Bölümler 19Şu an: XV — Matho
- 1 I — Şölen3.872 kelime
- 2 II — Sıcca’da4.627 kelime
- 3 III — Salammbô1.721 kelime
- 4 IV — Kartaca Surlarının Dibinde3.954 kelime
- 5 V — Tanit3.268 kelime
- 6 VI — Hannon4.416 kelime
- 7 VII — Hamılkar Barca8.286 kelime
- 8 VIII — Macar Savaşı4.087 kelime
- 9 IX — Seferde3.371 kelime
- 10 X — Yılan2.842 kelime
- 11 XI — Çadırda4.175 kelime
- 12 XII — Su Kemeri4.235 kelime
- 13 XIII — Moloch7.910 kelime
- 14 XIV — Balta Geçidi8.337 kelime
- 15 XV — Matho2.050 kelime · Okuduğun bölüm
- 16 Eserde Geçen Az Bilinen Sözcüklerin — Alfabetik Sözlüğü872 kelime
- 17 Ek5.578 kelime
- 18 Notlar26 kelime
- 19 Okura35 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XV
MATHO
Kartaca sevinç içindeydi; bu derin, evrensel, ölçüsüz, çılgın bir sevinçti. Yıkıntıların delikleri kapatılmış, tanrı heykelleri yeniden boyanmıştı; mersin dalları sokaklara serpiştirilmiş, kavşaklarda tütsüler tüter olmuştu. Teraslardaki kalabalık, rengârenk giysileriyle havada açan çiçek yığınlarını andırıyordu.
Seslerin kesintisiz çığlıklarını, taş döşemeleri sulayan su taşıyıcılarının haykırışları bastırıyordu; Hamilkar’ın köleleri onun adına kavrulmuş arpa ve çiğ et parçaları dağıtıyordu. İnsanlar birbirini karşılıyor, ağlayarak kucaklaşıyordu; Tyr kentleri ele geçirilmiş, göçebeler dağılmış, bütün Barbarlar yok edilmişti. Akropolis renkli gölgeliklerin altında kaybolmuştu; mendireğin dışında sıra sıra dizilmiş üç sıra kürekli gemilerin mahmuzları elmaslardan bir set gibi ışıldıyordu. Her yerde düzenin yeniden kurulduğu, yeni bir yaşamın başladığı, geniş bir mutluluğun yayıldığı hissediliyordu: Salammbô’nun Numidya kralıyla evlendiği gündü.
Khamon Tapınağı’nın terasında, devasa altın ve gümüş işçiliğiyle süslenmiş üç uzun masa kurulmuştu; rahipler, Yaşlılar ve pichler buralara oturacaktı. Hamilkar, Narr’Havas ve Salammbô için daha yüksek dördüncü bir masa vardı. Örtüyü geri getirerek yurdu kurtaran Salammbô’nun düğününü halk ulusal bir şenliğe çevirmişti; aşağıda, meydanda, onun görünmesini bekliyordu.
Sabırsızlığını körükleyen, daha yakıcı bir başka istek vardı: Matho’nun törende öldürüleceği vaat edilmişti.
Önce derisini diri diri yüzmeyi, bağırsaklarına erimiş kurşun dökmeyi, onu açlıktan öldürmeyi önermişlerdi; bir ağaca bağlanacak, arkasındaki bir maymun başına taşla vuracaktı. Tanit’i gücendirmişti; Tanit’in köpeksi maymunları öcünü alacaktı. Başkaları, vücudunun çeşitli yerlerinden yağla ıslatılmış keten fitiller geçirilmiş halde onu bir deveye bindirip dolaştırmayı öneriyordu. Bu fitillerin alevleriyle kıvranan adamı taşıyarak sokaklarda başıboş dolaşan koca hayvanı düşünmek hoşlarına gidiyordu; rüzgârda sallanan bir şamdan gibi olacaktı.
