. Ömer de doğrulacak oldu. Bir 'nereye' diye soracağı kalmıştı. Gözümde bir anda küçük çocukların annelerinin peşinden koşması gibi masumlaşmıştı.
“Otur.”
Oturdu.
İçimdeki ilk ses, Ömer Karahan’a tek kelimeyle emir verebildiğimiz tarihi anı kayda geçirmeyi önerdi. İkincisi çoktan gömleğindeki kanın miktarını hesaplıyordu. Mutfakla salon arasındaki küçük dolaptan ilk yardım kutusunu aldım. Geri döndüğümde Ömer aynı yerdeydi. Ceketini çıkarmış, koltuğun arkasına bırakmıştı. Gömleğinin sağ manşetini açmıştı ama kolunu sıvamamıştı. Bir işi yarım bırakmış gibi görünüyordu.
“Bunu da benim mi yapmam gerekiyor?”
“Canını acıtmak istemedim.”
“Senin kolunu sıvayınca benim canım neden acısın?”
“Kesiği görünce yüzün değişiyor.”
Elimdeki kutuyla kaldım. Ömer bunu söyleyip başka tarafa bakmadı. Benimle ilgili fark ettiği her şeyi bir üstünlük gibi kullanmıyor; yalnızca bildiği gerçeği, saklamaya hakkı yokmuş gibi önümde bırakıyordu.
“Yüzüme bakmayı bırak da kolunu ver.”
Sağ kolunu uzattı. Manşetini dirseğine kadar sıvadım. Bileğinin içindeki damarlar belirgindi. Avucunu yukarı çevirdiğimde kesik sandığımdan derindi; kenarına küçük cam parçaları yapışmıştı.
“Bu nasıl oldu?”
“Bardak kırıldı.”
“Kendi kendine mi?”
“Hayır.”
“Elinde mi kırıldı?”
“Sayılır.”
Başımı kaldırdım. “Bir bardağın elde kırılması ya kazadır ya öfkedir. ‘Sayılır’ diye üçüncü bir ihtimal yok Ömer.”
Ömer’in bakışları parmaklarımdaydı. “Takip edildiğini öğrendiğimde oldu.”
Cımbızı tuttuğum elim durdu.
“Bu yüzden mi?”
“Bu yüzden.”
Sesi öylesine sakindi ki cümlenin içindeki şiddet daha görünür oldu. Oradan buraya gelene kadar hiç kimse bir pansuman yapmayı akıl edememiş miydi? Kaşlarımı çattım. Avucundaki ilk cam parçasını dikkatle çıkardım. Ömer’in eli kıpırdamadı. Aramızdaki sessizlik fazla büyüdüğünde, konuşma ihtiyacı hissetmiştim.
“Sen orada değildin,” dedim.
“Olmalıydım.”
“Ama Londra’ya gitmen gerekiyordu.” Sesim kısıldığında ona sitem etmek istediğimi fark ettim. 'Neden gitmen gerekiyordu, beni neden tek bıraktın, sensiz güvende değilim, beni neden götürmedin' demek istiyordum ve bunlar söylememem gereken şeylerdi. Yanağımın iç kısmını ısırdım. Beni dikkatle izliyordu, tıpkı benim onu izlediğim gibi.
“Gereken şeylerle doğru şeyler her zaman aynı değil.” Gözleri, gözlerimin tam içindeydi. Onu rahatlatmak istedim.
“Ben yalnız değildim. Onur vardı, Aytaç vardı, Selim vardı. Güvenlikler vardı.”
“Ben yoktum.”
“Dünya sen olmadığında durmuyor, Ömer.”
“Benimki durdu.”
Elindeki ikinci küçük parçayı çıkarırken nefesimi fazla dikkatli verdim. Böyle konuşmasına izin verirsem bir süre sonra kalbimin hukukla yönetilemeyeceğini anlayacaktım. Bunun için henüz çok erkendi.
“Her kötü ihtimalde kendini suçlayamazsın.”
“Her kötü ihtimalde değil.”
“Benimle ilgili olanlarda.”
“Evet.”
“Bu da doğru değil.”
“Doğru olduğunu söylemedim.”
“Değiştirecek misin?”
Ömer bir an cevap vermedi. Yalan söylemek yerine susmayı seçtiğini artık ayırt edebiliyordum.
“Seni ilgilendiren kısmını değiştireceğim,” dedi. “Korkumun senin hareket alanını daraltmasına izin vermeyeceğim. Ama senin başına gelebilecek bir şeyi düşününce içimde olanı değiştirebileceğimi sanmıyorum.”
“Yani yine kendini sorumlu tutacaksın.”
“Evet.”
“Ama beni suçlamayacaksın.”
Kaşlarının arasında belli belirsiz bir çizgi oluştu. “Seni neden suçlayayım?”
“Sokağa çıktığım için. Arkadaşlarımla eğlendiğim için. Kendi aracımı kullandığım için. Cihan yanımda olduğu için.”
Son cümlede çenesi gerildi. Saklamadı.
“Cihan’ın yanında olmasından hoşlanmadım,” dedi.
“Biliyorum.”
“Muhtemelen hiçbir zaman hoşlanmayacağım.”
“Onu da biliyorum.”
“Ama senin hayatını yaşamanla, birilerinin sana saldırmayı seçmesi aynı cümlenin iki tarafı değil. Sana yapılanın sebebi sen değilsin.” Bakışları yüzüme çıktı. “Seni koruyamadığım için kendime öfkelenebilirim. Seni yaşamaya devam ettiğin için yargılarsam, onların yapamadığını ben yapmış olurum; seni korkuyla küçültürüm.”
Elindeki kesiği temizlemeye devam ettim. Gözlerimi kaldırırsam yüzümün söylemek istemediğim bir şeyi ele vereceğinden korkuyordum.
“Bazen,” dedim, “insan korktuğunda en çok, bunun kendi hatası olduğunu duymaktan çekinir.”
“Bunu benden hiçbir zaman duymayacaksın.”
“Her seferinde geleceğini de söyledin.”
“Evet.”
“Bir gün seni gönderen ben olursam?”
Bu kez sessizlik daha uzun sürdü.
“Giderim,” dedi.
Parmaklarım durdu.
“Bu kadar kolay mı?”
“Kolay olmaz.”
“Ama gidersin.”
“Benden gitmemi istersen, sana karşı hissettiğim şeyin bana senin üzerinde kalma hakkı vermediğini hatırlarım ve giderim.” Sesinin sonundaki sakinlik, acının terbiye edilmiş haliydi. “Fakat sonra beni ararsan geri gelirim.”
“Her seferinde.”
“Her seferinde.”
“Bu iki cümle birbirine aykırı.”
“Hayır. Biri senin kararına saygı duymak. Diğeri çağrına.”
“Ya gelmen sana çok pahalıya mal olursa?”
Ömer’in gözleri bir an yüzümde dolaştı. Saçım uykudan dağılmış, annemin eski hırkası omzumdan kaymış, çıplak ayaklarım soğuk zeminde kalmıştı. Yine de bana, dünyada dikkatini hak eden başka hiçbir şey yokmuş gibi bakıyordu.
“O hesabı ben yaparım.”
“Belki borçlu hissederim.”
“Sana fatura çıkarmadığım bir şeyin borcu olmaz.”
“İnsan ilişkileri şirket hesabı değil.”
“O yüzden karşılık beklemiyorum.”
Son cam parçasını çıkardım. Antiseptik döktüğümde avucundaki kaslar gerildi ama elini çekmedi. Gazlı bezi kesiğin üzerine yerleştirip bandajı bileğinin çevresinde dolaştırdım.
“Çok sıkı mı?”
“Hayır.”
“His kaybı olursa söyle.”
“Şu anda his kaybı yaşadığım söylenemez.”
Sesindeki değişiklik yüzünden başımı kaldırdım. Ömer bana bakıyordu. Yalnız yüzüme değil. Önce alnıma düşen saça, sonra uykudan ağırlaşmış gözlerime, oradan ellerine sarılı duran parmaklarıma baktı. Bakışında bir erkeğin güzel bulduğu kadına duyduğu basit hayranlıktan daha yoğun bir şey vardı. Gözlerim neden dolmuştu hiçbir fikrim yoktu ama yoğun duygular hissetmekten korkuyordum. Kaçmak istiyordum.
Elini bıraktım.
“Bitti.”
“Teşekkür ederim.”
“Şimdi uyumalısın.”
“Sen de.”
“Ben zaten uyuyordum.”
Bakışları battaniyenin düştüğü koltuğa kaydı. “Seni uyandırdım.”
“Varlığınla.”
“Özür dilerim.”
“Bu bir şikayet değildi.”
Cümle ağzımdan çıktıktan sonra geri dönmedi. İçimdeki ilk ses dosyalarını toplayıp istifa etti. İkincisi, kaçış güzergahlarını belirlemek için ayağa kalktı.
Ömer’in yüzünde zafer yoktu. Daha kötüsü vardı: cümlemi, bana karşı kullanmayacak kadar özenle taşıyan bir anlayış.
“Leyla.”
“Sakın.”
“Ne söylemeyeceğimi biliyorum.”
“Güzel. Bilmeye devam et.”
Ayağa kalktım. İlk yardım kutusunu kapattım. Merdivenlere yöneldiğimde arkamdan gelmedi. Beşinci basamakta durup döndüm. Ömer hala koltukta oturuyor, benim sardığım eline bakıyordu.
“Takip edilirken korktum,” dedim.
Başını kaldırdı. Yüzünde telaş, öfke ya da beni o geceden bütünüyle saklamaya kalkışacak bir karar belirmedi. Yalnızca duyduğum şeyin ağırlığını benimle aynı yerden tutmaya çalışan bir dikkat vardı.
“Biliyorum,” dedi.
“Hayır. Bu kez bildiğin için değil.” Parmaklarımı merdiven korkuluğuna geçirdim. “Ben söylediğim için biliyorsun.”
Bakışları yumuşadı. “Tamam.”
“Ama kaçmadım.”
“Biliyorum.”
“Yine yaptın.”
Ömer, gecenin ortasında ilk kez gerçekten gülümsedi. Çok az. Yalnız bana yetecek kadar.
“Sen söyledin,” dedi. “Kaçmadın.”
Başımı salladım.
“İyi geceler.”
“İyi geceler, Leyla.”
Odamın kapısına ulaştığımda ardımdan hala bakıp bakmadığını merak ettim.
Dönmedim.
Çünkü bazı soruların cevabını görmek için insana bakmak gerekmiyordu.

⁂

Ertesi gün öğleden sonra Karahan Deniz Atölyesi’nin yüksek pencerelerinden süzülen ışık, masanın üzerindeki eski muhasebe defterini iki ayrı renge bölüyordu. Ömer’in sağ avucunda benim sardığım bandaj vardı. Süreyya Hala’nın gönderdiği fotoğraftaki 1954 tarihinin peşinden geldiğimiz atölyede, kuruluş yılının geçtiği bütün kayıtları önümüze yığmıştık. Telefonum titrediğinde ikimiz de aynı sayfaya eğilmiş durumdaydık. Ekranı açtım.
Dokuz yaşındaki halim, annemle babamın arasında gülümsüyordu. Arkamızdaki yağlı boya tabloda, siyah vezir kakmalı tekne denize dönük bekliyordu.
Fotoğrafın altında tek cümle vardı:
Ömer sana onların neden öldüğünü anlattı mı?
Önce fotoğrafa baktım.
Sonra Ömer’e.
“Daha önce gördün,” dedim.
Ömer’in sessizliği cevaptı. Atölyenin yüksek pencerelerinden süzülen akşam ışığı, masanın üzerindeki eski muhasebe defterini iki ayrı renge bölüyordu. Sağ tarafta kâğıt sarıydı; solda, yıllardır kapanmayan bir yaranın kabuğu gibi koyu. Telefonum ikisinin ortasında duruyordu. Ekranda dokuz yaşındaki halim, annemle babamın arasında gülümsüyordu. Arkamızdaki yağlı boya tabloda, siyah vezir kakmalı tekne denize dönük bekliyordu.
Fotoğrafın altında tek cümle vardı:
Ömer sana onların neden öldüğünü anlattı mı?
Az önce bu cümle yüzünden nefesim kesilmişti.
Şimdi nefes alabiliyordum.
Öfke, korkudan daha kullanışlı bir duyguydu. İnsana nerede duracağını değilse bile kime bakacağını söylüyordu.
“Nerede gördün?” diye sordum.
Ömer masanın karşı tarafında duruyordu. Ellerini cebine sokmadı. Bakışlarını kaçırmadı. Sözlerini seçmek için zaman kazanmak isteyen insanların yaptığı hiçbir şeyi yapmadı.
“Babanın Rauf Bey’e bıraktığı dosyada.”
“Ne zaman?”
“Seni ilk gece Akaretler’deki ofise getirmeden iki saat önce.”
İçimdeki ilk ses, Demek en başından beri biliyordu, dedi.
İkincisi daha sakindi: Ne bildiğini sor. İnsanlar çoğu zaman sakladıkları şeyle değil, bildiklerini sandığımız şeyle yargılanır.
“Fotoğrafın arkasında ne yazıyordu?”
“Bir tarih, bu atölyenin eski adresi ve babanın el yazısıyla tek bir cümle.”
“Hangi cümle?”
Ömer’in çenesi çok az gerildi.
“‘Leyla burada değildi.’”
Atölyenin sesi çekildi. Kıyıya vuran suyu, hangarın öteki ucunda çalışan kompresörü ve üst kattaki platformda bir şeye vuran metalin yankısını duyuyordum. Yine de bütün bu sesler çok uzaktan geliyordu.
“Burada değildim,” diye tekrarladım.
“Fotoğraf burada çekilmemiş.”
“Arkamızdaki tekne—”
“Tablo.” Ömer telefonuma yaklaşmadı. Yalnızca ekranı görebileceği kadar başını eğdi. “Tablo, ailenizin Assos’taki evindeydi. Fotoğraf da orada çekilmiş.”
“Bunu nereden biliyorsun?”
“Pencerenin camındaki yansımadan. Annenin arkasında deniz değil, zeytinlik var. Çerçevenin sol alt köşesindeki onarım izini İpek doğruladı. Tablo, yangından üç ay önce Assos’taki evden çıkarılmış.”
“Kim çıkarmış?”
“Bilmiyorum.”
Ömer Karahan’ın bilmiyorum deyişi, başka insanların bütün açıklamalarından daha ağırdı. Çünkü bilmediği şeyi saklamak için sesini bilgiyle doldurmazdı. Kelimeyi masanın üzerine koyar, eksikliğini herkesin görmesine izin verirdi.
“Bana neden göstermedin?”
“Çünkü fotoğrafın gerçek olup olmadığını doğruluyordum.”
“On gündür mü?”
“Hayır. Gerçek olduğunu üçüncü gün öğrendim.”
“Yedi gün.”
“Evet.”
“Yedi gün boyunca annemle babamın son aylarına ait bir fotoğrafın sende olduğunu biliyordun.”
“Evet.”
“Ve bana söylemedin.”
“Söylemedim.”
Sesinde savunma yoktu. Kendini korumayı reddetmesi, onu affetmemi kolaylaştırmıyordu. Tam tersine, öfkemi bütün ağırlığıyla taşımak zorunda bırakıyordu.
Masaya iki elimi koydum.
“Beni korumak için mi?”
“Hayır.”
Bu cevabı beklemiyordum.
Ömer bir adım yaklaştı. Aramızda hala masanın genişliği vardı.
“Sana bunu söylersem ne yapacağını biliyordum,” dedi. “Fotoğraftaki her çizgiyi inceler, Assos’a gitmenin yolunu arar, ailenden kalan bütün kutuları açar, Süreyya Hala’nın sustuğu her cümlenin peşine düşerdin. Bunların hiçbirinin yanlış olduğunu düşünmüyorum.”
“Ama yapmamı istemedin.”
“İstedim.”
Kaşlarım çatıldı.
“Ne?”
“Gerçeği bulmanı istedim. Hala istiyorum.” Sesi sakindi. “Yalnız bunu sana verdiğim anda, Turgut’un aynı fotoğrafı kullandığını da biliyordum. Görüntünün hangi arşivden çıktığını bulmadan önüne koyarsam, seni gerçeğe değil onun seçtiği yola yönlendirmiş olacaktım.”
“Bunun kararını yine sen verdin.”
“Evet.”
“Yanlıştı.”
“Evet.”
Öfkem bir an ne yapacağını bilemedi. İnsan karşısındaki kendini savunursa saldıracağı yeri buluyordu. Ömer, haklı olduğum her yeri benden önce işaretliyor ve hiçbirinin arkasına saklanmıyordu.
“Bu kadar kolay kabul etme.”
“Kolay değil.”
“Öyle görünüyor.”
“Sana yanlış yaptığımı kabul etmek zor değil, Leyla. Yanlışın sana değdiğini bilmek zor.”
Bakışlarımı kaçırmadım.
“Peki şimdi ne değişti?”
Ömer telefonumu işaret etti.
“Kararı benden aldılar.”
“Nasıl yani?”
“Fotoğrafı sana gönderdiler. Bundan sonra bildiğim tek bir şeyi daha saklarsam seni korumuş olmam. Onların kurduğu şüpheyi beslemiş olurum.”
Atölyenin ortasındaki uzun masaya yürüdü. Siyah deri çantasını açtı. İçinden ince, koyu gri bir dosya çıkardı ve önüme bıraktı.
“Bu ne?”
“Babanın bıraktığı dosyanın, seninle ilgili olan kısmı.”
“Yanında mı taşıyordun?”
“İlk geceden beri.”
Dosyanın kapağına baktım. Üzerinde adım yoktu. Bir numara, tarih ya da kurum damgası da bulunmuyordu.
“Neden?”
“Sana vermem gerekirse yanımda olsun diye.”
“Ama vermedin.”
“Her gün vermeye biraz daha yaklaştım.”
“Ne kadar şiirsel.”
Sesimdeki acılığı duydu. Geri çekilmedi.
“Şiir değil. Korkaklık.”
Bu kez sustum.
Ömer, dünyada ondan korkabilecek son insanmış gibi görünürdü. Şirketleri, hükümetleri, silahlı adamları ve geçmişten çıkan hayaletleri bir masaya oturtabilir; hepsinin hangi cümlede susacağını önceden hesaplayabilirdi. Kendisini korkaklıkla yan yana getirmesi, kelimeyi değiştirdi.
“Neden korktun?”
“Bana bakışının değişmesinden.”
“Dosyada ne var?”
“Ailenin ölümünden önce babanla dedem arasındaki üç görüşmenin kayıtları. Annenin çıkardığı şirket şeması. Assos’taki evin tapu krokisi. Fotoğrafın aslına ait ekspertiz. Bir de babanın bana ulaşması için bıraktığı not.”
“Sana mı?”
“Adımı yazmamış. ‘Orhan’ın oğluna’ demiş.”
“Sen on beş yaşındaydın.”
“O da bunu biliyordu.”
Dosyanın kapağını açmadım.
“Notta ne yazıyor?”
Ömer’in bakışları kapalı dosyanın üzerinde kaldı.
“‘Aynı yerde tutulduklarını ona söylemeyin.’”
Nefesim yavaşladı.
“Kimler?”
“Babanla ben.”
“Sen depoda tutulmuştun.”
“Evet.”
“Babam da mı?”
“Benden on üç gün önce. Aynı Arel deposunda. İki gece.”
Şimdi masanın kenarına tutunmam gerekti. Çocukken babamın sağ bileğindeki yanık izini sormuştum. Çaydanlığın buharı demişti. Annem o sırada başını çevirmiş, pencereyi açmıştı. Bir ailenin geçmişinde yalanlar bazen büyük sırlar gibi durmazdı. Çaydanlık, düşme, geç kalma, unutma… İnsan sevdiği kişiyi korumak için gerçeğe sıradan isimler verirdi.
“O yara,” dedim.
Ömer anladı. “Muhtemelen.”
“Bunu da biliyordun.”
“Dördüncü gün doğruladım.”
“Ve sustun.”
“Evet.”
Dosyayı ona doğru ittim.
“Beni tanımıyorsun.”
Yüzündeki hiçbir çizgi oynamadı. Yalnız gözleri değişti.
“Biliyorum.”
“Hayır, bilmiyorsun. Beni korumak için neyi kaldırıp neyi kaldıramayacağıma karar veriyorsan tanımıyorsun.”
“Haklısın.”
“Bana hak verme.” Sesim yükselmedi; daha kötü bir şey yaptı, inceldi. “Bir kez de kendini savun. Bana, bunu neden yaptığını anlat ve karşımda dur. Her cümleme ‘haklısın’ dersen, öfkemi bile benden almış olursun.”
Ömer’in bakışlarında ilk kez sert bir şey belirdi. Bana değil, kendisine yönelmişti.
“Peki.”
Sandalyeyi çekip karşıma oturdu.
“Seni tanıyorum,” dedi. “Az değil. Yeterince değil; ama az değil. Korktuğunda sağ elini kapattığını, sinirlendiğinde sesini yükseltmek yerine kelimelerini yavaşlattığını, kötü bir haberi aldıktan sonra önce yanında bulunanların yüzüne baktığını biliyorum. Anneni anlatırken fincanın kulpunu iki parmağınla tuttuğunu, babandan söz ettiğinde geçmiş zaman kullanmamak için cümleyi değiştirdiğini biliyorum. Birini sevdiğinde onun hatasını saklamadığını, yalnız sonuçlarıyla tek başına kalmasına izin vermediğini biliyorum. Dosyayı önüne koysam kaldıracağını da biliyordum.”
“O zaman?”
“Sorun kaldırıp kaldıramayacağın değildi.” Sesi alçaldı. “Sorun, kaldırmak zorunda kalacak olmandı.”
“Hayat benim.”
“Evet.”
“Acı da benim.”
“Evet.”
“Gerçek de.”
“Evet.”
“O halde?”
Ömer iki elini masanın üzerine koydu. Sağ avucundaki bandajın kenarında kurumuş kan vardı. Pansumanını yenilemeliydim.
“O halde sevdiğim bir insanın acısını onun adına seçemeyeceğimi biliyorum. Bildiğim halde seçtim.”
Kalbim, tek bir kelimeyi bütün cümlenin içinden çekip aldı.
Sevdiğim.
Ömer kelimeyi geri almadı. Hafifletmedi. Yanlışlıkla söylemiş gibi başka yere bakmadı.
“Bunu söylemek, yaptığını değiştirmiyor,” dedim.
“Değiştirmesini istemiyorum.”
“Neden söyledin?”
“Kendimi savunmamı istedin.”
“Bu savunma mı?”
“Benim tek savunmam bu.” Bakışları yüzümden ayrılmadı. “Senden bir şey sakladım, çünkü gerçeği öğrenirsen yıkılacağını düşündüğüm için değil. Gerçeğin seni benden uzaklaştıracak bir yola çıkarabileceğini düşündüğüm için. Seni kaybetme korkumu, senin seçme hakkından daha önemli bir yere koydum. Bunda asil bir şey yok. Koruma dediğim her şeyin altında, sana ulaşamadığım bir hayat fikrine dayanamayışım var.”
Atölyenin öteki ucunda Hasan Usta bir çekmeceyi kapattı. Ses, aramızdaki sessizliğin içine düştü.
“Beni kaybetmekten korkuyorsun.”
“Hayır.”
Kaşlarım çatıldı.
“Az önce—”
“Korkmak, olabilecek bir ihtimal içindir.” Ömer’in sesi neredeyse fısıltıya dönüştü. “Ben sensiz kalmayı ihtimal olarak düşünemiyorum. Zihnim oraya geldiğinde devam etmiyor.”
Bir insan böyle cümleleri duyduğunda ne yapacağını bilmeliydi. Romanlardaki kadınlar bazen ağlar, bazen öper, bazen doğru cevabı tam zamanında bulurdu.
Ben hukuk öğrencisiydim.
Dosyanın kapağına baktım.
“Bu sağlıklı değil.”
“Biliyorum.”
“Beni hayatının merkezi yapamazsın.”
“Yapmadım.”
Başımı kaldırdım.
“Merkez, insanın etrafında döndüğü şeydir,” dedi. “Sen geldiğinden beri ben dönmüyorum. Yön değiştiriyorum. Aradaki farkı henüz doğru anlatamıyorum.”
“Deniyorsun.”
“Hayatımda ilk kez.”
Dosyayı yeniden önüme çektim.
“Hepsini okuyacağım.”
“Evet.”
“Yanımda oturacaksın.”
“Evet.”
“Soru sorarsam doğru cevap vereceksin.”
“Bildiğim kadarıyla.”
“Canım yanarsa dosyayı elimden almayacaksın.”
Ömer’in çenesi gerildi. Kabul etmekte zorlandığı ilk şart buydu.
“Almayacağım.”
“Bir yere gitmek istersem—”
“Güvenli hale getiririm.”
“Benimle gelmek zorunda değilsin.”
“Biliyorum.”
“Ama geleceksin.”
“Evet.”
İçimdeki ilk ses, bunun bir tartışmada kazanmak sayılamayacağını söyledi.
İkincisi dosyayı açtı.

