Bölümler 15Şu an: Küçük Bir Bulut
- 1 Kız Kardeşler2.024 kelime
- 2 Bir Karşılaşma2.121 kelime
- 3 Araby1.522 kelime
- 4 Evelıne1.174 kelime
- 5 Yarıştan Sonra1.558 kelime
- 6 İki Çapkin2.592 kelime
- 7 Pansiyon1.838 kelime
- 8 Küçük Bir Bulut3.341 kelime · Okuduğun bölüm
- 9 Karşılıklar2.723 kelime
- 10 Kil1.726 kelime
- 11 Acı Bir Vaka2.463 kelime
- 12 Komite Odasında Sarmaşık Günü3.711 kelime
- 13 Bir Anne3.072 kelime
- 14 Lütuf5.358 kelime
- 15 Ölüler10.893 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
KÜÇÜK BİR BULUT
Sekiz yıl önce arkadaşını North Wall'dan uğurlamış, ona yolunun açık olmasını dilemişti. Gallaher iyi yerlere gelmişti. Bunu gezip görmüş hâlinden, iyi kesimli tüvit takımından ve korkusuzca konuşmasından hemen anlayabilirdiniz. Onun gibi yetenekli pek az kişi vardı; bunca başarıyla bozulmadan kalabilenlerin sayısı daha da azdı. Gallaher'in kalbi doğru yerdeydi ve kazandıklarını hak etmişti. Onun gibi bir arkadaşa sahip olmak önemli bir şeydi.
Küçük Chandler'ın öğle yemeğinden beri aklı Gallaher'la buluşmasında, Gallaher'ın davetinde ve onun yaşadığı büyük kent Londra'daydı. Boyu ortalamanın yalnızca biraz altında olduğu hâlde insana ufak tefek biri izlenimi verdiği için ona Küçük Chandler derlerdi. Elleri beyaz ve küçüktü, yapısı narindi, sesi alçak, tavırları zarifti. Açık renk ipeksi saçına ve bıyığına özenle bakar, mendiline belli belirsiz parfüm sürerdi. Tırnaklarının yarım ayları kusursuzdu; gülümsediğinde bir sıra çocuksu beyaz diş görünürdü.
King's Inns'deki masasının başında otururken sekiz yılın neleri değiştirdiğini düşündü. Üstü başı dökülen, yoksul hâliyle tanıdığı arkadaşı, Londra basınının parlak bir simasına dönüşmüştü. Sıkıcı yazısından sık sık başını kaldırıp büro penceresinden dışarı bakıyordu. Sonbaharın son günlerinden bir gün batımının kızıllığı çimenlikleri ve patikaları kaplamıştı. Bakımsız dadıların ve banklarda kestiren bitkin yaşlıların üzerine şefkatli, altın rengi bir toz serpiyor; bahçelerin içinden geçen herkese, çakıl döşeli patikalarda çığlıklar atarak koşan çocuklara, hareket eden bütün siluetlere vurup titreşiyordu. Manzarayı izleyip hayatı düşündü; hayatı düşündüğünde her zamanki gibi kederlendi. İnce bir melankoli içini kapladı. Talihine karşı çırpınmanın ne kadar yararsız olduğunu hissetti; çağların ona miras bıraktığı bilgelik yükü buydu.
Evdeki raflarında duran şiir kitaplarını hatırladı. Onları bekâr olduğu günlerde almıştı; salondan açılan küçük odada oturduğu nice akşam, birini raftan indirip karısına sesli okumak gelmişti içinden. Ama utangaçlığı onu hep alıkoymuş, kitaplar da raflarında kalmıştı. Bazen dizeleri kendi kendine tekrarlardı; bu onu avutuyordu.
Mesaisi bitince ayağa kalkıp masasına ve çalışma arkadaşlarına son derece titiz bir nezaketle veda etti. King's Inns'in feodal kemerinin altından derli toplu, mütevazı bir siluet olarak çıktı ve Henrietta Street'ten hızla yürüdü. Altın rengi gün batımı sönüyordu; hava keskinleşmişti. Sokak kir pas içindeki çocuklarla doluydu. Yolda duruyor ya da koşuyor, kapısı ardına kadar açık evlerin önündeki basamaklara tırmanıyor, eşiklerde fareler gibi çömeliyorlardı. Küçük Chandler onları umursamadı. Ustaca yollarını bulup bu ufacık, haşere gibi hayatların arasından; Dublin'in eski soylularının çalıp oynadığı cılız, hayaletimsi konakların gölgeleri altından geçti. Aklı şimdiki bir sevinçle dolu olduğundan geçmişten hiçbir anı ona dokunmadı.
