Ethan Frome kitap kapağı

1. bölüm / 10

Ethan Frome

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 10Şu an: Ethan Frome

ETHAN FROME
Hikâyeyi parça parça, çeşitli kişilerden dinledim; böyle durumlarda çoğu kez olduğu gibi, her dinleyişimde başka türlü anlatılıyordu.

Massachusetts’taki Starkfield’ı biliyorsanız postanesini de bilirsiniz. Postaneyi biliyorsanız, Ethan Frome’un at arabasıyla oraya gelişini, kambur sırtlı doru atının dizginlerini salıp kendini tuğla döşeli kaldırımdan beyaz sütunlu girişe doğru sürükleyişini görmüş olmalısınız; kim olduğunu da merak etmişsinizdir.

Onu ilk kez birkaç yıl önce orada gördüm; görüntüsü beni olduğum yerde durdurdu. O zaman bile Starkfield’ın en dikkat çekici kişisiydi, oysa adamdan geriye bir yıkıntı kalmıştı. Onu öne çıkaran yalnızca boyunun uzunluğu değildi; “yerliler”, daha tıknaz yabancıların yanında ince uzun yapılarıyla hemen ayırt edilirdi. Her adımını zincir çekişi gibi kesen topallığına rağmen, onda umursamaz ve güçlü bir hava vardı. Yüzünde kasvetli, yaklaşılmaz bir ifade taşıyordu; öyle katılaşmış, kırlaşmıştı ki onu yaşlı sanmıştım. Elli ikiden büyük olmadığını duyunca şaşırdım. Bunu, Bettsbridge’den Starkfield’a tramvaydan önce posta arabası süren ve güzergâhındaki bütün ailelerin öyküsünü bilen Harmon Gow’dan öğrendim.

“Başına o kaza geldiğinden beri hep böyle görünüyor; gelecek şubat yirmi dört yıl olacak,” dedi Harmon, anılarını yoklarken duraklayıp durarak.

Aynı kaynağımdan öğrendiğime göre, “kaza” Ethan Frome’un alnına kırmızı bir yara izi açmakla kalmamış, sağ yanını da öyle kısaltıp eğriltmişti ki arabasından postanenin penceresine kadar birkaç adım atmak bile gözle görülür bir çaba gerektiriyordu. Her gün öğleye doğru çiftliğinden arabayla gelir, benim postamı almaya gittiğim saat de o olduğundan, onu sık sık girişte görür ya da demir parmaklığın ardındaki dağıtım görevlisinin hareketlerini beklerken yanında dururdum. Her ne kadar bu kadar dakik gelse de, çoğu kez eline Bettsbridge Eagle’ın bir nüshasından başka bir şey geçmediğini fark ettim; gazeteyi hiç bakmadan sarkık cebine koyardı. Arada bir postane müdürü ona Bayan Zenobia’ya—ya da Bayan Zeena’ya—Frome’a hitaben bir zarf uzatırdı. Zarfların sol üst köşesinde genellikle patentli ilaç üreticilerinden birinin adresi ve ilacın adı büyükçe yazardı. Komşum bunları da, sayılarının ve çeşitlerinin artık şaşırtıcı gelmeyeceği kadar alışmışçasına, göz atmadan cebine koyar, sonra postane müdürüne sessizce başını sallayıp dönerdi.

Starkfield’da herkes onu tanır, ağırbaşlı hâline uygun bir selam verirdi; ama suskunluğuna saygı duyulur, kasabanın yaşlılarından biri onu lafa tutmak için nadiren durdururdu. Böyle olduğunda konuşanı sessizce dinler, mavi gözlerini yüzüne diker ve sözleri bana hiç ulaşmayacak kadar alçak sesle karşılık verirdi. Sonra katılaşmış bedeniyle arabasına tırmanır, dizginleri sol elinde toplar ve çiftliğine doğru ağır ağır uzaklaşırdı.

