Bölümler 13Şu an: Bölüm XIII
- 1 Bölüm I1.669 kelime
- 2 Bölüm II6.297 kelime
- 3 Bölüm III4.278 kelime
- 4 Bölüm IV3.816 kelime
- 5 Bölüm V4.905 kelime
- 6 Bölüm VI6.267 kelime
- 7 Bölüm VII3.533 kelime
- 8 Bölüm VIII6.213 kelime
- 9 Bölüm IX6.215 kelime
- 10 Bölüm X3.109 kelime
- 11 Xı. Bölüm7.852 kelime
- 12 Bölüm XII7.267 kelime
- 13 Bölüm XIII2.039 kelime · Okuduğun bölüm
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XIII
Duvar dolabının kapısındaki kocaman demir asma kilit, odada bakıldığında biçimlerin zavallı çirkinliğiyle ve malzemenin yoksulluğuyla insanı üzmeyen tek nesneydi. Soylu ölçüleri yüzünden olağan ticaret akışında satılamayan bu kilidi, Doğu Londra’da denizcilik eşyası alıp satan biri Profesör’e birkaç penice bırakmıştı. Oda büyük, temiz, derli toplu ve insanın yalnızca ekmek dışında bütün ihtiyaçlarından yoksun kaldığı bir açlığı çağrıştıracak ölçüde yoksuldu. Duvarlarda kâğıttan başka bir şey yoktu: yer yer kalıcı lekelerle kirlenmiş, ıssız kıtaların solmuş haritalarını andıran izlerle kaplı, arsenik yeşili geniş bir yüzey.
Pencerenin yanındaki çam ağacından masada Yoldaş Ossipon oturmuş, başını yumruklarının arasına almıştı. Üzerinde tek takımı olan kalitesiz tüvit giysiler vardı; ayaklarındaki inanılmaz derecede yıpranmış terlikler çıplak tahta döşemede bir ileri bir geri sürünüyordu. Profesör ellerini ceketinin fazla gerilmiş ceplerine sokmuştu. İri yapılı konuğuna, yakınlarda Havarî Michaelis’e yaptığı ziyareti anlatıyordu. Kusursuz Anarşist bile biraz yumuşamıştı.
“Herif Verloc’un ölümünden habersizdi. Elbette! Gazete okumaz hiç. Onları okuyunca çok üzülüyormuş, öyle diyor. Neyse. Kulübesine girdim. Etrafta kimsecikler yoktu. Bana cevap verene kadar yarım düzine kez bağırmam gerekti. Hâlâ yatakta mışıl mışıl uyuyor sanmıştım. Hiç de öyle değilmiş. Kitabını yazmaya başlayalı dört saat olmuştu bile. O küçücük kafeste, el yazmaları ortalığa saçılmış hâlde oturuyordu. Yanındaki masada yarısı yenmiş çiğ bir havuç vardı. Kahvaltısı. Artık yalnızca çiğ havuç ve biraz sütle besleniyor.”
“Bunu nasıl karşılıyor?” diye sordu Yoldaş Ossipon, ilgisizce.
“Melek gibi... Yerdeki sayfalarından bir avuç aldım. Akıl yürütmesindeki yoksulluk şaşırtıcı. Mantığı yok. Düşüncelerini tutarlı biçimde sürdüremiyor. Ama önemli değil. Yaşamöyküsünü üç bölüme ayırmış; başlıkları da ‘İman, Umut, Sevgi.’ Şimdi, güçlülerin kendilerini zayıfların bakımına adayacağı, bahçeli ve çiçekli, kocaman, güzel bir hastane gibi tasarlanmış bir dünya fikrini geliştiriyor.”},{
Profesör durakladı.
“Bu saçmalığı düşünebiliyor musun, Ossipon? Zayıflar! Yeryüzündeki bütün kötülüklerin kaynağı!” diye sürdürdü, kasvetli bir kendinden eminlikle. “Ona, zayıfların kökünü tümüyle kazımak üzere ele alınacağı, mezbahaya benzeyen bir dünyanın hayalini kurduğumu söyledim.”
“Anlıyor musun, Ossipon? Bütün kötülüklerin kaynağı! Onlar bizim uğursuz efendilerimiz: zayıflar, gevşekler, budalalar, korkaklar, yüreksizler ve zihnen köle olanlar. Güç ellerinde. Kalabalık onlardan oluşuyor. Yeryüzünün krallığı onların. Yok edin, yok edin! İlerlemenin tek yolu bu. Öyle! Beni dinle, Ossipon. Önce büyük zayıflar kalabalığı yok olmalı, sonra görece güçlü olanlar. Anlıyor musun? Önce körler, sonra sağırlar ve dilsizler, ardından topallar ve kötürümler; böyle sürüp gider. Her kusur, her kötülük, her önyargı, her gelenek yok edilmeli.”
