Allan Quatermain kitap kapağı

1. bölüm / 27

Giriş

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 27Şu an: Giriş

Bu macera kitabını oğlum

ARTHUR JOHN RIDER HAGGARD’A ithaf ediyorum

Umarım ileride o ve benim asla tanımayacağım daha nice oğlan, burada anlatılan Allan Quatermain ve arkadaşlarının davranışlarında ve düşüncelerinde, Sir Henry Curtis’le birlikte ulaşabileceğimiz en yüksek mertebe saydığım İngiliz beyefendiliğinin hâline ve onuruna erişmelerine yardımcı olacak bir şeyler bulurlar.

GİRİŞ
23 Aralık

“Az önce oğlumu, gurur duyduğum yakışıklı yavrumu toprağa verdim; yüreğim paramparça. Tek oğlunu böyle kaybetmek çok zor, ama Tanrı’nın buyruğu olsun. Ben kimim ki şikâyet edeyim? Kaderin büyük çarkı, bir Juggernaut gibi dönüp duruyor ve hepimizi sırayla eziyor; kimi erken, kimi geç. Ne zaman olduğu önemli değil, sonunda hepimizi eziyor. Zavallı Hintliler gibi önünde yere kapanmıyoruz; oraya buraya kaçıyor, merhamet diye haykırıyoruz ama nafile. Kara Kader gürleyerek ilerliyor ve zamanı geldiğinde bizi toza çeviriyor.

“Zavallı Harry, daha bu kadar gençken gitti! Hayatı tam da önünde açılırken. Hastanede çok başarılıydı; son sınavını üstün başarıyla geçmişti. Sanırım ben bununla ondan bile çok gurur duyuyordum. Sonra da ille gidip o çiçek hastalığı hastanesine gitmesi gerekti. Bana çiçek hastalığından korkmadığını, deneyim kazanmak istediğini yazmıştı; şimdi hastalık onu öldürdü ve ben, yaşlı, saçları ağarmış, bitkin hâlde, tesellim olacak bir evladım olmadan yasını tutmaya kaldım. Onu kurtarabilirdim de; ikimize de yetecek, hatta fazlasıyla yetecek param var. Onu bana Kral Süleyman’ın Hazineleri kazandırmıştı. Ama ben, ‘Hayır, oğlan geçimini kendi sağlasın, dinlenmenin tadını çıkarabilmek için çalışsın,’ dedim. Oysa dinlenme, çalışmadan önce geldi. Ah oğlum, oğlum!

“Kutsal Kitap’ta çok mal biriktirip ambarlar yaptıran adama benziyorum: oğlum için mallar, onları depolayacağı ambarlar. Şimdiyse canı ondan istendi ve ben yapayalnız kaldım. Keşke oğlumun canı yerine benimki alınsaydı!

“Onu bu öğleden sonra, evimin bulunduğu köydeki kilisenin gri, eski kulesinin gölgesine gömdük. Aralık ayının kasvetli bir öğleden sonrasıydı; gökyüzü kar yüklüydü ama pek az kar yağıyordu. Tabutu mezarın yanına koydular. Üzerine birkaç iri kar tanesi kondu. Kara örtünün üzerinde bembeyaz görünüyorlardı! Tabutu mezara indirmeye çalışırken ufak bir aksilik çıktı; gerekli ipler unutulmuştu. Bu yüzden tabuttan uzaklaşıp sessizce bekledik; iri tanelerin birer birer, gökten inen kutsamalar gibi usulca düşmesini, Harry’nin tabut örtüsünde gözyaşları gibi erimesini seyrettik. Ama hepsi bu değildi. Bir kızılgerdan hiç çekinmeden geldi, tabutun üzerine kondu ve şakımaya başladı. İşte o zaman sanırım kendimi tutamadım; güçlü bir adam olmasına rağmen Sir Henry Curtis de öyle. Kaptan Good’un da başını çevirdiğini gördüm; kendi acım içindeyken bile bunu fark etmeden edemedim.”

