Bölümler 11Şu an: II
- 1 Gustave Flaubert — Üç Hikâye — Saf Bir Yürek — Hastaneci Aziz Julıen’in Efsanesi — Herodıas — Beşinci Baskı — 1877 — Saf Bir Yürek — I428 kelime
- 2 II2.113 kelime · Okuduğun bölüm
- 3 III3.103 kelime
- 4 IV2.076 kelime
- 5 V425 kelime
- 6 Hastaneci Aziz Julıen’in Efsanesi — I2.770 kelime
- 7 II2.326 kelime
- 8 III1.306 kelime
- 9 Herodias — I1.992 kelime
- 10 II2.512 kelime
- 11 III2.341 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
II
Onun da herkes gibi bir aşk hikâyesi olmuştu.
Duvarcı olan babası bir iskeleden düşüp ölmüştü. Ardından annesi öldü, kız kardeşleri dağıldı. Bir çiftçi onu yanına aldı ve küçücük yaşta kırda inek gütmekle görevlendirdi. Yırtık pırtık giysiler içinde soğuktan titrer, göletlerden yüzüstü su içer, durup dururken dayak yerdi. Sonunda işlemediği otuz meteliklik bir hırsızlık yüzünden kovuldu. Başka bir çiftliğe girdi, kümes işlerine bakmaya başladı. İşverenlerin gözüne girdiği için arkadaşları onu kıskanıyordu.
Bir ağustos akşamı (o sırada on sekiz yaşındaydı), arkadaşları onu Colleville’deki şenlik yerine götürdü. Müzisyenlerin gürültüsü, ağaçlardaki ışıklar, rengârenk giysiler, danteller, altın haçlar ve hep birden zıplayan insan kalabalığı başını döndürüp onu şaşkına çevirdi. Mütevazı bir tavırla kenarda dururken, hali vakti yerinde görünen genç bir adam, iki dirseğini bir yük arabasının oku üstüne dayamış piposunu tüttürürken onu dansa çağırdı. Ona elma şarabı, kahve, galette ve bir eşarp ısmarladı; onun niyetini anladığını sanarak eve kadar eşlik etmeyi teklif etti. Bir yulaf tarlasının kıyısında onu kaba kuvvetle yere serdi. Félicité korkup bağırmaya başladı. Adam uzaklaştı.
Bir başka akşam, Beaumont yolunda, yavaş ilerleyen büyük bir saman arabasını geçmek istedi. Tekerleklerin yanından geçerken Théodore’ü tanıdı.
Théodore sakin bir tavırla ona yaklaşıp bunun «içkinin suçu» olduğunu, her şeyi bağışlaması gerektiğini söyledi.
Félicité ne cevap vereceğini bilemedi; kaçıp gitmek istiyordu.
Théodore hemen hasattan ve kasabanın ileri gelenlerinden söz etmeye başladı. Babası Colleville’den ayrılıp Écots çiftliğine yerleştiğinden artık komşu olmuşlardı. «Ah!» dedi Félicité. Théodore, kendisine bir eş bulunmasını istediklerini ekledi. Gerçi acelesi yoktu; gönlüne göre bir kadın bekliyordu. Félicité başını eğdi. Bunun üzerine ona evliliği düşünüp düşünmediğini sordu. Félicité gülümseyerek onunla alay etmenin ayıp olduğunu söyledi. «Ama hayır, yemin ederim!» dedi Théodore ve sol kolunu onun beline doladı. Félicité onun kollarında desteklenerek yürüdü; adımları yavaşladı. Rüzgâr hafifti, yıldızlar parlıyordu, dev saman yığını önlerinde sallanıyordu; dört at ayaklarını sürüyerek tozu kaldırıyordu. Sonra kimse söylemeden sağa saptılar. Théodore onu bir kez daha öptü. Félicité karanlıkta gözden kayboldu.
Théodore, sonraki hafta onunla buluşmalar ayarladı.
Avluların kuytu köşelerinde, bir duvarın arkasında, tek başına duran bir ağacın altında buluşuyorlardı. Hayvanlar ona hayatı öğretmişti; genç hanımlar gibi masum değildi. Ama aklı ve namus duygusu onu yanlışa düşmekten alıkoydu. Bu direniş Théodore’ün aşkını öyle alevlendirdi ki, arzusuna kavuşmak için (belki de gerçekten safça) onunla evlenmeyi teklif etti. Félicité ona inanmakta tereddüt etti. Théodore büyük yeminler etti.
