Dublinliler kitap kapağı

14. bölüm / 15

Lütuf

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 15Şu an: Lütuf

Lütuf
O sırada tuvalette bulunan iki beyefendi onu kaldırmaya çalıştı ama adam hiç kendinde değildi. Düştüğü merdivenin dibinde, kıvrılıp yatıyordu. Onu çevirmeyi başardılar. Şapkası birkaç metre öteye yuvarlanmış, yüzüstü yattığı kirli ve çamurlu zeminin pisliği giysilerine bulaşmıştı. Gözleri kapalıydı; homurtulu bir sesle soluyordu. Ağzının kenarından ince bir kan akıntısı süzülüyordu.

Bu iki beyefendiyle rahip yardımcılarından biri onu merdivenlerden taşıyıp barın zeminine yeniden yatırdı. İki dakika içinde çevresi bir halka olmuş adamlarla doldu. Barın müdürü herkese adamın kim olduğunu, yanında kimin bulunduğunu sordu. Kimse onu tanımıyordu; ama rahip yardımcılarından biri beyefendiye küçük bir rom verdiğini söyledi.

“Yalnız mıydı?” diye sordu müdür.

“Hayır, efendim. Yanında iki beyefendi vardı.”

“Peki neredeler?”

Kimse bilmiyordu; bir ses şöyle dedi:

“Hava alsın. Bayılmış.”

Etrafındakilerin oluşturduğu halka esneyerek açıldı, sonra yay gibi yeniden kapandı. Mozaik döşeli zeminde adamın başının yakınında koyu renkli, madalyayı andıran bir kan lekesi oluşmuştu. Müdür, adamın yüzündeki kül rengi solukluğu görünce telaşlanıp bir polis çağırttı.

Yakasının düğmesi açılmış, kravatı çözülmüştü. Bir an gözlerini açıp iç çekti, sonra yeniden kapadı. Onu yukarı taşıyan beyefendilerden biri ezilip büzülmüş ipek şapkasını elinde tutuyordu. Müdür tekrar tekrar, yaralı adamın kim olduğunu ya da arkadaşlarının nereye gittiğini bilen olup olmadığını sordu. Barın kapısı açıldı ve iri yarı bir polis memuru içeri girdi. Onu dar sokaktan aşağı kadar izleyen kalabalık, kapının dışında birikmiş, cam bölmelerden içeri bakmak için birbirini itiyordu.

Müdür hemen bildiklerini anlatmaya başladı. Kalın, kımıldamayan yüz hatları olan genç polis memuru onu dinledi. Başını yavaşça sağa sola, müdürden yerde yatan adama doğru çevirdi; sanki bir yanılgının kurbanı olmaktan korkuyordu. Sonra eldivenini çıkardı, belinden küçük bir defter çıkarıp kurşun kaleminin ucunu yaladı ve not almaya hazırlandı. Kuşkucu, taşralı bir aksanla sordu:

“Bu adam kim? Adı ve adresi ne?”

Bisiklet giysileri içindeki genç bir adam, orada duranların arasından kendine yol açtı. Yaralının yanına hemen diz çöküp su istedi. Polis memuru da yardım etmek için diz çöktü. Genç adam yaralının ağzındaki kanı yıkadı, ardından biraz konyak istedi. Bir rahip yardımcısı bardakla koşup gelene kadar polis memuru buyruğunu otoriter bir sesle yineledi. Konyak adamın boğazından aşağıya döküldü. Birkaç saniye sonra gözlerini açıp çevresine baktı. Yüzlerden oluşan çemberi gördü, sonra durumu anlayıp ayağa kalkmaya çalıştı.

“Şimdi iyi misiniz?” diye sordu bisiklet giysili genç adam.

“Yok, bir şey değil,” dedi yaralı adam, ayağa kalkmaya çalışarak.

Ayağa kaldırılmasına yardım ettiler. Müdür hastaneden söz etti; çevredekilerden bazıları öğütler verdi. Hırpalanmış ipek şapka adamın başına yerleştirildi. Polis memuru sordu:

“Nerede oturuyorsunuz?”

Adam cevap vermeden bıyığının uçlarını çevirmeye başladı. Kazasını hafife alıyordu. Bir şey olmadığını, yalnızca ufak bir kaza olduğunu söyledi. Sözleri ağzında geveleyerek konuşuyordu.

“Nerede oturuyorsunuz?” diye tekrarladı polis memuru.

Adam kendisi için bir araba çağırmalarını söyledi. Bu konu konuşulurken, açık tenli, uzun sarı bir palto giymiş, uzun boylu, çevik bir beyefendi barın öbür ucundan geldi. Manzarayı görünce seslendi:

“Hey, Tom, ihtiyar dostum! Ne oldu?”

“Yok, bir şey değil,” dedi adam.

Yeni gelen, karşısındaki içler acısı hale şöyle bir baktı, sonra polis memuruna dönüp dedi ki:

“Sorun yok, polis memuru. Onu evine ben götürürüm.”

Polis memuru miğferine dokunup karşılık verdi:

“Peki, Bay Power!”

“Hadi, Tom,” dedi Bay Power, arkadaşını kolundan tutarak.
“Kemiklerin kırılmamış. Öyle değil mi? Yürüyebilir misin?”

Bisiklet giysili genç adam öteki kolundan tuttu ve kalabalık iki yana açıldı.

“Kendini bu hale nasıl soktun?” diye sordu Bay Power.

“Beyefendi merdivenlerden düştü,” dedi genç adam.

“Size çok minnettarım, efendim,” dedi yaralı adam.

“Lafı bile olmaz.”

“Biraz... içsek mi?”

“Şimdi olmaz. Şimdi olmaz.”

Üç adam bardan çıktı, kalabalık da kapılardan geçip ara sokağa dağıldı. Müdür, kaza yerini incelemesi için polis memurunu merdivenlere götürdü. Beyefendinin ayağını yanlış basmış olması gerektiğinde anlaştılar. Müşteriler tezgâha döndü, bir rahip yardımcısı da yerdeki kan izlerini silmeye koyuldu.

Grafton Sokağı'na çıktıklarında Bay Power bir fayton çağırmak için ıslık çaldı. Yaralı adam elinden geldiğince yeniden konuştu:

“Size çok minnettarım, efendim. Umarım yine görüşürüz. Adım Kernan.”

Şok ve başlamak üzere olan ağrı onu biraz ayıltmıştı.

“Lafı bile olmaz,” dedi genç adam.

El sıkıştılar. Bay Kernan faytona bindirildi. Bay Power faytoncuya yol tarif ederken o da genç adama minnettarlığını bildirdi ve birlikte bir şeyler içememiş olmalarına üzüldüğünü söyledi.

“Başka sefere,” dedi genç adam.

Fayton Westmoreland Caddesi yönünde yola çıktı. Balast Dairesi'nin önünden geçerken saat dokuz buçuğu gösteriyordu. Nehir ağzından esen keskin bir doğu rüzgârı yüzlerine vurdu. Bay Kernan soğuktan büzülmüştü. Arkadaşı kazanın nasıl olduğunu anlatmasını istedi.