Corless's'a hiç gitmemişti ama adının değerini bilirdi. İnsanların tiyatrodan sonra oraya gidip istiridye yediğini, likör içtiğini; garsonların Fransızca ve Almanca konuştuğunu duymuştu. Geceleri hızla geçerken kapının önünde bekleyen faytonları, şık giyimli hanımların beylerin eşliğinde inip aceleyle içeri girdiklerini görmüştü. Gürültülü elbiseler giyer, üstlerine birçok şey sarınırlardı. Yüzleri pudralıydı; yere basar basmaz eteklerini, ürkmüş Atalantalar gibi, yukarı toplarlardı. Başını çevirip bakmadan geçmek âdetiydi. Gündüzleri bile sokakta hızlı yürürdü; gece geç vakit kentte bulduğunda ise kaygılı ve heyecanlı bir hâlde yoluna hızla devam ederdi. Ama bazen korkusunun kaynaklarını bilerek arardı. En karanlık, en dar sokakları seçer; cesurca ilerlerken adımlarının çevresine yayılmış sessizlik onu, sessizce dolaşan siluetler onu tedirgin ederdi. Bazen de kısa süreli boğuk bir kahkaha sesi onu yaprak gibi titretiyordu.
Capel Street'e doğru sağa döndü. Londra basınında Ignatius Gallaher! Sekiz yıl önce kimin aklına gelirdi? Yine de geçmişe dönüp bakınca Küçük Chandler, arkadaşının ileride büyük biri olacağının birçok işaretini hatırlayabiliyordu. İnsanlar Ignatius Gallaher'ın başına buyruk olduğunu söylerdi. Elbette o zamanlar çapkın bir arkadaş çevresine takılır, bolca içer ve sağdan soldan borç para alırdı. Sonunda karanlık bir işe, bir para işine karışmıştı; en azından kaçıp gitmesinin bir açıklaması buydu. Ama yeteneğini kimse inkâr etmiyordu. Ignatius Gallaher'da, istemeseniz de sizi etkileyen, belli belirsiz bir... şey vardı. Dirsekleri aşınmış, parası suyunu çekmiş olsa bile kendine güvenli görünmeyi sürdürürdü. Küçük Chandler, hatırlayınca yanağına hafif bir gurur kızıllığı getiren, Ignatius Gallaher'ın başı dardayken söylediği sözlerden birini anımsadı:
“Devre arası şimdi, çocuklar,” derdi tasasızca. “Düşünme şapkam nerede?”
İşte Ignatius Gallaher baştan aşağı böyle biriydi; lanet olsun, insan onu takdir etmeden duramıyordu.
Küçük Chandler adımlarını hızlandırdı. Hayatında ilk kez, yanından geçtiği insanlardan üstün olduğunu hissetti. Hayatında ilk kez Capel Street'in sıkıcı zarafetsizliğine ruhu başkaldırdı. Kuşku yoktu: Başarı istiyorsan gitmen gerekirdi. Dublin'de hiçbir şey yapamazdın. Grattan Bridge'den geçerken aşağıda nehrin rıhtımlara doğru akışına baktı, bodur yoksul evlere acıdı. Gün batımının görüntüsü karşısında şaşkına dönmüş, kıyılara sıra sıra sokulmuş; toz ve isle kaplı eski paltoları içindeki bir serseri topluluğu gibi görünüyorlardı. Gecenin ilk soğuğu kalkıp silkinmelerini, oradan gitmelerini ve dilenmelerini bekliyorlardı. Aklındakini anlatan bir şiir yazıp yazamayacağını düşündü. Belki Gallaher şiirini bir Londra gazetesinde yayımlatabilirdi. Özgün bir şey yazabilir miydi? Hangi düşünceyi anlatmak istediğinden emin değildi ama şiirsel bir anın kendisine dokunduğu fikri, içinde bir bebek umudu gibi canlandı. Cesurca ilerledi.