Derken Théodore can sıkıcı bir şeyi itiraf etti: Geçen yıl anne babası onun yerine askerlik yapacak bir adam tutmuştu; ama her an onu geri alabilirlerdi. Askerlik yapma düşüncesi onu korkutuyordu. Bu korkaklık Félicité’ye sevginin kanıtı gibi geldi; onun sevgisi de katlandı. Geceleri gizlice evden çıkar, buluşma yerine vardığında Théodore onu kaygıları ve ısrarlarıyla bunaltırdı.
Sonunda bizzat valiliğe gidip bilgi alacağını ve gelecek pazar, saat on birle gece yarısı arasında haberi getireceğini söyledi.
Kararlaştırılan vakit gelince Félicité sevgilisinin yanına koştu.
Ama onun yerine bir arkadaşını buldu.
Adam, Théodore’ü artık bir daha görmemesi gerektiğini söyledi. Askere alınmaktan kurtulmak için Théodore, Toucques’lu, çok zengin ve yaşlı bir kadın olan Mme Lehoussais’yle evlenmişti.
Félicité’nin kederi dinmek bilmiyordu. Kendini yere attı, çığlıklar kopardı, Tanrı’ya seslendi; gün doğana kadar kırda tek başına inleyip durdu. Sonra çiftliğe döndü ve oradan ayrılacağını söyledi. Ay sonunda hesaplarını alır almaz bütün küçük eşyalarını bir mendile bohçaladı ve Pont-l’Évêque’e gitti.
Han önünde, dul başlığı takmış ve tam da aşçı arayan bir burjuva kadına iş sordu. Genç kız pek bir şey bilmiyordu ama öyle istekli ve beklentileri öyle az görünüyordu ki Mme Aubain sonunda şöyle dedi:
«—Peki, sizi işe alıyorum!»
Félicité, çeyrek saat sonra evine yerleşmişti.
Başlarda evin «havası» ve her şeyin üstünde dolaşıyor gibi duran «Monsieur»ün anısı onu ürpertiyordu. Yedi yaşındaki Paul’le henüz dört yaşına basmış Virginie, ona paha biçilmez bir şeyden yapılmış gibi görünüyordu. Onları at gibi sırtında taşırdı; Mme Aubain’in her dakika öpmelerini yasaklaması da onu incitmişti. Yine de mutluydu. Evin huzuru kederini eritmişti.
Her perşembe, müdavimler Boston oynamaya gelirdi. Félicité iskambil kâğıtlarını ve ayak ısıtıcılarını önceden hazırlardı. Tam saat sekizde gelir, on bir vuruşundan önce giderlerdi.
Her pazartesi sabahı, geçidin altındaki odada kalan eskici demir döküntülerini yere sererdi. Sonra kasaba ses uğultusuyla dolar; buna at kişnemeleri, kuzuların melemeleri, domuzların homurtuları ve sokaktaki arabaların takırtısı karışırdı. Pazarın en kalabalık olduğu öğle saatlerinde, kapıda uzun boylu yaşlı bir köylü belirirdi: kasketi ensesinde, burnu çengeldi. Bu, Geffosses çiftliğinin kiracısı Robelin’di. Az sonra Toucques çiftliğinin kiracısı Liébard gelirdi: kısa boylu, kızıl yüzlü, şişman; gri bir ceket ve mahmuzlu tozluklar giyerdi.
İkisi de toprak sahibine tavuk ya da peynir sunardı. Félicité onların hilelerini her seferinde boşa çıkarırdı; onlar da ona büyük saygı duyarak giderlerdi.
Mme Aubain, belli belirsiz aralıklarla, amcalarından biri olan Marquis de Gremanville’in ziyaretini kabul ederdi. Bu adam sefahat yüzünden yoksullaşmış, Falaise’de topraklarının son parçasında yaşamaya başlamıştı. Her zaman öğle yemeği saatinde, patileriyle bütün mobilyaları kirleten korkunç bir kanişle çıkagelirdi. «Rahmetli babam» derken her seferinde şapkasını kaldırıp soylu görünmeye çalışırdı; ama alışkanlığı ağır basar, ardı ardına içki içer ve çapkınca laflar ederdi. Félicité onu nazikçe kapıya kadar uğurlardı: «Yeterince içtiniz, Monsieur de Gremanville! Başka sefere!» Sonra kapıyı kapatırdı.
Eski bir hukuk vekili olan M. Bourais’in önünde ise kapıyı memnuniyetle açardı. Beyaz kravatı, saçsız başı, gömleğinin göğüs fırfırı, bol kahverengi redingotu, kolunu yuvarlayarak enfiye çekişi; bütün hali onda, olağanüstü insanların görüntüsünün içimize saldığı o heyecanı uyandırıyordu.