“Fena bir kaza mıydı?” diye sordum Harmon’a, Frome’un uzaklaşan siluetine bakarak; biçimli hâlinden çıkıp bükülmeden önce, açık renk saçlarının dağınık tutamlarıyla ince, bronz başının güçlü omuzlarında ne kadar yiğitçe durduğunu düşündüm.

“En kötüsü,” diye onayladı kaynağım. “Çoğu adamı öldürmeye yeterdi. Ama Frome’lar dayanıklıdır. Ethan belki yüzüne kadar yaşar.”

“Aman Tanrım!” diye haykırdım. Ethan Frome o sırada yerine tırmanmış, arabanın arkasına koyduğu, üzerinde eczacı etiketi bulunan tahta kutunun sağlam durduğundan emin olmak için eğilmişti; yalnız kaldığını sandığı zamanki yüzünü gördüm. “Bu adam yüz yaşına kadar mı yaşayacak? Sanki şimdi ölmüş de cehenneme gitmiş gibi görünüyor!”

Harmon cebinden bir tütün parçası çıkardı, ucundan bir dilim kesti ve yanağının deri kesesine bastırdı. “Starkfield’da çok fazla kış geçirdi herhâlde. Akıllı olanların çoğu buradan gider.”

“O neden gitmedi?”

“Birilerinin kalıp ailesine bakması gerekiyordu. Ethan’dan başka kimse yoktu. Önce babası, sonra annesi, sonra karısı.”

“Sonra da kaza mı?”

Harmon alayla kıkırdadı. “Aynen. O zaman da kalmak zorunda kaldı.”

“Anlıyorum. Peki o zamandan beri onlar mı ona bakmak zorunda kaldı?”

Harmon düşünceli düşünceli tütünü öteki yanağına geçirdi. “Şey, o konuda… Sanırım hep onlara bakan Ethan oldu.”

Harmon Gow, anlatıyı zihninin ve ahlak anlayışının elverdiği ölçüde açmıştı; yine de anlattıkları arasında belirgin boşluklar vardı. Hikâyenin asıl anlamının da bu boşluklarda yattığını hissediyordum. Ama bir cümlesi aklıma takılıp kaldı ve sonradan çıkardığım sonuçları çevresine dizdiğim çekirdek oldu: “Starkfield’da çok fazla kış geçirdi herhâlde.”

Kendi zamanım geçip gitmeden önce bunun ne anlama geldiğini öğrenmiştim. Ama ben tramvay, bisiklet ve kırsal posta dağıtımının hüküm sürdüğü yozlaşmış bir çağda gelmiştim; dağınık dağ köyleriyle iletişim kolaylaşmış, vadilerdeki Bettsbridge ve Shadd’s Falls gibi büyük kasabalarda, tepelerde yaşayan gençlerin eğlenmek için gidebileceği kütüphaneler, tiyatrolar ve Genç Erkekler Hristiyan Birliği salonları açılmıştı. Oysa kış Starkfield’ı kuşatıp köyün üzerine solgun göklerden durmadan yenilenen bir kar örtüsü serdiğinde, Ethan Frome’un gençliğinde oradaki hayatın—ya da hayatın yokluğunun—nasıl olduğunu anlamaya başladım.