Her adım onu Londra'ya yaklaştırıyor, kendi ağırbaşlı, sanatsız hayatından uzaklaştırıyordu. Aklının ufkunda bir ışık titremeye başladı. O kadar da yaşlı değildi; otuz ikisindeydi. Mizaç bakımından olgunluğun tam eşiğinde sayılabilirdi. Dizelerle dile getirmek istediği bunca ayrı duygu ve izlenim vardı. İçinde olduklarını hissediyordu. Bir şair ruhu taşıyıp taşımadığını anlamak için ruhunu tartmaya çalıştı. Mizaç notasında melankolinin ağır bastığını düşünüyordu; ama bu melankoliye arada bir gelen inanç, kabulleniş ve yalın sevinç duyguları eşlik ediyordu. Bunları bir şiir kitabında dile getirebilse belki insanlar kulak verirdi. Hiçbir zaman ünlü olamayacağını görüyordu. Kalabalıkları peşinden sürükleyemezdi ama benzer ruhlardan oluşan küçük bir topluluğa seslenebilirdi. İngiliz eleştirmenler, belki şiirlerindeki melankolik tondan ötürü onu Kelt ekolünden biri sayardı; ayrıca şiirlerine göndermeler de serpiştirirdi. Kitabıyla ilgili yazılardan cümleler, sözler uydurmaya başladı. “Bay Chandler'ın akıcı ve zarif dizeler yazma yeteneği var.” ... “Bu şiirlere özlemli bir hüzün sinmiş.” ... “Kelt tınısı.” Adının daha İrlandalı görünmemesi ne yazıktı. Belki annesinin adını soyadından önce eklemek daha iyi olurdu: Thomas Malone Chandler; hatta daha iyisi: T. Malone Chandler. Gallaher'a bunu danışacaktı.
Hayallere öylesine kendini kaptırmıştı ki sokağını geçip geri dönmek zorunda kaldı. Corless's'a yaklaşırken eski telaşı yeniden bastırmaya başladı; kararsızlık içinde kapının önünde durdu. Sonunda kapıyı açıp içeri girdi.
Barın ışığı ve gürültüsü onu birkaç an kapı eşiğinde tuttu. Etrafına bakındı ama görüşü, parıldayan kırmızı ve yeşil kadehlerin ışığında bulanmıştı. Bar ona insanlarla doluymuş gibi geldi; hepsinin merakla kendisini izlediğini hissetti. İşini ciddi göstermek için hafifçe kaşlarını çatarak hızla sağına soluna baktı. Görüşü biraz netleşince kimsenin ona dönüp bakmadığını gördü; işte, Ignatius Gallaher oradaydı, sırtını tezgâha vermiş, ayaklarını iyice açmış duruyordu.
“Selam Tommy, eski kahramanım, işte geldin! Ne içiyoruz? Ne alırsın? Ben viski içiyorum; denizin öte yanında bulduklarımızdan daha iyi. Soda? Litiyalı su? Madensiz mi? Ben de öyle. Tadını bozuyor... Hey garson, iki duble malt viski getir, koçum... Ee, son görüşmemizden beri nasıl gidiyor? Aman Tanrım, ne kadar yaşlanmışız! Bende yaşlılık belirtisi görüyor musun, ha? Tepem biraz kırlaşmış, biraz seyrelmiş, öyle mi?”
Ignatius Gallaher şapkasını çıkarıp kısacık kesilmiş iri başını gösterdi. Yüzü dolgun, solgun ve tıraşlıydı. Kurşuni mavi gözleri sağlıksız solgunluğunu gideriyor, taktığı parlak turuncu kravatın üstünde açıkça ışıldıyordu. Bu iki zıt özelliğin arasında dudakları fazlasıyla uzun, biçimsiz ve renksiz görünüyordu. Başını eğip tepesindeki seyrek saçlara şefkatle iki parmağıyla dokundu. Küçük Chandler, olmadığını belirtmek için başını salladı. Ignatius Gallaher yeniden şapkasını taktı.
“İnsanı tüketiyor,” dedi. “Basın hayatı. Hep koşturup duruyorsun, haber peşinde, bazen de bulamıyorsun; sonra yazdıklarında hep yeni bir şey olsun istiyorlar. Birkaç günlüğüne şu prova kâğıtları da matbaacılar da canı cehenneme. Sana söyleyeyim, eski ülkeye dönmek beni çok sevindirdi. Biraz tatil insana iyi geliyor. Sevgili, pis Dublin'e yeniden ayak bastığımdan beri kendimi kat kat iyi hissediyorum... Al bakalım, Tommy. Su ister misin? Yeter mi?”
Küçük Chandler viskisini iyice sulandırdı.
“Neyin iyi olduğunu bilmiyorsun, dostum,” dedi Ignatius Gallaher. “Ben sek içerim.”
“Genelde pek az içerim,” dedi Küçük Chandler mütevazı bir tavırla. “Eski tayfadan birileriyle karşılaşırsam arada bir tek duble falan; hepsi bu.”