“Anlatamam, arkadaş,” diye karşılık verdi, “dilim yaralı.”

“Göster.”

Öteki, faytonun iç boşluğuna eğilip Bay Kernan'ın ağzına baktı ama göremedi. Bir kibrit çaktı, ellerini kavuşturup alevi korudu ve Bay Kernan'ın itaatle açtığı ağza yeniden baktı. Faytonun sallantısı kibriti açık ağzın önünde bir ileri bir geri götürüyordu. Alt dişleriyle diş etleri pıhtılaşmış kanla kaplıydı; dilinin küçücük bir parçası ısırılıp kopmuş gibiydi. Kibrit söndü.

“Kötü görünüyor,” dedi Bay Power.

“Yok, bi’ şey değil,” dedi Bay Kernan, ağzını kapatıp kirli paltosunun yakasını boynuna çekerek.

Bay Kernan, mesleğinin itibarına inanan eski usul bir gezgin satıcıydı. Şehirde onu, ehvenişer bir ipek şapka ve bir çift tozluk olmadan gören olmamıştı. Bu iki giysiyle, derdi, insan her yerde kendini kabul ettirebilirdi. Kendi Napolyon'u, büyük Blackwhite'ın geleneğini sürdürür; onun anısını zaman zaman efsaneler ve taklitlerle yaşatırdı. Modern iş yöntemleri onu ancak Crowe Sokağı'nda küçük bir büro açmasına yetecek kadar etkilemişti; pencere perdesine şirketinin adıyla adresi—Londra, E.C.—yazılmıştı. Büronun şöminelik rafında küçük, kurşundan bidonlardan oluşan bir bölük diziliydi; pencerenin önündeki masadaysa genellikle içleri yarıya kadar siyah bir sıvıyla dolu dört beş porselen kâse dururdu. Bay Kernan çayı bu kâselerden tadardı. Bir yudum alır, ağzında çalkalar, damağını çayla kaplar, sonra da şömineye tükürürdü. Ardından durup tadına karar verirdi.

Bay Power, ondan çok daha gençti ve Dublin Kalesi'ndeki Kraliyet İrlanda Polis Teşkilatı Bürosu'nda çalışıyordu. Toplumdaki yükselişinin çizgisi, arkadaşının düşüşünün çizgisini kesişiyordu; ne var ki Bay Kernan'ın düşüşünü, en başarılı olduğu dönemde onu tanımış arkadaşlarından bazılarının hâlâ ilginç biri sayması hafifletiyordu. Bay Power da bu arkadaşlardan biriydi. Açıklayamadığı borçları çevresinde dillere düşmüştü; kendisi de rahat tavırlı genç bir adamdı.

Fayton Glasnevin yolu üzerindeki küçük bir evin önünde durdu; Bay Kernan eve sokuldu. Karısı onu yatağa yatırırken Bay Power mutfakta oturup çocuklara hangi okula gittiklerini, kaçıncı sınıfta olduklarını sordu. Babalarının çaresizliğinin, annelerinin de ortalıkta olmayışının farkında olan çocuklar—iki kızla bir oğlan—onunla şakalaşmaya başladılar. Bay Power çocukların tavırlarına ve aksanlarına şaşırdı; alnı düşünceli bir ifadeye büründü. Bir süre sonra Bayan Kernan mutfağa girdi ve haykırdı:

“Şu haline bakın! Ah, bir gün kendi sonunu getirecek, işin bütün aslı bu. Cumadan beri içiyor.”

Bay Power, olanlardan sorumlu olmadığını, oraya tamamen tesadüfen geldiğini dikkatle açıkladı. Bayan Kernan, Bay Power'ın evlilik kavgalarında kendilerine ettiği yardımları ve tam zamanında verdiği küçük borçları hatırlayıp şöyle dedi:

“Ah, bunu söylemenize gerek yok, Bay Power. Onun arkadaşı olduğunuzu biliyorum; takıldığı ötekiler gibi değilsiniz. Cebinde karısından ve ailesinden kaçmasını sağlayacak parası olduğu sürece hepsi iyi dost kesilir. Ne güzel dostlar! Bu gece kiminleydi, bilmek isterim.”

Bay Power başını salladı ama bir şey söylemedi.

“Sizi ağırlayacak hiçbir şeyim olmadığı için çok üzgünüm,” diye sürdürdü. “Ama bir dakika beklerseniz köşedeki Fogarty'ye birini yollarım.”

Bay Power ayağa kalktı.

“Parayla eve dönmesini bekliyorduk. Sanki hiç evi olduğunu düşünmüyor.”

“Ah, Bayan Kernan, artık,” dedi Bay Power, “ona yeni bir başlangıç yaptıracağız. Martin'le konuşurum. Bu işin adamı odur. Bir akşam buraya gelir, meseleyi konuşuruz.”

Kadın onu kapıya kadar geçirdi. Faytoncu kaldırımda bir aşağı bir yukarı tepiniyor, ısınmak için kollarını sallıyordu.

“Onu eve getirdiğiniz için çok naziksiniz,” dedi.

“Lafı bile olmaz,” dedi Bay Power.

Faytona bindi. Fayton uzaklaşırken neşeyle şapkasını ona kaldırdı.

“Ondan yeni bir adam yaratacağız,” dedi. “İyi geceler, Bayan Kernan.”

Bayan Kernan şaşkın gözleriyle fayton gözden kaybolana dek onu izledi. Sonra bakışlarını çekip eve girdi ve kocasının ceplerini boşalttı.

Orta yaşlarında, faal ve pratik bir kadındı. Daha kısa süre önce gümüş evlilik yıldönümünü kutlamış, Bay Power'ın çaldığı müzik eşliğinde kocasıyla vals yaparak aralarındaki yakınlığı tazelemişti. Kur yapma günlerinde Bay Kernan ona az çok centilmen biri gibi görünmüştü. Hâlâ bir düğün haberi duyduğunda şapelin kapısına koşar; gelinle damadı görünce, Sandymount'taki Deniz Yıldızı Kilisesi'nden, şık frak ve lavanta rengi pantolon giymiş, ipek şapkasını öteki kolunda zarifçe dengeleyen neşeli, tombul bir adamın kolunda çıkışını canlı bir hazla hatırlardı. Üç hafta sonra karı olmanın sıkıcı olduğunu anlamış; daha sonra bu hayat katlanılmaz gelmeye başladığında anne olmuştu. Anneliğin üstesinden gelmekte pek zorlanmamış, yirmi beş yıl boyunca kocasının evini akıllıca çekip çevirmişti. En büyük iki oğlu kendi düzenlerini kurmuştu. Biri Glasgow'da bir kumaşçı dükkânında, öteki Belfast'ta bir çay tüccarının yanında kâtipti. İyi evlatlardı; düzenli yazar, arada sırada eve para gönderirlerdi. Öteki çocuklar hâlâ okuldaydı.