İşverenlerim beni Corbury Junction’daki büyük elektrik santraliyle ilgili bir iş için göndermişti. Uzun süren marangoz grevi işi o kadar geciktirdi ki kışın büyük bölümünü Starkfield’da, yaşanabilecek en yakın yerde, geçirmek zorunda kaldım. Başta bu duruma içerledim; sonra rutinin hipnotik etkisiyle yavaş yavaş bu hayattan kasvetli bir haz duymaya başladım. Kaldığım ilk günlerde iklimin canlılığıyla topluluğun cansızlığı arasındaki karşıtlık dikkatimi çekmişti. Aralık karları dindikten sonra, her gün alev alev mavi bir gökyüzü beyaz manzaranın üzerine ışık ve hava sağanakları döker, manzara da bunları daha parlak bir ışıltıyla geri yansıtırdı. Böyle bir havanın kanı olduğu kadar duyguları da canlandıracağı sanılırdı; oysa Starkfield’ın ağır atan nabzını daha da yavaşlatmaktan başka bir etkisi yok gibiydi. Biraz daha kaldıktan ve bu kristal berraklığın uzun güneşsiz soğuk dönemlerini izlediğini gördükten; şubat fırtınalarının zavallı köyün çevresine beyaz çadırlarını kurduğunu, mart rüzgârlarının azgın süvariler gibi yardıma koştuğunu izledikten sonra, Starkfield’ın altı aylık kuşatmadan, açlıktan kırılmış ve koşulsuz teslim olmuş bir garnizon gibi çıkmasının nedenini anlamaya başladım. Yirmi yıl önce direnme imkânları çok daha az olmalıydı; kuşatılmış köylerin ulaşım yollarının neredeyse tamamı düşmanın elindeydi. Bunları düşününce Harmon’ın “Akıllı olanların çoğu buradan gider,” sözünün uğursuz gücünü hissettim. Ama öyleyse Ethan Frome gibi bir adamın kaçmasını hangi engellerin birleşimi önlemiş olabilirdi?

Starkfield’da kaldığım süre boyunca, halk arasında Bayan Ned Hale diye bilinen orta yaşlı bir dulun evinde pansiyoner olarak kaldım. Bayan Hale’in babası, önceki kuşağın kasaba avukatıydı; ev sahibemin annesiyle birlikte hâlâ oturduğu “Avukat Varnum’un evi”, köyün en gösterişli konağıydı. Ana caddenin bir ucunda durur; klasik sütunlu girişi ve küçük camlı pencereleri, Norveç ladinlerinin arasından uzanan taş döşeli bir yolun sonunda görünen Cemaatçi Kilisesi’nin ince beyaz kulesine bakardı. Varnum ailesinin servetinin tükenmekte olduğu açıktı; yine de iki kadın, saygın bir vakar görüntüsünü ellerinden geldiğince koruyordu. Özellikle Bayan Hale’in solgun, eski moda eviyle uyumlu, belli belirsiz bir inceliği vardı.

“En iyi salon”da, fokurdayan bir Carcel lambasının cılız ışığında, siyah at kılı döşemeli mobilyalarla maun eşyaların arasında oturur, her akşam Starkfield kroniğinin daha ince ayrıntılarla işlenmiş başka bir biçimini dinlerdim. Bayan Ned Hale çevresindekilere karşı toplumsal bir üstünlük hissediyor ya da öyle davranıyor değildi; yalnızca daha incelikli bir duyarlılığa ve biraz daha fazla eğitime sahip olması, komşularını tarafsızca değerlendirebilmesini sağlayacak kadar araya mesafe koymuştu. Bu yeteneğini kullanmaktan kaçınmazdı. Ethan Frome’un hikâyesindeki eksik olguları, daha doğrusu bildiklerimi bir araya getirecek bir karakter anahtarını ondan öğrenebileceğimi umuyordum. Zihni zararsız anılarla dolu bir ambar gibiydi; tanıdıklarıyla ilgili hangi soruyu sorsam ayrıntılarla dolu bir anlatı getirirdi. Ama konu Ethan Frome olunca beklenmedik biçimde ketumlaştı. Bu suskunluğunda bir kınama sezilmiyordu; yalnızca ondan ya da işlerinden söz etmeye karşı aşılmaz bir isteksizlik duyduğunu hissediyordum. “Evet, ikisini de tanırdım… korkunçtu…” diye alçak sesle söylemesi, sıkıntısının merakıma izin verdiği en ileri taviz gibiydi.

Davranışındaki değişiklik öyle belirgindi, öyle derin ve acı bir deneyimden geçtiğine işaret ediyordu ki, inceliğimden biraz kuşku duyarak soruyu köyün kâhini Harmon Gow’a yeniden yönelttim; karşılığında anlayışsız bir homurtudan başka bir şey alamadım.