“Pekâlâ,” dedi Ignatius Gallaher neşeyle, “şerefe; bize, eski günlere ve eski tanıdıklara.”
Kadehlerini tokuşturup kadeh kaldırdılar.
“Bugün eski tayfadan birkaç kişiyle karşılaştım,” dedi Ignatius Gallaher. “O'Hara kötü durumda gibi. Ne yapıyor?”
“Hiçbir şey,” dedi Küçük Chandler. “Dibi gördü.”
“Ama Hogan'ın sağlam bir işi var, değil mi?”
“Evet; Arazi Komisyonu'nda.”
“Bir gece Londra'da karşılaştım, epey parası var gibiydi... Zavallı O'Hara! İçki yüzünden, sanırım?”
“Başka şeyler de var,” dedi Küçük Chandler kısa keserek.
Ignatius Gallaher güldü.
“Tommy,” dedi, “hiç değişmediğini görüyorum. Pazar sabahları başım ağrırken, dilim pas tutmuşken bana nutuk çeken o ciddi kişinin aynısısın. Biraz dünyayı dolaşman gerek. Hiçbir yere gitmedin mi, şöyle kısa bir gezi bile?”
“Man Adası'na gittim,” dedi Küçük Chandler.
Ignatius Gallaher güldü.
“Man Adası mı!” dedi. “Londra'ya ya da Paris'e git; tercihen Paris'e. Sana iyi gelir.”
“Paris'i gördün mü?”
“Görmüş olmalıyım herhâlde! Biraz dolaştım oralarda.”
“Peki gerçekten anlatıldığı kadar güzel mi?” diye sordu Küçük Chandler.
Ignatius Gallaher içkisini cesaretle bitirirken o da içkisinden küçük bir yudum aldı.
“Güzel mi?” dedi Ignatius Gallaher; sözcükte, ardından içkisinin tadında duraksadı. “Öyle pek güzel sayılmaz, bilirsin. Elbette güzel... Ama mesele Paris'in hayatı. Paris'in neşesi, hareketliliği, heyecanı bakımından eşi yok...”
Küçük Chandler viskisini bitirdi ve biraz uğraştıktan sonra barmene gözünü iliştirmeyi başardı. Aynısından bir tane daha ısmarladı.
Barmen kadehlerini alıp götürünce Ignatius Gallaher sözünü sürdürdü: “Moulin Rouge'a gittim, bütün bohem kafelere de. Ateşli yerler! Senin gibi dindar birine göre değil, Tommy.”
Küçük Chandler, barmen iki kadehle geri dönene dek bir şey söylemedi; sonra arkadaşının kadehine hafifçe dokunup önceki kadeh kaldırışına karşılık verdi. İçinde bir düş kırıklığı baş göstermeye başlamıştı. Gallaher'ın aksanı ve kendini ifade etme biçimi hoşuna gitmiyordu. Arkadaşında daha önce fark etmediği bayağı bir yan vardı. Belki de bu yalnızca Londra'da basının telaşı ve rekabeti içinde yaşamasının sonucuydu. Yeni, gösterişli tavrının altında eski kişisel cazibesi hâlâ duruyordu. Hem Gallaher yaşamış, dünyayı görmüştü. Küçük Chandler arkadaşına kıskançlıkla baktı.
“Paris'te her şey neşelidir,” dedi Ignatius Gallaher. “Hayatın tadını çıkarmaya inanırlar; sence de haklı değiller mi? Hayatın tadını hakkıyla çıkarmak istiyorsan Paris'e gitmelisin. Hem biliyor musun, oradakilerin İrlandalılara karşı büyük bir sevgisi var. İrlandalı olduğumu duyunca beni neredeyse yiyeceklerdi, dostum.”
Küçük Chandler kadehinden dört beş yudum aldı.
“Söylesene,” dedi, “Paris gerçekten söylendiği kadar... ahlaksız mı?”
Ignatius Gallaher sağ koluyla geniş bir hareket yaptı.
“Her yer ahlaksızdır,” dedi. “Elbette Paris’te ateşli şeylere rastlarsın. Mesela öğrencilerin balolarından birine git. Kokotlar kendilerini koyuvermeye başlayınca, seviyorsan, ortalık şenlenir. Ne olduklarını biliyorsundur herhâlde?”
“Adlarını duydum,” dedi Küçük Chandler.
Ignatius Gallaher viskisini bir dikişte içti ve başını salladı.