“Peki geriye ne kalır?” diye sordu Ossipon boğuk bir sesle.
“Ben kalırım—yeterince güçlüysem,” diye öne sürdü sarı benizli, ufak tefek Profesör. İnce zarlar gibi büyük kulakları, narin kafatasının iki yanından dışarı doğru açılmıştı; birden koyu kırmızıya büründüler.
“Zayıfların bu baskısından yeterince çekmedim mi?” diye güçlü bir sesle sürdürdü. Sonra ceketinin göğüs cebine vurdu. “Oysa güç benim,” dedi. “Ama zaman! Zaman! Bana zaman verin! Ah, merhamet de korku da duyamayacak kadar aptal şu kalabalık. Bazen her şey onların yanındaymış gibi geliyor. Her şey—ölüm bile—benim kendi silahım.”
Kusursuz Anarşist’in ayaklarındaki terliklerin hızlı şapırtılarıyla bölünen bir sessizliğin ardından iri yapılı Ossipon, “Gel, Silenus’ta benimle bira iç,” dedi. Öteki kabul etti. O gün kendine özgü bir biçimde neşeliydi. Ossipon’un omzuna vurdu.
“Bira! Öyle olsun! İçip eğlenelim; çünkü güçlüyüz ve yarın öleceğiz.”
Çizmelerini giyerken bir yandan da kısa ve kararlı bir sesle konuştu.
“Neyin var, Ossipon? Suratın asık; benim arkadaşlığımı bile arıyorsun. Erkeklerin içki bardaklarının başında saçma sapan şeyler söylediği yerlerde sık sık görüldüğünü duydum. Neden? Kadın koleksiyonundan vaz mı geçtin? Güçlüleri besleyen zayıflardır, öyle değil mi?”
Bir ayağını yere vurdu ve öteki bağcıklı çizmesini aldı; ağırdı, tabanı kalındı, boyasızdı ve defalarca yamalanmıştı. Acı acı kendi kendine gülümsedi.
“Söyle Ossipon, korkunç adam, kurbanlarından biri senin için hiç canına kıydı mı? Yoksa zaferlerin hâlâ eksik mi—büyüklüğün mührünü ancak kan vurur. Kan. Ölüm. Tarihe bak.”
“Cehenneme kadar yolun var,” dedi Ossipon, başını çevirmeden.
“Neden? Bırak bu, teolojisi güçlüler için cehennemi icat etmiş zayıfların umudu olsun. Ossipon, sana karşı duygum dostça bir küçümseme. Bir sineği bile öldüremezsin.”
Ama otobüsün üst katında ziyafete giderlerken kaldırımları dolduran kalabalıkları seyretmek Profesör’ün keyfini kaçırdı. Bu kalabalıkların düşüncesi, güvencesini kuşku ve huzursuzluk yükü altında söndürdü; bunlardan ancak kocaman asma kilitle kapatılmış büyük dolabın bulunduğu odada bir süre inzivaya çekildikten sonra sıyrılabildi.
Arka koltukta oturan Yoldaş Ossipon omzunun üzerinden, “Demek öyle,” dedi. “Demek Michaelis güzel, neşeli bir hastane gibi bir dünyanın hayalini kuruyor.”
“Aynen öyle. Zayıfları iyileştirmek için muazzam bir hayırseverlik,” diye Profesör alayla onayladı.
“Bu aptalca,” diye kabul etti Ossipon. “Zayıflığı iyileştiremezsin. Ama yine de Michaelis pek haksız sayılmaz. İki yüz yıl sonra doktorlar dünyayı yönetecek. Bilim şimdiden hüküm sürüyor. Belki gölgede hüküm sürüyor ama yine de sürüyor. Bütün bilimler sonunda, zayıfları değil güçlüleri iyileştirme bilimine varmalı. İnsanlık yaşamak istiyor—yaşamak.”},{
Profesör, demir çerçeveli gözlüklerinin ardından kendinden emin bir parıltıyla, “İnsanlık ne istediğini bilmiyor,” diye öne sürdü.