⁂

Dosyanın ilk sayfasında annemin çizdiği şirket şeması vardı.
Aylin Yalın’ın el yazısını on beş yıl sonra tek bakışta tanıdım. Harfleri birbirine yaslanmazdı; her kelime, yanındakinin sorumluluğunu taşımayı reddeder gibi küçük bir boşluk bırakırdı. Çocukken alışveriş listesini bile üç sütuna ayırır, süt ürünlerinin yanına temizlik malzemesi yazılmasına izin vermezdi.
Şimdi aynı yazıyla altı paravan şirketi, üç liman hesabını ve Halit Sencer’e ulaşan para çizgisini birbirine bağlamıştı.
“Annem bunu evde mi yaptı?”
“Bir kısmını Süreyya Hala’nın vakfında. Kalanını Assos’ta.”
“Süreyya Hala biliyor.”
“Evet.”
“Ne kadarını?”
“Benden fazla.”
“Bu mümkün mü?”
Ömer’in ağzının kenarı çok az hareket etti. “Nadir.”
Sayfaları çevirdikçe ailemin son ayları, hiç tanımadığım bir hayat gibi önümde açıldı. Babamın savcılık notlarında Nihat Arca’nın adı, Arel Limanı’ndaki K-17 hattı ve 1954 tarihli bir deniz atölyesi fişi vardı. Annem, üç ayrı bağışın aynı gün ve aynı dakikada bölünerek gönderildiğini fark etmişti. Rauf Bey, Orhan Karahan’ın bir sevkiyatı durdurmak için imzaladığı kararın kopyasını saklamıştı.
Dosyanın ortasında, fotoğrafın aslı duruyordu.
Telefonuma gönderilen görüntü kırpılmıştı. Asıl fotoğraf daha genişti. Sol tarafta zeytin ağacının gövdesi, sağda taş masanın ucu ve masanın üzerinde küçük, siyah bir kutu görünüyordu. Babamın eli omzumdaydı. Annem bana bakıyordu.
Ömer fotoğrafı önceden görmüştü.
Yine de ben bakarken yüzüme değil, fotoğrafa baktı. Acımı izlemeyi kendisine ait bir yakınlık sanmıyordu.
“Kutuda ne var?” diye sordum.
“Bilmiyoruz.”
“Büyüttünüz mü?”
“Onur üç ayrı yöntem denedi. Kapakta siyah vezir kabartması var. Kilit kısmında da dört haneli bir gösterge.”
“Kutu nerede?”
“Yangından sonra çıkan eşya listesinde yok.”
Fotoğrafı ışığa kaldırdım. Kutu, annemin dirseğinin hemen gerisindeydi. Kapağındaki figürün bir yanı aşınmıştı.
“Bu, atölyedeki vezir değil.”
Ömer başını bana çevirdi. “Neden?”
“Tacın sağ ucu kırık.” Parmağımla ekrana değmeden işaret ettim. “Atölyedekinin solunda çizik var. Bu başka bir parça.”
Ömer fotoğrafı benden almadı. Bir adım yaklaşıp baktı.
“Haklısın.”
Onur’u aradı. Telefon ilk çalışta açıldı.
“Fotoğraftaki kutunun üzerindeki taşı, ilk gece Leyla’nın cebinden çıkan vezirle karşılaştır.”
Onur birkaç saniye sustu. Klavye sesi geldi.
“Aynı olamaz,” dedi. “Cepteki taşın altında izleyici vardı.”
“Sonradan yerleştirilmiş olabilir.”
“Bir dakika.”
Beklerken fotoğrafın arkasını çevirdim. Babamın cümlesinin altında silik dört rakam vardı: 1, 9, 5, 4.
“Şifre,” dedim.
Ömer gördü.
Onur’un nefesi telefonda kesildi. “Aynı.”
“Emin misin?” diye sordum.
“Tacın sağındaki kırığı, tabanın altındaki gümüş halkayı ve gövdenin sol omzundaki oyma izini eşleştirdim. Leyla’nın cebinden çıkan siyah vezir, fotoğraftaki kutunun üzerindeki taş.”
Atölyenin ortasında duran muhasebe defterine baktım. Bizi buraya getiren taş, yıllar önce ailemin evinde çekilmiş bir fotoğrafta duruyordu. Duru onu vitrinden çaldığını sanmıştı. Oysa biri taşı, onun alacağı yere özellikle bırakmış olabilirdi.
“Kutuyu açmak için taşı kullanıyorlar,” dedim.
“Muhtemelen anahtar,” dedi Ömer.
“Taş şimdi nerede?”
Telefonun diğer ucunda sessizlik oldu.
Onur, ilk kez şaka yapmadı.
“Yeniköy’deki kasada.”
Ömer’in yüzü değişmedi. Yalnız sağ elinin parmakları masanın üzerinde bir kez kapandı.
“Süreyya Hala da Yeniköy’de,” dedim.
“Selim.”
Ömer tek kelimeyi söyler söylemez atölyenin dışındaki ayak sesleri hızlandı. Selim kapıda belirdi; telefonu çoktan kulağındaydı.
“Ev içi hat cevap vermiyor,” dedi.
“Dış güvenlik?”
“Çalışıyor. İç kameralar on sekiz saniyedir döngüde.”
Ömer bana döndü.
“Eve gidiyoruz.”
“Ben de.”
“Evet.”
İtiraz etmemişti. Beni bir odaya kapatmayı, başka bir araca bindirmeyi ya da geride bırakmayı önermedi. Yalnızca ceketini aldı ve kapıyı açtı.
“Neden evet dedin?” diye sordum, yanında yürürken.
“Çünkü Süreyya Hala senin ailen.”
“Tehlike var.”
“Biliyorum.”
“Yine de kararımı değiştirmiyorsun.”
Ömer bir an durdu. Hangarın açık kapısında, akşam rüzgârı saçlarımı yüzüme taşıdı. Elini uzatıp düzeltmedi.
“Seni korumakla seni hayatından çıkarmak arasındaki farkı öğreniyorum,” dedi. “Bugünkü ilk dersimi aynı saatte ikinci kez kaybetmeyeceğim.”

⁂

Yeniköy’e otuz beş dakikada varmamız imkansızdı.
Yirmi iki dakikada vardık.
Ömer hız yapmadı. İstanbul trafiği onun için fizik kurallarının dışına çıkmıyordu; yalnızca şehirdeki üç güzergahın ışık akışını, açılan servis yolunu ve hangi köprü bağlantısının kaç dakika sonra tıkanacağını benden önce biliyordu. Önümüzde Selim’in aracı, arkamızda iki güvenlik otomobili vardı. Onur, evin iç sistemini hoparlörden geri almaya çalışıyordu.
“Döngü içeriden verilmiş,” dedi. “Dışarıdan sisteme girilmemiş.”
“Evde kim var?” diye sordum.
“Süreyya Hanım, Feride Hanım, Muazzez Hanım, iki mutfak görevlisi, bir temizlik görevlisi ve iç halkadan dört kişi.”
Ömer’in bakışları yoldaydı. “Son kırk sekiz saatte eklenen biri?”
“Yok.”
“O halde eklenmesi gerekmeyen biri.”
“Ne demek?”
“Kimliği çalınmamış,” dedim. “Kendi kimliğiyle içeride olan biri.”
Onur sustu.
“Leyla haklı,” dedi sonra. “Dış halkadaki personeli taradık. Eski çalışanları, tedarikçileri, son altı aylık geçişleri… Ama Süreyya Hanım’la gelenleri Ömer’in özel talimatı yüzünden ikinci kez sorgulamadık.”
“Ben öyle bir talimat vermedim.”
“Süreyya Hanım verdi.”
Araçtaki hava sertleşti.
“Feride’nin yanında kırk yıldır çalışan Emine var,” dedim. “Konağın çamaşırlarını o topluyordu.”
“Bugün eve geldi mi?”
“Süreyya Hala onsuz bir yere gitmez.”
Onur hızlıca yazdı. “Emine Aksoy. Altmış üç yaşında. Son iki yılda yüz tanıma kaydı yenilenmemiş. Kimlik fotoğrafı on dört yıl eski.”
“Kendisini görüntüde bul.”
Evin demir kapısı biz yaklaşırken açıldı. Araç tamamen durmadan Selim indi. Ömer benim kapımı açmadı; çıkıp çıkmayacağıma kendim karar vermemi bekledi. İndim.
“Yanımdan ayrılma,” dedi.
“Bu kez rica mı?”
“Bu kez korku.”
Cevabındaki çıplaklık itirazımı durdurdu.
“Ayrılmam,” dedim.
Ömer ilk kez nefes verdi.
Evin dışı sakindi. İçerideyse sessizlik doğru değildi. Koridordaki saat çalışıyor, mutfaktan kaynayan suyun sesi geliyor, üst katta bir kapı açık kalmış gibi cereyan perdeleri hareket ettiriyordu. Fakat bu evde her zaman bir yerde duyulan Onur’un klavyesi, Feride Hanım’ın terliği ya da Süreyya Hala’nın bastonunun sert vuruşu yoktu.
“Süreyya Hala!” diye seslendim.
Yukarıdan cevap gelmedi.
Ömer başını kaldırdı. Merdivenin başındaki güvenlik görevlisi yerde değildi; duvara yaslanmış oturuyor, bilinci yarı kapalı görünüyordu. Boynunun yanında küçük, kırmızı bir iz vardı.
“İğne,” dedi Selim.
Ömer silahını çıkardı. Bana geride kal demedi. Sol elini arkasına uzattı. Tutmam için değil; nerede olduğumu bilmek için. Parmaklarımı bileğine koydum. Birlikte yukarı çıktık. Boğaz odasının kapısı açıktı. Süreyya Hala yatağın kenarında oturuyor, sağ elinde siyah veziri tutuyordu. Feride Hanım yanında ayaktaydı. İkisi de yaralanmamış görünüyordu.
Karşılarında, saçları bembeyaz, kısa boylu bir kadın duruyordu.
Emine.
Elinde silah yoktu. Küçük, pirinç bir anahtar tutuyordu.
“Kapıyı kapatın,” dedi Süreyya Hala.
Ömer kapatmadı.
“Anahtarı bırakın,” dedi Emine’ye.
Kadın ona baktı. Yüzünde suçüstü yakalanmış birinin paniği değil, kırk yıllık hizmetinin sonunda ilk kez görünür olan birinin yorgunluğu vardı.
“Geç kaldınız,” dedi.
Süreyya Hala avucundaki taşı bana uzattı. “Bunu kasadan çıkarmış.”
“Neden?”
Emine cevap verdi. “Çünkü ait olduğu kutu bekliyor.”
“Nerede?”
Kadının gözleri yüzümde kaldı. “Annenizin bıraktığı yerde.”
Ömer bir adım öne geçti. “Leyla’yla konuşacaksan önce bana bakacaksın.”
Emine’nin yüzünde küçük bir gülümseme oluştu. “Sencer Bey sizin için doğru söylemiş.”
“Hangisi?”
“Kızın önüne geçeceğinizi.”
“Yanlış söylemiş.” Ömer önümden çekildi; yanıma geldi. “Önünde değilim.”
Aramızda omuz omuza durdu. Beni saklamıyor, yalnız bırakmıyordu.
“Annemi tanıyor muydunuz?” diye sordum.
“Çocukluğundan beri.”
“Halit için mi çalışıyorsunuz?”
Emine’nin yüzündeki çizgiler derinleşti. “Ben Süreyya Hanım için çalıştım.”
“Bugün?”
“Bugün bir borcu kapatıyorum.”
Süreyya Hala bastonunu yere vurdu. “Benim adıma borç ödeme.”
Emine başını ona çevirdi. “Sizin adınıza değil. Oğlumun.”
Odadaki sessizlik değişti.
Emine’nin oğlu Nihat Arca’nın davasında tanık olan genç gümrük memurlarından biriydi. Yıllar önce Halit’in adamları, onun üzerine de sahte para ve kaçakçılık dosyası kurmuştu. Süreyya Hala avukatlarını göndermiş, dosyayı kapattırmıştı. Fakat Emine, oğlunun beraatinin Süreyya’nın gücüyle değil, Halit’in verdiği bir sözle geldiğini sanmıştı.
“Halit size ne söyledi?” diye sordum.
“Oğlumun dosyasını yeniden açtırabileceğini.”
Murat kapıda belirdi. Sesi ölçülüydü. “Açamaz. Dosya zamanaşımında ve beraat kesinleşmiş.”
Emine ona bakmadı. “Torunumun çalıştığı bankaya belgeleri gönderecekmiş.”
“Sahte belgeleri.”
“İnsanlar sahte olduğunu öğrenene kadar torunum işinden olur.”
Ömer silahını indirdi ama yerine koymadı.
“Torununuzun adı?”
Emine ilk kez tereddüt etti.
“Ömer,” dedim.
Bana baktı.
“Önce onu güvene al.”
Başını salladı. “Onur.”
Hoparlörden Onur’un sesi geldi. “Duydum. Emine Hanım, torununuzun adını söyleyin. Halit Sencer’in elindeki dosya ne olursa olsun, bankaya ulaşmadan kaynağını ve sahteciliğini kayıt altına alırım. İşverenine sizden önce giderse de bunun şantajın parçası olduğunu belgeleriz.”
“Bunu neden yapasınız?”
Ömer’in cevabı gecikmedi.
“Çünkü Leyla istedi.”
Emine bana baktı.
“Sizi yakalayan benim,” dedim. “Yine de torununuzun yaptığınız şeyin cezasını çekmesini istemiyorum.”
“Ya ben?”
“Sizin yaptığınızı Murat Bey anlatır. Ben avukat değilim henüz.”
“Ama hükmü verdiniz.”
“Hayır.” Ona doğru bir adım attım. Ömer kolumu tutmadı. “Sadece sizin de seçme hakkınız olsun istedim. Halit size korkudan başka seçenek bırakmadıysa, bu odada bir tane daha var.”
Emine’nin elindeki anahtar titredi.
“Kutunun yerini söyleyin,” dedim. “Torununuzu koruyalım. Sonra yaptığınız şeyin sorumluluğunu taşıyın.”
Süreyya Hala başını çevirdi. Gözlerinde öfkeyle acı bir aradaydı.
“Bunca yıl yanımdaydın.”
Emine’nin çenesi titredi. “Bu yüzden yatağınıza dokunmadım. Feride Hanım’a da.”
“Adamımı zehirledin,” dedi Ömer.
“Uyku ilacı.”
“Dozunu bilmiyordun.”
Emine sustu.
İnsan iyi niyetini, sonucu değiştiren bir delil sanıyordu. Oysa bazen kötülük, karşısındakine zarar vermek istememekle değil; kendi korkusunu onun hayatından önemli saymakla başlıyordu.
Anahtarı yere bıraktı.
“Kutu Sümer Sineması’nda,” dedi. “Sahnenin altındaki eski suflör boşluğunda.”
İpek’in iki yıldır restore etmeye çalıştığı bina.
Turgut’un onu yıllardır çekmeye çalıştığı yer.
“Ne zaman?” diye sordu Ömer.
“Bu gece alacaklar.”
“Saat?”
“Seminer bittikten sonra.”
Bana baktı.
“Hangi seminer?” diye sordum.
Emine’nin yüzünde şaşkınlık belirdi.
“Yarın üniversitede konuşmayacak mısınız?”
Bakışım Ömer’e döndü.
Yarın fakültede düzenlenecek Hakikat, Delil ve Kurumsal Hafıza seminerine Karahan Vakfı adına katılacağını söylememişti.
“Bana bundan neden söz etmedin?”
Ömer’in yüzü sertleşmedi. “Geleceğim kesin değildi.”
“Şimdi kesinleşti,” dedi Aytaç kapıdan. Telefonunu indirdi. “Çünkü seminerin konuşmacı listesi üç saat önce değiştirilmiş. Senin adın, biz onay vermeden duyurulmuş.”
“Kim eklemiş?”

“Rektörlükten gönderilmiş görünüyor. İmza sahte.”
Onur’un sesi hoparlörden geldi. “Daha güzel haberim var. Programın ikinci oturumunda öğrenci konuşmacı olarak Leyla’nın adı var.”
Ben o seminere yalnız dinleyici olarak gidecektim.
Ömer bana baktı.
“İptal ediyoruz,” demedi.
“Gitmek istiyor musun?” diye sordu.
Odadaki herkes sustu. Halit ve Turgut, ikimizi aynı sahneye koymuştu. Beni korkutup geri çekilmeye zorlarlarsa kazanacaklardı. Gidersem de onların seçtiği yerde, onların kurduğu saatte bulunacaktım. İçimdeki ilk ses bunun açık bir tuzak olduğunu söyledi.
İkincisi, ilk kez daha önemli bir soru sordu: Karar senin mi olacak, onların mı?
“Gideceğim,” dedim.
Ömer’in gözlerinde korku belirdi. Yalnızca bir an. Sonra korkusunu kararımın önünden çekti.
“O zaman,” dedi, “o salonu önce biz kurarız.”

