Üç Hikâye kitap kapağı

4. bölüm / 11

IV

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 11Şu an: IV

IV
Adı Loulou’ydu. Gövdesi yeşil, kanatlarının uçları pembe, alnı mavi, boğazı altın rengiydi.

Ama değneğini gagalama, tüylerini yolma, pisliklerini etrafa saçma ve yıkanma kabındaki suyu dökme gibi usandırıcı huyları vardı. Mme Aubain ondan bıkınca onu sonsuza dek Félicité’ye verdi.

Félicité ona konuşmayı öğretmeye koyuldu; çok geçmeden, “Yakışıklı delikanlı! Emrinizdeyim efendim! Selam sana Meryem!” sözlerini tekrarlamaya başladı. Kapının yanına konmuştu. Herkesin papağanına Jacquot denirken onun bu adı tanımamasına şaşanlar oluyordu. Onu hindiye, odun kütüğüne benzetiyorlardı; bunların her biri Félicité’nin yüreğine saplanan bir hançerdi! Loulou’nun tuhaf inadı da cabası: gözler ona çevrildiği anda konuşmaz oluyordu!

Yine de arkadaşlık arıyordu. Pazar günleri Rochefeuille genç hanımları, Mösyö de Houppeville ve yeni konuklar —eczacı Onfroy, Mösyö Varin ve Yüzbaşı Mathieu— kâğıt oynarken, Loulou kanatlarıyla camlara vuruyor, öyle şiddetle çırpınıyordu ki kimsenin birbirini duyması mümkün olmuyordu.

Bourais’nin yüzü ona herhalde çok komik görünüyordu. Loulou onu görür görmez var gücüyle gülmeye başlıyordu. Kahkahaları avluda yankılanıyor, yankı onları tekrarlıyor, komşular pencerelerine çıkıp onlar da gülüyordu. Papağana görünmemek için M. Bourais şapkasının altına profilini gizleyerek duvar boyunca süzülüyor, nehre ulaşıyor, sonra da bahçe kapısından içeri giriyordu. Kuşa yönelttiği bakışlarda pek sevgi yoktu.

Loulou, başını kasap çırağının sepetine sokmaya kalkışınca ondan bir fiske yemişti; o günden beri de gömleğinin üzerinden çırağı sıkıştırmaya çalışıyordu. Fabu, kollarındaki dövmelere ve gür favorilerine rağmen zalim biri olmadığı halde, papağanın boynunu kırmakla tehdit ediyordu. Tam tersine, papağanı sever gibiydi; şen şakrak bir hevesle ona küfür öğretmeye bile kalkışıyordu. Bu tavırlardan korkan Félicité kuşu mutfağa yerleştirdi. İnce zincirini çıkardı; artık evin içinde serbestçe dolaşıyordu.

Merdivenden inerken gagasının kavisini basamaklara dayıyor, sağ ayağını, sonra sol ayağını kaldırıyordu. Félicité, bu tür bir jimnastiğin başını döndüreceğinden korkuyordu. Kuş hastalandı; artık konuşamıyor, yemek yiyemiyordu. Dilinin altında, tavuklarda da kimi zaman görülen bir kabarıklık vardı. Félicité bu ince zarı tırnaklarıyla koparıp onu iyileştirdi. Bir gün M. Paul düşüncesizce burun deliklerine puro dumanı üfledi; bir başka sefer Mme Lormeau şemsiyesinin ucuyla onu kızdırınca kuş şemsiyenin ucundaki metal halkayı kaptı. Sonunda kayboldu.

Félicité onu serinlesin diye çimlerin üzerine bırakmış, bir dakikalığına uzaklaşmıştı; geri döndüğünde papağan yoktu! Önce çalılıkları, su kıyısını ve çatıları aradı; “Dikkat etsenize! Delirdiniz mi?” diye bağıran hanımını dinlemedi. Sonra Pont-l’Évêque’teki bütün bahçeleri dolaştı, yoldan geçenleri durdurdu: “Rastlantıyla, benim papağanımı gördünüz mü?” Papağanı tanımayanlara kuşu tarif ediyordu. Birden yokuşun eteğinde, değirmenlerin arkasında çırpınan yeşil bir şey seçtiğini sandı. Ama yokuşun tepesine varınca ortada hiçbir şey yoktu! Bir bohçacı az önce Saint-Melaine’de Mère Simon’ın dükkânında gördüğünü söyledi. Félicité oraya koştu. Ne istediğini anlayan yoktu. Sonunda yorgunluktan bitkin, terlikleri lime lime olmuş, yüreği perişan halde eve döndü; Madame’ın yanındaki sıranın ortasına oturup yaptığı bütün aramaları anlatıyordu ki omzuna hafif bir ağırlık kondu: Loulou! Allah aşkına, nerelere gitmişti? Belki de yakınımızda bir gezintiye çıkmıştı!