“Ama sen biliyorsun,” diye homurdandı Ossipon. “Az önce zaman, zaman diye yakınıyordun. Peki. Uslu durursan doktorlar sana yaşaman gereken süreyi biçer. Cebinde kendini ve diyelim yirmi kişiyi ebediyete yollayacak kadar madde taşıdığın için kendini güçlülerden sayıyorsun. Ama ebediyet lanet olası bir çukur. Senin ihtiyacın olan şey zaman. Sana kesin olarak on yıl daha verebilecek biriyle karşılaşsan, onu efendin sayarsın.”
Profesör otobüsten inmek için ayağa kalkarken veciz bir tavırla, “Benim ilkem: Tanrı yok! Efendi yok!” dedi.
Ossipon onu izledi. “Vaktin dolup sırtüstü uzanana kadar bekle,” diye karşılık verdi ve ötekinin ardından basamaktan atladı. “Şu sefil, paçavra, uyuz gibi minicik zamanını,” diye sokağın karşısından seslendi, sonra kaldırıma sıçradı.
“Ossipon, seni sahtekâr sanıyorum,” dedi Profesör, ünlü Silenus’un kapılarını kendinden emin bir tavırla açarak. Küçük bir masaya yerleşince bu nazik düşüncesini biraz daha açtı. “Doktor bile değilsin. Ama komiksin. Birkaç ciddi maskaranın buyruğuyla insanlığın kutuptan kutba dilini çıkarıp hap yuttuğu fikrin tam da bir peygambere yaraşır. Kehanet! Olacakları düşünmenin ne yararı var!” Kadehini kaldırdı. “Var olanın yok edilmesine!” dedi sakince.
İçti ve kendine özgü, koyu sessizliğine gömüldü. Deniz kıyısındaki kumlar kadar kalabalık, yok edilemez ve başa çıkması güç bir insanlık düşüncesi onu eziyordu. Patlayan bombaların sesi, yankı vermeyen edilgin tanelerin uçsuz bucaksızlığı içinde kaybolup gidiyordu. Örneğin, şu Verloc meselesi. Şimdi kim düşünüyordu onu?
Ossipon sanki gizemli bir güç ansızın onu buna zorlamış gibi, cebinden defalarca katlanmış bir gazete çıkardı. Hışırtıyı duyan Profesör başını kaldırdı.
“O gazete de ne? İçinde bir şey var mı?” diye sordu.
Ossipon korkmuş bir uyurgezer gibi irkildi.
“Yok. Hiçbir şey. Gazete on günlük. Herhâlde cebimde unutmuşum.”
Ama eski gazeteyi atmadı. Yeniden cebine koymadan önce bir paragrafın son satırlarına göz ucuyla baktı. Şöyle yazıyordu: “Bu çılgınlık ya da umutsuzluk eyleminin üzerinde sonsuza dek aşılmaz bir gizemin asılı kalacağı anlaşılıyor.”
Bir haberin son sözleri bunlardı. Başlığı şöyleydi: “Manş Denizi’ni Geçen Bir Gemideki Kadın Yolcunun İntiharı.” Yoldaş Ossipon, gazetenin üslubundaki bu güzelliklere aşinaydı. “Sonsuza dek aşılmaz bir gizemin asılı kalacağı anlaşılıyor...” Her sözcüğü ezbere biliyordu. “Aşılmaz bir gizem...”
İri yapılı anarşist başını göğsüne eğdi ve uzun bir düşünceye daldı.
Bu şey, varoluşunun ta kaynaklarında onu tehdit ediyordu. Kensington Bahçeleri’ndeki banklarda kur yaptığı kadınlarla ya da bodrum boşluklarının parmaklıkları yakınında karşılaştığı kadınlarla buluşmaya giderken, onlarla sonsuza dek asılı kalacağı söylenen aşılmaz bir gizem hakkında konuşmaya başlamaktan korkuyordu... Bu satırlarda kendisini bekleyen delilikten bilimsel bir korku duymaya başlamıştı. “Sonsuza dek asılı kalacak.” Bir takıntı, bir işkenceydi. Duyguların ve erkekçe şefkatin dilinde sınırsız bir güven taşıyan buluşmaların birkaçına son zamanlarda gitmemişti. Çeşitli kadın sınıflarının güvenmeye yatkın oluşu, öz sevgisini besliyor ve eline bir miktar para geçmesini sağlıyordu. Yaşamak için o paraya ihtiyacı vardı. Elinin altındaydı. Ama artık ondan yararlanamazsa ideallerini de bedenini de aç bırakma tehlikesiyle karşı karşıyaydı... “Bu çılgınlık ya da umutsuzluk eylemi.”