⁂

O gece Yeniköy’de kimse erken uyumadı.
Emine, Murat’ın hazırladığı ifade tutanağını imzaladıktan sonra karakola götürülmedi. Murat bunun, işlediği şeyi ortadan kaldırmadığını üç ayrı biçimde anlattı. Ömer yalnızca bir kez konuştu.
“Kaçmayacak.”
Murat gözlüğünün üzerinden ona baktı. “Bu hukuki bir güvence değil.”
“Hayır.” Ömer’in bakışları Emine’ye döndü. “Leyla’ya verdiği söz.”
Emine’nin torunu Derya, bir saat içinde bankanın güvenli misafirhanesine alınmış; Halit’in hazırlattığı sahte dosyanın ilk kopyası daha gönderilmeden bulunmuştu. Onur, belgenin oluşturulduğu bilgisayarı takip ederken aynı anda annesinin kardiyoloji randevusunu ertesi sabaha aldırmaya çalışıyordu. Ekranın bir köşesinde paravan şirketler, diğerinde hastanenin çevrim içi sistemi açıktı.
“Önce anneni ara,” dedim.
“Aradım.”
“Ne dedi?”
“Göğsünde sıkışma olmadığını söyledi.”
“İnandın mı?”
Onur, bana kısa ve yorgun bir gülümsemeyle baktı. “Benim annem de senin gibi ‘iyiyim’ kelimesini tıbbi teşhis sanıyor.”
“Ömer gibi konuşmaya başladın.”
“Burası bulaşıcı.”
Telefonu yeniden eline aldı. Arama tuşuna basmadan önce parmakları durdu.
“Korkuyor musun?” diye sordum.
Onur her zamanki gibi bir şakanın kapısını aradı. Bulamadı.
“Evet,” dedi. “Annem yaşlandığı için değil. Bir gün bana bir şeyi söylemeyecek ve ben çözemeyeceğim diye.”
“Her şeyi çözmek zorunda değilsin.”
“Ömer’in yanında uzun süre kalınca insan bunun kişisel bir kusur olduğunu sanıyor.”
Salona baktım. Ömer, pencerenin önünde Selim’le konuşuyordu. Süreyya Hala karşı koltukta oturmuş, ikisinin kurduğu yeni güvenlik planını baştan sona dinliyordu.
“O da çözemiyor,” dedim.
Onur bakışımı takip etti.
“Neyi?”
“Birini korumakla onun yerine yaşamak arasındaki farkı.”
Onur’un yüzündeki yorgunluk değişti. “Sen gelmeden önce fark olduğunu düşünmüyordu.”
“Şimdi?”
“Şimdi her kararında önce seni düşünüyor. Sonra senin o karar hakkında ne düşüneceğini. Sonra ilk düşündüğü şeyi yaparsa seni kızdırıp kızdırmayacağını. Ardından yine ilk düşündüğü şeyi yapıyor ama en azından süreç gelişti.”
Güldüm. Onur da güldü; ancak kısa sürdü.
“Leyla.”
“Efendim?”
“Yarın o seminere gitme kararını değiştirirsen kimse bunu korkaklık saymaz.”
“Ömer saymaz.”
“Ömer, sen korktuğunu kabul etsen bile bunu cesaretinin bir çeşidi sayar.”
“Sen?”
“Ben de saymam.” Bilgisayarını kapattı. “Ama gideceğini biliyorum.”
“Neden?”
“Çünkü sana ait olmayan bir kararın içinde kalmaktansa, kötü bir kararın sonucunu kendi adınla taşımayı tercih ediyorsun.”
“Beni hepiniz ne ara bu kadar iyi tanıdınız?”
Onur omuz silkti. “Ömer çok ayrıntılı bir eğitim programı uyguluyor.”
“Benim hakkımda mı konuşuyor?”
“Hayır. Sorun da bu. Senden bahsetmiyor ama odadaki her konuşmanın sonunda konu sana geliyor. Londra kredi hattını kapatıyoruz, senin okul çıkışın. Turgut’un deposunu buluyoruz, sen yemek yedin mi. Üç yüz milyon avroluk sözleşme imzalanacak, saat senin ders programına uyuyor mu.”
Yüzümün ısındığını hissettim.
“Abartıyorsun.”
“İnan bana, azaltıyorum. Arkadaşlık bazen bir adamın onurunu, sevdiği kadının önünde kullanılabilir ölçüye getirmektir.”
“Sevdiği kelimesini bugün herkes çok rahat kullanıyor.”
Onur’un bakışları yüzümde bir an kaldı.
“Bir tek siz kullanmıyorsunuz,” dedi. “Bu yüzden geri kalanımız yoruluyor.”
Telefonuyla annesini aramak için odadan çıktı.
İnsan bazen bir cümleye cevap veremediğinde, onu söyleyenin arkasından bakmayı cevap sanıyordu.
Ben de öyle yaptım.

⁂

Süreyya Hala, gece yarısına on dakika kala evin çalışma odasında Ömer’in karşısına oturdu.
Masada konağın bütün anahtarları, çalışan listeleri, eski arşivin giriş kodları ve Feride Hanım’ın yıllardır kimseye vermediği küçük siyah ajandası duruyordu. Ajandada eve giren tesisatçıdan Halit’in otuz yedi yıl önce getirdiği plakların adına kadar her şey vardı.
Süreyya Hala bastonunu sandalyesinin yanına bıraktı.
“Bunları sana teslim ettiğimi düşünme.”
Ömer anahtarlara bakmadı. “Ne olarak düşünmemi istersiniz?”
“Geçici bir yetki.”
“Yetkinin geçicisini kabul ederim. Bilginin yarısını değil.”
Süreyya Hala’nın gözleri sertleşti. “Ben senin çalışanlarından biri değilim.”
“Değilsiniz.”
“Ailenin büyüğüyüm.”
“Evet.”
“Öyleyse benimle o sesle konuşma.”
Ömer sandalyesine yaslanmadı. “Emine’nin güvenlik sorgusunu siz durdurdunuz. Konağın arşivine kimin gireceğine siz karar verdiniz. 1989 dosyasının aslını sakladınız. Fotoğrafı biliyordunuz. Sümer Sineması’ndaki kutuyu da biliyordunuz.”
“Yerini bilmiyordum.”
“Varlığını biliyordunuz.”
Süreyya Hala cevap vermedi.
“Bu gece Leyla’nın odasının bulunduğu kata, sizin sözünüz yüzünden kimliğini yenilemeden alınan biri girdi,” dedi Ömer. “Ben size saygı duyduğum için kararınıza dokunmadım. Halit o saygıyı kapı anahtarı yaptı.”
“Beni suçluyorsun.”
“Hayır.”
“Cümlenin bütün yükü burada.”
“Sizi suçlasaydım, bunun neye yarayacağını söylerdim.” Ömer’in sesi değişmedi. “Ben sonuçtan söz ediyorum. Aynı şeyi yarın bir daha yaşamamak için.”
Süreyya Hala’nın bakışları masanın kenarında duran siyah vezire gitti.
“Bana ne yapmamı söylüyorsun?”
“Artık hiçbir şeyi tek başınıza taşımayacaksınız.”
“Bu emir mi?”
“Evet.”
Odadaki sessizliğin bir yanı yaşlı bir kadının ömrü boyunca kimseye vermediği otoriteydi. Diğer yanı, onu yenmeye çalışmayan ama geri çekilmeyecek kadar korkmuş bir adam.
“Bana hangi hakla emir veriyorsun?” diye sordu Süreyya Hala.
Ömer ilk kez bana baktı. Ben pencerenin yanındaki koltukta oturuyordum; bu konuşmaya tanık olmak istemediğimi söylemiş, ikisi de çıkmama izin vermemişti.
“Leyla üzerinde hiçbir hakkım yok,” dedi. “Ama onu korumak için kurduğum düzenin içine girdiğiniz anda, o düzende sorumluluğum var.”
“Ben onun halasıyım.”
“Bu yüzden sizi dışarıda bırakamam.”
“Beni yönetebilirsin ama Leyla’yı yönetemeyeceğini mi söylüyorsun?”
“Hayır.” Ömer’in bakışları yeniden ona döndü. “Sizi de yönetmek istemiyorum. Beni, buna mecbur bırakmamanızı istiyorum.”
“Mecburiyet güçlü erkeklerin en sevdiği bahanedir.”
“Doğru.”
“Halit de her şeyi mecbur olduğu için yaptığını söylerdi.”
Ömer’in yüzünde ilk kez karanlık bir çizgi belirdi. “Beni Halit’le aynı cümlede sınayabilirsiniz. Ama aynı sonuca varırsanız gerekçesini bana değil, Leyla’ya açıklarsınız.”
Süreyya Hala bana baktı.
“Sen ne diyorsun?”
Masadaki anahtarları düşündüm. Süreyya Hala’nın konağında yatağının üzerine bırakılan zarfı, Feride Hanım’ın moraran bileğini, Emine’nin korkusunu ve merdiven başında yarı baygın bulunan adamı.
“Ömer’e anahtarları verin,” dedim.
Yüzü değişmedi. Yalnız eli bastonuna doğru gitti, sonra durdu.
“Sen de mi?”
“Sizin üstünüzde otorite kurmasını istediğim için değil. Sizin otoritenizin altında kalan boşluğu Halit doldurduğu için.”
“Kendi evimden çıktım.”
“Ama kurallarınızı yanınızda getirdiniz.”
“İnsan kendisini kapıda bırakmaz.”
“Bırakmayın.” Sandalyemi ona doğru çevirdim. “Yalnızca korunmayı yenilmek sanmayı bırakın.”
Süreyya Hala’nın yüzünde, Halit’in adını ilk duyduğunda beliren eski acı dolaştı.
“Bunu söylemek senin için kolay.”
“Değil.”
“Ömer’in gücünden hoşlanıyorsun.”
Soru değildi. Ömer kıpırdamadı.
“Evet,” dedim.
Kelime odadaki herkesten çok beni şaşırttı.
“Bazen hoşlanıyorum. Bir yere girdiğinde herkesin ne yapacağını bilmesinden, korktuğunda bile düşünmeye devam etmesinden, insanların hayatındaki küçük ayrıntıları unutmayışından… Ama gücünü bana karşı kullandığında nefret ediyorum.”
Ömer’in bakışlarını üzerimde hissettim.
“İkisi aynı insanda,” dedi Süreyya Hala.
“Ben de aynı insanın içinde hem kalmak hem gitmek istiyorum. Bu, ona teslim olduğum anlamına gelmiyor.”
“Peki bana teslim olmamı söylüyorsun.”
“Hayır. Arkanızı dönmenizi söylüyorum.”
Kaşları çatıldı.
“Ömer’in önünüzde durmasına izin vermiyorsunuz. Yanınızda durmasını da otoritenize hakaret sayıyorsunuz. O zaman bir kez arkanızı dönün. Bakalım sizi sırtınızdan itiyor mu, yoksa orayı koruyor mu.”
Süreyya Hala uzun süre konuşmadı. Ömer de suskunluğu doldurmadı. Masadaki anahtarlara uzanmadı. Bir insanın vereceği şeyi elinden erken almak, teslim etmekle kaybetmek arasındaki farkı yok ederdi. Sonunda Süreyya Hala, konağın ana anahtarını aldı. Pirinç anahtar yıllardır parmaklarının arasında taşınmaktan parlamıştı.
Ömer’in önüne koydu.
“Halit bir daha benim evime girerse,” dedi, “onu bana bırakacaksın.”
“Hayır.”
“Daha anahtarı almadın, şartımı reddettin.”
“Halit size ulaşırsa onu kimseye bırakmam.”
Süreyya Hala’nın ağzının kenarında yorgun bir gülümseme belirdi. “İşte bu yüzden senden hoşlanmıyorum.”
“Biliyorum.”
“Leyla’yı üzersen anahtarı geri alırım.”
Ömer anahtarı eline aldı.
“Üzerimde daha etkili bir tehdidiniz yok mu?”
Süreyya Hala ilk kez güldü. Çok küçük, tek nefeslik bir gülüştü.
“Var,” dedi. “Onu sana bırakırım.”
“O zaten kendi tarafında.”
“Bunu anlaman iyi.”
Ömer anahtarı cebine koymadı. Masadaki siyah vezirin yanına bıraktı. O gece Süreyya Hala, Ömer’in otoritesi altına girmedi. Kendi otoritesinin Leyla’yı korumaya yetmediğini kabul etti.
Bazen bir hükümdarın verebileceği en büyük taviz, tahtından kalkması değil; kapısının anahtarını başka birinin nöbetine bırakmasıydı.

⁂ (Burada Remembrance dinleyebilirsiniz, yazarken öyle yazdım... Sevgiler)

Seminer sabah on birde başlayacaktı. Ömer üniversiteye dokuzu yedi geçe geldi. Aytaç bunu program hatası sandı.
“Salon kontrolü on buçukta tamamlanacak,” dedi araçtan inerken. “Rektörle görüşmen on kırk beşte. Konuşman on bir yirmide.”
Ömer paltosunun önünü kapattı. “Biliyorum.”
“O zaman neden buradayız?”
Onur arka kapıdan indi. Bir elinde bilgisayarı, diğerinde yarısı yenmiş simidi vardı. “Ben biliyorum.”
Aytaç ona baktı. “Sen her şeyi bildiğini düşünüyorsun.”
“Bu kez ekran görüntüsü var.”
Ömer yürümeyi bırakmadı. Kampüsün kuzey kapısı henüz öğrencilere açılmamıştı. Selim’in ekibi gece boyunca binayı taramış; amfinin havalandırma boşluklarını, projeksiyon sistemini, servis merdivenini ve sahnenin altındaki kablo kanallarını kontrol etmişti. Emine’nin söylediği saatte hiçbir hareket olmamıştı. Bu, tehdidin bittiği anlamına gelmiyordu.
Yalnızca beklediği anlamına geliyordu.
“Leyla’nın dersi dokuzda,” dedi Onur.
Aytaç’ın adımları yavaşladı. “Ders programını niye biliyorsun?”
“Ben bilmiyorum.” Onur simidinden bir ısırık aldı. “Ömer biliyor. Bana sabah yedi on ikide ‘kuzey koridoru dokuzdan önce açılacak’ dedi. Ben de sistemin Leyla’ya özel çalıştığını anlayabilecek kadar uzun süredir travmatize ediliyorum.”
Aytaç, Ömer’in yüzüne baktı. “Seminere iki saat erken mi geldin?”
Ömer kapıdaki güvenlik görevlisine kartını gösterdi. “Bir saat elli üç dakika.”
Onur, Aytaç’a döndü. “Bak, düzeltmesi çok önemliydi.”
Ömer’in geliş sebebi güvenlikti.
En azından kendisine söylediği ilk cümle buydu. Leyla’nın bulunacağı bir binanın bütün çıkışlarını kendi gözleriyle görmek, yerleştirilen adamların konumunu doğrulamak ve Turgut’un sahte programa neden onun adını eklediğini anlamak zorundaydı. Bunların her biri makul, ölçülebilir ve başkalarına açıklanabilir nedenlerdi.
Hiçbiri, dersliğin arka kapısında durup Leyla’yı izlemeye başladığı anda aklına gelmedi.
Leyla ikinci sırada, pencereye yakın tarafta oturuyordu.
Üzerinde koyu lacivert, yüksek belli bir pantolon; fildişi rengi ince bir gömlek ve omuzlarına bıraktığı camel renk palto vardı. Saçlarını toplamamıştı. Uzun, siyah dalgalar sırtına dökülüyor; bir şey yazmak için başını eğdiğinde sol taraftaki tutam yüzünün önüne düşüyordu. Her seferinde saçını kulağının arkasına koymuyor, bazen kaleminin ucuyla geriye itiyordu.
Ömer bunu daha önce görmemişti.
Bir insanın başka bir insanla ilgili yeni bir hareket öğrenmesi, dünyanın genişlediğini fark etmek gibi küçük ama sarsıcıydı. On gündür Leyla’nın öfkesini, korkusunu, alayını ve sessizliğini izliyordu. Şimdi onun yalnızca öğrenci olduğu bir yerde, kimsenin hayatını kurtarmadığı ve hiçbir tehdidi çözmediği sıradan halini görüyordu.
Bu haline de aynı ölçüde hayrandı.
Hayır.
Daha fazla.
Çünkü Leyla’nın cesareti dikkat çekiyordu. Güzelliği bir odaya girdiği anda insanın bakışını kendine çeviriyordu. Zekası, iki cümle sonra karşısındaki herkese yerini değiştirtiyordu. Fakat bütün bunların altında, kimsenin alkışlamadığı bir disiplin vardı. Hoca sınıfa girmeden önce geçen haftaki kararı yeniden okuyor, kenarına üç ayrı renkle not düşüyor, yanındaki öğrencinin anlamadığı yeri onun defterine küçük bir şema çizerek anlatıyordu. Ömer, onun kalem tutan parmaklarına baktı. Gece aynı parmaklar, annesinin dosyasını açarken titrememişti. Birkaç saat önce Süreyya Hala’nın karşısında masaya koyduğu eller de bunlardı. Şimdi bordo kalemle bir maddenin altını çiziyor, sonra kağıdın kenarına küçücük bir soru işareti koyuyordu.
Ömer’in hayatında soru işareti azdı. Leyla geldiğinden beri verdiği hiçbir cevap eskisi kadar kesin değildi.
“Nefes alıyor mu?” diye fısıldadı Onur.
Aytaç gözünü derslikten ayırmadan, “Kim?” dedi.
“Ömer.”
“Sanmıyorum.”
Ömer ikisine bakmadı.
Leyla, önündeki öğrencinin silgisini yere düşürdüğünü fark edip eğildi. Saçları bir anda omzundan aktı. Silgiyi aldı, uzattı ve çocuğun teşekkürüne gülümsedi. Ömer o gülüşün kaç çeşidini bildiğini saymayı uzun zaman önce bırakmıştı. Bu, kendisine yönelttiği gülüşlerden değildi. İçinde meydan okuma, dikkat ya da utangaçlık yoktu. Karşısındaki insanı rahatlatmak için verilmiş kısa, açık bir sıcaklıktı.
Güzelliği, Ömer’in içinde taşıdığı bütün düzen duygusuna hakaret ediyordu.
Leyla’nın yüzünde tek tek açıklanabilecek hiçbir şey, bütünü anlatmaya yetmiyordu. Gözlerinin biçimi, sol gözünün altındaki küçücük ben, burnunun üzerindeki neredeyse kaybolmuş çiller, dudaklarının konuşmadan önce bir an birbirine basılışı… Her ayrıntıyı biliyor, yine de her bakışında ilk kez görmüş gibi hazırlıksız yakalanıyordu. İnsan sevdiği bir yüzü ezberleyince ona bakma ihtiyacı azalmalıydı.
Ömer’de tam tersi olmuştu.
Her bildiği ayrıntı, bir sonrakini kaçırma korkusu yaratıyordu.
Leyla başını kaldırdı. Ömer’i kapıda gördü.
Yüzünde önce şaşkınlık belirdi. Ardından kaşlarının arasında, Bu saatte burada ne işin var? diyen ince çizgi oluştu. Sonra istemediği halde dudaklarının sağ köşesi çok az kıvrıldı.
Ömer o küçücük değişim için Londra’dan bir kez daha dönebilirdi.
Belki daha uzaktan.
Belki her yerden.
“Gördü,” dedi Aytaç.
“Hangimiz daha rahatsız edici durumdayız?” diye sordu Onur. “Onun bunu böyle izleyebilmesi mi, bizim onu izlememiz mi?”
Aytaç cevap vermedi. Çünkü o sırada Cihan dersliğe girmişti. Elinde iki kahve vardı. Leyla’nın yanına oturdu. Bardaklardan birini önüne bıraktı. Leyla bardağın kapağını açıp kokladı, sonra Cihan’a bir şey söyledi. Cihan güldü. Leyla da güldü.
Ömer’in çenesindeki kas sertleşti.
Onur simidini çiğnemeyi bıraktı. “İşte geldi.”
Aytaç gözlerini kapattı. “Lütfen çocuğun eğitim hayatını bitirme.”
'Hiçbir şey yapmıyorum,” dedi Ömer.
“Şu an yüzün, yükseköğretim kurumlarının gerekliliğini yeniden değerlendiriyor.”
Ömer’in bakışları Cihan’ın elindeki ikinci bardağa indi. Kendisi için değildi. Cihan kahve içmiyordu. Leyla’nın ilki soğursa diye ikinciyi almıştı.
Bu ayrıntı, Ömer’in kıskançlığını küçültmedi.
Daha ağır yaptı. Çünkü Cihan gösteriş yapmıyordu. Leyla’nın kahvesini nasıl içtiğini biliyor, soğuyacağını tahmin ediyor ve bunun için kimsenin fark etmesini beklemiyordu. Ömer’in satın alabileceği, çözebileceği veya ortadan kaldırabileceği bir üstünlük değildi bu.
Zamandı.
Dört yıl.
Leyla’nın hayatında bulunmadığı dört yıl.
“İkinci kahveyi niye aldı?” diye sordu Aytaç.
“İlki soğursa diye,” dedi Ömer.
Onur ona döndü. “Bunu nasıl anladın?”
“Cihan içmiyor.”
“Cihan’ın içecek tercihlerini de mi biliyorsun?”
Ömer ilk kez ikisine baktı. “Leyla’nın yanında bulunan insanları bilirim.”
“Çocuğu uzaklaştıralım mı?”
Onur soruyu şaka gibi sormuştu. Ömer’in cevabı hiç gecikmedi.
“Hayır.”
Aytaç kaşlarını kaldırdı.
“Emin misin?”
“Leyla onu yanında istiyor.”
“Sen istemiyorsun.”
“Benim istemem, onun hayatından birini çıkarmaya yetmez.”
Onur’la Aytaç birbirine baktı. Ömer yeniden Leyla’ya döndü. Cihan ona eğilip defterde bir yer gösteriyordu. Aralarındaki mesafe gereğinden azdı. Ömer’in bütün bedeni, gidip o mesafeyi kendi omzuyla ikiye ayırmak istedi.
Gitmedi.
Kıskançlık ona Cihan’ın yanlış bir şey yaptığını söylemiyordu. Daha dürüst, daha ağır bir şey söylüyordu:
Onun yerinde olmak istiyorsun.
Ömer hayatında ilk kez bir insanı yok etmek istemeden yerini kıskanıyordu.
“Şaşırtıcısın,” dedi Aytaç.
“Neden?”
“On gün önce olsaydı, okulun kahve ihalesini satın alırdın.”
“Araştırdık,” dedi Onur. “Zararda.”
Ömer’in ağzının kenarı istemeden kıpırdadı. Tam o sırada Leyla yeniden kapıya baktı.
Bu kez Ömer gülümsedi.
Çok az.
Ama Leyla gördü.
Elindeki bordo kalemi düşürdü.
Ömer’in göğsünün ortasında, yıllardır hiçbir insanın giremediği yerde bir şey sessizce yer değiştirdi. Bir kadının yalnızca kendisine bakarken elindeki kalemi unutması, yönettiği bütün şirketlerin toplamından daha büyük bir zafer gibi gelmemeliydi.
Geldi.
“Tamam,” dedi Onur. “Ben bu ana tanık olmak için yeterince maaş almıyorum.”
Aytaç, “Hiçbirimiz almıyoruz,” dedi.
Ömer ikisini de duymadı. Leyla eğilip kalemini aldı. Başını kaldırdığında yüzündeki ifade düzelmişti. Yalnız kulaklarının ucu hala pembeydi.
Ömer, dünyadaki bütün sanat eserlerinin ortak kusurunu o anda anladı.
Hiçbiri, bakıldığını fark edip utanmıyordu.