Yukarıdaki, “Allan Quatermain” imzalı yazı, iki yılı biraz aşkın süre önce tuttuğum günlüğümden bir alıntıdır. Yazmak üzere olduğum tarihe en uygun başlangıcın bu olduğunu düşündüğüm için buraya geçiriyorum; Tanrı bitirmem için bana ömür verirse tabii. Vermezse, ne çıkar? Bu satırlar, şu anda acı içinde, yavaş yavaş yazdığım yerden aşağı yukarı yedi bin mil uzakta kaleme alınmıştı. Yanı başımda güzel bir genç kız, yüce çehremden sinekleri kovuyor. Harry orada, ben buradayım; yine de nedense Harry’den pek uzakta olmadığımı hissediyorum.

İngiltere’de yaşarken çok güzel bir evde otururdum; en azından güzel bir ev derken, bunu karşılaştırmalı olarak söylüyorum ve bütün ömrüm boyunca Afrika’da alıştığım evleri ölçü alıyorum. Harry’nin uyuduğu eski kiliseye beş yüz yarda bile uzak değildi. Cenazeden sonra oraya gidip biraz yemek yedim; insan dünyadaki bütün umutlarını toprağa vermiş olsa da aç kalmanın bir yararı yok. Ama fazla yiyemedim; kısa süre sonra meşe panelli giriş holünde bir aşağı bir yukarı yürümeye, daha doğrusu topallamaya başladım; bir aslan ısırığı yüzünden kalıcı olarak sakat kaldım. İngiltere’deki evimde bir giriş holü var. Holün dört duvarına boynuz çiftleri asılmıştı; hepsi bir arada aşağı yukarı yüz çift. Her birini kendim vurmuştum. Hepsi kusursuz örneklerdir; boynuzları her bakımdan kusursuz olmadıkça saklamam, yalnızca arada sırada onlarla ilgili anılar yüzünden sakladıklarım olur. Odanın ortasında, geniş şöminenin üzerinde ise bütün tüfeklerimi astığım boş bir yer vardı. Bazıları kırk yıldır bende; bugün kimsenin dönüp bakmayacağı eski ağızdan dolma tüfekler. Bir tanesi fil tüfeğiydi; kundak ve kilitleri, Hollandalıların kullandığı gibi, rimpi denilen yeşil deritellerle sarılmıştı. Bu tüfeğe “roer” derler. Yıllar önce tüfeği kendisinden satın aldığım Boer bana, babasının bu tüfeği Kan Nehri Savaşı’nda kullandığını söylemişti. Dingaan, Natal’a akın edip altı yüz erkek, kadın ve çocuğu katlettikten hemen sonraydı; Boerler de öldükleri yere “Weenen”, yani “Ağlama Yeri” adını vermişti. Bugün de böyle anılır, hep böyle anılacak. O eski tüfekle nice fil vurdum. Bir avuç kara barutla üç onsluk mermi alır, şeytan gibi geri teperdi.

Bir aşağı bir yukarı yürüyüp tüfeklere ve onların yere serdiği boynuzlara bakarken içimde büyük bir özlem kabardı: Bu tembel ve rahat yaşadığım yerden ayrılıp yeniden ömrümü geçirdiğim vahşi ülkeye gidecektim. Sevgili karımla orada tanışmış, zavallı Harry orada doğmuştu; başıma iyi, kötü, türlü türlü şeyler de orada gelmişti. Vahşi doğaya duyduğum susuzluk içimi sarmıştı; bu yerde daha fazla kalamazdım. Yaşadığım gibi, yaban hayvanlarının ve vahşilerin arasında ölecektim. Evet, yürürken geniş bozkırın üzerine gümüş gibi ışıldayan ayı, gizemli çalılık denizini ve sırtlardan suya inen av hayvanı sürülerini yeniden görmeyi özledim. Derler ki insan ölürken bile baskın tutkusu güçlü kalır; o gece yüreğim ölüydü. Ama derdim bir yana, benim gibi kırk yıl yaşamış bir adam, bu derli toplu İngiliz kırlarına kendini kapatırsa bunun bedelini mutlaka öder. Düzgün çitleri, ekili tarlaları, katı resmî görgü kuralları ve şık giyimli kalabalıklarıyla bu yerlerde yaşarken insan, çöl havasının keskin soluğunu özlemeye başlar; ah, nasıl da özler! Kayalara çarpan dalgalar gibi düşmanlarına saldıran Zulu birliklerini düşler; yüreği, uygar hayatın sıkı sınırlarına başkaldırır.