“Ah,” dedi, “ne dersen de. Şıklık ve canlılık bakımından Parisli kadın gibisi yoktur.”
“Demek ahlaksız bir şehir,” dedi Küçük Chandler ürkekçe ısrar ederek. “Londra ya da Dublin’le karşılaştırınca mı?”
“Londra!” dedi Ignatius Gallaher. “İkisi de aynı kapıya çıkar. Hogan’a sor, dostum. Oraya geldiğinde Londra’yı biraz tanıttım ona. Gözünü açar... Söylesene Tommy, o viskiyi sulandırma; iç biraz.”
“Yok, gerçekten...”
“Hadi ama, bir tane daha içmek sana zarar vermez. Ne olsun? Yine aynısından, herhâlde?”
“Ee... peki.”
“François, yine aynısından... Tommy, sigara içer misin?”
Ignatius Gallaher puro tabakasını çıkardı. İki arkadaş purolarını yakıp içkileri gelene kadar sessizce tüttürdüler.
“Sana fikrimi söyleyeyim,” dedi Ignatius Gallaher, sığındığı duman bulutlarının arasından bir süre sonra çıkarak. “Tuhaf bir dünya burası. Ahlaksızlık diyorsun! Öyle vakalar duydum—ne diyorum, kendim tanık oldum: ahlaksızlık vakalarına...”
Ignatius Gallaher purosundan düşünceli düşünceli bir nefes çekti, sonra sakin bir tarihçi edasıyla yurtdışında kol gezen yozlaşmadan dostuna birkaç tablo çizdi. Birçok başkentin kötülüklerini özetledi ve birincilik ödülünü Berlin’e vermeye meyilli görünüyordu. Bazı şeylerin doğruluğuna kefil olamıyordu (arkadaşlarından duymuştu), ama bazılarını bizzat yaşamıştı. Mevki ya da sınıf ayrımı gözetmedi. Kıta Avrupası’ndaki dinî kurumların birçok sırrını açığa vurdu, yüksek sosyetede moda olan bazı âdetleri anlattı ve sonunda bir İngiliz düşesi hakkında ayrıntılı bir hikâye aktardı; doğru olduğunu bildiği bir hikâyeydi bu. Küçük Chandler şaşkına dönmüştü.
“Ah, neyse,” dedi Ignatius Gallaher, “işte eski, ağır aksak Dublin’deyiz; böyle şeylerden kimsenin haberi yok.”
“Gördüğün onca yerden sonra burayı ne kadar sıkıcı buluyorsundur,” dedi Küçük Chandler.
“Ee,” dedi Ignatius Gallaher, “buraya gelmek insana iyi bir mola oluyor, bilirsin. Hem, dedikleri gibi, burası eski vatan, değil mi? İnsanın ona karşı bir şeyler hissetmemesi mümkün değil. İnsanlık hâli işte... Ama anlat bakalım, senden haberler. Hogan, evlilik saadetinin tadına baktığını söyledi. İki yıl önceydi, değil mi?”
Küçük Chandler kızarıp gülümsedi.
“Evet,” dedi. “Geçen mayısta bir yıl oldu evleneli.”
“En iyi dileklerimi iletmek için artık çok geç değildir umarım,” dedi Ignatius Gallaher. “Adresini bilmiyordum, yoksa o zaman iletirdim.”
Elini uzattı; Küçük Chandler da elini sıktı.
“Pekâlâ Tommy,” dedi, “sana ve ailene ömür boyu mutluluk, bir yığın para diliyorum; ben seni vurmadan sakın ölmeyesin. Bu, içten bir dostun, eski bir arkadaşın dileği. Biliyorsun, değil mi?”
“Biliyorum,” dedi Küçük Chandler.
“Çocuk var mı?” dedi Ignatius Gallaher.
Küçük Chandler yine kızardı.
“Bir çocuğumuz var,” dedi.
“Oğlan mı, kız mı?”
“Küçük bir oğlan.”
Ignatius Gallaher arkadaşının sırtına şak diye vurdu.
“Bravo,” dedi, “senden beklerdim Tommy.”
Küçük Chandler gülümsedi, bardağına şaşkın şaşkın baktı ve çocukça beyaz üç ön dişiyle alt dudağını ısırdı.
“Gitmeden önce bir akşam bize gelmeni isterim,” dedi. “Karım seninle tanıştığına çok sevinecek. Biraz müzik falan yaparız—”
“Çok teşekkür ederim dostum,” dedi Ignatius Gallaher. “Daha önce karşılaşmadığımıza üzüldüm. Ama yarın gece dönmem gerek.”