“Aşılmaz bir gizemin” bütün insanlık açısından “sonsuza dek asılı kalacağı” kesindi. Peki ama, bütün insanlar arasında lanetli bilgiden kurtulamayan tek kişi oysa bunun ne önemi vardı? Yoldaş Ossipon’un bildikleri, gazete yazarının aktarabildiği kadarıyla, “sonsuza dek asılı kalacak gizemin” eşiğine kadar apaçıktı...
Yoldaş Ossipon her şeyi iyi biliyordu. Vapurdaki iskele görevlisinin gördüklerini biliyordu: “Siyah elbiseli, siyah peçeli bir hanım gece yarısı rıhtımda, kıyı boyunca dolaşıyordu. ‘Vapura mı bineceksiniz hanımefendi?’ diye yüreklendirerek sormuştu ona. ‘Bu taraftan.’ Kadın ne yapacağını bilemiyor gibiydi. Onu gemiye çıkardı. Kadın güçsüz görünüyordu.”
Kamarotun gördüklerini de biliyordu: Siyahlara bürünmüş, yüzü bembeyaz bir hanım, boş kadınlar kamarasının ortasında duruyordu. Kamarot onu orada uzanmaya razı etti. Kadın konuşmaya hiç istekli görünmüyor, korkunç bir sıkıntı içindeymiş gibi duruyordu. Kamarot bir daha baktığında kadın kamaradan gitmişti. Onu aramak için güverteye çıktı. Yoldaş Ossipon’a anlatıldığına göre, iyi yürekli kadın, mutsuz hanımı tenteli koltuklardan birinde uzanmış hâlde buldu. Gözleri açıktı ama ona söylenen hiçbir şeye karşılık vermiyordu. Çok hasta görünüyordu. Kamarot baş kamarotu çağırdı; ikisi olağanüstü ve trajik yolcunun yanında, tenteli koltuğun başında durup konuştu. Kadın onları duyamayacak durumdaymış gibi, St Malo’dan ve oradaki konsolostan, İngiltere’deki yakınlarıyla haberleşmekten duyulur fısıltılarla söz ettiler. Sonra onu aşağıya indirmek üzere hazırlık yapmak için ayrıldılar; çünkü yüzünden anladıkları kadarıyla kadın ölmek üzereydi. Ama Yoldaş Ossipon, o beyaz umutsuzluk maskesinin ardında, dehşete ve umutsuzluğa karşı çırpınan bir yaşam gücü, cinayete sürükleyen öfkeli kedere ve darağacı korkusuna, o kör ve çılgın korkuya direnen bir yaşama sevgisi olduğunu biliyordu. Biliyordu. Kamarot ile baş kamarot ise, beş dakika bile geçmeden kadın için geri geldiklerinde siyahlı hanımın tenteli koltukta olmadığından başka bir şey bilmiyordu. Hiçbir yerde yoktu. Gitmişti. Saat sabahın beşiydi; bu da bir kaza değildi. Bir saat sonra mürettebattan biri koltukta bırakılmış bir alyans buldu. Bir parça ıslaklıkla tahtaya yapışmıştı; parıltısı adamın gözüne çarptı. İç kısmına 24 Haziran 1879 tarihi kazınmıştı. “Aşılmaz bir gizemin sonsuza dek asılı kalacağı anlaşılıyor...”
Yoldaş Ossipon başını kaldırdı; adalardaki çeşitli mütevazı kadınların hayran olduğu, güneş gibi parlayan gür sarı saçlarıyla Apollon’u andırıyordu.
Bu sırada Profesör huzursuzlanmıştı. Ayağa kalktı.
“Dur,” dedi Ossipon aceleyle. “Söyle bakalım, delilik ve umutsuzluk hakkında ne biliyorsun?”
Profesör dilinin ucunu kuru, ince dudaklarında gezdirdi ve doktor edasıyla konuştu:
“Böyle şeyler yoktur. Artık bütün tutkular yitip gitti. Dünya sıradan, pısırık, güçsüz. Oysa delilik ve umutsuzluk birer güçtür. Güç ise hüküm süren budalaların, zayıfların ve aptalların gözünde suçtur. Sen sıradansın. Polis olayı güzelce örtbas etmeyi başardı; Verloc da sıradandı. Polis onu öldürdü. Sıradandı. Herkes sıradan. Delilik ve umutsuzluk! Bana bunları bir kaldıraç olarak ver, dünyayı yerinden oynatayım. Ossipon, sana içten küçümsememi sunuyorum. Tombul, tok karınlı yurttaşların suç diyeceği şeyi tasavvur etmekten bile acizsin. Gücün yok.” Durakladı; kalın gözlüklerinin sert parıltısı altında alaycı bir gülümsemeyle baktı.