⁂

Derslikten çıkan son kişilerden biriydim. Defterimi çantama koyarken Ece mesaj atmış, amfide bize yer ayırdığını ama Baran’ın çantasını insan yerine saydırmak konusunda güvenlikle anlaşamadığını yazmıştı. Cevap verirken koridorun sonundaki camlı kapının önünde Cihan’ı gördüm.
Yanında Melis vardı.
Melis, geçen yıl farazi dava takımında Cihan’la birlikte yarışmıştı. Kısa kestane saçları, boynunda koyu kırmızı bir fular ve insanlarla konuşurken aradaki mesafeyi kendiliğinden azaltan bir rahatlığı vardı. Bir zamanlar onu Cihan’ın yanında her gördüğümde gereksiz ayrıntıları fark ederdim: Cihan’ın ona gülerken başını ne kadar eğdiğini, Melis’in bir şey anlatırken koluna kaç kez dokunduğunu, ikisinin aynı cümleyi tamamlayıp tamamlamadığını. O ayrıntıları önemsemediğimi kendime söylerken hepsini sayardım. Şimdi Melis, Cihan’ın yakasına dökülen kahveyi peçeteyle siliyordu. Cihan itiraz ediyor, o dinlemiyor; ikisi de gülüyordu. Melis’in parmakları bir an Cihan’ın gömleğinin yakasında kaldı.
Bekledim.
İçimde eski, küçük sızının uyanmasını; göğsümde adını koymadığım bir itirazın yer değiştirmesini bekledim.
Hiçbir şey olmadı.
Ne kızın elini çekmesini istedim ne de Cihan’ın gözlerini beni ararken yakalamaya çalıştım. Onları yan yana görmek, benden alınmış bir ihtimale bakmak gibi gelmedi. Yalnızca iki insana baktım. Bir duygunun bitişi her zaman gürültülü olmuyordu. Bazen kapı çarpmıyor, insan ağlamıyor, kalp büyük bir kaybın yasını tutmuyordu. Bazen yalnızca yıllardır önünde beklediğiniz kapının aslında size ait olmadığını anlıyor ve ilk kez içeri girmek istemediğinizi fark ediyordunuz.
Cihan’ı kaybetmiyordum. Çünkü onu hiçbir zaman sahip olunacak biri gibi sevmemiştim. Belki sevdiğimi sandığım şey, onun hayatımda hep bulunmasıydı. Çocukluğumu bilmesi, cümlelerimin eski hallerini hatırlaması, benden önceki beni tanımasıydı. İnsan bazen alışkanlığın verdiği güveni aşkla karıştırıyordu. İkisi de tanıdık geliyordu; fakat yalnız biri, karşınızdaki başka birine baktığında canınızı acıtıyordu. Benim canım acımadı.
Amfinin açık kapısından müzik yükseldi. Teknik ekip ses sistemini deniyor, Woodkid’in I Love You parçasını salonun boşluğuna bırakıyordu. Önce piyano duyuldu; ardından ritim büyüdü, davullar taş koridorlara kadar ulaştı. Şarkı, uzun süre saklanan bir duygunun sonunda kendi sessizliğine başkaldırması gibi yükseliyordu.
Başımı o sese doğru çevirdim.
Ömer üst kata çıkan merdivenlerin başında durmuş, rektörün söylediklerini dinliyordu. Dinlerken bile beni bulmuştu. Bakışlarımız kalabalığın üzerinden birbirine değdi. İşte o zaman içimde bir şey oldu. Cihan’ın yanında başka bir kadın görmek hiçbir yerimi eksiltmemişti. Ömer’in bana baktığını görmekse, içimde yerini sakladığım bütün duyguları aynı anda görünür kılmıştı. Kıskançlığın yokluğu bana Cihan’dan vazgeçtiğimi söylemedi.
Daha ağır bir gerçeği söyledi:
Belki vazgeçilecek yerde hiç durmamıştım. Belki bütün bu zaman boyunca Cihan’a doğru yürüdüğümü sanırken, yalnızca bildiğim hayatın çevresinde dönmüştüm. Ömer geldiğindeyse ilk kez birine doğru ilerlemenin ne kadar korkutucu olduğunu anlamıştım.
Çünkü insan alışkanlığını kaybetmekten üzülürdü. Arzusunu kaybetmekten korkardı. Cihan başını kaldırıp beni gördü. Yüzünde suçüstü yakalanmış bir ifade belirmedi. Elini kaldırdı. Ben de gülümsedim. Melis arkasına dönüp bana selam verdi.
Yanlarına gitmedim. Gitmemek için kıskançlığımı saklamam gerekmiyordu artık. Kalabalık seminere doğru akarken Ömer, rektörle görüşmek için üst kata çıkarıldı. Onur teknik ekiple salona geçti. Aytaç’ın telefonu aynı anda üç kez çaldı; ilk aramada Londra’daki banka, ikincisinde İpek, üçüncüsünde annesi vardı.
Annesini açtı. Ömer bunu fark edip yürümeyi yavaşlattı.
“Efendim anne?” dedi Aytaç.
Karşı taraftaki sesi duymuyorduk ama Aytaç’ın yüzündeki kurumsal ifade saniyeler içinde kayboldu.
“Yedim… Evet… Hayır, kahvaltı sayılır.”
Ömer elini uzattı. Aytaç şaşkınlıkla telefonu ona verdi.
“Günaydın Nevin Teyze.”
Aytaç gözlerini kapattı.
“Yanımda. Hayır, doğru söylemedi. Yalnızca kahve içti.” Bir an dinledi. “Haklısınız. Seminere girmeden yedireceğim.”
Telefonu kapatıp Aytaç’a uzattı.
“Bunu neden yaptın?”
“Annene yalan söyledin.”
“İnsan kaynakları politikamı ailemle paylaşmayı bırak.”
Ömer koridorun sonundaki küçük büfeyi işaret etti. “On dakika.”
“Otuz iki yaşındayım.”
“Annen için hala yemek yemeyen bir çocuksun.”
Aytaç birkaç saniye ona baktı. Sonra yüzü yumuşadı.
“Senin için?” diye sordu.
Ömer soruyu anlamıştı. Çocukken annesini kaybeden insanlar, başkalarının anneleriyle ilgili küçük konuşmalarda bile kendilerine ait eksikliği duyabiliyordu.
“Benim için,” dedi, “sabah yediden beri çalışan ve öğlene kadar yemek yemeyecek kadar aptal arkadaşımsın.”
Aytaç güldü. “İşte beklediğim duygusal derinlik.”
“On dakika.”
“Gidiyorum.”
Merdivenlere yönelirken başını çevirdi. “Ömer.”
“Ne?”
“Annemin randevusunu hatırladığın için teşekkür ederim.”
Ömer cevap vermedi. Aytaç da beklemedi. Bazı dostluklar teşekkür edildiğinde küçülüyordu. Çünkü yapılan şey, karşılık beklenen bir iyilik değil; yıllardır taşınan ortak hayatın sıradan bir parçasıydı.