Ama işkencesini hangi yurttaşlar yapacaktı, ötekileri bundan neden yoksun bıraksınlardı? Bütün kentin katılacağı bir ölüm biçimi istiyorlardı; bütün ellerin, bütün silahların, Kartaca’ya ait her şeyin, hatta sokakların taş döşemelerinin ve körfezin dalgalarının bile onu parçalayabilmesini, ezebilmesini, yok edebilmesini. Bu yüzden Yaşlılar, Matho’nun zindandan Khamon Meydanı’na, kolları sırtında bağlı halde ve hiç kimse eşlik etmeden götürülmesine karar verdi. Daha uzun yaşaması için kalbine vurmak, işkencesini sonuna kadar görebilsin diye gözlerini oymak yasaktı; ona herhangi bir şey fırlatmak ve tek darbede elin üç parmağından fazlasını kullanmak da yasaktı.
Günün sonuna kadar ortaya çıkmayacak olsa da insanlar ara sıra onu gördüklerini sanıyor, kalabalık Akropolis’e doğru koşuyordu; sokaklar boşalıyor, sonra kalabalık uzun bir uğultuyla geri dönüyordu. Bazıları bir önceki günden beri aynı yerde ayakta bekliyor, uzaktan birbirlerine seslenip Matho’nun etine daha iyi geçirebilmek için uzattıkları tırnaklarını gösteriyordu. Başkaları telaşla dolaşıyordu; kimileri kendi idamını bekliyormuş gibi solgundu.
Birden Mappales Burnu’nun arkasında, başların üzerinden yüksek tüylü yelpazeler yükseldi. Sarayından çıkan Salammbô’ydu; kalabalık rahat bir soluk aldı.
Ama alayın gelmesi uzun sürdü; ağır ağır, adım adım ilerliyordu.
Önce Pataikos Tanrıları’nın rahipleri, sonra Eşmun ve Melkarth rahipleri, ardından da öteki bütün topluluklar birbiri ardına geçti; kurban töreninde gözettikleri aynı nişanları taşıyor, aynı düzeni izliyorlardı. Moloch’un başrahipleri başları eğik halde yürüdü; kalabalık, bir tür vicdan azabıyla onlardan uzaklaştı. Rabbetna’nın rahipleri ise ellerinde lirlerle gururlu adımlarla ilerliyordu. Rahibeler sarı ya da siyah, saydam giysiler içinde arkalarından geliyor; kuş çığlıkları atıp yılanlar gibi kıvrılıyorlardı. Ya da flütlerin sesiyle yıldızların dansını taklit etmek için dönüyor; hafif giysilerinden sokaklara yumuşak kokular yayılıyordu. Bu kadınların arasında, tanrısallığın çift cinsiyetliliğini simgeleyen, göz kapakları boyalı Kedeschimler alkışlanıyordu; onlar da kokular sürünüp kadınlar gibi giyinmişlerdi ve göğüsleri düz, kalçaları daha dar olsa da kadınları andırıyorlardı. O gün dişil ilke her şeye egemendi, her şeyi birbirine karıştırıyordu; ağır havada mistik bir şehvet dolaşıyordu. Kutsal koruların derinliklerinde meşaleler şimdiden yanmaya başlamıştı; gece büyük bir fuhuş âlemi yaşanacaktı. Sicilya’dan üç gemiyle fahişeler getirilmişti; çölde yaşayanlardan da gelenler vardı.
Topluluklar geldikçe tapınağın avlularında, dış galerilerde ve duvarlara dayalı, yukarıda birbirine yaklaşan çift merdivenler boyunca sıralanıyordu. Sütun dizilerinin arasında beyaz giysili insan sıraları beliriyor, mimari taş heykeller gibi kıpırtısız insan heykelleriyle doluyordu.