Ah, şu uygarlık dediğimiz şey, bütün bunların sonu ne? Kırk yılı aşkın süre vahşiler arasında yaşadım, onları ve yaşayışlarını inceledim. Birkaç yıldır da burada, İngiltere’de yaşıyor, ışığın çocuklarının yollarını kendi budalaca yöntemimle öğrenmek için elimden geleni yapıyorum. Peki ne buldum? Aramızda büyük bir uçurum mu var? Hayır, sıradan bir insanın düşüncesinin aşabileceği kadar küçük bir uçurum var. Şunu söylüyorum: Vahşi insan neyse beyaz adam da odur; yalnızca beyaz adam daha yaratıcıdır ve birleştirme yeteneğine sahiptir. Bir de tanıdığım vahşi, beyaz adamın yüreğini kanser gibi kemiren para hırsından büyük ölçüde uzaktır. Bu iç karartıcı bir sonuç, ama özünde vahşiyle uygarlık çocuğu birbirinin aynıdır. Bunu okuyan, uygarlığın zirvesindeki hanım, siyah boncuklarla donanmış kız kardeşini düşününce yaşlı avcı budalanın bu saflığına elbette gülümseyecektir. Bilimsel bir titizlikle kulübünde, aç bir aileyi bir hafta geçindirecek kadar para tutan bir yemeği yiyen o seçkin kültürlü aylak da öyle. Yine de sevgili genç hanım, boynunuzdaki şu güzel şeyler de nedir? Hele o kadar açık bir elbise giydiğinizde, vahşi kadının boncuklarına ne kadar benziyorlar! Borazan ve tamtam sesleriyle dönüp durma âdetiniz, boya ve pudralara düşkünlüğünüz, evlilik yoluyla sizi ele geçiren zengin savaşçıya boyun eğmeyi sevmeniz, tüylü başlık zevkinizin durmadan değişmesi; bütün bunlar akrabalığımıza dair izler taşıyor. Unutmayın, doğanızın temelinde onunla tamamen aynısınız. Size gelince efendim, siz de gülüyorsunuz. O olağanüstü görünümlü yemeğinizi yerken biri gelip yüzünüze bir tokat atsın da içinizde ne kadar vahşi insan olduğunu hemen görelim.

Böyle işte; sonsuza dek devam edebilirim ama neye yarar? Uygarlık, gümüş yaldızlı vahşilikten başka bir şey değildir. Bir kibir gösterisidir; kuzey ışıkları gibi, parlayıp söner ve gökyüzünü daha da karanlık bırakır. Barbarlığın toprağından bir ağaç gibi büyümüştür; inandığım üzere, er ya da geç yine bir ağaç gibi o toprağa devrilecektir. Mısır uygarlığı nasıl yıkıldıysa, Helen uygarlığı nasıl yıkıldıysa, Roma uygarlığı ve dünyanın artık sayısını unuttuğu nice uygarlık da nasıl yıkıldıysa öyle. Yine de çağdaş kurumlarımızı kötülediğim sanılmasın; insanlığın biriktirdiği deneyimi herkesin iyiliğine uyguluyorlar. Elbette büyük yararları var; örneğin hastaneler. Ama unutmayın, onları dolduran hastalıklı insanları biz yetiştiriyoruz. Vahşi bir ülkede böyle insanlar yoktur. Ayrıca şu soru ortaya çıkıyor: Bu nimetlerin kaçı uygarlıktan ayrı olarak Hristiyanlığa borçlu? Böylece terazi bir o yana bir bu yana sallanıyor ve hikâye sürüyor: burada kazanç, orada kayıp; ikisinin üzerinden de Doğa’nın büyük ortalaması alınıyor. Bu toplam, sonucunun onun amacındaki bilinmeyen niceliğe eşit olacağı o yüce denklemin etkenlerinden birini oluşturuyor.