⁂

Seminerin düzenlendiği büyük amfi saat on buçuğu yedi geçe dolmuştu. Sahnenin arkasında, koyu lacivert fonda beyaz harflerle başlık yazıyordu:
HAKİKAT, DELİL VE KURUMSAL HAFIZA
Altında üniversitenin, baronun ve Karahan Vakfı’nın amblemleri vardı. Programı sahte e-postayla değiştiren kişi, bunu bir tehditten çok resmi bir etkinlik gibi hazırlamıştı. İmza fontunu, fakültenin kullandığı renk kodunu ve konuşmacı kartlarının ölçüsünü bile doğru seçmişti. Turgut kötülük yaparken estetiğe önem veriyordu. Bu, onu daha tehlikeli kılıyordu. Benim adım ikinci oturumun kartında duruyordu.
LEYLA YALIN — Hukuk Fakültesi Son Sınıf Öğrencisi
Altına konuşma başlığı eklenmişti:
Gerçeği Korumak İçin Ondan Vazgeçilebilir mi?
“Başlığı sen mi seçtin?” diye sordu Cihan.
Yanımda durmuş, kartı benimle birlikte okuyordu.
“Hayır.”
“Fazla kişisel gibi geldi bana.”
“Çünkü kişisel.”
Cihan yüzüme baktı. “Çıkmak zorunda değilsin.”
“Biliyorum.”
“Ömer çıkmanı istiyor mu?”
Sahnenin öteki ucunda rektörle konuşan Ömer’e baktım. Gri takım elbisesinin içinde, bulunduğu her yere önceden aitmiş gibi görünüyordu. Fakat bakışları üç cümlede bir bana dönüyordu.
“Bana sordu,” dedim.
“Ne istediğini söylemedi mi?”
“Hayır.”
Cihan’ın yüzünde kısa bir şaşkınlık belirdi. “Bu büyük bir gelişme.”
“Hepiniz aynı şeyi söylemeyi bırakın.”
“Hepimiz kimleriz?”
“Ömer’in beni dinlemeyi öğrenmesini toplumsal proje gibi izleyen herkes.”
Cihan gülümsedi ama bakışındaki endişe kalmıştı.
“Dün sana söylediğim şeyi geri almayacağım,” dedi.
“Almanı istemedim.”
“Cevap da istemiyorum.”
“Bu doğru değil.”
Gülümsemesi söndü.
“Değil,” dedi. “Ama cevabının ne olduğunu anlamaya başladım.”
“Ben başlamadım.”
“Başladın.” Cihan, Ömer’e bakmadı. Bunu yapması konuşmayı daha dürüst kıldı. “Ben senden yıllardır hoşlanıyorum, Leyla. Bu süreyi bir üstünlük gibi kullanmak istemiyorum. İnsan birinin hayatında uzun kaldı diye onun geleceğinde hak kazanmıyor.”
İçimdeki iki ses de bu cümleye saygı duydu.
“Ama?” diye sordum.
“Ama onun yanında bütün gücünü, parasını ve seni kaybetmekten korkuşunu görüyorum. Sen de görüyorsun. Böyle büyük bir şeyin karşısında bizim yıllarımız küçük gelmeye başladı diye kendi geçmişimi inkar etmeyeceğim.”
“Küçük değil.”
“Biliyorum.”
“Sen de değilsin.”
Cihan başını salladı. “Bunu senden duymak iyi geldi.”
“Sana bir şey borçlu değilim.”
“Değilsin.”
“Ama dürüstlük borçluyum.”
“Hazır olduğunda.”
“Cevabımın olumsuz olduğunun farkında mısın Cihan?”
Cihan’ın yüzünde acı ama sakin bir ifade belirdi. “Farkındayım.”
Ona sarılmadım. Elini de tutmadım. Yalnızca yanında durdum. İnsan bazen sevmediğini söylemediği birine, onu sevme biçiminin değiştiğini sessizliğiyle anlatıyordu. Ömer bize bakıyordu. Bunu göz ucuyla bile anlamak mümkündü. Bütün salon hareket ederken onun dikkati, ikimizin arasında sabit duran bir ip gibiydi. Cihan ayrılıp arkadaşlarımızın yanına geçtiğinde Ömer yanıma geldi.
“İyi misin?” diye sordu. İfadesinde katıksız bir kıskançlık vardı. Bu duyguyu çok kez, Cihan'ın yanında başkalarını gördüğümde yaşadığımı zannediyordum ama Ömer'in gözlerinde yanan alevler benimkilerle bir değildi, çok daha kuvvetliydi.
“Cihan'ı kıskandın mı?”
Sorusuna cevap vermek yerine kendi sorumu sormuştum. Ömer bunu fark etti.
“Evet.”
“Ne söylediğini sormayacak mısın?”
“Anlatmak istersen dinlerim.”
“İstemezsem?”
“O zaman ne söylediğini bilmeden kıskanırım.”
“Bu seni rahatsız etmez mi?”
“Eder.”
“Yine de sormayacaksın öyle mi?”
“Hayır.”
Ömer’in bakışları yüzümdeydi. Kıskançlığını saklamıyordu; onu benim sorumluluğuma da bırakmıyordu.
“Neden?”
“Çünkü sana duyduğum şey, hayatındaki bütün erkekleri bana açıklama yükümlülüğü vermez.” O'na hayran oluyordum, her cümlesinde.
“Cihan’ı buradan göndermek istiyor musun?”
“Evet.”
“Gönderecek misin?” Yine evet demesinden korkuyordum. Korktuğumu biliyordu.
“Hayır.”
“Ya bana yeniden duygularından söz ederse?”
Ömer’in çenesi gerildi. Birkaç saniye boyunca, vereceği doğru cevabı değil dürüst cevabı aradı.
“O gün,” dedi, “medeni kalabilmem için Onur’u yanımda tutarım.”
İstemeden güldüm. Ömer’in gözleri dudaklarımda kaldı. “Gülme.”
“Bu kadar dürüstlük beklemiyordum.”
“Ben de bu kadar kıskançlık beklemiyordum.”
“Kendinden mi?”
“Hiçbir zaman.” Sesi alçaldı. “Seni ilk gördüğüm gün, sana bakacak başka herkesin varlığını teorik olarak biliyordum. Bunun bende fiziksel bir ağrıya dönüşeceğini bilmiyordum.” Yanaklarım kıpkırmızı olmuştu.
“Abartıyorsun.”
“Hayır.”
“Birinin bana bakması canını mı acıtıyor?” Ne hissettiğini anlamak istiyordum. Ne hissettiğini bilirsem onu incitecek yerleri de bilir, bunu yapmamaya uğraşırdım. Ömer'in incinecek olması fikri de beni korkutan şeylerdendi.
“Bakması değil.” Ömer’in gözleri salonun ortasında duran Cihan’a gitti, sonra yeniden bana döndü. “Senin onda benden önce yaşanmış bir halin olduğunu bilmek. Bir cümlesini devam ettirmen, hangi şakayı neden yaptığını açıklamadan anlaman, yanında omuzlarının benden farklı durması… Ben sana baktığımda gelecekte öğrenebileceğim her şeyi görüyorum. O, baktığında geçmişten bildiklerini.”
“Geçmişimi kıskanamazsın.”
“Kıskanıyorum.”
“Değiştiremezsin.”
“Değiştirmek istemiyorum.”
“O zaman ne istiyorsun?”
Kalabalık etrafımızdan akıyor, sahnede mikrofonlar kontrol ediliyor, Onur projeksiyon sisteminin başında teknisyenin sabrını tüketiyordu. Ömer, bütün bunların ortasında yalnızca bana baktı.
“Geçmişinde olmadığım için duyduğum kıskançlığın,” dedi, “geleceğine zorla girmeme sebep olmamasını istiyorum.”
Uzun cümleler bazen insanı büyülemezdi. İçinde kalacak güvenli bir yer açardı.
“Bunu başarabilir misin?”
“Sen sınırı gösterirsen.” Gülümsedim. Dudaklarımı araladığımda derin bir nefes aldı.
“Her seferinde ben mi göstereceğim?”
“Hayır.” Ömer bakışlarını kaçırmadı. “Ben öğreneceğim. Sen öğretmenim olmayacaksın. Bir erkeğe nasıl düzgün davranacağını öğretmek, karşısındaki kadının görevi değildir.”
“Ben kıskanmadım,” dedim.
Ömer’in gözleri yüzümde kaldı.
Bir an, söylediğimi anlamadığını düşündüm. Sonra çenesindeki kas gevşedi. Omuzlarından görünmeyen bir ağırlık çekilmiş gibi nefesi değişti.
“Neyi?”
“Cihan’ı.”
Bütün yüzü sustu.
“Bir daha söyle.”
“Duydun.”
“Duydum.” Sesi alçalmıştı. “Ama bazı cümleler bir kez duyulacak kadar sıradan değildir.”
Kalabalığın arasından Cihan’a baktım. Melis hala yanındaydı. Elindeki dosyayı ona uzatıyor, Cihan da bir şey söyleyip gülüyordu.
“Onu Melis’le gördüm,” dedim. “Kız yakasındaki kahveyi siliyordu. Eskiden olsa elinin ne kadar kaldığını, Cihan’ın ona nasıl baktığını, gülerken yüzünün değişip değişmediğini sayardım.”
Ömer tek kelime etmeden beni dinliyordu.
“Bugün de bekledim,” diye devam ettim. “İçimde bir şeyin sıkışmasını, Melis’in elini çekmesini istemeyi, Cihan’ın beni görüp görmediğini merak etmeyi bekledim.”
“Oldu mu?”
“Hayır.”
Ömer’in dudakları aralandı ama hemen konuşmadı.
“Hiçbir şey olmadı,” dedim. “Onlara baktım ve yalnızca iki insan gördüm. Benden alınmış bir ihtimal gibi gelmedi. Cihan’ı kıskanmadım.”
Ömer gözlerini kapattı. Yalnızca bir saniyeliğine.
Sonra başını çok az öne eğip nefes verdi. Gülümsediğinde onu tanıdığımı sandığım bütün anlar eksik kaldı. Ömer Karahan’ın gülümsemesi yüzüne eklenen bir ifade değildi. Yıllardır kimseye açılmamış bir yerden sızan, koyu ve sıcak bir ışıktı. Çenesindeki sertliği aldı ama ağırlığını azaltmadı. Tam tersine, onu daha kendinden emin biri yaptı. Sahnenin kenarında Onur’un eli havada kaldı. Bir kabloyu teknisyene uzatmayı unutmuştu. Aytaç onun baktığı yere döndü; Ömer’in yüzünü görünce o da sustu.
İkisi de onu daha önce böyle görmemişti.
Ben de.
Ömer, dünyada ilk kez gerçekten istediği bir şey olmuş gibi bana bakıyordu.
Bu düşünce kalbimin ritmini bozdu.
“Bu kadar sevineceğini bilseydim söylemezdim,” dedim.
“Söylerdin Leyla.”
Kaşlarımı kaldırdım. “Nereden biliyorsun?”
“Beni sevindirdiğini fark ettiğin andan beri gözlerinin rengi değişti.”
“Gözlerimin rengi değişemez.”
“Sen heyecanlandığında değişiyor.”
“Değişmiyor.”
“Sol gözünün altındaki ben daha belirgin görünüyor. Göz bebeklerin büyüyor. Nefesini düzenlemeye çalışırken alt dudağını içeri çekiyorsun.” Bakışları ağzıma indi, sonra yeniden gözlerime çıktı. “Şu anda yaptığın gibi.”
Dudağımı bıraktım. Ömer’in gülümsemesi büyüdü.
“Beni bu kadar izlemen normal değil?”
“Hayır.”
Cevabı fazla hızlı gelmişti.
“Hayır mı?”
“Sana bakıyorum.” Sesi sakindi. “İzlemek, bir gün gözden kaçırabileceğin şeyler içindir. Sen bulunduğun yerde başka bir şeye bakmamı zorlaştırıyorsun.”
Yüzümün ısındığını hissettim.
“Bu bir iltifat mı?”
“Henüz değil.”
“Daha fazlası mı var?”
“Günlerdir var.”
“Niye söylemedin?”
“Çünkü güzelliğinin farkında olduğunu biliyorum.”
“Ne kadar kibarsın.”
“Bu kibarlık değil.” Gözleri yüzümde ağır ağır dolaştı. “Yalnızca sana herkesin söyleyebileceği bir şeyi tekrar etmek istemedim.”
“Peki herkesin söyleyemeyeceği ne var?”
Ömer’in bakışları saçlarımın omzuma düşen kıvrımından ellerime, oradan yeniden yüzüme geldi.
“Sen bir odaya girdiğinde insanlar önce yüzünü görüyor,” dedi. “Ben, sen çıktıktan sonra odanın neden eksildiğini biliyorum.”
Nefesim durdu. Ömer’in sevincini görmek, bana söylediği bütün ağır cümlelerden farklı bir yerime dokunuyordu. Onun korkusunu, öfkesini, kıskançlığını görmüştüm. Hepsi beni etkiliyordu ama bu başka bir şeydi.
Ben, Ömer Karahan’ı mutlu etmiştim.
Yalnızca bir cümleyle. Bu güç hoşuma gitmemeliydi.
Gitti.
Hem de gururumu susturacak kadar.
“Buna gerçekten bu kadar mı sevindin?” diye sordum.
“Daha fazla.”
“Gösterdiğinden mi?”
“Gösterebildiğimden.”
“Aradaki fark ne?”
“Şu anda göstermek istediğim kadarını gösterirsem,” dedi, “seni herkesin ortasında kollarıma alırım.”
Kalbim göğsümde bir kez sertçe vurdu.
Ömer bunu gördü. Yaklaşmadı.
Sevincinin beni kendisine doğru çekmesine izin vermiyor, bütün taşkınlığını kendi bedeninin içinde tutuyordu. Fakat saklamıyordu da. Gözlerindeki ışık, dudaklarının kenarında tutamadığı gülümseme ve sesinin altındaki koyu sıcaklık olduğu yerde kalmıştı.
“Niye almıyorsun?” dedim.
Cümle ağzımdan çıkınca içimdeki iki ses de aynı anda ayağa kalktı.
İlki, soruyu geri almamızı istedi.
İkincisi çoktan cevabı bekliyordu.
Ömer’in gülümsemesi yavaşladı. Bakışları yüzüme yerleşti.
“Bunu gerçekten soruyor musun?”
“Genel bir soru.”
“Bana sorduğun hiçbir şey genel değil.”
“Cevap ver.”
“Çünkü sevincim senin iznin değil.”
Sesi ağırdı. Cümle, aramızdaki çekimi azaltmadı; ona güvenli bir sınır çizdi.
“Her şeyi izne bağlıyorsun.”
“Sen söz konusuysan, evet.”
“Biraz önce dünyanın geri kalanını yok edebilecek gibi bakıyordun.”
“Cihan yüzünden.”
“Şimdi?”
“Şimdi dünyaya karşı ilk kez iyi niyetliyim.”
İstemeden güldüm.
Ömer de güldü. Kısa, derin ve şaşkın bir sesti. Kendi içinden çıktığına onun da alışık olmadığı belliydi.
Onur uzaktan Aytaç’a bir şey söyledi. Aytaç başını iki yana salladı. Ne dediklerini duymadım.
Ömer’le aramızdaki mesafe değişmedi. Yine de dünya daraldı. Önce amfinin kapısı, sonra sahnedeki görevliler, duvarlardaki afişler ve yanımızdan geçen öğrenciler görüşümün kenarından silindi. Ömer’in yüzündeki o alışılmadık mutluluk, bakışlarımı kendine kilitliyordu. Onun bu hali beni heyecanlandırıyordu. Beni istediğini bilmekten farklıydı bu. İstenmek insanı güzel hissettirebilirdi. Bir adamın sevincine dönüşmekse insanın kendi varlığını başka birinin içinde duymasıydı.
“Cihan’ın bende bir ihtimal olması seni bu kadar mı rahatsız ediyordu?” dedim.
Ömer’in gülümsemesi kaybolmadı; yalnızca daha koyu bir hâl aldı.
“Cihan beni korkutmuyordu.”
“Kıskanıyordun.”
“Hala kıskanıyorum.”
“Az önce ona bitmiş bir mesele gibi baktın.”
“Senin için bitmiş olması, geçmişinizin olmadığı anlamına gelmiyor.” Sesi sakindi. “O, senin benden önceki yıllarını biliyor. Hangi kahveyi neden içtiğini, kötü bir gün geçirdiğinde hangi cümleyle sustuğunu, bir şeye gerçekten güldüğünde başını ne tarafa çevirdiğini benden önce öğrendi.”
“Sen de öğrenmişsin.”
“Yetmiyor.”
“Ne kadarını bilmek istiyorsun?”
“Hepsini.”
“Bu mümkün değil.”
“Biliyorum.” Ömer bana doğru yarım adım geldi. “İnsan sevdiği birini bütünüyle bilemez. Her öğrendiği şey, bilmediği başka bir yere kapı açar.”
“Bu seni rahatsız ediyor mu?”
“Hayır.” Bakışları yüzümde durdu. “Hayranlığımı canlı tutuyor.”
Cevabındaki çıplaklık yüzünden birkaç saniye konuşamadım.
“Bana hayran mısın?” diye sordum.
Ömer’in kaşlarının arasında belli belirsiz bir çizgi oluştu.
“Bunu saklayabildiğimi mi sanıyordun?”
“Sen her şeyi saklayabiliyorsun.”
“Seni değil.”
Müziğin ritmi ağırlaştı.
“Niye?”
“Çünkü sana baktığımda önce güzelliğini görüyorum ve bunun baş edebileceğim kısım olduğunu sanıyorum.” Sesi biraz daha alçaldı. “Sonra konuşuyorsun. Bir şeye kızıyor, birini savunuyor, korktuğun hâlde başını dik tutuyor ya da şimdi yaptığın gibi beni tek cümleyle bütün dünyadan daha mutlu ediyorsun. O zaman yüzünün, sende hayran olunacak şeylerin en küçük parçası olduğunu yeniden anlıyorum.”
Kalbim hızlanmakla kalmadı.
Yer değiştirdi.
“İnsanlara böyle şeyler söyleyemezsin,” dedim.
“İnsanlara söylemiyorum.”
“Bana da söyleme.”
“Gerçekten istemiyor musun?”
Cevap veremedim.
Ömer’in gözleri dudaklarıma indi. Yalnız bir an. Sonra bakışlarını yeniden gözlerime kaldırdı.
Benden, vermek istemediğim bir cevabı almayacaktı.
“Bak,” dedim, “yine yapıyorsun.”
“Neyi?”
“Beni benden iyi okuyormuş gibi davranıyorsun.”
“Hayır. Seni okuyamıyorum.” Yüzünde hala o baş döndürücü gülümseme vardı. “Yalnız aynı sayfaya tekrar tekrar bakıyorum.”
“Ezberlemedin mi?”
“Ezber, unutma ihtimali olan şeyler içindir.”
Bütün kalabalığın ortasında, yalnızca onun duyabileceği kadar sessiz nefes aldım.
Ömer duydu.
Elimi kaldırıp kravatının düğümüne dokundum. Bunu yapmaya karar vermemle parmaklarımın koyu kumaşa değmesi arasında düşünmeye yetecek zaman bırakmamıştım.
Ömer’in bedeni hareketsizleşti.
“Kravatın kaymış,” dedim.
“Kaymamıştı.”
Düğümü çok az sağa çevirdim. “Şimdi kaydı.”
“Leyla.”
Adımı söyleyişindeki koyu uyarı, parmak uçlarımdan koluma yayıldı.
“Efendim?”
“Şu anda sana dokunmamak için bütün terbiyemi kullanıyorum.”
Elimi çekmedim.
“Bu tehdit mi?”
“Hayır.” Gözleri benimkilerden ayrılmadı. “Hayatımda söylediğim en ciddi itiraflardan biri.”
Müzik yükseliyordu. Davullar, konuşmamızın altında ikinci bir kalp gibi atıyordu. Ömer’in kravatındaki parmaklarımı bir saniye daha tuttum. Sonra yavaşça indirdim.
Gözlerindeki sevinç yeniden parladı.
“Cihan’ı kıskanmaman,” dedi, “hayatımda aldığım en güzel ikinci haber.”
“Birincisi ne?”
“‘Her seferinde mi?’ diye sorman.”
Nefesim yavaşladı.
“Neden?”
“Çünkü insan, gelmesini istemediği birine kaç kez geleceğini sormaz.”
“Kendine pay çıkarıyorsun.”
“On gündür ilk kez.” Ağzının kenarındaki gülümseme derinleşti. “Bugün izin ver.”
“Benim Cihan’ı kıskanmamam, seni seçtiğim anlamına gelmiyor.”
“Biliyorum.”
“Yine de böyle seviniyorsun.”
“Evet.”
“Bu mantıklı değil.”
“Seninle ilgili hissettiğim hiçbir şey ölçülü değil. Yalnız davranışlarım olmak zorunda.”
“Aradaki fark?”
“İçimde seni herkesten kıskanabilirim.” Biraz daha yaklaştı; aramızda hala dokunmadığı bir mesafe vardı. “Ama hayatından kimi çıkaracağına ben karar veremem. Sen bugün Cihan’ın kendi kalbindeki yerinden çıktığını söyledin. Bunun bende yarattığı sevinci küçültürsem sana yalan söylemiş olurum.”
“Çıktığını değil,” dedim. “Belki orada hiç bulunmadığını söyledim.”
Ömer’in yüzündeki mutluluk bir an öylesine büyüdü ki nefes almak için başını yana çevirmek zorunda kaldı.
“Bunu özellikle mi yapıyorsun?”
“Neyi?”
“Aynı güzel haberi her seferinde daha iyi bir cümleyle vermeyi.”
İçimde sıcak bir şey açıldı.
“Belki.”
“Tehlikeli bir alışkanlık.”
“Sen tehlikeden korkmazsın.”
“Sana bakarken korkuyorum.”
“Benden mi?”
“Sana bu kadar hayran olmanın insana neler yaptırabileceğinden.”
“Ne yaptırıyor?”
Ömer başını eğdi. Aramızdaki mesafeyi kapatmadı ama sesi tenime değecek kadar yaklaştı.
“Bir adamın bütün hayatı boyunca kazandığı şeyleri, bir kadının yüzündeki küçücük değişim kadar önemsiz gösteriyor.”
“Yüzümde ne değişti?”
“Beni böyle görünce heyecanlandın.”
İtiraz etmek için ağzımı açtım.
“Yalan söylemeden önce,” dedi, “sağ kaşını kaldırdığını da biliyorum.”
Kaşımı indirdim.
Ömer güldü.
Bu kez ben de.
Amfinin kapısından biri omzuma çarpmadan geçmek için özür diledi. Duymadım. Sahnede bir mikrofon devrildi. Dönüp bakmadım. Ömer’in gözlerinde sevincinin bana değdiği yeri izliyordum; o da benim yüzümde bıraktığı etkiyi.
Etrafımızda onlarca insan vardı. Fakat artık hiçbiri sahnenin içinde değildi.
“Bunu bugün adlandırmak zorunda değilsin,” dedi Ömer.
“Ne olduğunu duymak istemiyor musun?”
“İstiyorum.” Sesi ağırlaştı. “Senden gelecek bazı cümleleri, nefes almak isteyen bir insan kadar çok istiyorum. Ama bugün bana zaten beklemediğim kadar büyük bir şey verdin. Bir mucizenin karşısında hemen ikincisini istemek açgözlülük olur.”
“Sen mucizelere inanmazsın.”
“Senden önce inanmıyordum.”
“Şimdi?”
“Şimdi karşımda duruyor.”
Gözlerimi kaçırmak istedim. Kaçıramadım. Şarkı en yüksek yerine ulaştı. Ömer’in yüzündeki mutluluk, müziğin bütün gürültüsünden daha fazla yer kaplıyordu.
Sahneden Onur’un sesi yükseldi.
“Mikrofon çalışıyor. Birbirinizi evrenin merkezine koymayı on iki dakika erteleyebilir misiniz?”
Amfinin yarısı bize döndü. Yüzüm yandı. Ömer ağır ağır başını Onur’a çevirdi.
Onur mikrofona biraz daha yaklaştı. “Ses testi. Bir, iki. Bugün de hayatta kalmak istiyorum, üç.”
Aytaç sahnenin arkasında gülüşünü eliyle kapattı. Ömer yeniden bana baktı.
“Fark ettin mi?” diye sordum.
“Neyi?”
“Etrafımızda insanlar var.”
Bakışları bir an kalabalığın üzerinden geçti. Sonra yeniden bana döndü.
“Şimdi var,” dedi.
“Az önce?”
Gülümsemesi yavaşça derinleşti.
“Senin yanına geldiğimden beri senden başka kimse yoktu.”

⁂

Seminerin ilk konuşmasını ceza hukuku kürsüsünden Profesör Savaş Ertem yaptı.
Tahtaya büyük harflerle bir cümle yazdı:
HER NE PAHASINA OLURSA OLSUN DEĞİL.
Cümleyi daha önce dersinde de yazmıştı. Dönemin başında—hayatım henüz siyah vezirlerden, takip araçlarından ve beni her nefesimde fark eden adamlardan oluşmuyorken—defterime geçirmiştim.
“Ceza muhakemesinde amaç maddi gerçeğe ulaşmaktır,” dedi. “Fakat yöntem, ulaştığınız gerçeğin ahlakını belirler. Devlet bir suçu ortaya çıkarmak için başka bir suç işleyemez. Peki insan? Bir sevdiğini korumak için onun iradesini ihlal edebilir mi?”
Salonda küçük bir hareket oldu. Profesörün bakışları Ömer’e döndü.
“Sayın Karahan, gerçek hayatta kararların ders kitaplarındaki kadar temiz olmadığını biliyoruz. Sizce amaç, yöntemi ne zaman meşru kılar?”
Ömer sahnenin ortasındaki koltukta oturuyordu. Önünde not yoktu. Sağ eli dizinin üzerinde, sol eli koltuğun kenarındaydı. Soruyu duyunca hemen cevap vermedi. Bana baktı. Sonra mikrofona uzandı.
“Hiçbir zaman,” dedi.
Salonda beklenmedik bir sessizlik oluştu. Profesör kaşını kaldırdı.
“Bu kadar kesin mi?”
“Amaç, yöntemin sonucunu açıklayabilir. Bedelini anlamamızı sağlayabilir. Bazen insanın neden yanlış yaptığını affetmemize de yardım eder.” Ömer’in sesi sakin, ölçülü ve bütün salona yetecek kadar derindi. “Fakat yanlışı doğruya çeviremez.”
“Siz hiç sevdiğiniz birini korumak için iradesine rağmen karar verdiniz mi?”
Soru salondaki herkes için genel, ikimiz için değildi. Ömer yine bana baktı.
“Evet.”
Fısıltılar yükseldi.
“Pişman mısınız?”
“Onu hayatta tuttuğum için değil. Kendisini kendi hayatının dışında hissettirdiğim her an için.”
“İkisini ayırmak mümkün mü?”
Ömer’in gözleri benden ayrılmadı. “Mümkün olmak zorunda.”
Profesör bana döndü. “Leyla Hanım, sizin konuşma başlığınız da tam olarak bunu soruyor. Siz ne düşünüyorsunuz?”
Programın ikinci oturumunu beklemeden adımı söylemişti. Salondaki yüzler bana çevrildi. Arkadaşlarımın arasında oturuyordum. Ece sağımda, Cihan bir sıra önümde, Duru’yla Kerem arkamdaydı. Seda çoktan telefonunu çıkarıp kayda başlamış, Baran onun ekranına girmemek için gereksiz bir açıyla eğilmişti.
Ayağa kalktım.
“Bence,” dedim, “birini korumak için onun kararını elinden aldığınız anda, onu yalnız tehlikeden değil kendinizden de korumak zorunda kalırsınız.”
Profesör başını salladı. “Peki karar ölümcül bir risk taşıyorsa?”
“Riskin büyüklüğü, insanın kendisi hakkındaki söz hakkını küçültmez.”
Ömer mikrofona uzandı. “Ya karar verebilmesi için bilmesi gereken her şey, onu daha büyük bir tehlikeye götürüyorsa?”
Soruyu profesöre değil, bana sormuştu.
“O zaman bilgiyi saklamak yerine tehlikeyi anlatırsın.”
“Anlattığında yine giderse?”
“Yanında yürürsün.”
“Yürüdüğünüz yolun sonunda ikinizden yalnız biri kalacaksa?”
“Hangisinin kalacağına sen karar veremezsin.”
Ömer’in yüzünde çok küçük, acı bir ifade belirdi. Salondaki herkes bir fikir tartışması dinliyordu. Ben onun hayatının en büyük korkusuyla konuşuyordum.
“Bazen insan,” dedi, “kendisi için verdiği bütün ahlaki sözleri, sevdiği insanın nefesinden daha değersiz bulur.”
“Bu sevgi mi?” diye sordum. “Yoksa kaybetme korkusunun daha güzel adı mı?”
Ömer sustu. Profesör araya girmedi.
“İkisi birbirinden her zaman ayrı değil,” dedi Ömer sonunda. “Fakat aradaki fark şurada: Korku, karşındaki insanı senin ihtiyacına göre küçültür. Sevgi, korktuğun halde onun senden ayrı bir hayat olduğunu kabul eder.”
“Sen kabul ediyor musun?”
Salonda nefes alan yüzlerce insan vardı. O an hiçbirini düşünmedim. Ömer de düşünmedi.
“Her gün yeniden,” dedi. “Çünkü seni sevmek bende kendiliğinden olan şey. Sana doğru davranmaksa her gün vermem gereken karar.”
Bir salonda sessizliğin fiziksel bir ağırlığı olabileceğini o an öğrendim. Seda’nın telefonu birkaç santimetre aşağı indi. Baran’ın ağzı açık kaldı. Ece gözlerini kapatıp derin bir nefes verdi. Cihan başını önüne eğmedi; yalnızca sahnedeki adama baktı. Onur ses masasının yanında iki elini yüzüne kapattı. Aytaç, hayatında ilk kez bir takvim krizini unutmuş gibi kıpırdamadan duruyordu.
Ben hala ayaktaydım.
“Bunu bütün salonun önünde söylemen gerekmiyordu,” dedim.
Ömer’in bakışları yüzümde kaldı.
“Sana söylemediğim her şey başkalarının elinde silaha dönüşüyor,” dedi. “Bunu bir daha onlara bırakmayacağım.”
Profesör, önündeki su bardağını alıp içti. Zaman kazanmak için yaptığı belliydi.
“Sanırım,” dedi sonunda, “kurumsal hafızadan kişisel hafızaya beklediğimizden hızlı geçtik.”
Salonda gergin bir gülüş yayıldı. Ben oturdum. Dizlerimin titremediğine karar vermiştim; bedenim bu karara katılmıyordu.
Ece elimi tuttu.
“Nefes al,” diye fısıldadı.
“Alıyorum.”
“Hayır, hukuki itiraz hazırlıyorsun.”
“Herkesin içinde söyledi.”
“Biliyorum.”
“Böyle şeyler herkesin içinde söylenmez.”
Ece dudaklarını kulağıma yaklaştırdı. “Leyla, adam seni on gündür dünyanın her yerinde davranışlarıyla seviyor. Kelimenin kalabalığa denk gelmesi teknik ayrıntı.”
Başımı sahneye çevirdim. Ömer artık profesörün kurumsal sorumlulukla ilgili sorusunu cevaplıyordu. Sesi yine sakindi. Bir dakika önce yüzlerce insanın önünde hayatının en korunmasız cümlesini kurmamış gibi vergi şeffaflığı, arşiv sorumluluğu ve şirketlerin geçmiş suçlarla yüzleşme yükümlülüğünden söz ediyordu. Ama sol elinin başparmağı, koltuğun kenarında aynı noktaya tekrar tekrar basıyordu. O da korkmuştu.
Bunu benden başka kimse görmedi.