“Ruth Varnum hep fare gibi sinirliydi; şimdi düşününce, bulunduklarında onları ilk gören de oydu. Avukat Varnum’un evinin hemen aşağısında, Corbury yolunun kıvrımında oldu; Ruth’un Ned Hale’le nişanlandığı zamanlardı. Gençlerin hepsi arkadaştı. Herhâlde bu konudan söz etmeye dayanamıyor. Kendi başına da yeterince dert yaşadı.”

Starkfield’da yaşayanların hepsi, daha kayda değer topluluklardakiler gibi, komşularının dertlerine nispeten kayıtsız kalmalarına yetecek kadar kendi derdini yaşamıştı. Herkes Ethan Frome’un başına gelenlerin sıradan ölçüyü aştığını kabul etse de, ısrarla düşündüğüm üzere, yüzüne yoksulluğun ya da fiziksel acının veremeyeceği o ifadeyi kimse açıklayamıyordu. Yine de Bayan Hale’in suskunluğunun yarattığı merak ve biraz sonra bu adamla kişisel olarak karşılaşmam olmasaydı, bu ipuçlarını birleştirerek oluşturduğum hikâyeyle yetinebilirdim.

Starkfield’a geldiğimde, zengin İrlandalı bakkal Denis Eady, kasabanın ahır işletmesine en yakın şeyin sahibiydi ve beni her gün trenime bineceğim Corbury Flats’e götürmesi için onunla anlaşmıştım. Ama kış ortalarında Eady’nin atları bölgeye özgü bir salgına yakalandı. Hastalık Starkfield’daki öteki ahırlara da yayıldı; bir iki gün boyunca ulaşım aracı bulmakta zorlandım. Sonra Harmon Gow, Ethan Frome’un doru atının hâlâ ayakta olduğunu ve sahibinin beni götürmekten memnun olabileceğini söyledi.

Öneriye şaşkınlıkla baktım. “Ethan Frome mu? Ama onunla daha tek kelime konuşmadım. Neden benim için zahmete girsin ki?”

Harmon’ın yanıtı beni daha da şaşırttı. “Bunu yapar mı bilmem; ama bir dolar kazanmaktan da hoşnutsuz kalmayacağını bilirim.”

Frome’un yoksul olduğunu, kereste fabrikasıyla çiftliğinin kıraç dönüm dönüm toprağının, ailesini kış boyunca geçindirmeye ancak yettiğini duymuştum. Ama Harmon’ın sözlerinin ima ettiği kadar muhtaç olduğunu düşünmemiştim; şaşkınlığımı dile getirdim.

“Eh, işleri pek yolunda gitmedi,” dedi Harmon. “Bir adam yirmi yıldan uzun süre kütük gibi oturup yapılacak işleri seyredince, bu içini kemirir, cesaretini kırar. Frome çiftliği, kedi uğramış süt tası gibi hep kupkuruydu; şu eski su değirmenlerinin de bugün ne kadar ettiğini bilirsin. Ethan ikisinin başında gün doğumundan karanlığa kadar ter dökebildiği zaman, onlardan güç bela geçimini çıkarıyordu; ama ailesi o zaman bile eline geçenin çoğunu yiyip bitiriyordu, şimdi nasıl geçindiğini anlayamıyorum. Önce babası ot biçerken tekme yedi, aklı da başından gitti; ölmeden önce İncil ayetleri dağıtır gibi para dağıttı. Sonra annesi tuhaflaştı, bebek kadar güçsüz hâlde yıllarca süründü; karısı Zeena da ilçede hastalık tedavisinden en iyi anlayan kişidir. Hastalıkla dert, Ethan’ın daha ilk lokmasından beri önüne dolu bir tabak gibi kondu.”