«Madame»ın mülklerini yönettiğinden, «Monsieur»ün çalışma odasında onunla saatlerce baş başa kalırdı. Her zaman kendini tehlikeye atmaktan korkar, yargı makamına büyük saygı duyar, Latince bildiğini iddia ederdi.
Çocuklara keyifli bir biçimde ders vermek için onlara resimli bir dünya coğrafyası hediye etti. Kitapta dünyanın çeşitli yerlerinden sahneler vardı: başlarına tüy takmış yamyamlar, genç bir kadını kaçıran bir maymun, çölde bedeviler, zıpkınlanan bir balina ve benzerleri.
Paul bu gravürleri Félicité’ye açıklardı. Onun bütün edebiyat eğitimi bundan ibaret kaldı.
Çocukların dersini, belediyede çalışan zavallı Guyot verirdi. Güzel yazısıyla tanınırdı; çakısını da çizmesine sürterek bilerdi.
Hava açık olduğunda erkenden Geffosses çiftliğine giderlerdi.
Avlu eğimliydi, ev ortasındaydı; deniz uzakta gri bir leke gibi görünüyordu.
Félicité sepetinden soğuk et dilimleri çıkarır, mandıraya bitişik odada öğle yemeği yerlerdi. Burası, artık ortadan kalkmış bir sayfiye evinin geriye kalan tek parçasıydı. Duvar kâğıdı döküntüler hâlinde hava akımında titriyordu. Mme Aubain anılarının ağırlığıyla başını öne eğiyor, çocuklar artık konuşmaya cesaret edemiyordu. «Hadi ama, oynayın!» dediğinde çocuklar hemen sıvışırdı.
Paul ambara tırmanır, kuş yavruları yakalar, gölette taş sektirir ya da kocaman fıçıların üstüne sopayla vurup davul gibi ses çıkarırdı.
Virginie tavşanları besler, peygamberçiçekleri toplamak için koştururdu; hızlı adımları işlemeli küçük pantolonlarını ortaya çıkarırdı.
Bir sonbahar akşamı çayırlardan geçerek geri döndüler.
İlkdördün ayı gökyüzünün bir bölümünü aydınlatıyor, Toucques’un kıvrımları üzerinde bir atkı gibi sis salınıyordu. Çimenlerin ortasına uzanmış öküzler, bu dört kişinin geçişini sakin sakin izliyordu. Üçüncü meradakilerden birkaçı ayağa kalkıp önlerinde halka oldu. «Korkmayın!» dedi Félicité. Bir ağıt gibi mırıldanarak en yakınındakinin sırtını okşadı. Hayvan birden döndü, ötekiler de onu izledi. Ama sonraki merayı geçtiklerinde korkunç bir böğürtü yükseldi. Sislerin ardında bir boğa saklanıyordu. İki kadına doğru ilerledi. Mme Aubain koşacak oldu. «Hayır! Hayır! Daha yavaş!» diye seslendi Félicité. Yine de adımlarını hızlandırdılar; arkalarından yaklaşan gür solukları işitiyorlardı. Toynakları çekiç gibi çayırın otlarına vuruyordu; şimdi de dörtnala koşuyordu! Félicité dönüp iki eliyle toprak parçaları kopardı, boğanın gözlerine fırlattı. Hayvan burnunu yere indiriyor, boynuzlarını sallıyor, öfkeyle titreyip korkunç biçimde böğürüyordu. Meranın öbür ucunda, iki çocuğuyla Mme Aubain yüksek seti nasıl aşacağını şaşırmıştı. Félicité boğanın önünde geri çekiliyor, hayvanın gözlerini kör eden çim yığınlarını durmadan fırlatırken «Çabuk olun! Çabuk!» diye bağırıyordu. Mme Aubain hendeğe indi, önce Virginie’yi, sonra Paul’ü itti; seti tırmanmaya çalışırken birkaç kez düştü ama sonunda cesaretini toplayıp başardı.
Boğa Félicité’yi bir çite sıkıştırmıştı; salyası yüzüne sıçrıyordu. Bir saniye daha geçse karnını deşecekti. Félicité iki parmaklığın arasından kayıp geçmeye zaman buldu; iri hayvan şaşkınlıkla durakladı.
Pont-l’Évêque’te bu olay yıllarca konuşuldu. Félicité bundan hiç gurur duymadı; kahramanca bir şey yaptığının farkında bile değildi.