⁂

İkinci oturum başlamadan dört dakika önce projeksiyon karardı. Onur başını kaldırdı. Ekranda üniversitenin amblemi gitmişti. Yerine siyah bir zemin ve ortasında tek bir figür gelmişti. Siyah vezir. Salon önce bunu programın parçası sandı. Fısıltılar kesilmedi. Fotoğraf yavaşça belirdiğinde Ece’nin eli benimkinin üzerinde sertleşti. Dokuz yaşındaki halim ekrandaydı.
Annemle babamın arasında.
Bu kez görüntü daha da genişti. Taş masanın yanında dördüncü biri duruyordu. Yüzü kadrajın dışında kalmış, yalnızca sağ eli görünüyordu. Parmağında koyu yeşil taşlı bir yüzük vardı.
Halit.
Fotoğrafın altında tek bir cümle yazdı:
BİR ÇOCUĞU GERÇEKTEN KORUYAN KİMSE, ONA NEDEN HAYATTA KALDIĞINI SÖYLER.
Salondaki hava bir anda değişti. İnsanlar bunun sunum olmadığını anladı. Telefonlar kalktı. Kapılara doğru hareket başladı. Ömer oturduğu yerden bana baktı. Ayağa fırlamadı. Adımı bağırmadı. Önce benim nerede olduğumu gördü; sonra Selim’e başını çok az çevirdi. Kapılar kapanmadı. Tam tersine açıldı. İnsanların panikle sıkışmasını istemiyordu. Onur ses masasındaki bilgisayarı çekip bağlantıları ayırdı. Görüntü gitmedi.
“Yerel hat değil,” dedi. “Projeksiyona doğrudan cihaz bağlanmış.”
Aytaç sahnenin altına yöneldi. Selim’in adamları salonun iki yanından ilerledi. Ömer, mikrofonu eline aldı.
“Lütfen bulunduğunuz yerde kalın,” dedi. “Kapılar açık. Çıkmak isteyenler sırayla çıkabilir. Herhangi bir fiziksel tehlike tespit edilmedi.”
Sesi paniği susturmadı. Ona biçim verdi. İnsanlar ayağa kalkmayı bıraktı. Birkaç kişi çıkışa yöneldi; çoğu yerinde kaldı. Ben ekrandaki fotoğrafa bakıyordum. Annemin yüzü bana dönüktü. Babamın eli omzumdaydı. Halit birkaç adım ötemizde durmuştu. Çocukluğumun bir anında, hayatımızı yok edecek adam fotoğrafın kenarında bekliyordu.
“Leyla.”
Ömer yanıma gelmişti.
Ne zaman sahneden indiğini görmemiştim.
“Bana bak,” dedi.
“İyiyim.”
“Biliyorum.”
“O zaman neden—”
“Çünkü iyi olman yalnız bakmak zorunda olduğun anlamına gelmiyor.”
Gözlerimi ekrandan ayırıp ona çevirdim.
“Ne yapmak istiyorsun?” diye sordu.
“Salonu boşaltmak istemiyorum.”
“Tamam.”
“Semineri bitirmek istiyorum.”
Çenesindeki kas gerildi. “Tamam.”
“Bunu istemiyorsun.”
“Hayır.”
“Yine de yapacaksın.”
“Evet.”
“Neden?”
Bakışları ekrandaki çocuğa, sonra yeniden bana döndü.
“Çünkü o gün sana kimse ne istediğini sormamış olabilir,” dedi. “Bugün soracağım.”
İçimde bir şey sessizce kırıldı. Acı değildi. İnsan yıllardır taşımaya alıştığı bir yük kendisinden alındığında da kırılabiliyordu.
“Bitirelim,” dedim.
Ömer başını salladı. Mikrofonu bana uzattı.
“O zaman ilk cümle senin.”
Mikrofonu aldım. Ekranda hala çocukluğum vardı. Salondaki yüzler bana dönüktü.
“Bu fotoğraf,” dedim, sesimin ilk kelimede titremesine izin vererek, “benim aileme ait. İznim olmadan gösterildi. Hepinizin telefonunu kaldırdığını görüyorum. Hukuk, bazen büyük suçların karşısında ne yapacağımızı öğretir. Fakat insanın ahlakı daha küçük bir yerde belli olur.”
Seda telefonunu ilk indiren oldu. Ardından Ece. Sonra Cihan. Salondaki ekranlar birer birer karardı.
“Bu görüntüyü çekmek, paylaşmak ya da daha sonra merakla aramak yasal bir tartışmadan önce insani bir karardır,” diye devam ettim. “Gerçek size ait olmadığı zaman da ona saygı gösterebiliyor musunuz? Bence bugünkü seminerin asıl sorusu bu.”
Kimse konuşmadı. Onur projeksiyonun sahne altındaki bağlantısını buldu. Görüntü bir anda gitti. Karanlık ekranda kendi yansımam kaldı.
“Gerçeği korumak için ondan vazgeçilemez,” dedim. “Ama onu korumak için herkesin önüne de bırakamazsınız. Hakikat, en çok kimin hayatına aitse önce onun sesinden duyulmalıdır.”
Mikrofonu indirdim. İlk alkışı profesör başlattı. Sonra bütün salon ayağa kalktı. Ömer alkışlamadı. Bana baktı. Yüzündeki hayranlık, alkıştan daha büyük ve daha sessizdi. Sanki beni o anda sevmeye başlamamıştı da yıllardır yaptığı bir şeyin nedenini ilk kez anlamıştı.

⁂

Sahnenin altındaki cihazın üzerine tek kullanımlık bir telefon bağlanmıştı. Zamanlayıcı, görüntüyü tam benim konuşmamdan önce açacak şekilde ayarlanmıştı. Cihazı yerleştiren kişi salonun gece temizlik ekibine ait kartla girmiş, yüzünü hiçbir kameraya göstermemişti. Fakat bir hata yapmıştı. Sahne altındaki tozda ayakkabısının izi kalmıştı.
Selim, fotoğrafını Tarık’a gönderirken Onur telefonun içindeki son mesajı çıkardı.
“Sümer Sineması,” dedi. “Saat yirmi üç kırk. Kutuyu almak için doğrulama kodu bırakmışlar.”
“Kime?” diye sordu Aytaç.
Onur ekrana baktı.
“Leyla’ya.”
Telefonun içinde dört kelime vardı:
SİYAH VEZİR TEK GELİR.
Ömer mesajı okudu. Yüzündeki ifade değişmedi.
“Gideceğiz,” dedim.
Aytaç bana baktı. “Mesaj tek gelmeni istiyor.”
“Ben de benden her isteneni yapan biri gibi mi görünüyorum?”
Onur, “Bu konuda tarihsel verimiz yeterli,” dedi.
Ömer konuşmuyordu.
“Bir şey söylemeyecek misin?” dedim.
“Düşünüyorum.”
“Gitmemi istemiyorsun.”
“Tabi ki istemiyorum.”
“Beni durduracak mısın?”
“Hayır.”
“Peki ne düşünüyorsun?”
Ömer’in bakışları mesajın son cümlesinde kaldı.
“Sana tek gelmeni söylediklerinde,” dedi, “benim görünmeyeceğim bir yer seçmem gerekiyor.”
Onur yavaşça başını kaldırdı. Aytaç’ın yüzünde istemeden bir gülümseme oluştu.
Ben Ömer’e baktım. “Bu kadar mı?”
“Hayır.”
“Başka?”
“Seminerden çıktığında yemek yiyeceksin.”
Gözlerimi kapattım.
“Ömer.”
“Gece yarısına kadar aç kalmana izin vermem.”
“İzin kelimesini—”
“Rica ediyorum.”
Onur iki elini kalbine götürdü. “Üçüncü ders. Gelişimi canlı izliyoruz.”
Ömer onu duymazdan geldi.
“Peki,” dedim. “Yemek yiyeceğim.”
“Tamam.”
“Sen de.”
“Ben—”
“Bu bir rica değil.”
Aytaç güldü. “Ömer’e emir verebilen kişi sayısı yine arttı.”
Ömer gözlerini benden ayırmadan cevap verdi.
“Hayır,” dedi. “Aynı kişi daha çok yer kaplıyor.”

⁂

Seminer görüntüleri iki saat içinde bütün haber sitelerine yayıldı. Çocukluk fotoğrafım yayımlanmadı. Salonda bulunan iki yüz on üç kişinin tamamı aynı ahlaki kararı verdiği için değil. Onur, görüntüyü yüklemeye çalışan ilk on yedi hesabın bağlantısını kesmiş; Murat üniversite yönetiminden, görüntünün kişisel veri ve devam eden soruşturmanın parçası olduğuna dair resmi açıklama çıkarmış; Seda da salondaki öğrenciler arasında benden önce dolaşıp her telefona tek tek ulaşmıştı.
“Bir insan iki yüz kişiyi nasıl bu kadar kısa sürede ikna eder?” diye sordum.
Ece, okulun arka bahçesindeki masada çorbasını karıştırıyordu. “Seda üç kişiyi güzellikle, beşini tehditle, kalanını da videoda kötü çıktıklarını söyleyerek ikna etti.”
Seda başını kaldırdı. “Yöntemlerimi basitleştirme. Çok katmanlı bir iletişim stratejisiydi.”
Baran önündeki ekmeği çorbaya batırdı. “Bana telefonunu vermezsen seni takipten çıkarırım dedi.”
“Senin takipçi sayın ailen ve biziz.”
“İlkesel bir kayıp.”
Duru konuşmuyordu. Seminer boyunca tuttuğu notlar hala önündeydi ama tek satır yazmamıştı. Kerem, onun su bardağını masanın kenarından uzağa çekti. Duru fark etmedi.
“Sen iyi misin?” diye sordum.
Başını kaldırdı. Gözlerinde ilk geceden beri taşıdığı suçluluğun yeni bir biçimi vardı.
“O taşı senin cebine ben koydum.”
“Biliyorum.”
“Fotoğraftaki kutunun anahtarı olduğunu bilmeden de olsa seni bütün bunların içine ben soktum.”
“Hayır.”
“Leyla—”
“Beni dinle.” Masadaki herkes sustu. “Sen yanlış yaptın. İmzamı kullandın, suça girdin, beni tehlikeye attın. Bunların hiçbirini senden almak istemiyorum. Çünkü yaptığın şeyin sorumluluğu sana ait.”
Duru’nun yüzü gerildi.
“Ama Halit ve Turgut’un yıllardır kurduğu şeyi de senin omzuna koymayacağım,” diye devam ettim. “Bir insanın hatasını kabul etmesiyle dünyadaki bütün kötülüğü üstlenmesi aynı şey değil. Sürekli suçluluk duyarsan yaptığın hatadan ders almış olmazsın. Yalnızca kendini cezanın merkezine koymuş olursun.”
“Beni affettin mi?”
“Henüz değil.”
Masadaki hava bir an dondu.
Duru başını eğdi. “Tamam.”
“Ama seni sevmeyi bırakmadım.”
Gözleri yeniden bana çıktı.
“İkisi aynı anda mümkün,” dedim. “İnsan sevdiği birine kızabilir. Güvenini geri vermek için zamana ihtiyaç duyabilir. Seni hayatımdan atmadığım için yaptığını küçültmüş olmuyorum.”
Duru’nun gözleri doldu. “Ne kadar zaman?”
“Bilmiyorum.”
“Beklerim.”
“Beklemek yetmez. Bir daha benim adıma karar vermeyeceksin.”
Başını salladı.
“Bir daha bir suç örgütünün toplantısına düğme kamerayla girmeyeceksin.”
“O konuda söz veremem,” dedi ve burnunu çekti.
İstemsizce güldüm. Ece ona peçete uzattı. Kerem, Duru’nun omzuna dokunmadı; elini masanın üzerine, onun elinin birkaç santimetre yanına koydu. Duru isterse kapatabileceği bir mesafe bıraktı. Bir süre sonra Duru kendi elini yana kaydırdı. Parmakları birbirine değdi. Kimse görmemiş gibi yaptı. Ben gördüm.
“Ömer nerede?” diye sordu Baran.
“Telefonla konuşuyor.”
Seda bana baktı. “Az önce bütün salonun önünde seni sevdiğini söyledi.”
Kaşığımı çorbaya bıraktım. “Duydum.”
“Sakin kalmaya mı çalışıyorsun?”
“Sakinim.”
Ece, “Değil,” dedi.
Baran, “Nabzını ölçebilirim,” diye teklif etti.
“Hepinizin başka bir masaya geçmesini sağlayabilirim.”
Cihan konuşmaya katılmadı. Pencerenin yanında ayakta durmuş, telefonuna gelen mesajı okuyordu. Birkaç dakika sonra yanıma gelip ekranı uzattı.
“Sümer Sineması’nın çevresindeki eski kamera görüntüleri,” dedi. “Geçen dönem şehir suçları dersi için incelemiştik. Binanın arkasında, tünel sokağa açılan kapatılmış bir servis geçidi var.”
Haritaya baktım. “Planlarda yok.”
“Çünkü seksenlerde örülmüş. Ama Duru’nun arşivindeki belediye fotoğrafında kapının üst kısmı görünüyor.”
Duru hemen telefonunu aldı. “Haberde kullandığım fotoğrafı bulurum.”
Cihan, Ömer’in ekibinin bilmediği bir şey bulmuştu. Bunu Ömer’e karşı bir üstünlük gibi sunmadı.
“Onur’a gönder,” dedim.
“Gönderdim.”
Telefonu cebine koydu. “Dikkatli ol.”
Ömer’in salona girdiğini görmüştü. Cümlesini geri almadı. Ömer de duydu. Cihan’a kızmadı.
“Geçidi Selim’e tarif eder misin?” diye sordu.
Cihan ona döndü. “Ederim.”
“Teşekkür ederim.”
Bu iki kelime, aralarındaki bütün tehdidi ortadan kaldırmadı. Ama ilk kez aynı tarafta durabilecekleri dar bir yer açtı. Ömer benim önüme oturdu. Kendi çorbası yoktu.
“Yemek yiyecektin,” dedim.
“Yedim.”
Ece başını kaldırdı. “Yalan.”
Ömer ona baktı.
“Leyla’ya benzeyen ses tonları konusunda uzmanım.” dedi Ece.
Baran kendi kasesini Ömer’e doğru itti. “Benimkini paylaşabiliriz.”
Ömer, dünyada ilk kez bir tıp öğrencisi tarafından çorbayla yönetilen adamın şaşkınlığıyla kaseye baktı.
“Kaşığın temiz tarafını kullandım,” dedi Baran.
“Kaşığın kaç tarafı var?” diye sordu Onur, masaya otururken.
“Tıbben iki.”
Ömer garsona döndü. “Bir çorba daha.”
Masada küçük bir zafer havası oluştu. Ben gülümserken Ömer bana baktı. O gün yüzlerce insanın önünde söylediği cümleyi konuşmadık. İkimiz de, bazı kelimelerin önce insanın içinde güvenli bir yere yerleşmesi gerektiğini biliyorduk.