Bay Kernan ertesi gün bürosuna bir mektup gönderip yatakta kaldı. Karısı ona et suyu yaptı ve iyice payladı. Sık sık ölçüyü kaçırmasını hayatın olağan bir parçası sayar, hastalandığında görev bilinciyle onu iyileştirir, kahvaltı etmesini de her zaman sağlamaya çalışırdı. Daha kötü kocalar vardı. Oğlanlar büyüdüğünden beri hiç şiddete başvurmamıştı; küçük bir sipariş almak için Thomas Sokağı'nın sonuna kadar yürüyüp geri döneceğini de bilirdi.

İki gece sonra arkadaşları onu görmeye geldi. Kadın, havası kişisel bir kokuyla ağırlaşmış yatak odasına onları çıkardı ve şöminenin yanına sandalyeler verdi. Bay Kernan'ın dili gün içinde ara sıra sızlayıp onu biraz sinirlendirmişti; şimdi daha nazik konuşuyordu. Yastıklarla yatakta doğrulmuştu; şişkin yanaklarındaki hafif kızıllık köz gibi görünüyordu. Konuklarından odanın dağınıklığı için özür diledi ama aynı zamanda onlara biraz gururla, bir emektar edasıyla baktı.

Arkadaşları Bay Cunningham, Bay M’Coy ve Bay Power'ın salonda Bayan Kernan'a açıkladığı bir komplonun kurbanı olduğundan haberi yoktu. Fikir Bay Power'ındı ama geliştirilmesi Bay Cunningham'a bırakılmıştı. Bay Kernan Protestan bir aileden geliyordu. Evlendiği sırada Katolik olmuş olsa da yirmi yıldır Kilise'nin bağrına dönmemişti. Üstelik Katolikliğe sataşmaktan hoşlanırdı.

Böyle bir iş için gereken adam Bay Cunningham'dı. Bay Power'ın kıdemli meslektaşıydı. Kendi aile hayatı pek mutlu değildi. İyileşmez bir alkolik olan, toplum içinde kendini taşımasını bilmeyen bir kadınla evlendiği bilindiğinden insanlar ona çok acırdı. Kadın için altı kez ev kurmuş; kadın da her defasında mobilyaları rehin vermişti.

Herkes zavallı Martin Cunningham'a saygı duyardı. Son derece sağduyulu, nüfuzlu ve zeki bir adamdı. Polis mahkemelerindeki davalarla uzun süre haşır neşir olmanın bilediği insan bilgisi kılıcı, doğal kurnazlığını keskinleştirmiş; genel felsefe sularına kısa dalışlar da bu kılıcı tavlamıştı. Bilgisi genişti. Arkadaşları onun görüşlerine boyun eğer, yüzünün Shakespeare'inkine benzediğini düşünürdü.

Komplodan haberdar edildiğinde Bayan Kernan şöyle demişti:

“Her şeyi size bırakıyorum, Bay Cunningham.”

Çeyrek yüzyıllık evlilikten sonra pek az yanılsaması kalmıştı. Din onun için bir alışkanlıktı; kocasının yaşındaki bir erkeğin ölümünden önce pek değişmeyeceğinden şüpheleniyordu. Kazasında tuhaf bir uygunluk görmeye meyilliydi; kan düşkünü görünmek istemeseydi beyefendilere, Bay Kernan'ın dilinin kısalmasının ona zarar vermeyeceğini söylerdi. Ne var ki Bay Cunningham işinin ehli bir adamdı; din de dindi. Bu tasarı işe yarayabilirdi ve hiç değilse zararı olmazdı. İnançları aşırı değildi. İsa'nın Kutsal Kalbi'ne, Katolik ibadetlerinin genel olarak en faydalısı sayarak içtenlikle inanır ve ayinleri onaylardı. İnancı mutfağının sınırları içindeydi ama gerekirse banshee'ye ve Kutsal Ruh'a da inanabilirdi.

Beyefendiler kazadan söz etmeye başladı. Bay Cunningham, bir zamanlar benzer bir vaka bildiğini söyledi. Yetmiş yaşında bir adam sara nöbeti sırasında dilinin bir parçasını ısırıp koparmış; dili yeniden uzamış, ısırık izinden eser kalmamıştı.

“Ama ben yetmiş yaşında değilim,” dedi hasta.

“Allah korusun,” dedi Bay Cunningham.

“Şimdi canın yanmıyor mu?” diye sordu Bay M’Coy.

Bay M’Coy bir zamanlar az çok ün kazanmış bir tenordu. Soprano olan karısı hâlâ küçük çocuklara ucuza piyano dersi veriyordu. Hayat çizgisi iki nokta arasındaki en kısa yol olmamış, kısa dönemler boyunca geçimini aklıyla sağlamak zorunda kalmıştı. Midland Demiryolu'nda kâtiplik, The Irish Times ve The Freeman’s Journal için ilan toplayıcılığı, komisyonla bir kömür şirketinde gezgin satıcılık, özel dedektiflik, Şerif Yardımcısı Bürosu'nda kâtiplik yapmış; kısa süre önce de Belediye Adli Tabibi'nin sekreteri olmuştu. Yeni görevi, Bay Kernan'ın vakasına mesleki açıdan ilgi duymasına yol açmıştı.

“Ağrı mı? Pek değil,” diye karşılık verdi Bay Kernan. “Ama midemi bulandırıyor. Kusacakmışım gibi oluyorum.”

“İçkiden,” dedi Bay Cunningham kararlı bir sesle.

“Hayır,” dedi Bay Kernan. “Sanırım faytonda soğuk aldım. Boğazıma bir şey geliyor, balgam mı—”

“Mukus,” dedi Bay M’Coy.

“Boğazımın derinlerinden geliyor gibi; insanın midesini bulandırıyor.”

“Evet, evet,” dedi Bay M’Coy, “toraks işte.”

Bay Cunningham ve Bay Power'a aynı anda meydan okurcasına baktı. Bay Cunningham başını hızla salladı, Bay Power da şöyle dedi:

“Sonu iyi biten her şey iyidir.”

“Sana çok minnettarım, ihtiyar,” dedi hasta.

Bay Power elini salladı.

“Yanımda olduğum öteki iki adam—”

“Kiminleydin?” diye sordu Bay Cunningham.

“Bir herif. Adını bilmiyorum. Lanet olsun, adı neydi? Sarı saçlı ufak tefek biri...”

“Başka kim vardı?”

“Harford.”

“Hımm,” dedi Bay Cunningham.