Ertesi sabah pencereden baktığımda, Varnumların ladinleri arasında kambur sırtlı doru atı gördüm. Ethan Frome yıpranmış ayı postunu geriye atıp kızakta yanıma yer açtı. Sonraki bir hafta boyunca her sabah beni Corbury Flats’e götürdü; öğleden sonra dönüşümde de yeniden karşıma çıkıp buz gibi gecede Starkfield’a geri taşıdı. Her iki yöndeki mesafe de üç milden biraz kısaydı, ama yaşlı doru at ağır ilerliyor, kızakların altında kar sert olsa bile yolculuk neredeyse bir saat sürüyordu. Ethan Frome sessizce araba sürüyor, dizginleri sol elinde gevşekçe tutuyordu. Kaskı andıran şapkasının siperliği altındaki çizgili kahverengi profili, kar yığınlarının önünde bir kahramanın bronz heykeli gibi belirginleşiyordu. Yüzünü bana hiç çevirmez; sorduğum sorulara ya da ettiğim ufak tefek sohbet girişimlerine tek heceli sözler dışında karşılık vermezdi. Sessiz ve kederli manzaranın bir parçası, donmuş acısının ete kemiğe bürünmüş hâli gibiydi; içindeki sıcak ve canlı ne varsa yüzeyin altında sıkıca bağlıydı. Ama sessizliğinde düşmanca bir yan yoktu. Yalnızca, rastgele bir yakınlaşmanın erişemeyeceği kadar uzak, derin bir ahlaki yalnızlıkta yaşadığını hissediyordum. Yalnızlığının, tahmin ettiğim kadarıyla trajik olan kişisel durumunun sonucu olmaktan ibaret olmadığını; Harmon Gow’un ima ettiği gibi, Starkfield’da geçirilen nice kışın biriktirdiği derin soğuğu da içinde taşıdığını seziyordum.

Aramızdaki mesafe yalnızca bir iki kez, kısa süreliğine kapanmıştı; o anlarda edindiğim izlenimler, onu daha yakından tanıma isteğimi doğruladı. Bir keresinde önceki yıl Florida’da yaptığım bir mühendislik işinden ve geçen yıl gördüğüm kış manzarasıyla çevremizdeki manzaranın farkından söz ettim. Frome, şaşırtıcı bir biçimde ansızın şöyle dedi: “Evet, bir zamanlar oraya gitmiştim; uzun süre kışın oranın görüntüsünü gözümün önüne getirebiliyordum. Ama şimdi her yer kar altında.”

Başka bir şey söylemedi. Sesindeki vurgudan ve yeniden keskin bir sessizliğe gömülüşünden gerisini çıkarmak zorunda kaldım.

Bir gün Flats’te trene binerken, yol boyunca okumak için yanıma aldığım popüler bilim kitabını—sanırım biyokimyadaki bazı yeni keşiflerle ilgiliydi—bulamadığımı fark ettim. O akşama kadar aklıma gelmedi; yeniden kızağa bindiğimde kitabın Frome’un elinde olduğunu gördüm.

“Sen gittikten sonra buldum,” dedi.

Kitabı cebime koydum, yine alışıldık sessizliğimize döndük. Ama Corbury Flats’ten Starkfield sırtlarına çıkan uzun yokuşu ağır ağır tırmanmaya başladığımızda, alacakaranlıkta yüzünü bana çevirdiğini fark ettim.

“Bu kitapta hakkında hiçbir şey bilmediğim konular var,” dedi.

Sözlerinden çok sesindeki tuhaf içerleme tonuna şaşırdım. Bilgisizliğine açıkça şaşırmış, bundan biraz da incinmiş görünüyordu.

“Bu tür şeyler ilgini çeker mi?” diye sordum.

“Eskiden çekerdi.”

“Kitapta bir iki epey yeni konu var; bu araştırma alanında son zamanlarda büyük ilerlemeler kaydedildi.” Yanıt gelmeyince bir süre bekledim, ardından, “Kitaba göz atmak istersen seve seve sana bırakırım,” dedim.

Tereddüt etti. Ataletin onu yavaşça içine çeken bir gelgite kapılmak üzere olduğunu düşündüm. Sonra, “Teşekkür ederim, alırım,” diye kısa bir yanıt verdi.