Ardından maliye görevlileri, eyalet valileri ve bütün zenginler geldi. Aşağıda büyük bir kargaşa koptu. Kalabalık çevre sokaklardan taşıyor, hierodüller sopalarla onları geri püskürtüyordu. Altın taçlı Yaşlıların arasında, üzerini erguvan renkli bir gölgelik örten tahtırevanda Salammbô göründü.
O anda muazzam bir çığlık yükseldi; zillerle çıngıraklar daha yüksek sesle çaldı, tefler gürledi ve büyük erguvan gölgelik iki pilonun arasından içeri girdi.
Üst kattaki terasta yeniden göründü. Salammbô gölgeliğin altında ağır ağır yürüdü, sonra terası geçip dipte, kaplumbağa kabuğundan oyulmuş bir tahtı andıran yere oturdu. Ayaklarının altına üç basamaklı fildişi bir tabure koydular; ilk basamağın kenarında iki siyahi çocuk diz çökmüştü. Salammbô, ağır halkalarla yüklü iki kolunu ara sıra çocukların başına dayıyordu.
Ayak bileklerinden kalçalarına kadar balık pullarını andıran, inci gibi parıldayan sıkı bir örgüyle kaplıydı; belini sımsıkı saran masmavi bir kuşak, hilal biçimli iki açıklıktan göğüslerini gösteriyordu; yakut sallantılar göğüs uçlarını örtüyordu. Mücevherlerle yıldızlanmış tavus kuşu tüylerinden bir başlık takmıştı; kar gibi beyaz, geniş bir manto arkasından dökülüyordu. Dirsekleri gövdesine, dizleri birbirine bitişik, üst kollarında elmas bilezikler vardı; kutsal törenlere özgü bir duruşla dimdik duruyordu.
Daha alçak iki koltukta babasıyla kocası oturuyordu. Sarımsı bir kaftan giymiş Narr’Havas, Amon’un boynuzları gibi kıvrılmış iki saç örgüsünün çıktığı kaya tuzu tacını taşıyordu; altın asma dalları işlenmiş mor tunikli Hamilkar’ın yanında ise savaş kılıcı duruyordu.
Masanın çevrelediği alanda, Eşmun Tapınağı’nın pitonu yerde, pembe yağ birikintilerinin arasında yatıyor, kuyruğunu ağzına alarak büyük, kara bir çember oluşturuyordu. Çemberin ortasında, kristal bir yumurtayı taşıyan bakır bir sütun vardı; güneş ona vurunca her yana ışınlar saçılıyordu.
Salammbô’nun arkasında keten giysili Tanit rahipleri sıralanıyordu; sağındaki Yaşlılar taçlarıyla uzun bir altın çizgi, öteki yandaki zenginler de zümrüt asalarıyla uzun bir yeşil çizgi oluşturuyordu. En dipte, Moloch rahiplerinin sıralandığı yerde, pelerinleri erguvan bir duvarı andırıyordu. Öteki topluluklar alt terasları doldurmuştu. Kalabalık sokaklara sığmıyordu. Evlerin üzerine çıkıyor, uzun sıralar halinde Akropolis’in tepesine kadar uzanıyordu. Ayaklarının altında halk, başının üstünde gökyüzü, çevresinde denizin enginliği, körfez, dağlar ve eyaletlerin uzak manzaraları uzanırken, ışıl ışıl Salammbô Tanit’le bir olmuş, Kartaca’nın ta kendisi, onun beden kazanmış ruhu gibi görünüyordu.
Şölen bütün gece sürecekti; alçak masaları kaplayan boyalı yün halıların üzerine, ağaçlar gibi dallı budaklı şamdanlar dikilmişti. Büyük elektrum testiler, mavi cam amforalar, kaplumbağa kabuğundan kaşıklar ve yuvarlak küçük çörekler, inci işlemeli kenarları olan tabakların iki sırasını dolduruyordu. Yapraklı üzüm salkımları fildişi asmalara tirsoslar gibi dolanmıştı; abanoz tepsilerin üzerindeki kar kütleleri eriyor, limonlar, narlar, kabaklar ve karpuzlar yüksek gümüş tabakların altında yığınlar oluşturuyordu. Ağızları açık yaban domuzları baharat tozlarında yuvarlanıyor, postları üzerlerinde tavşanlar çiçeklerin arasında sıçrayacakmış gibi görünüyordu; içi türlü yiyeceklerle doldurulmuş deniz kabukları masaları kaplıyor, hamur işleri simgesel biçimler taşıyordu. Tabakların üzerindeki kapaklar kaldırılınca güvercinler uçup gidiyordu.