Bay Cunningham bu sözü edince herkes sustu. Konuşanın gizli bilgi kaynakları olduğu bilinirdi. Bu tek heceli sözünde ahlaki bir ima vardı. Bay Harford bazen, pazar günü öğleden biraz sonra şehirden ayrılıp olabildiğince çabuk kent dışındaki bir meyhaneye varmayı, böylece üyelerinin usulünce gerçek yolcu statüsü kazanmasını amaçlayan küçük bir kafileye katılırdı. Ama yol arkadaşları onun kökenini görmezden gelmeye hiç yanaşmamıştı. İş hayatına, işçilere yüksek faizle küçük meblağlar ödünç veren silik bir finansçı olarak başlamıştı. Daha sonra, çok şişman ve kısa boylu Bay Goldberg'le birlikte Liffey Kredi Bankası'nın ortağı olmuştu. Yahudi ahlak kurallarından fazlasını benimsememiş olsa da, kendisi ya da yakınları onun tahsilatlarıyla canı yanmış Katolikler, ondan acı acı İrlandalı bir Yahudi ve cahil diye söz eder; tefeciliğe ilahi hoşnutsuzluğun, budala oğlu aracılığıyla açığa vurulduğunu düşünürlerdi. Başka zamanlarda ise iyi yanlarını hatırlarlardı.

“Acaba nereye gitti?” dedi Bay Kernan.

Olayın ayrıntılarının belirsiz kalmasını istiyordu. Arkadaşlarının bir yanlışlık olduğunu, Bay Harford'la birbirlerini kaçırdıklarını düşünmelerini istiyordu. Bay Harford'un içki içme huyunu pekâlâ bilen arkadaşları sustu. Bay Power yine şöyle dedi:

“Sonu iyi biten her şey iyidir.”

Bay Kernan hemen konuyu değiştirdi.

“O doktor genç, düzgün bir delikanlıydı,” dedi. “O olmasaydı—”

“Ah, o olmasaydı,” dedi Bay Power, “ceza seçeneği olmaksızın yedi gün hapislik bir mesele olabilirdi.”

“Evet, evet,” dedi Bay Kernan, hatırlamaya çalışarak. “Şimdi anımsadım, bir polis memuru vardı. Düzgün bir delikanlı gibiydi. Nasıl olmuştu bu iş?”

“Meğer sarhoşmuşsun, Tom,” dedi Bay Cunningham ağırbaşlılıkla.

“Suç sabit,” dedi Bay Kernan, aynı ciddiyetle.

“Sanırım polis memuruna rüşvet verdin, Jack,” dedi Bay M’Coy.

Bay Power, vaftiz adının kullanılmasından hoşlanmadı. Dar kafalı biri değildi ama Bay M’Coy'un, Bayan M’Coy'un taşrada hayalî randevularına yetişebilmesi için bavul ve el çantası arayarak kısa süre önce giriştiği seferberliği unutamamıştı. Kurban edilmiş olmaktan çok, oyunun böylesine alçakça oynanmasına içerliyordu. Bu yüzden soruyu, Bay Kernan sormuş gibi yanıtladı.

Anlatılanlar Bay Kernan'ı öfkelendirdi. Yurttaşlığının bilincindeydi; şehriyle karşılıklı saygıya dayalı bir ilişki içinde yaşamak istiyor, taşralı hödükler dediği kişilerin kendisine yönelik her hakaretine içerliyordu.

“Vergileri bunun için mi ödüyoruz?” diye sordu. “Bu cahil hödükleri besleyip giydirmek için mi... Başka bir şey değiller ki.”

Bay Cunningham güldü. Kale'de yalnız mesai saatlerinde görevliydi.

“Başka ne olabilirlerdi ki, Tom?” dedi.

Kalın bir taşra aksanıyla konuşup buyurgan bir ses takındı:

“65, lahananı yakala!”

Herkes güldü. Sohbete hangi kapıdan olursa olsun girmek isteyen Bay M’Coy, hikâyeyi hiç duymamış gibi yaptı. Bay Cunningham şöyle dedi:

“Rivayete göre—öyle derler ya—bu, şu koca taşralı herifleri, omadhaunları, talim ettirdikleri depoda olurmuş. Çavuş onları duvarın önünde sıra yapıp tabaklarını havaya kaldırttırırmış.”

Hikâyeyi tuhaf, abartılı hareketlerle canlandırdı.

“Yemekte, anladın ya. Önünde masada kocaman bir lahana kâsesi, elinde de kürek gibi kocaman bir kaşık olurmuş. Kaşığa bir yığın lahana alıp odanın öteki ucuna fırlatırmış; zavallılar da tabaklarıyla yakalamaya çalışırmış: 65, lahananı yakala.”

Herkes yine güldü ama Bay Kernan hâlâ biraz öfkeliydi. Gazetelere bir mektup yazmaktan söz etti.

“Şuraya gelen bu hödükler,” dedi, “insanlara patronluk taslayabileceklerini sanıyor. Martin, nasıl adamlar olduklarını söylememe gerek yok.”

Bay Cunningham ihtiyatlı bir biçimde onayladı.

“Bu dünyadaki her şey gibi,” dedi. “İyileri de çıkıyor, kötüleri de.”

“Evet, iyileri de çıkıyor, kabul ediyorum,” dedi Bay Kernan, memnuniyetle.

“Onlarla hiç muhatap olmamak daha iyi,” dedi Bay M’Coy. “Benim görüşüm bu!”

Bayan Kernan odaya girdi, tepsiyi masaya koydu ve şöyle dedi:

“Buyurun beyler, ikram edin kendinize.”

Bay Power servis yapmak üzere ayağa kalkıp ona sandalyesini uzattı. Bayan Kernan sandalyeyi kabul etmedi; aşağıda ütü yaptığını söyledi. Bay Power’ın arkasından Bay Cunningham’la başını selamlar gibi eğip odadan çıkmaya hazırlandı. Kocası ona seslendi:

“Peki bana bir şey yok mu, hayatım?”

“Ah, sen de! Elimin tersini görürsün!” dedi Bayan Kernan ters bir tavırla.

Kocası arkasından seslendi:

“Zavallı küçük kocacığa hiçbir şey yok!”

Öyle komik bir yüz ve ses takındı ki koyu bira şişeleri herkesi güldüren bir neşe içinde dağıtıldı.

Beyler bardaklarından içtiler, bardakları yeniden masaya koyup sustular. Sonra Bay Cunningham, gelişigüzel bir tavırla Bay Power’a dönüp şöyle dedi:

“Perşembe gecesi demiştin, Jack.”

“Evet, perşembe,” dedi Bay Power.

“Pekâlâ!” dedi Bay Cunningham hemen.

“M’Auley’de buluşabiliriz,” dedi Bay M’Coy. “En uygun yer orası olur.”

“Ama geç kalmamalıyız,” dedi Bay Power ciddi bir tavırla, “çünkü orası kesin tıklım tıklım olacak.”

“Yedi buçukta buluşabiliriz,” dedi Bay M’Coy.

“Pekâlâ!” dedi Bay Cunningham.

“Öyleyse yedi buçukta M’Auley’de!”

Kısa bir sessizlik oldu. Bay Kernan, arkadaşlarının onu da sırlarına ortak edip etmeyeceğini bekledi. Sonra sordu:

“Ne işler dönüyor?”

“Ah, bir şey değil,” dedi Bay Cunningham. “Perşembe için ayarladığımız küçük bir mesele işte.”