Kendine gelmesi zor oldu; daha doğrusu, bir daha hiç kendine gelemedi.

Üşütmenin ardından boğazına bir enfeksiyon, kısa süre sonra da kulak ağrısı geldi. Üç yıl sonra sağır olmuştu; kilisede bile yüksek sesle konuşuyordu. Günahları, kendisi için utanç ya da dünya için sakınca doğurmadan piskoposluğun dört bir yanına duyurulabilecek olsa da, papaz efendi artık günah çıkarmasını yalnızca kilisenin kutsal eşya odasında kabul etmenin uygun olacağına karar verdi.

Hayalî uğultular da onu iyice şaşkına çeviriyordu. Hanımı sık sık, “Tanrım, ne kadar da aptalsınız!” diyordu. O da çevresinde bir şey ararken, “Evet, Madame,” diye karşılık veriyordu.

Düşüncelerinin küçücük çemberi daha da daraldı; çanların çınlaması, öküzlerin böğürmesi artık yoktu. Bütün canlılar hayaletlerin sessizliği içinde işliyordu. Şimdi kulaklarına ulaşan tek ses papağanın sesiydi.

Onu oyalamak ister gibi, kuş çevirme düzeneğinin tıkırtısını, balık satıcısının tiz çağrısını, karşı evde oturan marangozun testeresini taklit ediyordu. Kapı zili çalınca da Mme Aubain’in sesini çıkarıyordu: “Félicité! Kapı! Kapı!”

Aralarında konuşmalar geçiyordu: kuş dağarcığındaki üç cümleyi bıkıp usanmadan söylüyor, Félicité ise pek birbiriyle bağlantısı olmayan ama yüreğini döktüğü sözlerle karşılık veriyordu. Loulou yalnızlığında neredeyse bir oğul, bir sevgili olmuştu. Parmaklarına tırmanıyor, dudaklarını gagasıyla dürtüyor, fularına tutunuyordu. Félicité başını eğip dadılar gibi salladığında kukuletasının büyük kanatlarıyla kuşun kanatları birlikte titreşiyordu.

Bulutlar birikip gök gürlediğinde Loulou çığlıklar atıyor, belki de doğduğu ormanlardaki sağanakları hatırlıyordu. Suyun şırıltısı onu çılgına çeviriyor; kendinden geçmiş halde kanat çırpıyor, tavana yükseliyor, her şeyi deviriyor, pencereden bahçeye uçup suya dalıyordu. Ama hemen dönüp ocaktaki demir ayaklardan birinin üzerine konuyor, tüylerini kurutmak için hoplayıp zıplıyor, kimi zaman kuyruğunu, kimi zaman gagasını gösteriyordu.

1837’nin korkunç kışında, soğuktan korumak için onu bir sabah şöminenin önüne koymuştu. Kuşu kafesinin ortasında ölü buldu; başı aşağı sarkmış, tırnakları tellere takılmıştı. Herhalde bir kan hücumu öldürmüştü onu. Félicité maydanozla zehirlendiğini sandı; hiçbir kanıt olmamasına rağmen Fabu’dan kuşkulandı. Öyle çok ağladı ki hanımı ona, “E, öyleyse doldurtun!” dedi.

Papağana hep iyi davranmış olan eczacıya danıştı.

Eczacı Le Havre’a yazdı. Fellacher adında biri bu işi üstlendi. Ama posta arabası paketleri arada bir kaybettiği için Félicité kuşu Honfleur’a kendi götürmeye karar verdi.

Yol boyunca yapraksız elma ağaçları sıralanıyordu. Hendekleri buz kaplamıştı. Çiftliklerin çevresinde köpekler havlıyordu. Ellerini pelerininin altına sokmuş, küçük siyah takunyaları ve sepetiyle yolun ortasından hızlı adımlarla yürüyordu.

Ormanı geçti, Haut-Chêne’i aştı ve Saint-Gatien’e ulaştı.