Bu sırada tuniklerini yukarı toplamış köleler parmak uçlarında dolaşıyordu; ara sıra lirler bir ilahi çalıyor ya da bir koro sesi yükseliyordu. Deniz uğultusu gibi kesintisiz halk gürültüsü şölenin çevresinde belli belirsiz dalgalanıyor, daha geniş bir ezgiyle onu sallayıp yatıştırıyordu. Bazıları Paralı Askerlerin şölenini hatırlıyordu; mutluluk düşlerine kapılmışlardı. Güneş batmaya başlamış, göğün öte yanında hilal çoktan yükselmişti.
Ama Salammbô, biri çağırmış gibi başını çevirdi; onu izleyen halk da bakışlarının yönünü takip etti.
Akropolis’in tepesinde, tapınağın eteğinde kayaya oyulmuş zindanın kapısı az önce açılmıştı; kara deliğin eşiğinde bir adam duruyordu.
Yaban hayvanları birden salıverilince nasıl afallarsa öyle, iki büklüm halde dışarı çıktı.
Işık gözlerini kamaştırmıştı; bir süre kıpırtısız kaldı. Herkes onu tanımıştı ve soluğunu tutuyordu.
Bu kurbanın bedeni onlar için eşsiz, neredeyse dinsel bir görkemle donanmış bir şeydi. Onu görmek için öne eğiliyorlardı; özellikle kadınlar. Çocuklarını ve kocalarını öldürmüş olan bu adama bakmaya can atıyorlardı; istemeden, ruhlarının derinliklerinden iğrenç bir merak, onu bütünüyle tanıma arzusu yükseliyordu. Pişmanlıkla karışık bu istek, daha da büyük bir nefrete dönüşüyordu.
Sonunda ilerledi; şaşkınlığın sersemliği dağıldı. Birçok kol havaya kalktı ve onu artık göremez oldular.
Akropolis’in merdiveni altmış basamaktı. Bir dağın tepesinden sele kapılmış gibi indi; onu üç kez sıçrarken gördüler, sonra aşağıda iki topuğunun üzerine düştü.
Omuzları kanıyordu, göğsü geniş aralıklarla soluk soluğa inip kalkıyordu; bağlarını koparmak için öyle çabalıyordu ki çıplak belinin üzerinde çapraz duran kolları yılan parçaları gibi şişiyordu.
Bulunduğu yerden önüne birkaç sokak açılıyordu. Her birinde Pataikos Tanrıları’nın göbeklerine tutturulmuş üç sıra bronz zincir, birbirine paralel biçimde bir uçtan öbür uca uzanıyordu. Kalabalık evlere dayanmıştı; ortalıkta Yaşlıların hizmetkârları kayışlarını sallayarak dolaşıyordu.
İçlerinden biri onu sert bir darbeyle ileri itti; Matho yürümeye koyuldu.
Yolu fazla geniş bıraktıklarını haykırarak kollarını zincirlerin üzerinden uzatıyorlardı; Matho bu parmakların her biri tarafından yoklanıyor, dürtülüyor, parçalanıyordu. Bir sokağın sonuna geldiğinde önünde bir başkası beliriyordu; onları ısırmak için birkaç kez yana atıldı. Kalabalık hemen geri çekiliyor, zincirler onu tutuyor, halk kahkahalara boğuluyordu.