“Opera mı?” dedi Bay Kernan.

“Yok, yok,” dedi Bay Cunningham kaçamak bir tavırla, “ufak tefek... manevi bir mesele.”

“Anladım,” dedi Bay Kernan.

Yine sessizlik oldu. Sonra Bay Power lafı dolandırmadan söyledi:

“Doğrusunu söylemek gerekirse Tom, inzivaya çekileceğiz.”

“Evet, aynen öyle,” dedi Bay Cunningham. “Jack’le ben, bir de buradaki M’Coy... Hep birlikte günah çıkaracağız.”

Bu benzetmeyi içten, alışıldık bir coşkuyla dile getirdi; kendi sesinden cesaret alıp devam etti:

“Görüyorsunuz, hepimizin, her birimizin birer alçak takımı olduğunu kabul etsek yeridir. Hepimiz dedim,” diye ekledi, sertçe ama sevecen bir tavırla Bay Power’a dönerek. “İtiraf et bakalım!”

“İtiraf ediyorum,” dedi Bay Power.

“Ben de itiraf ediyorum,” dedi Bay M’Coy.

“Öyleyse hep birlikte günah çıkaracağız,” dedi Bay Cunningham.

Aklına bir şey gelmiş gibiydi. Birden hastaya döndü ve şöyle dedi:

“Biliyor musun Tom, az önce aklıma ne geldi? Sen de katılabilirsin; dört kişi birlikte bir reel yaparız.”

“Güzel fikir,” dedi Bay Power. “Dördümüz bir arada.”

Bay Kernan sustu. Öneri ona pek bir şey ifade etmiyordu ama bazı manevi güçlerin onun iyiliği için devreye gireceğini anlayınca, gururunu korumak için boyun eğmemesi gerektiğini düşündü. Uzun süre konuşmaya katılmadı; arkadaşları Cizvitleri tartışırken düşmanca bir sükûnet havasıyla dinledi.

“Cizvitler hakkında o kadar da kötü düşünmüyorum,” dedi sonunda söze girerek. “Eğitimli bir tarikattırlar. İyi niyetli olduklarına da inanıyorum.”

“Tom, Kilise’nin en büyük tarikatı onlar,” dedi Bay Cunningham heyecanla. “Cizvitlerin başındaki kişi Papa’dan sonra gelir.”

“Şurası kesin,” dedi Bay M’Coy, “bir işi iyi yaptırmak ve pürüz çıkmamasını istiyorsan Cizvitlere gidersin. Sözü geçen adamlar onlardır. Size buna örnek bir olay anlatayım...”

“Cizvitler iyi insanlardan oluşan bir topluluk,” dedi Bay Power.

“Cizvit tarikatı hakkında tuhaf bir şey var,” dedi Bay Cunningham. “Kilise’nin diğer bütün tarikatları zaman içinde reform geçirmek zorunda kaldı ama Cizvit tarikatı bir kez bile reforma uğramadı. Hiç bozulmadı.”

“Öyle mi?” diye sordu Bay M’Coy.

“Bu gerçek,” dedi Bay Cunningham. “Tarihte böyle.”

“Kiliselerine de bakın,” dedi Bay Power. “Cemaatleri ne kadar kalabalık.”

“Cizvitler üst sınıflara hitap eder,” dedi Bay M’Coy.

“Elbette,” dedi Bay Power.

“Evet,” dedi Bay Kernan. “Onlara yakınlık duymamın nedeni bu. Bazı tarikat dışı rahipler var, cahil, küstah...”

“Hepsi de kendi yolunda iyi insanlardır,” dedi Bay Cunningham. “İrlandalı din adamlarına dünyanın her yerinde saygı duyulur.”

“Evet,” dedi Bay Power.

“Kıtadaki bazı din adamları gibi değiller,” dedi Bay M’Coy, “rahip adını hak etmeyenler.”

“Belki haklısınız,” dedi Bay Kernan yumuşayarak.

“Elbette haklıyım,” dedi Bay Cunningham. “Bunca zamandır dünyanın içinde bulunup her yanını görmüşüm; insan sarrafı olmamış olabilir miyim?”

Beyler sırayla, biri diğerini izleyerek yeniden içti. Bay Kernan bir şeyi tartıp biçiyor gibiydi. Etkilenmişti. Bay Cunningham’ın insan sarrafı ve yüz okuyucusu olduğuna çok güvenirdi. Ayrıntıları sordu.

“Ah, bildiğiniz inziva işte,” dedi Bay Cunningham. “Peder Purdon düzenliyor. İş adamlarına yönelik.”

“Bize fazla yüklenmez, Tom,” dedi Bay Power ikna etmeye çalışarak.

“Peder Purdon mu? Peder Purdon?” dedi hasta.

“Tom, onu tanıyor olmalısın,” dedi Bay Cunningham güvenle. “Çok hoş, neşeli bir adam! Bizim gibi dünyayı tanıyan biri.”

“Ah... evet. Sanırım tanıyorum. Yüzü biraz kırmızıydı; boyluydu.”

“İşte o.”

“Söylesene Martin... İyi vaaz verir mi?”

“Bilemiyorum... Tam anlamıyla vaaz sayılmaz. Daha çok, akla yatkın bir dille yapılan dostça bir sohbet gibi.”

Bay Kernan düşündü. Bay M’Coy şöyle dedi:

“Peder Tom Burke, işte o adamdı!”

“Ah, Peder Tom Burke,” dedi Bay Cunningham, “doğuştan hatipti. Onu hiç dinledin mi Tom?”

“Onu hiç dinledim mi!” dedi hasta, gücenerek. “Hem de nasıl! Dinlemiştim...”

“Yine de pek ilahiyatçı biri olmadığını söylerler,” dedi Bay Cunningham.

“Öyle mi?” dedi Bay M’Coy.

“Ah, elbette yanlış bir şey yoktu, bilirsiniz. Yalnız, bazen tam anlamıyla ortodoks öğretiye uygun vaaz vermediği söylenirdi.”

“Ah!... Harika bir adamdı,” dedi Bay M’Coy.

“Onu bir kez dinlemiştim,” diye devam etti Bay Kernan. “Şimdi konuşmasının konusunu hatırlamıyorum. Crofton’la pit’in arka tarafındaydık, bilirsiniz... hani...”

“Salon,” dedi Bay Cunningham.

“Evet, kapının yakınında, arkadaydık. Şimdi ne olduğunu hatırlamıyorum... Ah evet, Papa’yı, rahmetli Papa’yı anlatıyordu. Çok iyi hatırlıyorum. Vallahi, hitabet tarzı muhteşemdi. Sesi de! Tanrım, nasıl bir sesi vardı! Ona Vatikan Tutsağı diyordu. Çıkarken Crofton’ın bana söylediğini de hatırlıyorum...”

“Ama Crofton Orangeman, değil mi?” dedi Bay Power.