⁂

Öğleden sonrayı Karahan Deniz Atölyesi’nin Kanlıca’daki eski binasında geçirdik. Sümer Sineması’na gece gitmeden önce kutunun kilit mekanizmasını anlamamız gerekiyordu. Onur, fotoğraftaki ölçülerden üç boyutlu bir model çıkarmış; İpek, sinemanın sahne altı planlarını masaya sermişti. Aytaç giriş-çıkış saatlerini, Selim güvenlik halkalarını hesaplıyordu. Ömer ise Lâl’in kamarasında çalışıyordu. Onu ilk kez burada, anlaşmanın ikinci gününde görmüştüm. O zaman gövdesi yarıya kadar zımparalanmış eski teknenin neden bir adamın bütün şirketlerinden daha fazla dikkatini çektiğini anlamamıştım. Şimdi teknenin içindeki her işaretin, Ömer’in dünyayla kurduğu ilişkiye ait olduğunu görüyordum. Sökülen her parça numaralıydı. Atılan hiçbir eski vida yoktu. Yeni ahşap, eskisine benzemesi için zorla yaşlandırılmıyor; yalnızca yanına yakışacak kadar bekletiliyordu. Ömer, kamaradaki küçük seyir dolabının kapağını dizlerinin üzerine almıştı. İnce oyma kalemini, siyah vezirin tabanına benzer bir yuvanın kenarında gezdiriyordu. Üzerinde beyaz gömlek değil, kolları dirseklerine kadar kıvrılmış koyu gri bir kazak vardı. Bileğinde saat yoktu. Sağ başparmağının kenarında eski kesik, avucunda Londra’da kırdığı bardağın yeni bandajı duruyordu.
“Elini kullanmaman gerekiyordu,” dedim.
Başını kaldırmadı. “Sol elimi kullanıyorum.”
“Sağ elinle parçayı tutuyorsun.”
“Destek oluyor.”
“İnsanların her kuralın içinde kendine bir istisna bulması karakter bozukluğu.”
“Hukuk mu söylüyor?”
“Ben.”
Oyma kalemini bıraktı. “Daha bağlayıcı.”
Kamaraya girdim. Karşısındaki dar sedire oturdum. Dışarıdan İpek’le Onur’un tartışması geliyordu.
“Üç milimetre,” diyordu İpek.
“Dijital model iki nokta yedi gösteriyor.”
“İnsan eli dijital model değil.”
“Bu, ölçü birimi olarak kabul edilmiyor.”
Hasan Usta ikisine de bağırdı. “İkiniz de susun, tekneyi ürküttünüz.”
Ömer’in ağzının kenarı kıpırdadı. Üst kattaki eski hoparlörlerden piyano yükseldi. Kayıtta tuşların sesinden önce piyanistin nefesi, ardından çok hafif bir sandalye gıcırtısı duyuluyordu. Mükemmel biçimde temizlenmiş dijital kayıtlarda bulunmayan, eserin bir odada ve bir insan bedeniyle çalındığını hatırlatan küçük kusurlar.
“Bu ne?” diye sordum.
“Bach. Goldberg Varyasyonları.”
“Başlangıcı mı?”
“Aria.” Ömer, elindeki oyma kalemini ahşabın damarına paralel çevirdi. “Başlangıçta çalıyor. Otuz varyasyondan sonra yeniden.”
Bir süre dinledim. “Aynı şekilde mi?”
“Notalar aynı.”
“Bu, sorumun cevabı değil.”
Ömer başını kaldırdı. “Hayır. Aynı şekilde değil.”
“Neden?”
“Çünkü ikinci kez duyduğunda aradan bütün eser geçmiş oluyor. Müzik ilk haline dönebiliyor; dinleyen dönemiyor.”
Hoparlörde Glenn Gould’un 1981 kaydı dönüyordu. Notaların arasında genç bir adamın kendini kanıtlamaya çalışan aceleciliği değil, aynı yere yıllar sonra dönmüş birinin temkinli yakınlığı vardı.
“Öteki kaydını niye dinlemiyorsun?” diye sordum. “Daha gençken yaptığını.”
“1955 kaydında parçayı yenmek isteyen biri duyuyorum.”
“Bunda?”
“Artık yenemeyeceğini anlamış biri.”
“Hangisi daha iyi?”
“İkisi de iyi.” Ömer’in bakışları yüzümde durdu. “Ama insan gençken hayran olduğu şeyin üzerinde güç kurmak istiyor. Sonra bazı şeylerin değerinin, sana boyun eğmemesinden geldiğini anlıyor.”
“Hala Bach’tan mı söz ediyoruz?”
“Sen sordun.”
“Cevap vermedin.”
“Verdim.”
Piyano, kamaradaki eski ahşabın içinde yankılandı. Aynı tema, yılların ve otuz ayrı dönüşümün bilgisiyle başa dönüyordu.
“Anlaşmanın sonunda biz de başladığımız yere dönecek miyiz?” diye sordum.
Ömer’in eli durdu.
“Sen dönmek istersen.”
“Ya sen?”
“Benim için başladığımız yer artık yok.”
“Bir ev, bir anlaşma ve yirmi bir gün vardı.”
“Hayır.” Gözleri benden ayrılmadı. “Başlangıçta seni hayatımın dışında tutabileceğimi sanan bir adam vardı. O artık yok.”
“Yerine kim geldi?”
“Seni hayatının içinde tutmak için kendi hayatının neresinde durması gerektiğini öğrenen biri.”
“Öğrendin mi?”
“Hayır.”
“Bunu rahatça kabul ediyorsun.”
“Bildiğimi söylersem seni kaybederim. Bilmediğimi kabul edersem belki öğrenirim.”
“Burada mutlu musun?” diye sordum.
Soru onu şaşırtmadı. Yine de hemen cevap vermedi.
“Mutluluk kelimesi bu yere fazla büyük.”
“Huzurlu?”
“Bazen.”
“Neden?”
Parmaklarını eski kapağın üzerinde gezdirdi. “Ahşap niyet sormaz. Ne yaptığını doğru yaparsan kabul eder, yanlış yaparsan yıllar sonra bile gösterir.”
“İnsanlar niyet soruyor.”
“Haklı olarak.”
“Bazen iyi niyet, kötü sonucu hafifletmez mi?”
“Açıklar. Hafifletmez.”
“Kendin için de böyle mi düşünüyorsun?”
“Özellikle kendim için.”
“Bu sabah herkesin önünde söylediğin şey…”
Eli kapağın üzerinde durdu.
İlk kez cümleyi ben açmıştım. Ömer başını kaldırdı. Gözlerinin bende duruşu, kamarayı olduğundan daha küçük yaptı.
“Hangisi?” diye sordu.
“Biliyorsun.”
“Senden duymak istiyorum.”
“Kibir.”
“Korku.”
“Neden?”
“Çünkü söylersem geri alamam.''
“Almak ister misin?”
“Hayır.”
“O zaman neden korkuyorsun?”
Ömer kapağı yanına bıraktı. Ellerini birleştirmedi; benden saklayacak bir şeyi yokmuş gibi dizlerinin üzerinde açık tuttu.
“Ben bir şeyi istediğimde,” dedi, “ona ulaşmak için ne gerektiğini hesaplamaya alışığım. Para, zaman, sabır, güç… Dünyada bir bedeli ya da yolu olmayan şey azdır.”
“Benim mi yok?”
“Senin bedelin yok.”
“Herkesin vardır.”
“Hayır. Herkesin ihtiyacı vardır. İnsanların çoğu ihtiyacıyla satın alınabileceğini sanır. Sen aç kalabilirsin ama özgürlüğünü yemeğe değişmezsin. Korkabilirsin ama güvenliğini karar hakkına değişmezsin. Birini sevebilirsin ama onun yanında kalmak için kendinden vazgeçmezsin.”
“Beni fazla iyi gösteriyorsun.”
“Seni gördüğüm gibi anlatıyorum.”
“Hatalarım var.”
“Hepsini bilmek istiyorum.”
“Neden?”
“Hayranlığımın bilgisizliğe dayandığını düşünmeni istemiyorum.”
Nefesim durdu.
Ömer devam etti. Artık cümlelerini güzelleştirmeye çalışmıyor, içinden çıktıkları haliyle önüme koyuyordu.
“Ben sana kusursuz olduğun için bakmıyorum, Leyla. Öfkelendiğinde adaletsiz olabileceğini, korktuğunda yardım istemeyi reddettiğini, sevdiğin insanları korurken kendini harcanabilir saydığını görüyorum. Bazen konuşmak yerine karşındakinin seni anlamasını bekliyorsun. Bazen haklı çıkmayı, rahatlamaktan daha çok istiyorsun. Bunların hiçbirini bilmediğimi sanma.”
“Yine de?”
“Yine de değil.” Gözleri yüzümde ağırlaştı. “Bunlarla birlikte. İnsan bir tabloya çatlağı yokmuş gibi bakarsa resmi sevmez; yalnız kendi istediği yüzeyi sever. Ben sende kolay olan hiçbir şeyi aramıyorum.”
Kamaradaki küçük yuvarlak pencereden içeri denizin yansıması vuruyordu. Ömer’in yüzünün bir yanı aydınlık, diğer yanı gölgede kalmıştı. Onu güzel bulmak yetersizdi. Güzellik dışarıdan bakılan bir şeydi. Ömer’e baktığımda içimdeki düzen değişiyordu. Boynunun gömleğin açık yakasına indiği çizgi, ellerinin eski ahşaba dokunurken gösterdiği dikkat, sesinin benim adımı söylediğinde kendiliğinden alçalması… Bunların her biri bedenimde başka bir yere ulaşıyordu.
Onu beğeniyordum.
İnkar edemeyeceğim kadar.
Bir erkeğin yüzüne bakıp onu öpmeyi düşünmek utanılacak bir şey değildi. Benim sorunum, yalnızca yüzünü düşünmememdi. Ömer’in zihnini, öfkesinin içindeki disiplini, sevdiklerine gösterdiği sessiz dikkati, bütün dünyaya karşı sert duran ellerinin bana yaklaşırken durmasını da beğeniyordum.
Bir insanın bedenini arzulamak geçebilirdi.
Onun dünyaya dokunma biçimine hayran olmak, daha kalıcı bir tehlikeydi.
“Bana öyle bakma,” dedi.
Sesindeki küçük kırılma, onun da nefes almakta zorlandığını gösterdi.
“Nasıl?”
“Söylersem devam edersin.”
“Belki.”
Ömer bir an gözlerini kapattı. Kontrolünü toplamak için değil; benim bakışımı görmeden bir saniye geçirmek için.
“Bu adil değil,” dedi.
“Hayatın boyunca ilk kez mi?”
Gözlerini açtı.
“Bana bakarken ne düşündüğünü bilmiyorum.”
“Her şeyi bilmek zorunda değilsin.”
“Biliyorum.”
“Rahatsız ediyor mu?”
“Delirtecek kadar.”
Gülümsedim.
“Ama sormayacaksın.”
“Hayır.”
“Pratik işe yarıyor.”
“Henüz başlangıç.”
İpek kamaraya başını uzattı. Önce bana, sonra Ömer’e baktı. İkimizin arasındaki havayı fark edince kaşı kalktı.
“Rahatsız mı ettim?”
Ömer, “Evet,” dedi.
Ben aynı anda, “Hayır,” dedim.
İpek güldü. “Aile içi karar mekanizması kusursuz çalışıyor.”
Elindeki şeffaf plakayı uzattı. Siyah vezirin taban ölçüsüne göre hazırlanmış kalıptı.
“Kutuya uyacak. Ama bir sorun var.”
“Ne?” diye sordum.
“Fotoğraftaki kilit mekanik değil. Taş yalnızca kapağı açmıyor; içindeki filmi ışık almadan taşıyan kaseti de serbest bırakıyor. Yanlış yönde çevirirsek içindekini yakarız.”
“Nereden biliyorsun?”
İpek, Ömer’in dizindeki eski kapağı gösterdi. “Çünkü annem aynı mekanizmanın çizimini bu teknenin seyir dolabına yapmış.”
Melek Karahan’ın yarım bıraktığı resim, annemin şirket şeması ve babamın sakladığı siyah vezir aynı yere çıkıyordu.
“Annen kutuyu biliyordu,” dedim.
Ömer’in bakışları kapağın iç yüzündeki silik kurşun kalem çizgilerine indi.
“Biliyordu.”
“Sana neden söylemedi?”
İpek cevap verdi. “Söyleyecek zamanı olmadı.”
Kardeşlerin arasında, yıllar önce yarım kalmış aynı cümle durdu.
İpek kapağı Ömer’in elinden aldı. “Bu gece ben de geliyorum.”
Ömer ona bakmadı. “Hayır.”
“Mekanizmayı ben çözdüm.”
“Onur modeli aldı.”
“Model, kapağın lif yönünü bilmiyor.”
“İpek.”
“Bu yalnız Leyla’nın ailesi değil. Annem de bunun içindeydi.”
Ömer’in yüzü sertleşti. Onu koruma isteği, konuşmadan bile odanın içinde büyüyordu.
“Tehlikeli,” dedi.
“Leyla için değil mi?”
“Onun gitmesine de karşıyım.”
“Ama engel olmuyorsun.”
“Olamıyorum.”
“Bana neden oluyorsun?”
Ömer cevap vermedi. İpek’in gözleri dolmadı. Sesini de yükseltmedi. Ağabeyine benzediği en belirgin anlar, öfkelenince sakinleştiği anlardı.
“Beni korumak için beni annemin hayatından çıkaramazsın,” dedi. “Sen on beş yaşında o depodan döndüğünden beri hepimizin önüne geçtin. Beni okula sen götürdün. İlk sergime kimse gelmezken kapıda sen durdun. Turgut ilk kez karşıma çıktığında çiçekçi dükkanını satın alacak kadar delirdin.”
Onur dışarıdan, “Şirketi,” diye düzeltti.
İpek sesini yükseltti. “Şimdi değil, Onur!”
“Tamam.” A'ları uzatmıştı.
Yeniden ağabeyine döndü.
“Beni hep korudun,” dedi. “Ama bir gün benim de senin yanında durmama izin vermezsen, koruduğun şey ben olmam. Korktuğun çocukluğum olur.”
Ömer’in yüzünde bir şey kırıldı.
İpek devam etti.
“Ben yirmi yedi yaşındayım. Turgut’un bana ne yaptığını biliyorum. Annemin çizimini okuyabiliyorum. O kutu açılırken orada olmak istiyorum.”
“Sana bir şey olursa—”
“Olursa benim hayatımda olur.”
Ömer gözlerini kapattı. Sabah seminerde bana söylediği cümlenin karşısında duruyordu. Sevgi, korktuğu halde karşındaki insanın senden ayrı bir hayat olduğunu kabul etmekti.
Kendi sözünden kaçamazdı.
“Selim’in yanında kalacaksın,” dedi.
İpek’in omuzları gevşedi.
“Tamam.”
“Sahne altına inmeyeceksin.”
“Kutuyu orada açacaksak—”
“Kutuyu yukarı çıkaracağız.”
“Peki.”
“İletişim kesilirse kuzey kapısından çıkacaksın.”
“Ömer.”
“Bunu kabul etmiyorsan gelmiyorsun.”
İpek birkaç saniye düşündü. “Kabul.”
Ömer başını salladı. Kız kardeşinin kararına boyun eğmemişti. Onu ciddiye almıştı. İpek kamaradan çıkarken elini ağabeyinin omzuna koydu. “Teşekkür ederim.”
Ömer parmaklarını onun elinin üzerine kapattı. “Beni pişman etme.”
“Sen de.”
İpek çıktıktan sonra ona baktım.
“Zor muydu?”
“Dayanılmaz.”
“Yine de yaptın.”
Ömer eski kapağı tekrar dizlerinin üzerine aldı.
“Senin yüzünden.”
“Bu suçlama mı?”
“Hayır.” Oyma kalemini eline aldı. “Hayatımda ilk kez birinin beni daha doğru bir adama zorlamasına teşekkür.”

⁂

Halit Sencer, seminer kaydını ses olmadan izledi. Turgut çalışma masasının karşısında ayakta duruyor, Leyla’nın ekrana yansıyan çocukluk fotoğrafından sonra salona söylediği cümleleri yeniden oynatıyordu.
“Telefonları indirdi,” dedi Turgut.
“İnsanlar kendi indirdi.”
“Aradaki fark?”
“Emir verirsen itaat ederler. Utandırırsan kendilerini senin kararının sahibi sanırlar.”
Turgut görüntüyü durdurdu. Ekranda Leyla başı dik, mikrofonu iki eliyle tutuyordu. Ömer birkaç adım gerisindeydi. Ona dokunmuyor, önüne geçmiyor ama salondaki bütün ihtimalleri bedeniyle kapatıyordu.
“Korkmadı,” dedi Turgut.
“Korktu.”
“Belli etmedi.”
“Cesaret korkmamak değildir.” Halit’in bakışları Leyla’nın yüzünde kaldı. “Korkunu hangi işe verdiğindir.”
“Ona hayransın.”
Halit bu kez inkar etmedi.
“Zekasına. Süreyya'ya benziyor.”
“Güzelliğine değil mi?”
“Güzellik ilk kapıyı açar. O kız, girdikten sonra odanın sahibini değiştiriyor.”
Turgut, babasının Leyla’dan böyle söz etmesini sevmedi. Kendi ilgisi de güzellikle ilgili değildi. Leyla’yı ilk kez direksiyon başındaki fotoğrafta fark etmişti. Şimdi bir salonun kararını tek cümlede değiştirdiğini görüyordu. Onu kırmak istemesi, yalnız Ömer’in zaafı olmasından gelmiyordu artık. Kendisine boyun eğmeyecek bir zihnin varlığını bilmek, Turgut’un içinde sahip olma isteğiyle yok etme isteğini birbirine karıştırıyordu.
“Ömer sevdiğini söyledi,” dedi.
“Söylediği için zayıflamadı.”
''Artık herkes biliyor.”
“Herkes zaten görüyordu.”
Turgut başka bir görüntü açtı. Üniversitenin arka bahçesinde Ömer, Leyla’nın karşısında çorba içiyordu. Masada arkadaşları vardı. Ömer’in ceketinin omzunda Leyla’nın saçından kalmış ince, siyah bir tel görünüyordu.
“Bir adamın zaafı,” dedi Turgut, “onu yönetebildiğiniz yerdir.”
Halit yüzüğünü parmağında çevirdi. “Leyla’ya zarar verirsen Ömer’i yönetemezsin. Yalnızca serbest bırakırsın.”
“O zaman kıza gerçeği veririz.”
“Yarısını.”
“Kutuda yeterince var.”
“Yangın planını iptal et.”
Turgut cevap vermedi.
Halit başını kaldırdı. “Onu canlı istiyorum.”
“Canlı kalacak.”
“Korku, sana da ilk fikrini plan gibi gösteriyor.”
“Ben korkmuyorum.”
Halit’in yüzünde merhamete benzemeyen yaşlı bir hüzün belirdi.
“Ömer’in o kıza bakışını gördüğün andan beri korkuyorsun,” dedi. “Çünkü sen hayatın boyunca bir insanın senin için böyle bakmasını istedin. Kimse bakmadı.”
Turgut’un eli masanın kenarında kapandı.
“Sümer Sineması’nda ne varsa bu gece çıkacak.”
“Ya Leyla?”
Turgut ekrandaki görüntüyü kapattı.
“Siyah vezir ya oyundan çıkar,” dedi, “ya da taraf değiştirir.”
Halit, oğlunun en büyük yanılgısını düzeltmedi. Vezirlerin taraf değiştirmediğini biliyordu. Tahtanın yönünü değiştirirlerdi.

⁂

Sümer Sineması, saat yirmi üçü yirmi geçe Beyoğlu’nun arka sokaklarında karanlık bir hayvan gibi bekliyordu. Ana cephesindeki taş kabartmalar isten kararmış, kırık harflerin altında eski afişlerden kalan kağıt parçaları duvara yapışmıştı. Yirmi iki yıldır kapalı olan kapıların ardında rutubet, toz ve bir zamanlar aynı sahneye bakmış binlerce insanın unutulmuş nefesi vardı.
İpek’in restorasyon ekibi aylar önce çatının bir bölümünü güçlendirmiş, ana salonu geçici çelik desteklerle korumaya almıştı. Yine de bina, her adımda geçmişini silkelemeye hazırlanıyormuş gibi küçük sesler çıkarıyordu.
Ben ön kapıdan tek başıma girdim.
En azından kameraların göreceği buydu.
Ömer binanın batı tarafındaki eski projeksiyon odasındaydı. Selim ve İpek, Cihan’ın bulduğu örülmüş servis geçidinin arkasında bekliyordu. Onur, karşı binanın üçüncü katındaki boş daireden frekansları izliyor; Aytaç dışarıdaki araç akışını yönetiyordu. Murat ise polisle paylaşılacak delillerin sınırını belirliyor, bunun adına operasyon denmemesi konusunda kimseyi ikna edemiyordu.
Kulağımda cihaz yoktu. Turgut’un sinyal taraması yapacağını biliyorduk.
Boynumdaki ince zincirin ucunda, İpek’in annesinin çizimine göre hazırladığı küçük bir titreşim vericisi vardı. Konuşmaları iletmiyor; yalnızca acil durumda bir kez sıkarsam konumumu doğruluyordu.
Ömer buna güvenmiyordu.
Ben de güveniyor değildim.
Sahneye doğru yürüdüm.
Koltukların üzeri beyaz örtülerle kapatılmıştı. El fenerimin ışığı her sırada başka bir gölgeyi ayağa kaldırıyor, sonra arkamda bırakıyordu. Sahnenin bordo perdesi yarıya kadar indirilmiş, alt kenarı yılların tozuyla griye dönmüştü.
Saat yirmi üç kırk olduğunda salonun ortasındaydım.
Bir projektör kendiliğinden çalıştı.
Perdede Halit Sencer’in yüzü belirdi.
Canlı değildi. Görüntü yıllar önce çekilmişti. Daha genç, saçları siyah ve bakışları bugünkünden daha hareketliydi. Arkasında Arel Limanı’nın eski deposu görünüyordu.
“Bu kaydı izleyen kişi Leyla Yalın’sa,” dedi, “ailesi ona gerçeği bırakamamış demektir.”
El fenerimi indirmedim.
“Gerçek sandığın şeyin yarısı Karahanlarda, yarısı Sencerlerde kaldı. Çünkü baban bir savcı olmadan önce bir babaydı. Seni korumak için bazı imzalar attı.”
Perdede bir belge açıldı. On yedi konteyner numarası. Altında babamın imzası.
“O imzalardan sonra ilk yük A-14 oldu,” dedi Halit’in eski görüntüsü. “Ömer Karahan.”
Salonun soğuğu içime girdi. Babamın imzası. Ömer’in tutulduğu depo. On beş yaşındaki bir çocuk. İçimdeki ilk ses bunun sahte olduğunu söyledi. İkincisi, imzayı tanımıştı.
“Kutuyu aç,” dedi görüntüdeki Halit. “Babanın neden imzaladığını öğren.”
Sahnenin ortasındaki eski suflör kapağı bir tık sesiyle aralandı. Basamaklardan indim. Dar boşluğun duvarları nemliydi. Ahşap zeminin altında, siyah kutu duruyordu. Fotoğraftakiyle aynıydı. Siyah veziri boynumdaki küçük keseden çıkardım. İlk gece cebimde bulduğum taşın ağırlığı şimdi farklıydı. O gece beni Ömer’e götürmüştü. Şimdi ailemin geride bıraktığı şeye götürüyordu. Taşı kapağın yuvasına yerleştirdim.
1954’ü girdim.
Birinci tık.
Taşı sola çevirdim.
İkinci tık.
Kapağın içinde ince bir mekanizma hareket etti. İpek’in söylediği gibi taşı yukarı çekmeden yarım tur sağa döndürdüm.
Kutu açıldı.
İçinde iki makara film, balmumuyla kapatılmış bir zarf ve küçük bir ses kaseti vardı. Zarfın üzerinde annemin yazısıyla adım duruyordu.
Leyla’ya. Kendisi karar verecek yaşa geldiğinde.
Parmaklarım kağıdın üzerinde kaldı.
O anda tiyatronun arka tarafından yanık kokusu geldi. Önce hafifti. Eski elektrik kablosu ısınmış gibi. Sonra keskinleşti.
Film. İpek’in uyarısı zihnimde yankılandı. Kutudaki makaralar güvenli asetat değildi. Eski nitrat film, havayla ve ısıyla temas ettiğinde suyun altında bile yanmaya devam edebilirdi.
Sahnenin üstünde bir şey patladı. Bordo perdenin sağ yanı bir anda alev aldı. Kutuyu kapatmadım. İçindeki zarfı ve makaraları deri çantaya yerleştirdim. Duman suflör boşluğuna dolarken basamaklara döndüm.
Üstteki kapak kapanmıştı.
İttim.
Açılmadı.
Ahşabın üzerine iki elimle vurdum.
“Ömer!”
Sesim dar boşlukta kaldı.
Boynumdaki vericiyi sıktım.
Titreşim vermedi.
Sinyal kesilmişti.
İçimdeki ilk ses panikle kapağı zorlamamı söyledi.
İkincisi babamın sesine benzedi: Kapılar açılmıyorsa duvarları incele.
El fenerini çevirdim. Suflör boşluğunun arkasında, eski havalandırma menfezinin vidaları yeniydi. Çantamdaki bordo kalemin metal klipsini çıkardım. İlk vidaya yerleştirdim. Ellerim titriyordu.
Korkuyordum.
Bu kez kendime dahi yalan söylemedim.