Virginie onu bütünüyle meşgul ediyordu. Korkudan sonra sinirsel bir rahatsızlığa yakalanmıştı; doktor M. Poupart deniz banyosu için Trouville’i önerdi.
O zamanlar oraya pek kimse gitmezdi. Mme Aubain bilgi aldı, Bourais’ye danıştı ve uzun bir yolculuğa çıkacakmış gibi hazırlık yaptı.
Eşyaları bir gün önce Liébard’ın arabasıyla yola çıktı. Ertesi gün Liébard iki at getirdi. Birinin üstünde kadına uygun, kadife arkalıklı bir eyer vardı; ötekinin sağrısındaysa rulo yapılmış bir palto oturak gibi duruyordu. Mme Aubain Liébard’ın arkasına bindi. Félicité Virginie’yi taşıdı; Paul de M. Lechaptois’nın ödünç verdiği eşeğe bindi, ama eşeğe çok iyi bakması şart koşulmuştu.
Yol o kadar kötüydü ki sekiz kilometreyi iki saatte aldılar. Atlar çamura bileklerine kadar gömülüyor, kurtulmak için kalçalarını sertçe savuruyor ya da tekerlek izlerine takılıyorlardı; bazen de sıçramaları gerekiyordu. Liébard’ın kısrağı bazı yerlerde aniden duruyordu. Liébard hayvanın yeniden yürümesini sabırla bekler, yol kenarındaki mülk sahiplerinden söz edip hikâyelerine ahlaki yorumlar katardı. Toucques’un ortasında, nasturtium çiçekleriyle çevrili pencerelerin altından geçerken omuz silkerek şöyle dedi: «Şu Mme Lehoussais de genç bir adamı almak yerine...» Félicité gerisini duymadı. Atlar tırısa kalkmış, eşek dörtnala koşuyordu. Hepsi bir patikaya saptı, bir kapı döndü, iki oğlan göründü ve gübre yığınının önünde, kapının eşiğine kadar indiler.
Liébard’ın karısı hanımını görür görmez sevinç gösterilerine boğdu. Ona bir kahvaltı hazırladı: kontrfile, işkembe, kan sosisi, tavuk frikasesi, köpüklü elma şarabı, meyve kompostolu tart ve alkollü erik. Madamın daha sağlıklı göründüğünü, «muhteşem» bir genç kıza dönüşen Matmazel’i, epeyce «palazlanmış» M. Paul’ü övdü; birkaç kuşaktır aileye hizmet eden Liébard’ların tanıdığı merhum büyüklerini de unutmadı. Çiftlik de onlar gibi eskilik havası taşıyordu. Tavan kirişleri çürümüş, duvarlar dumandan kararmış, camlar tozdan grileşmişti. Meşe büfenin üstünde sürahiler, tabaklar, kalay kaseler, kurt kapanları ve koyun kırkma makasları gibi türlü eşya duruyordu. Kocaman bir şırınga çocukları güldürdü. Üç avludaki ağaçların dibinde ya mantarlar vardı ya da dallarında ökseotu kümeleri. Rüzgâr birkaçını devirmişti. Ağaçlar gövdelerinin ortasından yeniden filizlenmişti; hepsi meyvelerinin ağırlığıyla eğiliyordu. Kalınlıkları değişen, kahverengi kadifeyi andıran saz çatılar en sert fırtınalara dayanıyordu. Ama araba sundurması harabeye dönüyordu. Mme Aubain ilgileneceğini söyledi ve hayvanlara yeniden koşum vurulmasını emretti.
Trouville’e varmak için yarım saat daha yol aldılar. Küçük kafile, teknelerin üstüne uzanan bir uçurum olan Écores’ı geçmek için indi. Üç dakika sonra rıhtımın sonunda, Mère David’in işlettiği Altın Kuzu Hanı’nın avlusuna girdiler.
Virginie ilk günlerden başlayarak kendini daha az güçsüz hissetti; bunun nedeni hava değişikliği ve deniz banyolarıydı. Mayo olmadığı için denize gömleğiyle giriyordu; hizmetçisi de onu yıkananlara ayrılmış eski bir gümrük kulübesinde yeniden giydiriyordu.
Öğleden sonraları eşekle Roches-Noires’ın ötesine, Hennequeville yönüne giderlerdi. Patika önce park çimleri gibi inişli çıkışlı arazilerin arasından yükselir, ardından meralarla sürülmüş tarlaların dönüşümlü yayıldığı bir düzlükte son bulurdu. Yol kenarındaki böğürtlen çalılıklarında çobanpüskülleri yükselir, arada bir büyük bir kurumuş ağaç mavi gökyüzüne dallarıyla zikzaklar çizerdi.