“Elbette öyle,” dedi Bay Kernan, “hem de lanet olası iyi bir Orangeman. Moore Sokağı’ndaki Butler’a girdik—vallahi, gerçekten duygulanmıştım, Tanrı şahidim olsun—ve sözlerini çok iyi hatırlıyorum. ‘Kernan,’ dedi, ‘biz farklı sunaklarda ibadet ediyoruz,’ dedi, ‘ama inancımız aynı.’ Çok güzel ifade edilmişti, diye düşünmüştüm.”

“Bunda epey doğruluk payı var,” dedi Bay Power. “Peder Tom vaaz verirken şapelde hep Protestan kalabalıkları olurdu.”

“Aramızda pek fark yok,” dedi Bay M’Coy.

“İkimiz de inanıyoruz ki...”

Bir an duraksadı.

“... Kurtarıcı’ya. Yalnız onlar Papa’ya ve Tanrı’nın Annesi’ne inanmıyor.”

“Ama elbette,” dedi Bay Cunningham sakin ve etkili bir sesle, “bizim dinimiz, dinin ta kendisi; eski, özgün inanç.”

“Bundan hiç kuşkum yok,” dedi Bay Kernan içtenlikle.

Bayan Kernan yatak odasının kapısına gelip haber verdi:

“Size bir ziyaretçi geldi!”

“Kimmiş?”

“Bay Fogarty.”

“Ah, buyursun! Buyursun!”

Soluk, oval bir yüz ışığa doğru uzandı. Hoş bir şaşkınlıkla açılmış gözlerin üzerindeki kemerli, açık renkli kaşlar; aşağı sarkan açık renk bıyığın kavisini yineliyordu. Bay Fogarty mütevazı bir bakkaldı. Kentte içki ruhsatlı bir meyhaneyi işletirken işleri batmıştı; mali durumu onu ikinci sınıf damıtımevleri ve bira üreticileriyle çalışmaya mecbur bırakmıştı. Kendini beğenmiş bir tavırla, nezaketinin mahalle ev kadınlarının gönlünü kazanacağını umduğu Glasnevin Yolu üzerinde küçük bir dükkân açmıştı. Belli bir zarafetle davranır, küçük çocuklara iltifat eder ve kelimeleri düzgünce telaffuz ederdi. Kültürden de yoksun değildi.

Bay Fogarty yanında bir armağan getirmişti: yarım pint özel viski. Bay Kernan’ın hatırını nazikçe sordu, hediyesini masaya koydu ve diğerleriyle eşit şartlarda oturdu. Bay Kernan hediyeye daha da memnun oldu; çünkü Bay Fogarty’yle aralarında henüz kapanmamış küçük bir bakkaliye hesabı olduğunu biliyordu. Şöyle dedi:

“Senden şüphe etmem, dostum. Jack, şunu açar mısın?”

Bay Power yine servis yaptı. Bardaklar çalkalandı ve beş küçük ölçü viski dolduruldu. Bu yeni hava sohbeti canlandırdı. Sandalyenin ucuna ilişmiş Bay Fogarty özellikle ilgiyle dinliyordu.

“Papa XIII. Leo,” dedi Bay Cunningham, “çağın aydınlarından biriydi. Büyük ülküsü, bilirsiniz, Latin ve Yunan kiliselerini birleştirmekti. Hayatının amacı buydu.”

“Avrupa’nın en aydın kişilerinden biri olduğunu sık sık duydum,” dedi Bay Power. “Papa oluşundan ayrı olarak söylüyorum.”

“Öyleydi,” dedi Bay Cunningham, “belki de en aydını. Papa olarak kullandığı motto, bilirsiniz, Lux upon Lux’tu—Işık üstüne ışık.”

“Hayır, hayır,” dedi Bay Fogarty hevesle. “Sanırım yanılıyorsunuz. Lux in Tenebris’ti galiba—Karanlıkta ışık.”

“Ah, evet,” dedi Bay M’Coy, “Tenebrae.”

“İzin verin,” dedi Bay Cunningham kesin bir tavırla, “Lux upon Lux’tu. Ondan önceki Papa IX. Pius’un mottosuysa Crux upon Crux’tu; yani Haç üstüne Haç. İki papalık döneminin farkını göstermek için.”

Bu çıkarım kabul gördü. Bay Cunningham devam etti.

“Papa Leo, bilirsiniz, büyük bir bilgin ve şairdi.”

“Yüzü çok etkileyiciydi,” dedi Bay Kernan.

“Evet,” dedi Bay Cunningham. “Latince şiir yazardı.”

“Öyle mi?” dedi Bay Fogarty.

Bay M’Coy viskisinden keyifle bir yudum aldı ve iki anlam taşıyan bir biçimde başını sallayarak şöyle dedi:

“Bu şaka değil, söyleyeyim.”

“Haftada bir penilik okula gittiğimizde bunları öğrenmedik, Tom,” dedi Bay Power, Bay M’Coy’un örneğini izleyerek.

“Koltuğunun altında bir kalıp turbayla haftada bir penilik okula giden nice iyi adam vardı,” dedi Bay Kernan öğüt verircesine. “Eski düzen en iyisiydi: sade, dürüst bir eğitim. Şimdiki bütün o zırvalıklar yoktu...”

“Çok doğru,” dedi Bay Power.

“Gereksiz şeyler yoktu,” dedi Bay Fogarty.

Kelimeyi tane tane söyledi, sonra ağırbaşlılıkla içkisini içti.

“Okuduğumu hatırlıyorum,” dedi Bay Cunningham, “Papa Leo’nun şiirlerinden biri fotoğrafın icadı üzerineydi; elbette Latince.”

“Fotoğraf üzerine mi!” diye haykırdı Bay Kernan.

“Evet,” dedi Bay Cunningham.

O da bardağından içti.

“Şey, bilirsiniz,” dedi Bay M’Coy, “düşününce fotoğraf gerçekten harika değil mi?”

“Ah, elbette,” dedi Bay Power, “büyük zihinler bazı şeyleri görebilir.”

“Şairin dediği gibi: Büyük zihinler deliliğe çok yakındır,” dedi Bay Fogarty.

Bay Kernan düşünceli görünüyordu. Çetrefilli bazı konularda Protestan ilahiyatına dair bildiklerini anımsamaya çalıştı ve sonunda Bay Cunningham’a seslendi.

“Söyle bana Martin,” dedi. “Papaların bazıları—elbette şimdiki adamdan ya da ondan öncekinden söz etmiyorum, ama eski papalardan bazıları—pek de... bilirsin işte... dört dörtlük değilmiş, öyle mi?”

Bir sessizlik oldu. Bay Cunningham şöyle dedi:

“Ah, elbette, içlerinde kötüleri de vardı... Ama asıl şaşırtıcı olan şu: Hiçbiri, en azılı ayyaş bile, en... düpedüz haydut olanı bile, ex cathedra kürsüsünden hiçbir zaman yanlış bir öğreti vaaz etmedi. Şimdi bu şaşırtıcı değil mi?”

“Yani,” dedi Bay Kernan.