Arkasında, toz bulutuna karışmış bir posta arabası yokuş aşağı son sürat, bir kasırga gibi geliyordu. Kenara çekilmeyen kadını görünce sürücü tentenin üstünden doğruldu; posta arabacısı da bağırıyordu. Dizginlerini tutamadığı dört at hızlarını artırdı; öndeki ikisi kadını sıyırıp geçti. Sürücü dizginleri sertçe çekip atları yolun kenarına savurdu; sonra öfkeyle kolunu kaldırdı ve uzun kamçısıyla kadına bütün gücüyle, karnından başının tepesine kadar bir darbe indirdi. Kadın sırtüstü yere düştü.

Kendine gelir gelmez yaptığı ilk şey sepetini açmak oldu. Neyse ki Loulou’ya bir şey olmamıştı. Sağ yanağında bir yanma hissetti; yanağına götürdüğü elleri kıpkırmızıydı. Kan akıyordu.

Bir metre kadar çakıl taşının üzerine oturup mendiliyle yüzüne tampon yaptı. Sonra önlem olsun diye sepetine koyduğu bir parça ekmeği yedi; kuşa bakarak yarasının acısını hafifletmeye çalıştı.

Équemauville’in tepesine vardığında Honfleur’un ışıklarını gece içinde yıldızlar gibi parıldarken gördü; daha ötede deniz belli belirsiz uzanıyordu. O sırada bir halsizlik onu durdurdu. Çocukluğunun yoksulluğu, ilk aşkının hayal kırıklığı, yeğeninin gidişi ve Virginie’nin ölümü, gelgit dalgaları gibi birdenbire geri geldi; boğazına yükselip onu boğuyordu.

Sonra geminin kaptanıyla konuşmak istedi; ne gönderdiğini söylemeden ona tembihlerde bulundu.

Fellacher papağanı uzun süre elinde tuttu. Hep gelecek hafta göndereceğine söz veriyordu. Altı ay sonra bir sandığın yola çıktığını haber verdi; sonra da kuştan bir daha söz edilmedi. Loulou hiç dönmeyecek sanılırdı. “Benden çaldılar!” diye düşünüyordu Félicité. Sonunda kuş geldi; görkemli bir halde, maun bir kaideye vidalanmış ağaç dalının üzerinde dimdik duruyordu. Bir ayağı havada, başı yana eğik, gagasında da tahnitçinin görkemli olsun diye altın kapladığı bir ceviz vardı.

Onu odasına koydu.

Az kişinin girmesine izin verdiği bu yer, içerdiği dinsel eşyalarla birbirinden alakasız şeylerin çokluğundan, hem bir şapeli hem de bir dükkânı andırıyordu.

Büyük bir dolap kapının açılmasını zorlaştırıyordu. Bahçeye bakan pencerenin karşısında, avluya bakan yuvarlak bir pencere vardı. Demir karyolanın yanındaki masanın üzerinde bir su testisi, iki tarak ve çatlak bir tabağın içinde mavi bir kalıp sabun duruyordu. Duvarlarda tespihler, madalyalar, birkaç Meryem Ana heykeli ve hindistan cevizi kabuğundan bir kutsal su kabı görülüyordu. Sunak gibi bir örtüyle kaplı şifonyerin üzerinde Victor’un verdiği deniz kabuklarından kutu vardı; yanında bir sulama kabı, bir top, yazı defterleri, resimli coğrafya kitapları ve bir çift bot duruyordu. Aynanın çivisine kurdelelerinden asılmış küçük kadife şapka da oradaydı! Félicité bu saygıyı öyle ileri götürüyordu ki Mösyö’nün redingotlarından birini bile saklıyordu. Mme Aubain’in artık istemediği bütün eski püskü şeyleri odasına alıyordu. Şifonyerin kenarında yapma çiçekler, çatı penceresinin girintisinde de Artois Kontu’nun portresi böylece yerini almıştı.

Loulou, küçük bir tahta parçasının yardımıyla odanın içine doğru çıkıntı yapan şömine gövdesinin üzerine yerleştirildi. Félicité her sabah uyanınca onu şafağın ışığında görüyordu; o zaman geçmiş günleri ve en küçük ayrıntısına kadar önemsiz olayları, hiç acı duymadan, huzur içinde hatırlıyordu.