“Ya bu akşam, belki...?”
“Çok üzgünüm dostum. Biliyorsun, buraya başka biriyle geldim; akıllı gençtir o da. Küçük bir iskambil partisine gitmek üzere sözleştik. Yoksa...”
“Aa, öyleyse...”
“Ama kim bilir?” dedi Ignatius Gallaher düşünceli bir tavırla. “Artık buzları kırdığıma göre gelecek yıl buraya kısa bir uğrayış yapabilirim. Sadece ertelenmiş bir zevk.”
“Pekâlâ,” dedi Küçük Chandler, “bir dahaki gelişinde mutlaka birlikte bir akşam geçirelim. Anlaştık, değil mi?”
“Evet, anlaştık,” dedi Ignatius Gallaher. “Gelecek yıl gelirsem, şeref sözü.”
“Anlaşmayı mühürlemek için,” dedi Küçük Chandler, “hadi bir tane daha içelim.”
Ignatius Gallaher büyük altın saatini çıkarıp baktı.
“Sonuncu mu bu?” dedi. “Çünkü biliyorsun, bir randevum var.”
“Aa, evet, kesinlikle sonuncu,” dedi Küçük Chandler.
“Pekâlâ öyleyse,” dedi Ignatius Gallaher, “bir tane daha içelim; buna deoc an doruis derler—küçük bir viski için iyi bir halk deyişi sanırım.”
Küçük Chandler içkileri söyledi. Birkaç dakika önce yüzüne yayılan kızarıklık yerleşip kalmıştı. En ufak şey onu her zaman kızartırdı; şimdi de içi ısınmış, heyecanlanmıştı. Üç küçük viski başına vurmuş, Gallaher’ın sert purosu da aklını bulandırmıştı; çünkü narin ve içkiye pek düşkün olmayan biriydi. Sekiz yıl sonra Gallaher’la karşılaşmanın, kendini Corless’s’te ışıklar ve gürültü arasında onunla birlikte bulmanın, hikâyelerini dinlemenin ve kısa bir süreliğine başıboş, zafer dolu hayatına ortak olmanın macerası, hassas yaradılışının dengesini bozmuştu. Kendi hayatıyla arkadaşınınki arasındaki karşıtlığı acı acı hissediyor, bunu haksızlık sayıyordu. Gallaher doğum ve eğitim bakımından ondan aşağıydı. Yalnızca fırsat bulsa arkadaşının şimdiye dek yaptığı ya da yapabileceği her şeyden daha iyi, ucuz gazetecilikten daha yüksek bir şey başarabileceğinden emindi. Önünde ne vardı? Talihsiz çekingenliği! Bir şekilde kendini kanıtlamak, erkekliğini ortaya koymak istiyordu. Gallaher’ın davetini geri çevirmesinin ardında yatanı gördü. Gallaher, dostça davranarak onu küçümsüyordu; tıpkı ziyaretiyle İrlanda’yı küçümsediği gibi.
Barmen içkilerini getirdi. Küçük Chandler bardaklardan birini arkadaşına doğru itti, ötekini de cesaretle eline aldı.
“Kim bilir?” dedi bardaklarını kaldırırlarken. “Gelecek yıl geldiğinde belki Bay ve Bayan Ignatius Gallaher’e uzun ömür ve mutluluk dileme zevkine erişirim.”
Ignatius Gallaher içerken, bardağının kenarının üstünden anlamlı bir biçimde tek gözünü kapattı. İçkisini bitirince dudaklarını kararlı bir şapırtıyla yaladı, bardağını bıraktı ve şöyle dedi:
“Hiç sanmam dostum. Önce gönlümce yaşayıp biraz hayatı ve dünyayı göreceğim; başımı çuvala sokmadan önce—tabii bir gün sokarsam.”
“Bir gün sokacaksın,” dedi Küçük Chandler sakinlikle.
Ignatius Gallaher turuncu kravatını düzeltti ve arduvaz mavisi gözlerini dosdoğru arkadaşına çevirdi.
“Öyle mi düşünüyorsun?” dedi.
“Başını çuvala sokacaksın,” diye yineledi Küçük Chandler kararlılıkla, “herkes gibi, tabii uygun kızı bulabilirsen.”