“Evet, çünkü Papa ex cathedra konuştuğunda,” diye açıkladı Bay Fogarty, “yanılmazdır.”

“Evet,” dedi Bay Cunningham.

“Ah, Papa’nın yanılmazlığını biliyorum. O zaman daha gençtim, hatırlıyorum... Yoksa...?”

Bay Fogarty araya girdi. Şişeyi aldı ve ötekilere biraz daha koydu. Herkese yetecek kadar kalmadığını gören Bay M’Coy, ilk ölçüsünü henüz bitirmediğini öne sürdü. Ötekiler itiraz ede ede kabul etti. Viskinin bardaklara dökülürken çıkardığı hafif tını hoş bir ara verdi.

“Ne diyordun Tom?” diye sordu Bay M’Coy.

“Papalık yanılmazlığı,” dedi Bay Cunningham, “Kilise tarihinin en büyük sahnesiydi.”

“Nasıl yani Martin?” diye sordu Bay Power.

Bay Cunningham iki kalın parmağını havaya kaldırdı.

“Kardinaller, başpiskoposlar ve piskoposlardan oluşan kutsal kolejde, bilirsiniz, diğerleri bu görüşü desteklerken karşı çıkan iki kişi vardı. Bu ikisi dışında bütün konklav aynı fikirdeydi. ‘Hayır! Bunu kabul etmeyeceklerdi!’”

“Ha!” dedi Bay M’Coy.

“Biri Dolling... ya da Dowling... ya da... adında bir Alman kardinaldi.”

“Dowling Alman değildi; buna beş sterlin bahse girerim,” dedi Bay Power gülerek.

“Her kimse, o büyük Alman kardinal bu ikiliden biriydi; öteki de John MacHale’di.”

“Ne?” diye haykırdı Bay Kernan. “Tuamlı John mu?”

“Emin misiniz?” diye sordu Bay Fogarty şüpheyle. “Bir İtalyan ya da Amerikalı sanıyordum.”

“Tuamlı John,” diye tekrarladı Bay Cunningham, “işte o adamdı.”

İçkisini içti; öteki beyler de onu izledi. Sonra yeniden söze başladı:

“Dünyanın dört bir yanından bütün kardinaller, piskoposlar ve başpiskoposlar oradaydı; bu iki kişi de köpek gibi, şeytan gibi didişiyordu. Sonunda Papa ayağa kalktı ve ex cathedra, yanılmazlığı Kilise’nin dogması ilan etti. Tam o anda, buna karşı uzun uzun tartışmış olan John MacHale ayağa fırladı ve aslan gibi bir sesle haykırdı: ‘Credo!’”

“İnanıyorum!” dedi Bay Fogarty.

“Credo!” dedi Bay Cunningham. “İşte bu, inancının ne kadar güçlü olduğunu gösteriyordu. Papa konuşur konuşmaz boyun eğdi.”

“Peki ya Dowling?” diye sordu Bay M’Coy.

“Alman kardinal boyun eğmedi. Kilise’den ayrıldı.”

Bay Cunningham’ın sözleri, dinleyenlerinin zihninde Kilise’nin ulu imgesini kurmuştu. İnanç ve boyun eğiş sözcüklerini dile getirirken derin, boğuk sesi onları heyecanlandırmıştı. Bayan Kernan ellerini kurulayıp odaya girdiğinde karşısında ağırbaşlı bir topluluk buldu. Sessizliği bozmadı, yatağın ayakucundaki trabzana yaslandı.

“John MacHale’i bir kez görmüştüm,” dedi Bay Kernan, “yaşadığım sürece bunu hiç unutmayacağım.”

Doğrulatmak istercesine karısına döndü.

“Bunu sana sık sık anlattım, değil mi?”

Bayan Kernan başını salladı.

“Sir John Gray’in heykelinin açılışındaydı. Edmund Dwyer Gray konuşuyordu, gevezelik edip duruyordu; şu ihtiyar da oradaydı, asık suratlı, yaşlı bir adam, gür kaşlarının altından onu süzüyordu.”

Bay Kernan kaşlarını çattı, öfkeli bir boğa gibi başını öne eğip karısına dik dik baktı.

“Tanrım!” diye haykırdı, sonra yüzü eski haline döndü. “Bir adamın gözünde böylesini hiç görmedim. Bakışı sanki ‘Seni iyice çözdüm, delikanlı,’ diyordu. Şahin gibi gözleri vardı.”

“Gray’lerin hiçbiri hayırlı biri değildi,” dedi Bay Power.

Yine bir sessizlik oldu. Bay Power, birden neşelenerek Bayan Kernan’a döndü ve şöyle dedi:

“Bayan Kernan, şu kocanızı iyi, kutsal, dindar, Tanrı korkusu olan bir Roma Katoliği yapacağız.”

Kolunu herkesi kapsayacak biçimde topluluğun çevresinde gezdirdi.

“Hep birlikte inzivaya çekilip günahlarımızı çıkaracağız; Tanrı bilir, buna çok ihtiyacımız var.”

“Benim için fark etmez,” dedi Bay Kernan hafifçe gülümseyerek.

Bayan Kernan memnuniyetini gizlemenin daha doğru olacağını düşündü. Bu yüzden şöyle dedi:

“Senin hikâyeni dinlemek zorunda kalan papaza acıyorum.”

Bay Kernan’ın yüz ifadesi değişti.

“Hoşuna gitmezse,” dedi açıkça, “başka bir şey yapabilir... Ben de ona kendi küçük dert hikâyemi anlatırım. Öyle kötü biri değilim ben—”

Bay Cunningham hemen araya girdi.

“Hep birlikte şeytanı,” dedi, “işlerini ve gösterişlerini de unutmadan, reddedeceğiz.”

“Çekil önümden, Şeytan!” dedi Bay Fogarty, gülerek ötekilere baktı.

Bay Power hiçbir şey söylemedi. Tartışmada tümüyle alt edilmiş hissediyordu. Yine de yüzünde memnun bir ifade belirdi.

“Yapmamız gereken tek şey,” dedi Bay Cunningham, “ellerimizde yanan mumlarla ayağa kalkıp vaftiz yeminlerimizi yenilemek.”

“Tom, ne yaparsan yap mumu unutma,” dedi Bay M’Coy.

“Ne?” dedi Bay Kernan. “Mum mu tutmam gerekiyor?”

“Ah, evet,” dedi Bay Cunningham.

“Yok, kahretsin,” dedi Bay Kernan makul bir tavırla, “benim sınırım burada. Gerekeni yaparım. İnzivaya çekilme işini de günah çıkarmayı da yaparım;... bütün o işleri. Ama... mum yok! Kahretsin, mumları kabul etmem!”

Gülünç bir ciddiyetle başını salladı.

“Şunu dinleyin!” dedi karısı.

“Mumları kabul etmem,” dedi Bay Kernan, dinleyicilerinde bir etki yarattığının farkında olarak başını iki yana sallamayı sürdürdü. “Sihirli fener numarasına da yokum.”