Bu olayın aramızda daha doğrudan bir iletişim kurmasını umuyordum. Frome öylesine sade ve açık sözlüydü ki, kitaba duyduğu merakın konusuna yönelik gerçek bir ilgiden kaynaklandığından emindim. Onun koşullarındaki bir adamın böyle zevkleri ve bilgisi olması, dışarıdaki durumuyla iç ihtiyaçları arasındaki karşıtlığı daha da dokunaklı kılıyordu; bu ihtiyaçlarını dile getirme fırsatının en azından ağzını açmasını sağlayacağını umuyordum. Ama geçmişinde yaşadığı bir şey ya da şimdiki hayatı, onu öylesine içine kapatmıştı ki, gelişigüzel bir dürtü bile onu insanlara geri döndüremiyordu. Bir sonraki karşılaşmamızda kitaptan hiç söz etmedi; aramızdaki iletişim, suskunluğu hiç bozulmamış gibi, yine tek taraflı ve etkisiz kaldı.

Frome beni yaklaşık bir haftadır Flats’e götürüyordu. Bir sabah penceremden baktığımda karın yoğun biçimde yağdığını gördüm. Bahçe çitinin dibine ve kilise duvarı boyunca yığılmış beyaz dalgaların yüksekliği, fırtınanın bütün gece sürdüğünü ve açık arazide kar yığınlarının ağır olabileceğini gösteriyordu. Trenimin gecikeceğini düşündüm; ama öğleden sonra bir iki saat santralde bulunmam gerekiyordu. Frome gelirse Flats’e kadar gitmeye çalışmaya, trenim gelene dek orada beklemeye karar verdim. Yine de bunu neden koşula bağladığımı bilmiyorum; çünkü Frome’un geleceğinden hiç kuşku duymamıştım. O, doğanın taşkınlığı yüzünden işinden vazgeçecek adamlardan değildi. Kararlaştırdığımız saatte kızağı, kalınlaşan tül perdelerin ardından beliren bir posta arabası hayaleti gibi, karların içinden süzülüp geldi.

Onu artık, randevusuna sadık kalmasına şaşırıp minnet duyduğumu belli etmeyecek kadar iyi tanıyordum; ama atını Corbury yolunun ters yönüne çevirdiğini görünce şaşkınlıkla bağırdım.

“Demiryolu, Flats’in aşağısında bir kar yığınına saplanmış yük treni yüzünden kapalı,” diye açıkladı; biz de acıtan beyazlığın içinde ilerliyorduk.

“Ama bir dakika—beni nereye götürüyorsun?”

“En kısa yoldan doğrudan Kavşak’a,” diye yanıtladı; kırbacıyla Okul Tepesi’ni gösterdi.

“Kavşak’a mı? Bu fırtınada mı? İyi on mil var!”

“Acele etmezsen doru at yolu alır. Bu öğleden sonra orada bir işin olduğunu söylemiştin. Seni oraya ulaştırırım.”

Bunu öyle sakin söyledi ki, yalnızca, “Bana çok büyük bir iyilik ediyorsun,” diyebildim.

“Önemli değil,” diye karşılık verdi.

Okul binasının hizasında yol ikiye ayrıldı; biz de sola sapan bir yola daldık. Karın ağırlığıyla içe doğru eğilmiş baldıran dalları gövdelerine değiyordu. Pazar günleri o yoldan sık sık yürümüştüm. Tepenin eteğine yakın, çıplak dalların arasından görünen tek başına çatının Frome’un hızarhanesine ait olduğunu biliyordum. Hareketsiz çarkı, sarı beyaz köpüklerle çalkalanan kara derenin üstünde yükseliyor; bembeyaz kar yükünün altında çökmüş barakalarıyla, cansız bir yer gibi görünüyordu. Yanından geçerken Frome başını bile çevirmedi. Sessizce bir sonraki yokuşa tırmanmaya başladık. Yaklaşık bir mil sonra, daha önce hiç gitmediğim bir yolda, açlıktan cılızlaşmış elma ağaçlarının, karın içinden nefes almak için burunlarını uzatan hayvanlar gibi yükselen arduvaz çıkıntılar arasında yamaçta kıvrandığı bir meyve bahçesine vardık. Bahçenin ötesinde sınırları kar yığınlarının altında kaybolmuş bir iki tarla uzanıyordu; tarlaların üstünde, karla kaplı uçsuz bucaksız toprakla gökyüzüne sokulmuş, manzarayı daha da ıssızlaştıran o yalnız New England çiftlik evlerinden biri duruyordu.