Bir çocuk kulağını yırttı; genç bir kız, kolunun altına sakladığı iğin ucuyla yanağını yardı. Saçlarından avuç avuç koparıyor, etinden parçalar çekip alıyorlardı; başkaları, pisliklere batırılmış süngerlerin takılı olduğu sopalarla yüzünü siliyordu. Boğazının sağ tarafından bir kan fışkırdı; çılgınlık o anda başladı. Barbarların sonuncusu onlara bütün Barbarları, bütün orduyu temsil ediyordu; uğradıkları yıkımın, korkuların, aşağılanmanın öcünü ondan alıyorlardı. Halkın öfkesi, doydukça kabarıyordu; gerilip kopacak gibi olan zincirler bükülüyordu. Kölelerin onları geri püskürtmek için indirdiği darbeleri hissetmiyorlardı; başkaları evlerin çıkıntılarına tutunuyordu; duvarlardaki bütün açıklıklar başlarla dolmuştu. Matho’ya yapamadıkları kötülüğü çığlıklarla haykırıyorlardı.
Ağızlarından korkunç, iğrenç hakaretler, alaycı yüreklendirmeler ve lanetler dökülüyordu; o anki acısı onlara yetmediğinden, sonsuzluk boyunca onu bekleyen daha korkunç acıları da haber veriyorlardı.
Bu uçsuz bucaksız havlama, aptalca bir süreklilikle Kartaca’yı dolduruyordu. Bazen tek bir heceyi —boğuk, derin, çılgın bir ses tonuyla— bütün halk dakikalarca tekrarlıyordu. Duvarlar temelden tepeye titriyordu; sokağın iki yanı Matho’ya doğru geliyormuş, onu yerden kaldırıyormuş gibi görünüyordu; havada onu boğan iki kocaman kol gibiydiler.
Oysa Matho, bir zamanlar buna benzer bir şey yaşadığını hatırlıyordu. Teraslarda yine aynı kalabalık, yine aynı bakışlar, yine aynı öfke vardı; ama o zaman özgürce yürüyordu, herkes yolundan çekiliyor, bir tanrı onu örtüyordu. Bu anı yavaş yavaş belirginleşip içine ezici bir keder bırakıyordu. Gözlerinin önünden gölgeler geçiyor, kent başının içinde dönüp duruyordu; kalçasındaki bir yaradan kanı boşalıyordu. Öleceğini hissediyordu; dizleri büküldü, yavaşça taş döşemelerin üzerine yığıldı.
Biri Melkarth Tapınağı’nın avlusuna gidip közler yüzünden kızarmış bir üçayak çubuğu aldı; ilk zincirin altından geçirip Matho’nun yarasına dayadı. Eti tüterken görüldü; halkın yuhalamaları sesini bastırdı; Matho ayaktaydı.
Altı adım daha attı; üçüncü, ardından dördüncü kez yine düştü. Her seferinde yeni bir işkence onu ayağa kaldırıyordu. Borularla üzerine kaynar yağ damlacıkları püskürtüyor, ayaklarının altına cam kırıkları saçıyorlardı; yürümeyi sürdürüyordu. Sateb Sokağı’nın köşesinde bir dükkânın saçak altına sokulup sırtını duvara dayadı ve bir daha ilerlemedi.
Konsey’in köleleri ona su aygırı derisinden kamçılarla vurdular; öyle öfkeyle ve öyle uzun süre vurdular ki tuniklerinin saçakları terden sırılsıklam oldu. Matho hiçbir şey hissetmiyor gibiydi; birden kendini ileri atıp, şiddetli soğukta tir tir titreyenlerin çıkardığı sesi dudaklarıyla taklit ederek rastgele koşmaya başladı. Boudes Sokağı’na daldı, Sopo Sokağı’ndan geçti, Otlar Pazarı’nı aştı ve Hamon Meydanı’na vardı.