Kimseyle konuşmadan, uyurgezer gibi uyuşuk bir hayat sürüyordu. Corpus Christi alayları onu canlandırıyordu. Sokakta kurulan geçici sunağı süslemek için komşulardan şamdan ve hasır paspaslar istemeye gidiyordu.

Kilisede Kutsal Ruh’a bakar ve onda papağana benzeyen bir şey olduğunu fark ederdi. Notre-Seigneur’un vaftizini gösteren Épinal baskısı bir resimde benzerliği daha da belirgin görünüyordu. Eflatun kanatları ve zümrüt yeşili gövdesiyle bu, gerçekten Loulou’nun portresiydi.

Satın aldığı resmi Artois Kontu’nun yerinden indirdi ve oraya astı; böylece ikisini aynı bakışta birlikte görebiliyordu. Düşüncelerinde birbirine bağlandılar; papağan, Kutsal Ruh’la bu ilişkisi sayesinde kutsallık kazanıyor, Kutsal Ruh da onun gözünde daha canlı ve anlaşılır hale geliyordu. Baba kendini ifade etmek için bir güvercin seçemezdi, çünkü bu hayvanların sesi yoktu; onun yerine Loulou’nun atalarından birini seçmiş olmalıydı. Félicité resme bakarak dua ediyor, ama ara sıra kuşa doğru biraz dönüyordu.

Meryem Ana’nın genç kızlar topluluğuna katılmayı istedi. Mme Aubain onu bu düşünceden vazgeçirdi.

Önemli bir olay yaşandı: Paul evleniyordu.

Önce noter kâtibi olmuş, sonra ticarette, gümrükte, vergi dairesinde çalışmış, hatta orman ve su işleri için başvurulara bile girişmişti. Otuz altı yaşındayken birden, gökten gelen bir ilhamla, kendi yolunu bulmuştu: kayıt işleri! Bu alanda öyle üstün yetenekler gösteriyordu ki bir denetçi kızını ona önermiş, himayesini de vaat etmişti.

Ciddileşen Paul, onu annesinin yanına getirdi.

Pont-l’Évêque’in âdetlerini yerdi, prenses gibi davrandı, Félicité’yi incitti. Giderken Mme Aubain’in içi rahatlamıştı.

Ertesi hafta, M. Bourais’nin Aşağı Bretanya’da bir handa öldüğü haberi geldi. İntihar söylentisi doğrulandı; dürüstlüğü hakkında kuşkular doğdu. Mme Aubain hesaplarını inceledi ve çok geçmeden onun karanlık işlerinin uzun listesini öğrendi: birikmiş gelirleri zimmetine geçirme, kereste satışlarını gizleme, sahte makbuzlar ve benzerleri. Üstelik evlilik dışı bir çocuğu ve “Dozulé’den bir kadınla ilişkisi” vardı.

Bu alçaklıklar onu çok üzdü. Mart 1853’te göğsünde bir ağrı başladı; dili dumanla kaplanmış gibiydi, sülükler göğüs darlığını dindirmedi. Dokuzuncu akşam, tam yetmiş iki yaşındayken son nefesini verdi.

Çiçek hastalığının izlerini taşıyan solgun yüzünü çevreleyen kahverengi saçları yüzünden olduğundan daha genç sanılırdı. Pek az dostu onun ardından üzüldü; kibirli tavırları insanları kendinden uzaklaştırıyordu.

Félicité onun ardından, bir hizmetçinin hanımının ardından ağladığından çok daha derin bir kederle ağladı. Madam’ın kendisinden önce ölmesi düşüncelerini altüst ediyor; ona göre şeylerin düzenine aykırı, kabul edilemez ve korkunç görünüyordu.

On gün sonra, Besançon’dan gelmeleri için gereken sürenin ardından mirasçılar çıkageldi. Gelin çekmeceleri karıştırdı, bazı mobilyaları seçip aldı, kalanları sattı; sonra hepsi tapu sicili dairesine döndü.

Madam’ın koltuğu, küçük masası, ayak ısıtıcısı, sekiz sandalyesi gitmişti! Gravürlerin yerleri, duvar kaplamalarının ortasında sarı kareler halinde belli oluyordu. İki karyolayı şilteleriyle birlikte götürmüşlerdi; dolapta Virginie’nin eşyalarından eser kalmamıştı! Félicité kederden sersemlemiş halde katları çıktı.

Ertesi gün kapıda bir ilan vardı; eczacı, evin satılık olduğunu kulağına bağırdı.