“Bir de şunu söyleyeyim: Elinize geçtiği söylenen bu küçük miras zekânı artırmamış. Bira başında kukla gibi oturuyorsun. Hoşça kal.”
“İster misin?” dedi Ossipon, aptalca sırıtarak başını kaldırdı.
“Neyi?”
“Mirası. Hepsini.”
Satın alınamayan Profesör yalnızca gülümsedi. Giysileri neredeyse üzerinden düşüyordu; biçimsiz yamalarla dolu, kurşun gibi ağır çizmeleri her adımda su alıyordu. Şöyle dedi:
“Yarın sipariş edeceğim bazı kimyasallar için vakti gelince sana küçük bir fatura gönderirim. Onlara çok ihtiyacım var. Anlaştık mı?”
Ossipon başını yavaşça eğdi. Yalnızdı.
“Aşılmaz bir gizem...” Havada, tam karşısında, kendi beyninin aşılmaz bir gizemin ritmine göre attığını görür gibi oldu.
Beyni besbelli hastaydı... “Bu delilik ya da umutsuzluk eylemi.”
Kapının yanındaki mekanik piyano, arsızca bir vals çalıp sonra birden sustu; sanki huysuzlanmıştı.
Doktor lakaplı Yoldaş Ossipon, Silenus birahanesinden çıktı. Kapıda duraksadı; pek de parlak olmayan güneşe gözlerini kırpıştırarak baktı. Bir kadının intiharını anlatan gazete kupürü cebindeydi. Kalbi kupüre çarpıyordu. Bir kadının intiharı... Bu delilik ya da umutsuzluk eylemi.
Ayaklarını nereye bastığına bakmadan sokakta yürüdü; yönü, başka bir hanımla buluşacağı yere çıkmıyordu. (Yaşlı bir çocuk bakıcısı, Apollon’u andıran o tanrısal başa güvenini bağlamıştı.) Oradan uzaklaşıyordu. Hiçbir kadınla yüzleşemezdi. Her şey mahvolmuştu. Ne düşünebiliyor, ne çalışabiliyor, ne uyuyabiliyor, ne de yemek yiyebiliyordu. Ama içmeye başlamıştı; bundan zevk alıyor, içmesini sabırsızlıkla bekliyor, umut bağlıyordu. Her şey mahvolmuştu. Pek çok kadının duyguları ve güveniyle ayakta duran devrimci kariyeri, aşılmaz bir gizem yüzünden tehdit altındaydı: insan beyninin gazete kalıplarının ritmine yanlış biçimde eşlik ederek atmasının gizemi. “... Bu eylemin üzerinde sonsuza dek asılı kalacak... Delilik ya da umutsuzluk oluğuna doğru eğiliyordu.”
“Ağır hastayım,” diye mırıldandı kendi kendine, bilimsel bir kavrayışla. Cebinde bir elçiliğin gizli servisinden kalma para (Bay Verloc’tan miras) bulunan güçlü yapısı, kaçınılmaz gelecekteki görevine hazırlanır gibi şimdiden olukta yürüyordu. Geniş omuzlarını, güzelim saçlarla çevrili başını, sanki omuzda taşınan çift yüzlü reklam panosunun deri kayışını takmaya hazırmış gibi şimdiden eğmişti. Bir haftadan uzun süre önce, o gece olduğu gibi Yoldaş Ossipon da ayaklarını nereye bastığına bakmadan yürüyordu; yorulmuyor, hiçbir şey hissetmiyor, hiçbir şey görmüyor, tek bir ses bile duymuyordu. “Aşılmaz bir gizem...” Kimsenin dikkatini çekmeden yürüyordu... “Bu delilik ya da umutsuzluk eylemi.”
Ve yozlaşmaz Profesör de yürüyordu; gözlerini insanlığın iğrenç kalabalığından kaçırmıştı. Geleceği yoktu. Geleceği küçümsüyordu. O bir güçtü. Düşünceleri yıkım ve mahvoluş imgelerini okşuyordu. Zayıf, önemsiz, pejmürde, perişan halde yürüyordu; ama delilikle umutsuzluğu dünyanın yeniden doğuşuna çağıran düşüncesinin yalınlığı içinde dehşet vericiydi. Kimse ona bakmıyordu. İnsanlarla dolu sokakta, bir salgın gibi, fark edilmeden ve ölümcül biçimde ilerledi.
Bölüm etkileşimi