Herkes kahkahalarla güldü.

“İşte size Katolik!” dedi karısı.

“Mum yok!” diye yineledi Bay Kernan inatla. “Buna hayır!”

Gardiner Sokağı’ndaki Cizvit Kilisesi’nin transepti neredeyse dolmuştu; yine de beyler her an yan kapıdan giriyor, rahip olmayan biraderin yönlendirmesiyle koridorlarda parmak uçlarında yürüyüp oturacak yer buluyorlardı. Beylerin hepsi iyi giyimli ve düzenliydi. Kilise lambalarının ışığı siyah giysili, beyaz yakalı bir topluluğun üzerine; arada bir tüvit ceketlere, koyu benekli yeşil mermer sütunlara ve kasvetli tablolara düşüyordu. Beyler sıralara oturmuş, pantolon paçalarını dizlerinin biraz üstüne çekmiş, şapkalarını güvenli bir yere koymuşlardı. Sıralara iyice yaslanıp yüksek sunağın önünde asılı duran uzaktaki kırmızı ışık noktasına resmî bir tavırla bakıyorlardı.

Kürsünün yakınındaki sıralardan birinde Bay Cunningham ile Bay Kernan oturuyordu. Arkalarındaki sırada Bay M’Coy tek başınaydı; onun arkasında da Bay Power ile Bay Fogarty oturuyordu. Bay M’Coy ötekilerin bulunduğu sırada yer bulmaya çalışmış ama başaramamıştı; topluluk quincunx biçimindeki beşli düzende yerleşince şaka yollu laflar etmeyi de denemiş, karşılık bulmayınca vazgeçmişti. O bile ortamdaki ağırbaşlılığı hissediyor, o bile dinî havanın etkisine kapılmaya başlıyordu. Bay Cunningham, fısıltıyla Bay Kernan’ın dikkatini biraz ötede oturan tefeci Bay Harford’a ve kürsünün hemen altında, yeni seçilmiş bölge meclis üyelerinden birinin yanında oturan, kayıt işleriyle uğraşan ve kentin belediye başkanlarını belirleyen Bay Fanning’e çekti. Sağ tarafta, üç rehinci dükkânının sahibi yaşlı Michael Grimes ve Belediye Kâtibi Bürosu’ndaki iş için aday olan Dan Hogan’ın yeğeni oturuyordu. Daha önde, The Freeman’s Journal’ın baş muhabiri Bay Hendrick ile Bay Kernan’ın eski dostu, bir zamanlar ticaret dünyasında hatırı sayılır yeri olan zavallı O’Carroll oturuyordu. Bay Kernan tanıdık yüzleri seçtikçe kendini giderek daha rahat hissetmeye başladı. Karısının elden geçirdiği şapkası dizlerinin üzerindeydi. Bir iki kez bir eliyle manşetlerini aşağı çekip öbür eliyle şapkasının kenarını hafifçe ama sıkıca tuttu.

Üst kısmı beyaz bir surplisle örtülü, heybetli görünümlü bir adamın kürsüye çıkmakta zorlandığı görüldü. Aynı anda cemaat kıpırdandı, mendillerini çıkarıp dikkatle dizlerinin altına serdi. Bay Kernan da herkesi izledi. Rahibin gövdesi şimdi kürsüde dimdik duruyordu; iri, kırmızı bir yüzle taçlanmış heybetli vücudunun üçte ikisi korkuluğun üzerinde görünüyordu.

Peder Purdon diz çöktü, kırmızı ışık noktasına döndü ve elleriyle yüzünü kapatarak dua etti. Bir süre sonra yüzünü açıp ayağa kalktı. Cemaat de ayağa kalkıp sıralarına yeniden yerleşti. Bay Kernan şapkasını dizlerinin üstündeki eski yerine koydu ve vaize dikkatle baktı. Vaiz, surplisinin geniş kollarını büyük ve gösterişli hareketlerle geriye kıvırdı, yüzleri yavaşça gözden geçirdi. Sonra şöyle dedi:

“Bu dünyanın çocukları, kendi kuşaklarında ışığın çocuklarından daha akıllıdır. Öyleyse haksız kazancın mamonundan kendinize dostlar edinin ki öldüğünüzde sizi sonsuz konutlara kabul etsinler.”

Peder Purdon metni kendinden emin, gür bir sesle açıkladı. Söylediğine göre bu, Kutsal Kitap’ın doğru yorumlanması en zor metinlerinden biriydi. İlk bakışta, İsa Mesih’in başka yerlerde vaaz ettiği yüce ahlak anlayışıyla çelişiyor gibi görünebilirdi. Ama dinleyicilerine bu metnin, dünya hayatını sürdürmek zorunda olup bunu dünyaya düşkünlerin tarzında yaşamamayı isteyenlere yol göstermek için özellikle uygun göründüğünü söyledi. Bu, iş insanlarına ve meslek sahiplerine yönelik bir metindi. İsa Mesih, insan doğasının her köşesini ilahi bir kavrayışla bilerek, herkesin dinî yaşama çağrılmadığını; insanların büyük çoğunluğunun dünyada ve bir ölçüde dünya için yaşamak zorunda olduğunu anlamıştı. Bu sözde onlara öğüt vermeyi amaçlamış, dinî yaşam için örnek olarak da bütün insanlar arasında dinî konularla en az ilgilenen mamon tapıcılarını göstermişti.

Dinleyicilerine, o akşam orada korkutucu ya da aşırı bir amaçla bulunmadığını; dünya hayatını bilen bir insan olarak hemcinslerine seslendiğini söyledi. İş insanlarıyla konuşmaya gelmişti ve onlarla iş dünyasının diliyle konuşacaktı. Bir benzetme yapmasına izin verirlerse, onların ruhani muhasebecisiydi; dinleyicilerinin her birinden defterlerini, yani ruhani yaşamlarının hesaplarını açıp vicdanlarıyla tam olarak uyuşup uyuşmadığına bakmalarını istiyordu.

İsa Mesih sert bir efendi değildi. Küçük kusurlarımızı, düşmüş zavallı doğamızın zayıflığını ve bu hayatın ayartılarını anlardı. Hepimizin zaman zaman ayartılara kapılmış olabileceğini, hepimizin kusurlarının bulunabileceğini söyledi. Ama dinleyicilerinden tek bir şey isteyecekti: Tanrı’ya karşı dürüst ve mert olmalarını. Hesapları her bakımdan tutuyorsa şöyle demelerini istedi:

“Evet, hesaplarımı gözden geçirdim. Her şeyin yolunda olduğunu gördüm.”

Ama olabileceği gibi hesaplarda bazı tutarsızlıklar varsa, gerçeği kabul edip açıkça, mertçe şöyle demelerini istedi:

“Evet, hesaplarıma baktım. Şurada ve şurada hata buldum. Ama Tanrı’nın inayetiyle şunu ve şunu düzelteceğim. Hesaplarımı yoluna koyacağım.”

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…