Bölümler 11Şu an: Herodias — I
- 1 Gustave Flaubert — Üç Hikâye — Saf Bir Yürek — Hastaneci Aziz Julıen’in Efsanesi — Herodıas — Beşinci Baskı — 1877 — Saf Bir Yürek — I428 kelime
- 2 II2.113 kelime
- 3 III3.103 kelime
- 4 IV2.076 kelime
- 5 V425 kelime
- 6 Hastaneci Aziz Julıen’in Efsanesi — I2.770 kelime
- 7 II2.326 kelime
- 8 III1.306 kelime
- 9 Herodias — I1.992 kelime · Okuduğun bölüm
- 10 II2.512 kelime
- 11 III2.341 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
HERODİAS
I
Machaerus kalesi, Ölü Deniz’in doğusunda, koni biçimli bir bazalt tepenin üzerinde yükseliyordu. Çevresinde dört derin vadi vardı: ikisi yamaçlarda, biri karşısında, dördüncüsü ötesinde. Evler, arazinin engebelerine uyan dalgalı bir surun çevrelediği tepenin dibine sıkışmıştı. Kayayı yararak zikzaklar çizen bir yol, kenti kaleye bağlıyordu. Kale surları yüz yirmi arşın yüksekliğindeydi; çok sayıda köşesi, üst kenarında mazgalları, taş tacı uçurumun üzerinde asılı duran bir taç gibi süsleyen kuleleri vardı.
İçeride revaklarla süslü, üstü bir terasla örtülü bir saray vardı. Teras, firavun inciri ağacından bir korkulukla çevriliydi; üstüne gölgelik gerilsin diye direkler yerleştirilmişti.
Bir sabah, gün ağarmadan önce, Tetrark Herod Antipa oraya gelip korkuluğa yaslandı ve etrafı seyretti.
Hemen altındaki dağların dorukları görünmeye başlamıştı; ama kütleleri, uçurumların dibine kadar hâlâ gölgede kalıyordu. Sis havada süzülüyordu; yarıldı ve Ölü Deniz’in kıyıları ortaya çıktı. Machaerus’un arkasından yükselen şafak, ortalığa kızıllık yayıyordu. Kısa süre sonra kumsalın kumlarını, tepeleri, çölü ve daha ötelerdeki Yahudiye dağlarının tümünü aydınlattı; dağların engebeli gri yamaçları eğimliydi. Ortalarında Engeddi siyah bir çizgi oluşturuyordu; Hebron derinlikte kubbe gibi yuvarlanıyor, Eskol nar ağaçlarıyla, Sorek asmalarla, Karmel susam tarlalarıyla kaplanıyordu. Antonia Kulesi, devasa kütlesiyle Yeruşalim’e hâkimdi. Tetrark bakışını oradan çevirip sağdaki Eriha palmiyelerine baktı; sonra Celile’deki öteki kentlerini düşündü: Kefernahum, Endor, Nasıra, belki de bir daha dönemeyeceği Taberiye. Bu sırada Ürdün, kurak ovada akıyordu. Bembeyaz ova bir kar örtüsü gibi göz kamaştırıyordu. Göl şimdi laciverttaşı andırıyordu; Antipa güney ucunda, Yemen yönünde, görmekten korktuğu şeyi seçti. Kahverengi çadırlar dağılmıştı; mızraklı adamlar atların arasında dolaşıyor, sönmekte olan ateşler yerde kıvılcımlar gibi parlıyordu.
Bunlar, kızını boşayıp Herodias’ı alan Arap kralının askerleriydi; Herodias, iktidar iddiası taşımayan ve İtalya’da yaşayan Antipa’nın kardeşlerinden biriyle evliydi.
Antipa Romalıların yardımını bekliyordu; Suriye valisi Vitellius’un gelmekte gecikmesi onu kaygıdan yiyip bitiriyordu.
Agrippa, kuşkusuz, İmparator’un gözünde itibarını mı sarsmıştı? Üçüncü kardeşi Batanea hükümdarı Filip gizlice silahlanıyordu. Yahudiler putperest yaşam biçimine, diğer herkes ise yönetimine artık katlanamıyordu. Böylece iki tasarı arasında kararsız kalıyordu: Arapların gönlünü almak ya da Partlarla ittifak kurmak. Bu gün kendi doğum gününü kutlama bahanesiyle askerlerinin komutanlarını, topraklarının yöneticilerini ve Celile’nin ileri gelenlerini büyük bir şölene çağırmıştı.