⁂

Ömer dumanı, alarmdan dokuz saniye önce gördü. Projeksiyon odasının küçük penceresinden sahnenin sağ tarafında yükselen ilk koyu çizgiyi fark ettiği anda kulaklığındaki bütün sesler aynı anda kesildi. Onur’un frekansı, Selim’in hattı, Aytaç’ın dış kapı raporu… Turgut’un kesicisi yalnız Leyla’nın üzerindeki vericiyi değil, binanın bütün haberleşmesini susturmuştu.
Ömer’in zihni yine de çalışmaya devam etti.
Sahne perdesinin sağ tarafı yanıyordu.
Ana çıkışa on iki metre vardı.
Batı koridoru açıktı.
Sprinkler sistemi üç ay önce test edilmişti.
Leyla son görüldüğünde suflör boşluğuna inmişti.
Son bilgi, diğerlerinin tamamını anlamsızlaştırdı.
Ömer koştu.
Kapıya ulaştığında çocukluğunun kokusu karşısına çıktı.
Yanmış kumaş, ısınan metal ve nemli ahşap.
On beş yaşında tutulduğu depoda yangın çıktığı gece aynı kokuyu almıştı. Kapının arkasında üç adam bağırmış, tavandaki sac levhalar ısıyla eğilmiş, alevler çıkışla arasına girmişti. Yıllar boyunca şömine yakmamış, kapalı bir yerde sırtını kapıya dönmemiş ve duman kokusunu aldığı her odada kaç adımda çıkacağını hesaplamıştı.
O an geçmişinden hiçbir şey kalmadı.
Korku bile.
Çünkü Leyla içerideydi.
Ömer’in dünyasında yangın artık çocukluğunda kalan yer değildi.
Leyla’yla arasındaki mesafeydi.
Sahneye indi. Perdenin yanan parçası tavandan düştü. Ceketini çıkarıp koluna sardı, alevin yanından geçti. Sağ omzuna sıcak bir parça değdi. Hissetmedi.
“Leyla!”
Cevap gelmedi.
Suflör kapağı dışarıdan metal bir çubukla sıkıştırılmıştı. Ömer çubuğu tek eliyle çekti. Yerinden çıkmadı. Alevler sahnenin ahşap zeminine ulaşmıştı. Duman, gözlerini yakıyor; ciğerlerine her nefeste eski deponun karanlığını dolduruyordu.
“Leyla!”
Bu kez alttan üç sert vuruş geldi.
Yaşıyordu.
Ömer’in bedeni, kalbinin yeniden çalıştığını o an fark etti.
Metal çubuğu iki eliyle kavradı. Bandajındaki yara açıldı. Avucundan akan kan, paslı demirin üzerinde kaydı. Çubuğu yana büktü. Kilit gevşedi.
Kapak bir santimetre kalktı.
Altından duman çıktı.
Ömer parmaklarını aralığa soktu. Ahşap tırnaklarını ezdi. Kapağı kaldırdığında Leyla aşağıda, menfezin iki vidasını sökmüş hâlde ona bakıyordu. Yüzünde kurum, sağ elinde bordo kalemin bükülmüş metal klipsi vardı.
Güzeldi.
Bu kelimenin o anda zihnine gelmesi delilikti.
Ömer zaten uzun zamandır aklına uygun bir yerde yaşamıyordu.
Leyla korktuğunda gözleri büyüyor, yüzündeki bütün renk çekiliyor ama çenesi daha dik duruyordu. Dumanın içinde bile çantayı göğsüne bastırmış, kendisini kurtarmak için duvarı sökmeye başlamıştı. Ömer onu gördüğü her an hayran olmuştu. O anda hayranlığı, nefes almak kadar istemsiz ve acı verici bir şeye dönüştü.
Onu dünyadaki her şeyden daha çok seviyordu.
Yüzünden değil.
Yalnız güzelliğinden hiç değil—güzelliği, hissettiği şeyin insan gözünün dayanabildiği küçük kısmıydı.
Ömer, onun var oluş biçimine bağlıydı. Korkarken düşünmesine, yıkılırken başkasını kollamasına, öfkesiyle bile adalet aramasına, kimsenin önünde küçülmemesine… Leyla’nın yaşadığı bir dünyada nefes almakla, yaşamadığı bir dünyada hayatta kalmak aynı şey değildi.
“Elini ver,” dedi.
Leyla çantayı önce yukarı uzattı.
“Önce bu.”
Ömer çantayı sahnenin kenarına attı. Sonra iki kolunu boşluğa uzattı.
“Şimdi sen.”
“Kendim çıkabilirim.”
Tavanın bir parçası sahneye düştü. Kıvılcımlar üzerlerine dağıldı.
Ömer’in sesi yükselmedi.
“Biliyorum.”
Bu tek kelime, Leyla’nın itirazını durdurdu.
Kendim çıkabilirim, beni küçümseme demekti.
Ömer’in cevabı, seni küçümsemiyorum; yalnız zamanımız yok anlamına geliyordu.
Leyla ellerini ona uzattı.
Ömer bileklerinden değil, avuçlarından tuttu. Bütün ağırlığını kendi bedenine alıp onu yukarı çekti. Leyla sahneye çıkar çıkmaz yüzünü, saçlarını, ellerini gördü. Kaşının yanında küçük bir çizik, sağ avucunda kan vardı.
“Yaralandın.”
“Sen?”
“İyiyim.”
“Emin misin?”
“Ömer, çıkmamız gerekiyor.”
Haklıydı.
Ömer kolunu onun beline doladı. Taşımadı. Yönünü de değiştirmedi. Yalnız yanındaki dumanı kendi bedeniyle kesip birlikte batı koridoruna koştu. Kuzey duvarındaki kapı içeriden açıldı. Selim ve İpek göründü. Selim yangın tüpünü alevlerin tabanına yöneltti. İpek çantayı Ömer’in attığı yerden aldı.
“Dışarı!” diye bağırdı Ömer.
Bu kez kimse emrin biçimini tartışmadı. Binanın arka servis geçidinden çıktığımızda gece havası ciğerlerime bıçak gibi girdi. Dizlerimin üzerine çöktüm. Öksürmeye başladım. Ömer yanımda yere indi. Ellerini yüzüme uzattı. İki eli yüzümü tuttu. Parmakları titriyordu. Sağ avucundan yanağıma ince bir kan izi geçti.
“Bana bak,” dedi.
“Bakıyorum.”
“Bir yerin yanıyor mu?”
“Hayır.”
“Başın dönüyor mu?”
“Biraz.”
“Nefes?”
“Öksürüyorum. Bu genellikle nefes aldığım anlamına gelir.”
Gözlerini kapattı. Alnını benimkine yaslamadı; aramızda bir nefeslik yer bıraktı.
“Şaka yapma.”
“Korktun mu?”
Gözlerini açtı.
“Seni duymadığım her saniye.”
“Ben de korktum.”
“Biliyorum.”
“Ama kapağı açmaya çalıştım.”
“Gördüm.”
Sesindeki gurur, gecenin soğuğunda üzerime battaniye gibi kapandı. Sağlık ekibi koşarak geldi. Ömer beni bırakmak istemedi. Ellerini yüzümden çekti ama omzu benimkine değmeye devam etti. Görevli nabzımı ölçerken, “Önce onun eline bakın,” dedim.
Ömer aynı anda, “Önce Leyla,” dedi.
Görevli ikimize baktı. “İki kişiyiz. Tıp bu ihtimali öngörmüş.”
Onur arkamızdan öksürerek geldi. Saçlarında toz, montunun kolunda örümcek ağı vardı.
“Bir daha eski bina operasyonu yaparsak dijital suçlu seçelim,” dedi. “En azından sandalye var.”
Aytaç’ın kaşının kenarında ince bir kesik bulunuyordu. Telefonu kulağında annesine, yalnızca işte küçük bir aksilik çıktığını söylüyordu.
“Arkada itfaiye sesi var,” dedi Nevin Hanım’ın sesi.
Aytaç gözlerini kapattı. “Televizyon, anne.”
Süreyya Hala’nın sesi başka bir telefondan yükseldi. “Telefonu ver şu çocuğa.”
Feride Hanım ikisini de görüntülü aramaya almıştı. Birkaç saniye sonra Nevin Hanım’la Süreyya Hala, Aytaç’ın yalan söyleme yeteneğini farklı kuşaklardan aynı kararlılıkla eleştirmeye başladı. İpek çantayı göğsüne bastırmıştı. Ömer’in omzundaki yanık izi gördüğünde yüzü soldu.
“Sen iyi misin?”
“İyiyim.”
İpek bana baktı.
“Değil,” dedim.
“İkiniz de birbirinizi gammazlamaya çok hızlı alıştınız,” dedi Onur.
Selim, yakalanan adamı arka araçtan indiriyordu. Adamın sağ ayakkabısındaki taban izi, seminer sahnesinin altında bulunan izle aynıydı. Turgut aynı kişiyi iki yere göndermişti; ya adamına fazlasıyla güvenmiş ya da yakalanmasını istemişti. Murat, kutudan çıkan zarfı delil torbasına koydurmadı. Önce bana baktı.
“Üzerinde adınız var,” dedi. “Hukuken devam eden soruşturmayla bağlantılı. İnsanen size ait.”
“Açacağım.”
Ömer konuşmadı.
“Şimdi,” dedim.
“Biliyorum.”
“Engel olmayacaksın.”
“Hayır.”
“Benimle oturacaksın.”
“Evet.”
İtfaiye alevleri kontrol altına alırken, sinemanın karşısındaki eski pasajın avlusuna geçtik. Bir zamanlar tiyatro çıkışında insanların kahve içtiği küçük dükkânın taş basamaklarına oturdum. Ömer yanıma geldi. Omzuna geçici bir yanık örtüsü konmuş, sağ eli yeniden sarılmıştı.
Zarfın balmumunu kırdım.
İçinden iki sayfa çıktı.
İlk sayfa annemin el yazısıydı.

''Leyla,

Bu mektubu okuyorsan, seni korumak için sustuğumuz şeyler senden önce sana ulaşmış demektir. Önce şunu bil: Biz seni gerçeğin dışında bırakmak istemedik. Yalnızca çocukluğunun, bizim korkumuzun içine gömülmesini istemedik. Bunun doğru olup olmadığını bugün sen karar vereceksin. ''

Harfler gözlerimin önünde dağıldı. Ağlamadım. Henüz.

''Baban bazı belgeleri imzaladı. İmzalar ona ait. İrade ona ait değildi. Bizi ayrı ayrı tehdit ettiler. Onu iki gece K-17’de tuttular. Bana, seni okuldan alabileceklerini söylediler. Cemal, on yedi sevkiyata izin veren kağıtları imzaladı. Sonra her birinin gerçek kaydını çıkarıp Rauf Bey’e verdi. Bazen iyi bir insan, sevdiği kişiyi yaşatmak için kötü görünen bir belgeye adını koyar. Onu yargılamadan önce hangi odada imza attığını düşün.''

İkinci sayfa babamındı.

Yazısı anneminkinden daha eğik, bazı yerleri aceleyle yazılmıştı.

''Kızım,

Bir imzanın bir insanın iradesini her zaman göstermediğini sana hukuk öğretecek. Bunu baban üzerinden öğrenmeni istemezdim. O sevkiyatlardan birinde Orhan Karahan’ın oğlu vardı. Çocuğu A-14 diye kaydetmişlerdi. Onu çıkaracağımıza söz verdim. Çıkaramadım. Bu benim suçum değildi demek kolay. Yine de yıllarca kendime söyledim. İnsan bazen suçlu değildir ama sorumludur. Aradaki fark, geceleri uyumana yetmez.''

Kağıt ellerimde titredi.

Babam devam etmişti.

''Bir gün Orhan’ın oğlu karşına çıkarsa, ona benden özür dileme. Çocuklar, babalarının yarım bıraktığı özürleri taşımak zorunda değildir. Ona yalnızca şunu söyle: Baban seni bulmaya çalıştı.''

Son satırı göremedim.
Gözyaşlarım kağıdın üzerine düşmeden sayfayı kaldırdım. Ömer elini altına koydu. Kağıda değil; titreyen bileğime destek oldu.
“Babamın imzasıyla seni götürdüler,” dedim.
“Hayır.”
“Burada yazıyor.”
“Babanın imzasını kullandılar.”
“Aynı şey.”
“Değil.” Ömer’in sesi sertleşti. İlk kez bana itiraz ediyordu. “Bir insanın boğazına bıçak dayayıp elini hareket ettirirsen, kağıtta onun adı olur. Kararda değil.”
“Ama sen—”
“Ben senin babanın seçimi yüzünden o depoya girmedim.”
“Bunu bilmiyorsun.”
“Biliyorum.”
“Nasıl bu kadar emin olabilirsin?”
Ömer bana döndü. Yüzünde acıma yoktu. Babamı aklamak için söylenen kolay bir teselli de.
“Çünkü aynı seçimi ben de yapardım,” dedi.
“Ne?”
“Seni okuldan alacaklarını söyleseler, önüme hangi kağıdı koyarlarsa imzalardım.”
“İnsanların hayatını tehlikeye atan bir belgeyi mi?”
“Önce seni yaşatırdım. Sonra o belgenin verdiği bütün zararı hayatım boyunca düzeltirdim.”
“Bu doğru değil.”
“Değil.”
“Bunu bu kadar rahat nasıl söylersin?”
“Rahat söylemiyorum.” Ömer’in bakışları gözlerimdeydi. “Sana güzel görünmek için babanı anlamış gibi yapmıyorum. Onu anlıyorum. Bir insanın ahlakını, sevdiği kişi tehlikede değilken verdiği cevaplarla ölçmek kolaydır. Gerçek sınavda seçeneklerden biri doğru, diğeri yanlış olmaz. İkisinde de kaybedeceğin bir insan olur.”
“Sen yine de babamın yüzünden—”
“Ben senin babanın yüzünden hiçbir şey yaşamadım.” Sesi bu kez daha alçak ama daha kesindi. “Bunu kendine bir daha söylemeyeceksin.”
“Bana emir verme.”
“Emir değil.”
“Nedir?”
“Yalvarma.”
Sustum. Ömer’in boğazındaki kas hareket etti.
“Bana ait bir acıyı kendi suçuna çevirme,” dedi. “Ben on beş yaşındayken o depoda ne yaşadıysam, sen dokuz yaşındayken başka bir evde uyuyordun. Benden habersizdin. Baban senden daha da habersizdi. Şimdi yalnızca beni sevdiğin için—”
“Ben sana—”
“Söylemedin.” Gözleri yüzümden ayrılmadı. “Biliyorum. Ama bir insanın kendisini hangi acıya dahil ettiğinden de anlaşılır.”
“Kendine çok güveniyorsun.”
“Sana güveniyorum.”
“Ya yanılıyorsan?”
“Bu konuda yanılmaya razıyım.”
Gözyaşlarımı elimle sildim.
“Ben değilim.”
Ömer çok hafif öne eğildi. Dokunmak için değil, söylediğim şeyi kaçırmamak için.
“Ne?”
“Sana karşı hissettiğim şeyde yanılmaya razı değilim.” Sesim çatladı. “Çünkü senin yanında hiçbir duygu küçük kalmıyor. Birini beğenmek başka bir şey olmalı. İnsan yüzüne bakar, yaklaşmak ister, sonra hayatına devam eder.”
Ömer nefes almadı.
“Ben sana baktığımda hayatıma nasıl devam edeceğimi unutuyorum,” dedim. “Ellerine bakıyorum. Bir tekneyi kırmadan onarabiliyorsun. Bir silahı tutuyorsun. İpek’in saçındaki boyayı fark edip söylemiyorsun çünkü kendi görsün istemiyorsun. Onur’un annesinin randevusunu, Aytaç’ın yemek yemediğini, Selim’in kızının sınavını biliyorsun. Bana kızdığında bile hangi cümlenin gururumu inciteceğini düşünüp susuyorsun.”
Ömer’in yüzündeki bütün denetim yavaşça dağılıyordu.
“Sana baktığımda yalnızca güzel bir adam görmüyorum,” dedim. “Keşke görseydim. O zaman bu kadar zor olmazdı. Seni, herkesi taşıyıp kendini yük sayan halinle görüyorum. Bana dokunmak istediğinde duruşunla, korktuğunda daha sakin konuşmanla, bütün dünyaya hükmedebileceğini düşündüğün halde benim bir tek hayırıma boyun eğmenle görüyorum.”
“Leyla.”
Adımı öyle söyledi ki devam etmek daha zorlaştı.
Yine de ettim.
“Sana hayranım,” dedim. “Bundan hoşlanmıyorum. Çünkü hayranlık insanın savunmasını bozuyor. Sen bir odaya girdiğinde önce seni görüyorum. Çıktığında odada neyin eksildiğini düşünüyorum. Cihan bana yıllardır bildiğim bir hayatı gösteriyor. Sen… Sen bilmediğim halde içinde olmak istediğim bir hayatı.”
Ömer’in sol eli taş basamağın üzerinde kapandı.
“Bunu bana şimdi söyleme,” dedi.
Beklemediğim cevaptı.
“Neden?”
“Korktun. Dumandan çıktın. Ailene ait mektubu okudun.” Sesi güçlükle sakin kalıyordu. “Ben senden, en savunmasız anında söylediğin bir cümleyi almayacağım.”
Kalbim kırılmadı. Tam tersine, söylediğim şeyin doğru olduğunu bir kez daha anladı.
“Beni reddediyor musun?”
Ömer’in yüzünde neredeyse acı belirdi.
“Seni reddetmek, bedenimin bildiği bir hareket değil.”
“O zaman?”
“Yarın sabah uyandığında hala böyle düşünürsen yeniden söylersin.”
“Ya söylemezsem?”
“Bu geceyi sana karşı kullanmam.”
“Ya utanırsam?”
“Duymamış gibi yaparım.”
“Yalan söylüyorsun.”
“Hayatımın geri kalanında her kelimesini hatırlarım,” dedi. “Ama sen istemezsen yüzüne bir kez bile söylemem.”
O anda Ömer’in düşünceliliği büyük jestlerde değildi. Yangına girmesinde, önüne adam dizmesinde ya da bütün şehri hareket ettirmesinde bile değildi. En çok istediği şeyi ona verdiğim anda almamasındaydı. Beni benden önce düşünmesindeydi. Başımı omzuna yasladım. Ömer kıpırdamadı. Birkaç saniye sonra, izin verdiğimi anlayınca sol kolunu omuzlarıma sardı. Sağ eli yaralıydı; onu dizinde tuttu.
“Babam seni bulmaya çalışmış,” dedim.
“Biliyorum.”
“Bulamamış.”
“Sen buldun.”
Gözlerimi kapattım.
Sümer Sineması’nın karşısında itfaiye ışıkları taş duvarlarda kırmızı ve mavi gölgeler bırakıyordu. Arkadaşlarımız birkaç metre ötede konuşuyor, Selim yakalanan adamı araca bindiriyor, İpek annesinin çizimini göğsüne bastırmış bekliyordu. Ömer’in kalbi kulağımın altında düzenli atıyordu.
“Anlaşmanın bitmesine on gün var,” dedim.
Kolu omuzlarımda çok az sıkılaştı.
“Biliyorum.”
“Saydın mı?”
“Her günü.”
“Neden?”
“Korktuğum şeylere tarih vermeyi sevmiyorum.”
“Yine de verdin.”
“Sen verdin.”
“On gün sonra gidersem?”
Ömer uzun süre cevap vermedi. Kalbinin ritmi değişmedi. Ama çenesini saçlarımın üzerine koymadan önce nefesi durdu.
''Gitme.'' dedi. Başımı kaldırıp ona baktım.
''Ya gidersem?'' Ömer’in gözleri yüzümde dolaştı. Kurumun altından, gözyaşının kenarından ve korkunun geride bıraktığı bütün izlerden geçti.
“Gitme Leyla.” dedi. Bana yalvarır gibi konuşurken, içim kaynıyor, ağlama isteğiyle dolup taşıyordum.
Telefonum titreşti. Yeni bir mesaj gelmişti. Gönderen numara yine görünmüyordu. Ekranda, az önce açtığımız kutunun içindeki ikinci film makarasının fotoğrafı vardı. Demek birisi kutuyu bizden önce açmış, içindekileri görmüş ve yeniden kapatmıştı. Altındaki cümle kısaydı:

Cemal Yalın, Ömer’i buldu. Ondan önce bizi buldu.

Ömer mesajı omzumun üzerinden okudu. Bu kez yüzünde korku yoktu. Yalnızca düşünce vardı.
“Ne demek bu?” diye sordum.
Ömer gözlerini karanlık sinema binasına çevirdi.
“Baban beni depodan çıkmadan önce görmüş,” dedi.
“Nerede?”
“Kutudaki ikinci makarada.”
İpek, birkaç metre ötede filmi ışığa kaldırmıştı. Şeffaf şeridin tek karesinde üç siluet görünüyordu: Halit Sencer, babam ve on beş yaşında bir çocuk.
Ömer.
Çocuğun arkasındaki duvarda beyaz boyayla tek bir kelime yazıyordu:
SÜMER.
Yanan sinema binasına baktım.
Biz kutuyu bulmamıştık.
Kutunun bizi bulması için on beş yıl beklemişlerdi.