Sesini biraz vurgulamıştı ve kendini ele verdiğinin farkındaydı; ama yanağı kızarsa da arkadaşının bakışından kaçmadı. Ignatius Gallaher onu birkaç dakika süzdü, sonra şöyle dedi:
“Olacaksa, emin ol, öyle gönül eğlendirme falan olmayacak. Parayla evlenmeye niyetliyim. Bankada yüklüce hesabı olacak; yoksa bana göre değildir.”
Küçük Chandler başını salladı.
“Yahu, adamım,” dedi Ignatius Gallaher hararetle. “Bu ne demek biliyor musun? Yalnızca bir söz söylemem yeter; yarın kadını da parayı da elde ederim. İnanmıyor musun? Ben biliyorum. Yüzlerce—ne diyorum?—binlerce zengin Alman ve Yahudi var, paraya boğulmuş; buna can atarlar... Biraz bekle dostum. Bak bakalım kartlarımı doğru oynamıyor muyum. Bir işe giriştiğimde ciddiyimdir, söylüyorum sana. Sen bekle.”
Bardağını ağzına dikip içkisini bitirdi ve kahkahalarla güldü. Sonra önüne düşünceli bir bakış attı ve daha sakin bir sesle konuştu:
“Ama acelem yok. Bekleyebilirler. Kendimi tek bir kadına bağlamaya pek hevesli değilim, bilirsin.”
Ağzıyla bir şeyin tadına bakıyormuş gibi yaptı ve yüzünü buruşturdu.
“İnsanın bir süre sonra bıkacağını sanıyorum,” dedi.
Küçük Chandler, holdeki odada kucağında bir çocukla oturuyordu. Para biriktirmek için hizmetçi tutmuyorlardı; ama Annie’nin küçük kız kardeşi Monica sabahları bir saat kadar, akşamları da bir saat kadar yardıma gelirdi. Ne var ki Monica çoktan evine gitmişti. Saat dokuza çeyrek vardı. Küçük Chandler çay saatine geç kalmış, üstelik Annie’ye Bewley’s’ten kahve paketini getirmeyi unutmuştu. Elbette Annie’nin canı sıkkındı ve ona kısa kısa cevaplar vermişti. Çaysız da idare edeceğini söylemişti; ama köşedeki dükkânın kapanma vakti yaklaşınca kendisi çıkıp çeyrek libre çay ve iki libre şeker almaya karar verdi. Uyuyan çocuğu ustaca kollarına bıraktı ve şöyle dedi:
“Al. Uyandırma.”
Masanın üzerinde beyaz porselen başlıklı küçük bir lamba duruyor, ışığı buruşuk boynuzdan bir çerçeveye yerleştirilmiş fotoğrafın üzerine düşüyordu. Annie’nin fotoğrafıydı. Küçük Chandler ince, sımsıkı dudaklarında duraklayarak fotoğrafa baktı. Annie’nin üzerinde, bir cumartesi günü ona hediye diye aldığı açık mavi yazlık bluz vardı. Bluz on şilin on bir peniye mal olmuştu; ama ona kaça mal olmuştu, ne büyük bir sinir azabı! O gün ne çok sıkıntı çekmişti: dükkân boşalana kadar kapıda beklerken, tezgahta rahat görünmeye çalışırken kız önüne kadın bluzlarını yığmıştı; kasada parasını ödeyip üstünü almayı unutmuş, kasiyerin arkasından seslenmesi üzerine geri dönmüştü; sonunda da paketin sağlam bağlanıp bağlanmadığını inceliyormuş gibi yaparak dükkândan çıkarken kızarmamaya çalışmıştı. Bluzu eve getirdiğinde Annie onu öpmüş, çok hoş ve şık olduğunu söylemişti; ama fiyatını duyunca bluzu masaya fırlatıp bunun için on şilin on bir peni istemenin tam bir dolandırıcılık olduğunu söylemişti. Önce geri götürmek istemişti; ama giyince, özellikle kollarının kesimini beğenip bayılmış, onu öpmüş ve kendisini düşünmesinin çok hoş olduğunu söylemişti.
Hım!...
Fotoğraftaki gözlerin içine soğukça baktı; gözler de ona soğukça karşılık verdi. Gerçekten güzel gözlerdi, yüz de güzeldi. Ama onda bayağı bir şey buluyordu. Neden bu kadar doğal ve hanımefendi gibiydi? Gözlerinin sakinliği onu kızdırıyordu. Gözler onu itiyor, ona meydan okuyordu: içlerinde tutku da coşku da yoktu. Gallaher’ın zengin Yahudi kadınlar hakkında söylediklerini düşündü. O koyu, Doğulu gözler, diye düşündü, tutkuyla, şehvetli özlemle nasıl da dolu!... Fotoğraftaki gözlerle neden evlenmişti?