“Benim evim,” dedi Frome, sakat dirseğini yana doğru bir silkeleyişle göstererek. Manzaranın iç karartan ağırlığı karşısında ne diyeceğimi bilemedim. Kar durmuştu; sulu bir güneş ışığı parıltısı, yamacın üstündeki evi bütün acınası çirkinliğiyle ortaya çıkardı. Yaprak döken sarmaşığın kara gölgesi verandadan sarkıyor, ince ahşap duvarlar yıpranmış boya katlarının altında, karla birlikte esmeye başlayan rüzgârda titriyor gibiydi.

“Babam zamanında ev daha büyüktü; bir süre önce L biçimli eki yıkmak zorunda kaldım,” diye sürdürdü Frome. Sol dizgini bir kez çekerek doru atın yıkık kapıdan içeri dönme niyetini engelledi.

Evin alışılmadık ölçüde kasvetli ve basık görünmesinin, kısmen, New England’da “L” denen bölümün kaybından kaynaklandığını o zaman anladım. Bu, genellikle ana eve dik açıyla yapılan, derin çatılı uzun bir ekti; kiler ve alet odaları üzerinden odunluğa ve ahıra bağlanırdı. Belki simgesel anlamı yüzündendi: toprağa bağlı bir hayatı gösterir, başlıca ısı ve besin kaynaklarını kendi içinde toplardı. Belki de yalnızca, bu sert iklimde yaşayanların sabah işlerine havaya çıkmadan gidebilmesini sağlayan rahatlatıcı bir düşünceydi. Her ne sebeple olursa olsun, New England çiftliklerinde evin kendisinden çok “L” biçimli bölümün merkeze, asıl ocağa dönüştüğü kesindi. Starkfield çevresindeki gezintilerimde sık sık aklıma gelen bu düşünce bağlantısı, belki Frome’un sözlerinde özlemli bir tını duymama ve küçülmüş evde onun kendi güdük kalmış bedeninin görüntüsünü görmeme yol açmıştı.

“Buralar artık biraz kuytu kaldı,” diye ekledi. “Ama demiryolu Flats’e kadar uzatılmadan önce epey gelip giden olurdu.” Dizgini bir kez daha çekip ağırdan alan doruyu yürüttü. Sonra, evi görmem beni sakınmayı sürdüremeyeceği kadar sırdaşı yapmış gibi, yavaşça konuşmaya devam etti: “Annemin derdinin en kötüsünü hep buna bağladım. Romatizması öyle kötüleşmişti ki kımıldayamıyordu; saatlerce yukarıda oturup yolu seyrederdi. Bir yıl selden sonra Bettsbridge yolu altı ay boyunca onarılırken Harmon Gow arabasını bu taraftan dolaştırmak zorunda kaldı. Annem de kendine gelmişti; çoğu gün onu görmek için kapıya kadar iniyordu. Ama trenler işlemeye başlayınca buradan uğrayıp konuşan kimse kalmadı denecek kadar azaldı. Annem ne olduğunu bir türlü anlayamadı; öldüğü güne kadar da içini yiyip bitirdi.”

Corbury yoluna saptığımız sırada kar yeniden yağmaya başladı ve evden son kez görüşümüzü de kesti. Frome’un sessizliği de karla birlikte çöktü; eski suskunluk perdesi yeniden aramıza indi. Bu kez kar yeniden başlayınca rüzgâr dinmedi. Tersine, parçalanmış bir gökyüzünün altından zaman zaman manzaranın üstüne solgun güneş ışıkları savuran bir fırtınaya dönüştü. Ama doru, Frome’un sözü kadar sağlam çıktı; çalkantılı beyazlığın içinden Kavşak’a doğru ilerledik.