Keskin bakışlarla bütün yolları taradı. Yollar boştu. Başının üzerinde kartallar uçuyor, sur boyunca askerler duvarlara vuruyordu; kalede hiçbir şey kıpırdamıyordu.
Birden, yerin derinliklerinden yükselmiş gibi uzak bir ses Tetrark’ın rengini attırdı. Dinlemek için öne eğildi; ses kesilmişti. Yeniden duyulunca ellerini çırparak bağırdı: «Mannaei! Mannaei!»
Hamamlarda masaj yapanlar gibi belden yukarısı çıplak bir adam belirdi. Çok uzun boylu, yaşlı ve zayıftı; uyluğunda bronz kınlı bir bıçak taşıyordu. Tarakla geriye kaldırdığı saçları alnını daha da uzun gösteriyordu. Gözlerinde solgun bir dalgınlık vardı; ama dişleri parlıyor, ayak parmakları taş döşemeye hafifçe basıyordu. Bütün bedeni maymun gibi esnek, yüzü mumya gibi ifadesizdi.
—«Nerede?» diye sordu Tetrark.
Mannaei başparmağıyla arkalarındaki bir şeyi göstererek karşılık verdi:
—«Orada! Hep orada!»
—«Onu duyduğumu sanmıştım!»
Antipa rahat bir nefes alınca Latinlerin Vaftizci Aziz Yahya dediği Iaokanann’ı sordu. Bir önceki ay, hoşgörü gösterip zindanına kabul ettiği bu iki adam yeniden görülmüş müydü? O zamandan beri ne yapmaya geldiklerini öğrenebilmişler miydi?
Mannaei şöyle karşılık verdi:
—«Onunla gizemli sözler ettiler; tıpkı hırsızların akşamları yol ayrımlarında konuşması gibi. Sonra büyük bir haber getireceklerini söyleyerek Yukarı Celile’ye gittiler.»
Antipa başını eğdi, sonra dehşete kapılmış bir ifadeyle:
«Onu koruyun! Koruyun! Kimsenin içeri girmesine izin vermeyin! Kapıyı iyice kapatın! Çukurun üstünü örtün! Yaşadığından kuşkulanılmamalı bile!»
Mannaei bu emirleri almadan da yerine getiriyordu; çünkü Iaokanann Yahudiydi ve Mannaei de bütün Samiriyeliler gibi Yahudilerden nefret ediyordu.
Musa’nın İsrail’in merkezi olarak belirlediği Gerizim Tapınağı, Kral Hirkan’dan beri yoktu; Yeruşalim’deki tapınaksa onlara bitmek bilmeyen bir hakaret ve haksızlık gibi geliyordu. Mannaei oradaki sunağı ölü kemikleriyle kirletmek için tapınağa girmişti. Daha yavaş davranan arkadaşlarının başı kesilmişti.
Tapınağı iki tepenin arasındaki açıklıkta gördü. Güneş, beyaz mermer duvarlarını ve çatısının altın levhalarını parlatıyordu. Işık saçan bir dağ gibiydi; insanüstü bir şey, zenginliği ve gururuyla her şeyi ezen bir yapı.
Kollarını Siyon’a doğru uzattı; dimdik durup yüzünü geriye attı, yumruklarını sıkarak ona lanet okudu; sözlerin gerçekten etkili olduğuna inanıyordu.
Antipa, skandal karşısında rahatsız olmuş görünmeden onu dinliyordu.
Samiriyeli devam etti:
—«Bazen kıpırdanıyor, kaçmak istiyor, kurtulmayı umuyor. Bazen de hasta bir hayvan gibi sakin görünüyor; yahut karanlıkta yürüyüp dururken, “Ne önemi var? Onun büyümesi için benim küçülmem gerek!” diye tekrarladığını görüyorum.» Antipa ile Mannaei birbirlerine baktılar. Ama Tetrark düşünmekten yorulmuştu.
Çevresindeki dağlar, taş kesilmiş büyük dalgaların katları gibiydi; uçurumların yamaçlarındaki kara yarlar, uçsuz bucaksız mavi gök, gün ışığının yakıcı parlaklığı, uçurumların derinliği onu allak bullak ediyordu. Topraklarının altüst olmuş biçimiyle yıkılmış amfitiyatroları ve sarayları andıran çölü görünce içine bir keder çöktü. Sıcak rüzgâr, kükürt kokusuyla birlikte, kıyının aşağısında ağır suların altına gömülmüş lanetli kentlerin soluğunu taşıyordu sanki. Ölümsüz bir öfkenin bu izleri düşüncelerini ürpertiyordu; dirseklerini korkuluğa dayamış, gözleri sabit, şakakları ellerinin arasında öylece duruyordu. Biri ona dokundu. Dönünce Herodias’ı karşısında buldu.