Bu sapma için özür dilemiyorum; zaten bu bir giriş ve bütün gençlerin, bir de düşünmekten hiç hoşlanmayanların —ki bu kötü bir alışkanlıktır— doğal olarak atlayacağı bir bölüm. Bana kalırsa doğamızın sınırlarını anlamaya ara sıra çalışmamız çok yerinde olur; böylece bilgi gururuna kapılıp gitmeyiz. İnsanın zekâsı neredeyse sınırsızdır, lastik bant gibi uzar; ama insan doğası demir bir halka gibidir. Etrafında dönüp durabilir, onu iyice parlatabilir, hatta bir yanını biraz düzleştirebilirsiniz; bunun karşılığında öteki yanı dışarı doğru kabarır. Ama dünya var oldukça ve insan insan kaldıkça halkanın toplam çevresini artıramazsınız. Bu, yıldızlar kadar sabit, dağlardan daha kalıcı, Ebedî’nin yolu kadar değişmez tek şeydir. İnsan doğası Tanrı’nın kaleydoskopudur; tutkularımızı, umutlarımızı, korkularımızı, sevinçlerimizi, iyiye ve kötüye dönük arzularımızı ve daha neler neler temsil eden küçük renkli cam parçalarını O’nun kudretli eli, yıldızları döndürdüğü kadar kesin biçimde çevirir; parçalar durmadan yeni desen ve bileşimler hâlinde bir araya gelir. Ama onları oluşturan öğeler hep aynıdır; sonsuza dek ne bir renkli cam parçası artar ne de eksilir.

Madem öyle, tartışma uğruna kendimizi yirmi parçaya böldüğümüzü varsayalım: on dokuzu vahşi, biri uygar olsun. Kendimizi gerçekten anlamak istiyorsak, doğamızın on dokuz vahşi parçasına bakmalıyız; gerçekte bu kadar önemsiz olduğu hâlde öteki on dokuzuna yayılarak onları olduklarından bambaşka gösteren yirminci parçaya değil. Ayakkabıyı siyah boya, masayı kaplama nasıl gösterişle örtüyorsa o da öyle. Acil durumlarda dayandığımız, işe yarar ve sağlam on dokuz vahşi parçadır; cilalı ama içi boş yirminci parça değil. Uygarlık gözyaşlarımızı silmelidir; yine de ağlarız ve teselli bulamayız. Savaştan nefret eder; ama ocağımızı, yuvamızı, onurumuzu ve iyi adımızı korumak için saldırır, vurduğumuz darbeyle övünebiliriz. Böyle sürüp gider.

Yürek yaralandığında, başımız toza eğildiğinde uygarlık bizi bütünüyle yüzüstü bırakır. Geriye, geriye çekilir; küçük çocuklar gibi Doğa Ana’nın engin bağrına uzanırız. Belki bizi avutabilir ve unutturur; hiç değilse anıların acısını dindirir. Büyük bir keder içindeyken kim, evrensel Anamızın dış görünüşüne bakmayı özlememiştir? Dağlara uzanıp bulutların gökyüzünde sürüklenişini seyretmeyi, kıyıda dalgaların gök gürültüsü gibi parçalanışını duymayı, zavallı çırpınan hayatımızı bir süre onun hayatına katmayı, sonsuz yüreğinin ağır atışını hissetmeyi kim istememiştir? Dertlerimizi unutmayı ve kimliğimizin, kendimizin de bir parçası olduğumuz, kendisinden geldiğimiz ve sonunda yeniden karışacağımız o engin, belli belirsiz devinen gücün içinde eriyip gitmesine izin vermeyi... Bizi doğuran, bir gün gelip gömülmemizi de sağlayacak olan odur.

Yorkshire’daki evimin meşe panelli giriş holünde bir aşağı bir yukarı yürürken, sıkıntım içinde yeniden kendimi Doğa’nın kollarına bırakmayı özledim. Sizin bildiğiniz Doğa’yı, özenle bakılmış korularda dalgalanan, ekin tarlalarından gülümseyen Doğa’yı değil; yaratılışın tamamlandığı çağdaki, henüz insanlığın kaynayan lağımlarıyla kirletilmemiş Doğa’yı. Yaban hayvanlarının yaşadığı yerlere yeniden gitmek, tarihini kimsenin bilmediği ülkeye, bazısı Politik Ekonomi kadar acımasız olsa da sevdiğim vahşilerin yanına dönmek istiyordum. Belki orada, kilise avlusunda yatan zavallı Harry’yi, yüreğim ikiye ayrılacakmış gibi hissetmeden düşünmeyi öğrenebilirdim.

İşte bu bencilce konuşmanın sonu; artık devamı gelmeyecek. Ama bir gün yazdığım düşünceler gözünüze ilişir de buraya kadar okursanız, sürdürmenizi rica ediyorum. Çünkü anlatacaklarım ilginizi çekecek şeyler içeriyor; daha önce hiç anlatılmadı ve bir daha da anlatılmayacak.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

1okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…