Bu soruyla kendine geldi ve odanın çevresine tedirginlikle göz gezdirdi. Taksitle aldığı evin güzel mobilyalarında bayağı bir şey buluyordu. Onları Annie seçmişti; ona Annie’yi hatırlatıyorlardı. Onlar da ağırbaşlı ve güzeldi. İçinde hayatına karşı donuk bir hınç uyandı. Küçük evinden kaçamaz mıydı? Gallaher gibi cesurca yaşamaya çalışmak için artık çok mu geçti? Londra’ya gidebilir miydi? Hâlâ mobilyaların borcunu ödüyordu. Bir kitap yazıp yayımlatabilse belki önünde bir kapı açılırdı.
Önündeki masada Byron’ın şiirlerinden bir cilt duruyordu. Çocuğu uyandırmamak için sol eliyle dikkatle açtı ve kitaptaki ilk şiiri okumaya başladı:
Dindi rüzgârlar, akşamın karanlığı sessiz,
Bir meltem bile geçmez korudan,
Dönerim Margaret’imin mezarını görmeye,
Sevdiğim toprağa çiçekler serpmeye.
Durakladı. Odanın içinde dizelerin ritmini duyumsadı. Ne hüzünlüydü! O da böyle yazabilir, ruhunun hüznünü dizelerle anlatabilir miydi? Anlatmak istediği o kadar çok şey vardı ki: örneğin az önce Grattan Köprüsü’nde yaşadığı duygu. Yeniden o ruh hâline girebilseydi...
Çocuk uyandı ve ağlamaya başladı. Sayfadan başını kaldırıp onu susturmaya çalıştı; ama susmadı. Kollarında ileri geri sallamaya başladı, fakat ağlayışı daha da tizleşti. Gözleri ikinci kıtayı okumaya koyulurken onu daha hızlı salladı:
Bu dar hücrede yatıyor bedeni,
Bir zamanlar o beden...
Boşunaydı. Okuyamıyordu. Hiçbir şey yapamıyordu. Çocuğun feryadı kulak zarını deliyordu. Boşunaydı, boşuna! Ömür boyu mahkûmdu. Kolları öfkeden titredi; birden çocuğun yüzüne eğilip bağırdı:
“Kes sesini!”
Çocuk bir an sustu, korkuyla irkildi ve çığlık atmaya başladı. Sandalyesinden fırlayıp çocuk kollarındayken odada telaşla bir aşağı bir yukarı yürüdü. Çocuk acınası bir biçimde hıçkırmaya başladı; dört beş saniye soluğu kesiliyor, sonra yeniden patlıyordu. Odanın ince duvarları sesi yankıladı. Onu yatıştırmaya çalıştı, ama çocuk daha şiddetli hıçkırdı. Büzülmüş, titreyen yüzüne bakınca kaygılanmaya başladı. Aralarında hiç ara vermeden yedi hıçkırık saydı ve korkuyla çocuğu göğsüne bastırdı. Ya ölürse!...
Kapı hızla açıldı; genç bir kadın soluk soluğa içeri koştu.
“Ne oldu? Ne oldu?” diye bağırdı.
Annesinin sesini duyan çocuk, hıçkırık krizine tutuldu.
“Bir şey yok Annie... bir şey yok... Ağlamaya başladı...”
Kadın paketlerini yere fırlatıp çocuğu onun kollarından kaptı.
“Ona ne yaptın?” diye bağırdı, gözlerini onun yüzüne dikerek.
Küçük Chandler bir an onun bakışına dayandı; gözlerindeki nefreti görünce yüreği büzüldü. Kekeleyerek konuşmaya başladı:
“Bir şey yok... O... ağlamaya başladı... Ben... hiçbir şey yapmadım... Ne?”
Kadın onu dinlemeden çocuğu sıkıca kollarında tutup odada aşağı yukarı yürümeye başladı ve mırıldandı:
“Küçük yavrum! Benim küçük kuzum! Korktun mu aşkım?... Hah şöyle, canım! Hah şöyle!... Kuzucuğum! Annesinin dünyalar tatlısı kuzusu!... Hah şöyle!”
Küçük Chandler’ın yanakları utançtan kızardı; lambanın ışığından geriye çekildi. Çocuğun hıçkırık nöbeti giderek hafiflerken onu dinledi; pişmanlık gözlerini yaşarttı.
Bölüm etkileşimi