Hafif, erguvan rengi bir kaftan sandaletlerine kadar bedenini sarıyordu. Odasından aceleyle çıkmıştı; ne kolyesi ne de küpeleri vardı. Siyah saçlarının bir örgüsü koluna düşmüş, ucu iki göğsünün arasına girmişti. Fazla kalkık burun delikleri titriyordu; yüzü zafer sevinciyle aydınlanmıştı. Tetrark’ı sarsarcasına güçlü bir sesle dedi ki:
—«Sezar bizi seviyor! Agrippa hapiste!»
—«Bunu sana kim söyledi?»
—«Biliyorum!»
Ardından ekledi:
—«Gaius’u imparator yapmak istediği için!»
Agrippa, onların lütfuyla yaşarken, kendisi gibi onların da arzuladığı kral unvanının peşine düşmüştü. Ama artık gelecek için korkuya gerek yoktu! «Tiberius’un zindanlarının kapısı güç açılır; bir de orada insanın canından olması işten bile değildir!»
Antipa ne demek istediğini anladı; Agrippa’nın kız kardeşi olmasına rağmen, bu korkunç niyet ona haklı göründü. Bu cinayetler, işlerin doğal sonucu, kraliyet ailelerinin kaderiydi. Herodes hanedanında sayıları artık bilinmez olmuştu.
Sonra girişimini anlattı: satın aldığı yandaşları, ortaya çıkarılan mektupları, her kapıya yerleştirdiği casusları ve ihbarcı Eutykhes’i nasıl baştan çıkardığını. «Hiçbir şey bana zor gelmedi! Senin için daha fazlasını da yapmadım mı?... Kızımı terk ettim!»
Boşandıktan sonra, Tetrark’tan başka çocukları da olacağına güvenerek kızını Roma’da bırakmıştı. Ondan hiç söz etmezdi. Antipa, bu şefkat gösterisinin nedenini düşündü.
Gölgelik açılmış, yanlarına aceleyle geniş minderler getirilmişti. Herodias minderlere çöktü, arkasını dönüp ağladı. Sonra eliyle gözkapaklarını sildi; artık bunu düşünmek istemediğini, mutlu olduğunu söyledi. Orada, atriumda ettikleri sohbetleri, hamamlardaki buluşmalarını, Kutsal Yol boyunca yaptıkları gezintileri, Roma kırlarının karşısında, çiçek kemerlerinin altında, su fıskiyelerinin şırıltısı eşliğinde büyük villalarda geçirdikleri akşamları hatırlattı. Eskiden olduğu gibi ona bakıyor, sevecen hareketlerle göğsüne sürtünüyordu. Antipa onu itti. Yeniden canlandırmaya çalıştığı aşk artık çok uzaklardaydı! Bütün talihsizlikleri de bu aşktan doğmuştu; çünkü savaş neredeyse on iki yıldır sürüyordu. Herodias Tetrark’ı yaşlandırmıştı. Mor şeritli koyu renk togasının altında omuzları kamburlaşmış, beyaz saçları sakalına karışmıştı; tentenin arasından süzülen güneş, kederli alnını aydınlatıyordu. Herodias’ın alnında da kırışıklıklar vardı; birbirlerinin karşısında, sertçe bakışıyorlardı.
Dağ yolları kalabalıklaşmaya başladı. Çobanlar öküzleri dürtüyor, çocuklar eşekleri çekiştiriyor, seyisler atları götürüyordu. Machaerus’un ötesindeki yüksekliklerden inenler kalenin ardında gözden kayboluyor; başkaları karşılarındaki vadiye tırmanıyor, kente vardıklarında yüklerini avlulara indiriyordu. Bunlar Tetrark’ın erzakçıları ve konuklarından önce gelen hizmetkârlarıydı.
Ama terasın arka tarafında, solda, beyaz giysili, yalınayak, stoacı görünümlü bir Essenî belirdi. Sağ tarafta Mannaei hançerini kaldırıp üzerine atıldı. Herodias, «Öldür onu!» diye bağırdı.
—«Dur!» dedi Tetrark.
Mannaei olduğu yerde kaldı; öteki de.
Sonra birbirlerinden gözlerini ayırmadan, farklı merdivenlerden gerileyerek indiler.
—«Onu tanıyorum!» dedi Herodias. «Adı Fanuel; onu alıkoymakta hâlâ diretecek kadar kör olduğun Iaokanann’ı görmeye çalışıyor!»