Neredeyse her zaman, Deauville’i solda, Le Havre’ı sağda ve karşılarında açık denizi gören bir çayırda dinlenirlerdi. Deniz güneşten parlıyor, ayna gibi dümdüz uzanıyordu; öyle sakindi ki şırıltısı neredeyse duyulmuyordu. Çalılıklara gizlenmiş serçeler cıvıldıyor, uçsuz bucaksız gökyüzü bütün bu manzaranın üstünü örtüyordu. Mme Aubain oturmuş dikiş dikiyor, yanındaki Virginie saz örüyor, Félicité lavanta çiçeklerinin otlarını yoluyordu. Canı sıkılan Paul ise gitmek istiyordu.
Başka günlerde Toucques’u kayıkla geçip deniz kabukları ararlardı. Gelgit çekilince deniz kestaneleri, kaya balıkları ve denizanaları açığa çıkardı. Çocuklar, rüzgârın savurduğu köpük parçalarını yakalamak için koşuştururdu. Dingin dalgalar kuma vurup sahil boyunca açılıyordu. Göz alabildiğine uzanan sahilin kara tarafındaki sınırını, onu Marais’den ayıran kumullar oluşturuyordu. Marais, hipodrom biçiminde geniş bir çayırlıktı. Oradan dönerken yamaçtaki Trouville, her adımda büyür; farklı boylardaki evleriyle neşeli bir karmaşanın içinde açılıyormuş gibi görünürdü.
Hava çok sıcak olduğunda odalarından çıkmazlardı. Dışarının göz kamaştıran aydınlığı, kepenklerin aralıklarından içeri ışık şeritleri düşürürdü. Köyde çıt çıkmazdı. Aşağıda, kaldırımda kimse yoktu. Her yere yayılan bu sessizlik, eşyaların dinginliğini artırıyordu. Uzakta, kalafatçıların çekiçleri gemi gövdelerine tok tok vuruyor; ağır bir meltem katran kokusu taşıyordu.
En büyük eğlence, balıkçı teknelerinin dönüşünü seyretmekti. Şamandıraları geçer geçmez zigzag çizerek ilerlemeye başlarlardı. Yelkenleri direklerinin üçte ikisine kadar indirilmiş olurdu; balon gibi şişen baş yelkenleriyle dalgaların şapırtıları arasında ilerler, limanın ortasına kadar süzülürlerdi; orada demir birden suya bırakılırdı. Ardından tekne rıhtıma yanaşırdı. Denizciler küpeşteden çırpınan balıkları atar, onları bekleyen bir sıra araba önlerinde dururdu. Pamuk başlıklı kadınlar sepetleri kapıp kocalarına sarılmak için koşuşurdu.
Bir gün kadınlardan biri Félicité’ye yanaştı; kısa bir süre sonra Félicité sevinç içinde odaya girdi. Bir kız kardeşine kavuşmuştu. Nastasie Barette, Leroux soyadlı evli kadın, göğsünde bir bebek, sağ elinde başka bir çocuk tutarak göründü; solunda ise yumruklarını kalçalarına dayamış, beresi kulağının üstüne kaymış küçük bir tayfa duruyordu.
Çeyrek saat sonra Mme Aubain onu gönderdi.
Onlara hep mutfağın yakınlarında ya da gezintiler sırasında rastlanırdı. Kocası ortalıkta görünmezdi.
Félicité onlara bağlandı. Bir battaniye, gömlekler ve bir soba aldı onlar için; belli ki onu sömürüyorlardı. Bu yumuşak huyluluğu, yeğeninin fazla samimi davranışlarından da hoşlanmayan Mme Aubain’i kızdırıyordu; çünkü yeğeni oğluna sen diye hitap ediyordu. Virginie öksürmeye başlayınca, mevsim de artık elverişli olmadığından Pont-l’Évêque’e döndü.
M. Bourais ona okul seçimi konusunda yol gösterdi. Caen’deki okul en iyisi sayılıyordu. Paul’ü oraya gönderdiler. Arkadaşlarıyla birlikte yaşayacağı bir eve gitmekten memnun, cesurca vedalaştı.
Mme Aubain, oğlundan ayrı kalmaya razı oldu; çünkü bu zorunluydu. Virginie zamanla bunu daha az düşünür oldu. Félicité onun gürültüsünü özlüyordu. Ama onu oyalayacak bir uğraş çıktı: Noel’den başlayarak küçük kızı her gün ilmihal dersine götürdü.
Bölüm etkileşimi