Öğleden sonra fırtına dindi. Batıdaki açıklık, deneyimsiz gözüme havanın akşama kadar güzel kalacağının güvencesi gibi göründü. İşimi olabildiğince çabuk bitirdim; akşam yemeğine yetişmek için iyi bir şansımız vardı. Ama gün batımında bulutlar yeniden toplandı, gece erkenden bastırdı. Rüzgârsız gökyüzünden kar, sabahki esinti ve girdaplardan daha şaşırtıcı, yumuşak ve her yanı kaplayan bir örtü halinde dümdüz, durmadan yağmaya başladı. Sanki koyulaşan karanlığın bir parçasıydı; kış gecesi kat kat üstümüze iniyordu.

Frome’un fenerinden yayılan küçük ışık huzmesi kısa sürede bu boğucu beyazlığın içinde kayboldu. Sonunda ne onun yön duygusu ne de dorunun eve dönme içgüdüsü bize yardım edebildi. İki üç kez hayaletimsi bir işaret belirip yoldan çıktığımızı haber verdi, sonra yine sise gömüldü. Yolumuzu bulduğumuzda yaşlı at bitkinlik belirtileri göstermeye başlamıştı. Frome’un teklifini kabul ettiğim için kendimi suçlu hissettim. Kısaca tartıştıktan sonra, kızaktan inip dorunun yanında karda yürümeme izin vermesi için onu ikna ettim. Böylece bir iki mil daha güçlükle ilerledik. Sonunda Frome, bana biçimsiz bir karanlık gibi görünen yere dikkatle bakıp, “Aşağıdaki kapı benim,” dedi.

Yolun son bölümü en zorlu yerdi. Keskin soğuk ve ağır ilerleyiş neredeyse nefesimi kesmişti; atın böğrünün elimde saat gibi tıkırdadığını hissedebiliyordum.

“Bak Frome,” diye söze başladım, “daha ileri gitmenin hiçbir anlamı yok—” Ama sözümü kesti: “Senin için de yok. Herkes için yeterince uzadı bu iş.”

Çiftlikte gecelememi teklif ettiğini anladım. Yanıt vermeden yanında kapıdan içeri girdim ve ahıra kadar onu izleyip yorgun atı koşumlarından çıkarmasına ve yerine yatırmasına yardım ettim. İş bitince feneri kızaktan çözdü, geceye yeniden çıktı ve omzunun üzerinden bana seslendi: “Buradan.”

Uzakta, yukarımızda, kar perdesinin ardından kare biçimli bir ışık titreşiyordu. Frome’un ardından sendeleyerek ilerleyip tökezleye tökezleye o ışığa yöneldim; evin önündeki derin kar yığınlarından birine neredeyse düşüyordum. Frome verandanın kaygan basamaklarına tırmandı, ağır çizmeli ayağıyla karda yol açtı. Sonra fenerini kaldırıp kapının mandalını buldu ve beni içeri aldı. Ardından, alçak tavanlı, karanlık bir geçide girdim; geçidin sonunda merdiven gibi basamaklar karanlığın içinde yukarı çıkıyordu. Sağımızda, ışığı geceye yayan odanın kapısı ince bir çizgi halinde parlıyordu; kapının ardından bir kadının şikâyet eder gibi uzayıp giden sesini duydum.

Frome, çizmelerindeki karı silkelemek için yıpranmış muşambaya ayaklarını vurdu ve fenerini holdaki tek mobilya olan mutfak sandalyesinin üstüne bıraktı. Sonra kapıyı açtı.

“İçeri gel,” dedi; o konuşurken uzayıp giden ses sustu....

Ethan Frome’a dair ipucunu o gece buldum; onun hikâyesine ilişkin bu görüntüyü zihnimde o zaman bir araya getirmeye başladım.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…