Antipa, Fanuel’in bir gün işe yarayabileceğini söyledi. Yeruşalim’e yönelik saldırıları, Yahudilerin geri kalanını da onların yanına çekiyordu.
—«Hayır!» diye karşı çıktı Herodias. «Hepsi her efendiyi kabul eder; yurt kuracak yetenekte değiller!» Nehemya’dan beri beslenen umutlarla halkı kışkırtan adama gelince, onu ortadan kaldırmak en iyi siyasetti.
Tetrark’a göre acelesi yoktu. Iaokanann tehlikeliymiş! Hadi canım! Bunu gülüp geçer gibi yapıyordu.
—«Sus!» Herodias bir gün balsam hasadı için Gilat’a giderken uğradığı aşağılanmayı yeniden anlattı. Nehir kıyısında bazı insanlar giysilerini giyiyordu. Yan taraftaki bir tümseğin üzerinde bir adam konuşuyordu. Beline deve derisi sarmıştı; başı aslan başını andırıyordu. Beni görür görmez peygamberlerin bütün lanetlerini üzerime tükürdü. Gözbebekleri alev alev yanıyor, sesi kükreyerek çıkıyor, gök gürültüsünü koparacakmış gibi kollarını kaldırıyordu. Kaçmak imkânsızdı! Arabamın tekerlekleri göbeklerine kadar kuma gömülmüştü; pelerinime sığınıp yavaşça uzaklaşıyordum. Fırtına yağmuru gibi üzerime yağan hakaretleri içimi donduruyordu.»
Iaokanann yaşamasını zehir ediyordu. Onu yakalayıp iple bağladıklarında, direnecek olursa askerlerin onu hançerlemesi gerekiyordu; ama uysal davranmıştı. Zindanına yılanlar koymuşlardı; yılanlar ölmüştü.
Bu tuzakların işe yaramaması Herodias’ı çileden çıkarıyordu. Üstelik ona karşı savaşmasının sebebi neydi? Onu harekete geçiren neydi? Kalabalıklara haykırdığı sözler yayılıp dolaşıma girmişti; Herodias onları her yerde duyuyor, havayı doldurduklarını hissediyordu. Lejyonlara karşı yüreklilik gösterebilirdi. Ama kılıçlardan daha zararlı, tutulamayan bu güç akıl almazdı. Öfkeden beti benzi atmış hâlde terasta dolaşıyor, onu boğan şeyi anlatacak söz bulamıyordu.
Tetrark’ın kamuoyuna boyun eğip bir gün kendisini boşayabileceğini de düşünüyordu. O zaman her şey kaybolacaktı! Çocukluğundan beri büyük bir imparatorluk kurma düşüyle yaşıyordu. İlk kocasını bırakıp Tetrark’a katılmasının sebebi bu hedefe ulaşmaktı; şimdi onu aldattığını düşünüyordu.
—«Ailene girince kendime sağlam bir dayanak bulmuşum!»
—«Seninkinden aşağı kalmaz!» dedi Tetrark, sakince.
Herodias, damarlarında ataları olan rahiplerin ve kralların kanının kaynadığını hissetti.
—«Ama senin büyükbaban Aşkelon tapınağını süpürürdü! Ötekiler çobandı, hayduttu, kervan sürücüsüydü; Kral Davut’tan beri Yahuda’ya haraç veren bir sürüydüler! Bütün atalarım seninkileri yendi! İlk Makabi sizi Hebron’dan kovdu, Hirkan da sizi sünnet olmaya zorladı!» Soylu bir kadının soylu olmayana duyduğu küçümsemeyi, Yakup’un Edom’a beslediği nefreti dışa vurarak; kendisini aşağılayanlara kayıtsız kalmasını, kendisine ihanet eden Ferisiler karşısındaki yumuşaklığını, kendisinden nefret eden halka karşı korkaklığını yüzüne vurdu. «Sen de onun gibisin, itiraf et! Taşların çevresinde dans eden Arap kızını özlüyorsun. Al onu geri! Git, çadır evinde onunla yaşa! Kül altında pişmiş ekmeğini ye! Koyunlarının kesilmiş sütünü iç! Maviye çalan yanaklarını öp! Beni de unut!»