Sendeledi ve oturmak zorunda kaldı. Onu en çok üzen, yoksul Loulou için öyle elverişli olan odasını bırakacak olmasıydı. Kaygıyla kuşa bakıp Kutsal Ruh’a yalvarıyor, papağanın önünde diz çöküp tapınır gibi dua etme alışkanlığı ediniyordu. Bazen çatı penceresinden giren güneş cam gözünü aydınlatıyor, oradan fışkıran parlak bir ışın onu kendinden geçiriyordu.

Hanımının bıraktığı yıllık üç yüz seksen franklık bir geliri vardı. Bahçe ona sebze sağlıyordu. Giysileri ömrünün sonuna kadar yetecek kadardı; alacakaranlıkta yatarak aydınlatmadan tasarruf ediyordu.

Antikacının dükkânından kaçınmak için pek dışarı çıkmıyordu; eski mobilyalarından bazıları orada sergileniyordu. Sersemlediği günden beri bir bacağını sürüklüyordu; gücü de azaldıkça, bakkal dükkânında iflas eden Mère Simon her sabah gelip odununu yarıyor ve su pompalıyordu.

Gözleri zayıfladı. Panjurlar artık açılmıyordu. Yıllar geçti. Ev ne kiraya veriliyor ne de satılıyordu.

İşten çıkarılmaktan korkan Félicité hiçbir tamirat istemiyordu. Çatı kiremitlerinin altındaki tahtalar çürüyordu; bütün bir kış yastığı ıslak kaldı. Paskalya’dan sonra kan tükürdü.

Bunun üzerine Mère Simon bir doktora başvurdu. Félicité neyi olduğunu öğrenmek istedi. Ama duyamayacak kadar sağırdı; kulağına yalnızca tek bir sözcük ulaştı: “Zatürre.” Bu sözcüğü biliyordu; usulca karşılık verdi:

—“Ah! Madam gibi,” dedi; hanımının ardından gitmeyi doğal buluyordu.

Geçici sunakların kurulacağı zaman yaklaşıyordu.

Birincisi hep yokuşun eteğinde, ikincisi postanenin önünde, üçüncüsü sokağın ortalarına doğru kurulurdu. Üçüncünün yeri yüzünden çekişme çıktı; sonunda cemaat kadınları Mme Aubain’in avlusunu seçtiler.

Göğüs darlığı ve ateşi artıyordu. Félicité sunağa hiçbir katkıda bulunamamanın üzüntüsünü çekiyordu. Bari oraya bir şey koyabilseydi! O zaman aklına papağan geldi. Komşu kadınlar bunun uygun olmayacağını söylediler. Ama papaz izin verdi; Félicité o kadar mutlu oldu ki, öldüğünde tek serveti olan Loulou’yu kabul etmesi için papaza yalvardı.

Salı gününden, Corpus Christi’nin arifesindeki cumartesiye kadar daha sık öksürdü. Akşamları yüzü kasılıyor, dudakları diş etlerine yapışıyordu; kusmaya başladı. Ertesi gün, şafak sökerken kendini çok kötü hissedince bir rahip çağırttı.

Son yağlama sırasında çevresinde üç yaşlı kadın vardı. Sonra Fabu’yla konuşması gerektiğini söyledi.

Fabu pazar giysilerini giyinmiş halde geldi; bu kasvetli ortamda kendini huzursuz hissediyordu.

—“Beni bağışlayın,” dedi, kolunu uzatmaya çalışarak, “onu öldürenin siz olduğunuzu sanmıştım!”

Böyle dedikodular ne demek oluyordu? Kendisi gibi bir adamı cinayetle suçlamışlardı! Öfkeleniyor, ortalığı ayağa kaldırmaya hazırlanıyordu. “Görüyorsunuz ya, artık aklı başında değil!”

Félicité ara sıra gölgelerle konuşuyordu. Yaşlı kadınlar uzaklaştı. Simonne öğle yemeğini yedi.

Biraz sonra Loulou’yu aldı ve Félicité’ye yaklaştırdı:

—“Haydi! Ona veda edin!”

Henüz bir ceset olmasa da kurtçuklar onu yiyip bitiriyordu; kanatlarından biri kırılmış, karnındaki dolgu dışarı çıkmıştı. Ama artık kör olan Félicité kuşu alnından öptü, yanağına bastırıp tuttu. Simonne onu alıp sunağa koymak için geri çekti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…