Bölümler 12Şu an: Beşinci Nöbet
- 1 Birinci Nöbet.1.464 kelime
- 2 İkinci Nöbet.2.136 kelime
- 3 Üçüncü Nöbet.1.426 kelime
- 4 Dördüncü Nöbet1.768 kelime
- 5 Beşinci Nöbet2.370 kelime · Okuduğun bölüm
- 6 Altıncı Nöbet1.940 kelime
- 7 Yedinci Nöbet1.685 kelime
- 8 Sekizinci Nöbet2.291 kelime
- 9 Dokuzuncu Nöbet2.084 kelime
- 10 Onuncu Nöbet1.653 kelime
- 11 On Birinci Nöbet1.493 kelime
- 12 On İkinci Nöbet1.297 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BEŞİNCİ NÖBET
Saray Müşaviri Anselmus’un Hanımı. — Cicero’nun Görevler Üzerine adlı eseri. — Maymunlar ve başka çapulcular. — Yaşlı Lise. — Ekinoks.
“Anselmus’tan bu dünyada bir şey olmaz,” dedi müdür yardımcısı Paulmann. “Bütün iyi öğütlerim, bütün uyarılarım boşa gidiyor; elindeki en iyi okul bilgisine rağmen hiçbir şeye kendini vermek istemiyor. Oysa okul bilgisi her şeyin temelidir.”
Fakat sicil memuru Heerbrand kurnazca, gizemli bir gülümsemeyle karşılık verdi: “Bırakın Anselmus’a biraz zaman ve alan tanıyın, saygıdeğer müdür yardımcısı. Tuhaf bir genç ama içinde çok şey var. ‘Çok’ derken neyi kastettiğimi biliyor musunuz? Bir gizli sekreter, belki de bir saray müşaviri olacak.”
“Saray—” diye başladı müdür yardımcısı büyük bir şaşkınlıkla, ama kelime ağzında kaldı.
“Susun, susun,” diye devam etti sicil memuru Heerbrand. “Ben ne bildiğimi biliyorum! İki gündür arşivci Lindhorst’un yanında oturup kopya çekiyor. Arşivci de dün akşam kahvehanede bana, ‘Bana yiğit bir adam önerdiniz, saygıdeğer dostum; ondan bir şey olacak,’ dedi. Bir de arşivcinin bağlantılarını düşünün! Susun, susun; seneye konuşuruz!”
Bunları söyleyen sicil memuru, kurnaz gülümsemesi yüzünden hiç eksilmeden kapıdan çıktı; şaşkınlıktan ve meraktan dili tutulmuş müdür yardımcısını sandalyesine çivilenmiş gibi bıraktı.
Bu konuşma Veronika’yıysa bambaşka türlü etkilemişti. “Bay Anselmus’un akıllı, sevimli bir genç adam olduğunu, ileride büyük biri olacağını hep biliyordum, değil mi?” diye düşündü. “Keşke beni gerçekten sevip sevmediğini bilseydim! Ama Elbe’yi geçtiğimiz akşam elimi iki kez sıkmamış mıydı? İkili şarkı söylerken kalbimin derinliklerine işleyen o tuhaf bakışlarla bana bakmamış mıydı? Evet, evet, beni gerçekten seviyor; ben de—”
Veronika genç kızların âdeti olduğu üzere kendini neşeli bir geleceğin tatlı düşlerine bıraktı. Artık bir saray müşaviri hanımıydı; Schloßgasse’de, Neumarkt’ta ya da Moritzstraße’de güzel bir dairede oturuyordu. Son moda şapka ve yeni Türk şalı ona pek yakışıyordu. Zarif sabahlığıyla cumba penceresinde kahvaltı ediyor, aşçıya günün gerekli buyruklarını veriyordu: “Ama lütfen yemeği bozmayın; bu, saray müşavirinin en sevdiği yemektir!”
Yoldan geçen şık beyler yukarıya göz ucuyla bakıyor, Veronika onların “Saray müşaviri hanımı ne de zarif bir kadın; dantelli başlığı ona nasıl da yakışıyor!” dediklerini açıkça duyuyordu. Gizli müşavir Ypsilon hizmetçisini gönderip saray müşaviri hanımın bugün Links Hamamı’na gitmek isteyip istemediğini sorduruyordu.
“Çok teşekkür ederim. Gidemeyeceğim için gerçekten üzgünüm; Başkan Tz.’yle çaya sözüm var.”
Derken sabah erkenden işleri için çıkmış olan saray müşaviri Anselmus geri dönüyordu. Son modaya göre giyinmişti. “Gerçekten saat on olmuş,” diye seslendi; altın saatinin saati tekrar vurmasını sağlarken genç karısını öptü ve şakacı bir tavırla ekledi: “Nasılsın, sevgili karıcığım? Sana ne aldığımı biliyor musun?” Sonra, her zamanki küpelerinin yerine takması için yeleğinin cebinden son moda bir çift muhteşem küpe çıkardı.
“Ah, ne güzel, ne zarif küpeler!” diye haykırdı Veronika. İşini bir yana atıp küpeleri aynada görmek için sandalyesinden fırladı.
“E, bu da ne demek şimdi?” dedi, o sırada Cicero’nun Görevler Üzerine adlı eserini okurken kitabı neredeyse elinden düşüren müdür yardımcısı Paulmann. “İnsan Anselmus gibi nöbetler geçirir mi hiç?”