Artık rahiplerin elindeydi; köleler kalabalığı az önce geriye itmişti, çevrede daha geniş bir boşluk vardı. Matho çevresine baktı ve gözleri Salammbô’nun gözleriyle karşılaştı.
İlk adımını attığı anda Salammbô ayağa kalkmıştı; sonra, Matho yaklaştıkça, istemsizce yavaş yavaş ilerleyip terasın kenarına kadar gelmişti. Çok geçmeden dış dünyadaki her şey silindi, yalnızca Matho’yu görüyordu. Ruhunda bir sessizlik oluşmuştu; tek bir düşüncenin, bir anının, bir bakışın baskısıyla bütün dünyanın gözden kaybolduğu uçurumlardan biriydi bu. Kendisine doğru yürüyen bu adam onu kendine çekiyordu.
Gözleri dışında artık insana benzer yanı kalmamıştı; baştan aşağı kıpkırmızı, upuzun bir şekildi. Kopmuş bağları uyluklarından sarkıyordu ama tümüyle soyulmuş bileklerindeki kirişlerden ayırt edilmiyordu; ağzı ardına kadar açıktı; göz çukurlarından çıkan iki alev saçlarına kadar yükseliyor gibiydi. Ve zavallı hâlâ yürüyordu!
Terasın tam dibine vardı. Salammbô korkuluğa eğilmişti; o korkunç gözler ona bakıyordu ve Matho’nun onun uğruna çektiği bütün acılar zihninde birden canlandı. Can çekişmesine rağmen onu çadırında, diz çökmüş, kollarını beline dolamış, tatlı sözler mırıldanırken yeniden görüyordu; o kolların dokunuşunu yeniden hissetmeyi, o sözleri yeniden duymayı öyle istiyordu ki bağıracaktı. Matho sırtüstü yığıldı ve kımıldamadı.
Neredeyse baygın olan Salammbô, çevresinde telaşla koşuşturan rahipler tarafından tahtına taşındı. Onu kutluyorlardı; bunu yapan oydu. Herkes, adını haykırarak alkışlıyor ve ayaklarını yere vuruyordu.
Bir adam cesedin üzerine atıldı. Sakalsızdı ama omzunda Moloch rahiplerinin pelerini, belinde de kutsal etleri parçalamakta kullandıkları türden bir bıçak vardı; sapının ucunda altın bir spatula bulunuyordu. Tek darbeyle Matho’nun göğsünü yardı, sonra kalbini söküp çıkararak kaşığın üzerine koydu; Schahabarim kolunu kaldırıp onu güneşe sundu.
Güneş dalgaların ardına doğru alçalıyordu; ışınları kıpkırmızı kalbe uzun oklar gibi uzanıyordu. Kalp atışları seyrekleştikçe gök cismi denize gömülüyordu; son çarpıntıda gözden kayboldu.
O zaman körfezden lagüne, kıstaktan deniz fenerine kadar, bütün sokaklarda, bütün evlerin ve tapınakların üzerinde tek bir çığlık yükseldi; kimi zaman kesiliyor, sonra yeniden başlıyordu. Yapılar bu çığlıkla titriyordu; Kartaca, devasa bir sevinç ve sınırsız bir umut çırpınışı içinde sarsılıyordu.
Gururdan başı dönmüş Narr’Havas, sahiplenme işareti olarak sol kolunu Salammbô’nun beline doladı; sağ eliyle altın bir sunu kâsesi alıp Kartaca’nın koruyucu ruhuna içti.
Salammbô da kocası gibi elinde bir kâseyle ayağa kalktı, o da içecekti. Başı geriye düşerek tahtın arkalığının üzerinden devrildi; yüzü solmuş, bedeni kaskatı kesilmiş, dudakları aralanmıştı. Çözülmüş saçları yere kadar sarkıyordu.
Hamilkar’ın kızı, Tanit’in pelerinine dokunduğu için böyle öldü.
SON.
Bölüm etkileşimi