Tetrark artık onu dinlemiyordu. Bir evin damına bakıyordu; orada genç bir kızla, balıkçı oltasının misinası kadar uzun kamış saplı bir şemsiye tutan yaşlı bir kadın vardı. Halının ortasında büyük bir yolculuk sepeti açık duruyordu. Kemerler, peçeler, kuyum işi takı sarkıtları gelişigüzel dışarı taşmıştı. Genç kız ara sıra bu eşyalara eğilip onları havada sallıyordu. Romalı kadınlar gibi giyinmişti; üzerinde bukleli bir tunik ve zümrüt püsküllü bir peplos vardı. Ağır olduğu anlaşılan saçlarını mavi şeritler tutuyordu, çünkü ara sıra elini saçlarına götürüyordu. Şemsiyenin gölgesi üzerinde gezinip onu yarı yarıya saklıyordu. Antipa iki üç kez narin boynunu, bir gözünün köşesini, küçük ağzının kenarını gördü. Ama kalçalarından ensesine kadar uzanan bütün bedenini, doğrulurken esnekçe eğilip kalkışını görebiliyordu. Bu hareketin yinelenmesini gözlüyordu; soluğu sıklaşmış, gözlerinde alevler yanmaya başlamıştı. Herodias onu izliyordu.
Sordu: «—Kim bu?»
Hiçbir şey bilmediğini söyledi ve ansızın sakinleşerek oradan ayrıldı.
Tetrark’ı revakların altında Celileliler, yazı işleri sorumlusu, otlakların başındaki görevli, tuz işletmelerinin yöneticisi ve süvarilerine komuta eden Babilli bir Yahudi bekliyordu. Hepsi onu coşkulu haykırışlarla selamladı. Ardından iç odalara doğru gözden kayboldu.
Fanuel bir koridorun köşesinde ansızın belirdi.
—«Ah, yine mi? Herhâlde Iaokanann için geldin?»
—«Senin için de! Sana çok önemli bir şey söylemem gerek.»
Antipa’nın peşinden ayrılmadan onunla birlikte karanlık bir daireye girdi.
Işık, saçak boyunca uzanan bir kafes pencereden içeri süzülüyordu. Duvarlar neredeyse siyaha çalan nar çiçeği rengine boyanmıştı. Dipte, öküz derisi kayışları olan abanoz bir yatak duruyordu. Üstünde altın bir kalkan güneş gibi parlıyordu.
Antipa salonu baştan başa geçti, yatağa uzandı.
Fanuel ayaktaydı. Kolunu kaldırdı; esinlenmiş bir tavırla şöyle dedi:
—«Yüce Tanrı zaman zaman oğullarından birini gönderir. Iaokanann onlardan biridir. Ona zulmedersen cezalandırılacaksın.»
—«Bana zulmeden o!» diye haykırdı Antipa. «Benden imkânsız bir şey istedi. O günden beri içimi paramparça ediyor. Başlangıçta ben de zalim değildim! Machaerus’tan, eyaletlerimi altüst eden adamlar bile gönderdi. Canı cehenneme! Madem bana saldırıyor, ben de kendimi savunurum!»
—«Öfkesi fazlasıyla şiddetli,» diye karşılık verdi Fanuel. «Ne olursa olsun, onu serbest bırakmalısın.»
—«Azgın hayvanlar salıverilmez!» dedi Tetrark.
Essenî şöyle karşılık verdi:
—«Artık kaygılanma! Araplara, Galyalılara, İskitlere gidecek. Eseri dünyanın öbür ucuna kadar yayılmalı!»
Antipa bir düşe dalmış gibiydi.
—«Gücü büyük!... İstemesem de onu seviyorum!»
—«Öyleyse serbest mi kalsın?»
Tetrark başını salladı. Herodias’tan, Mannaei’den ve bilinmeyenden korkuyordu.
Fanuel, planlarının güvence altında olduğunu söyleyip Essenîlerin krallara bağlılığını öne sürerek onu ikna etmeye çalıştı. Bu yoksul, işkenceyle boyun eğdirilemeyen, keten giysiler giyen ve yıldızlardan geleceği okuyan adamlara saygı duyulurdu.
Antipa az önce Fanuel’in söylediği bir sözü hatırladı.
—«Önemli diye haber verdiğin şey neydi?»
Bir zenci belirdi. Toz içinde kalmış bedeni bembeyazdı. Hırıltıyla soluyordu; ancak şunu diyebildi:
—«Vitellius!»
—«Ne? Geliyor mu?»
—«Onu gördüm. Üç saat geçmeden burada olur!»
Koridorların perdeleri rüzgâr esmiş gibi dalgalandı. Şatonun içini bir uğultu kapladı: koşuşturan insanların, sürüklenen mobilyaların, yere saçılan gümüş takımların gürültüsü... Kulelerin tepesinden borular çalıyor, etrafa dağılmış kölelere haber veriyordu.
Bölüm etkileşimi