Tam o sırada, alışkanlığının aksine birkaç gündür ortalıkta görünmeyen öğrenci Anselmus odaya girdi. Veronika korku ve şaşkınlığa kapıldı; çünkü gerçekten de Anselmus baştan aşağı değişmişti. Eskiden hiç göstermediği bir kararlılıkla, hayatında açığa çıkan bambaşka yönlerden ve önünde beliren görkemli fırsatlardan söz etti; bunları kimi insanların asla göremeyeceğini söyledi. Sicil memuru Heerbrand’ın gizemli sözlerini hatırlayan müdür yardımcısı Paulmann daha da şaşırdı, ağzından tek hece çıkaramadı. Öğrenci Anselmus arşivci Lindhorst’un yanında kendisini bekleyen acil işlerden birkaç söz edip Veronika’nın elini zarifçe öptü; o sırada çoktan merdivenlerden inip gözden kaybolmuştu.
“Bu, saray müşavirinin ta kendisiydi,” diye mırıldandı Veronika. “Hem de eskiden yaptığı gibi tökezlemeden, ayağıma basmadan elimi öptü! Bana pek şefkatli bir bakış attı. Galiba gerçekten beni seviyor.”
Veronika yeniden o düşlere daldı. Fakat gelecekteki saray müşaviri hanımı olarak kurduğu hoş ev hayatının sevimli görüntüleri arasına sanki hep düşmanca bir suret giriyor; alaycı alaycı gülerek şöyle diyordu: “Bunların hepsi aptalca, sıradan şeyler; üstelik yalan, çünkü Anselmus asla saray müşaviri olmayacak, senin kocan da olmayacak. Mavi gözlerin, incecik bedenin ve zarif ellerin olsa da seni sevmiyor.”
Bunun üzerine Veronika’nın içinden buz gibi bir sel geçti; derin bir dehşet, kendini dantelli başlığı ve zarif küpeleriyle görürken duyduğu rahatlığı silip süpürdü. Gözlerinden neredeyse yaşlar boşanacaktı. Yüksek sesle, “Ah, doğru ya, beni sevmiyor; ben de asla saray müşaviri hanımı olamayacağım!” dedi.
“Roman hevesleri, roman hevesleri!” diye bağırdı müdür yardımcısı Paulmann; şapkasını ve bastonunu alıp öfkeyle çıktı.
“Bir de bu eksikti,” diye iç geçirdi Veronika. Çerçevesinin başında kayıtsızca oturup nakış işlemeyi sürdüren on iki yaşındaki kız kardeşine çok içerledi.
Bu sırada saat neredeyse üç olmuştu; odayı toplama ve kahve masasını hazırlama vakti gelmişti. Oster Hanımlarla, arkadaşlarını ziyarete geleceklerini önceden haber vermişlerdi. Veronika’nın kenara çektiği her dolabın, piyanodan alıp kaldırdığı nota kitaplarının, dolaptan çıkardığı her fincanın ve kahve ibriğinin arkasından o suret küçük bir alraune gibi fırlıyor, alayla gülüyor, örümceğe benzeyen minik parmaklarıyla şaklatıp duruyor ve haykırıyordu: “Kocan olmayacak, kocan olmayacak!” Veronika her şeyi olduğu yerde bırakıp odanın ortasına kaçınca da sobanın arkasından uzun burnuyla, dev gibi görünerek çıkıyor; homurdanıp mırıldanıyordu: “Kocan olmayacak!”
“Hiçbir şey duymuyor, hiçbir şey görmüyor musun, kardeşim?” diye bağırdı Veronika. Korkudan tir tir titrediği için hiçbir şeye dokunmaya cesaret edemiyordu.
Fränzchen nakış kasnağının başından ağırbaşlı ve sakin bir hâlde kalkıp, “Bugün neyin var senin, kardeşim?” dedi. “Her şeyi birbirine katıyorsun; şangır şungur ses çıkarıyor. Sana yardım etmem gerekecek.”
Tam o sırada neşeli genç kızlar kahkahalarla içeri girdi. Veronika da o anda sobanın üstündeki çıkıntıyı bir suret, iyi kapanmamış soba kapağının gıcırtısını ise düşmanca sözler sanmış olduğunu fark etti. İçindeki dehşet onu öylesine sarsmıştı ki, arkadaşları, solgunluğu ve şaşkın yüzü de ele veren olağanüstü gerginliğini fark etmeden kendine gelemedi. Arkadaşları anlatmak üzere oldukları neşeli şeyleri yarıda kesip başına ne geldiğini, Allah aşkına, sorunca Veronika, kendini birtakım tuhaf düşüncelere kaptırdığını ve güzel gün ortasında, kendisine hiç özgü olmayan garip bir hayalet korkusuna kapıldığını itiraf etmek zorunda kaldı. Sonra, odanın her köşesinden küçük, gri bir adamcağızın çıkıp onunla nasıl alay ettiğini, onu nasıl aşağıladığını öyle canlı anlattı ki Oster Hanımlar ürkekçe çevrelerine bakındılar; çok geçmeden içlerini tekinsiz, ürpertici bir his kapladı.
Derken Fränzchen dumanı tüten kahveyle içeri girdi. Üçü de kendilerine gelip kendi budalalıklarına güldüler. En büyük Oster olan Angelika, orduda görevli bir subayla nişanlıydı. Ondan haber alınamayalı öyle uzun zaman olmuştu ki öldüğünden, hiç değilse ağır yaralandığından neredeyse kuşku duyulmuyordu. Bu, Angelika’yı derin bir kedere boğmuştu; ama bugün taşkınlık edecek kadar neşeliydi. Veronika buna şaşırdı ve şaşkınlığını açıkça dile getirdi.
“Sevgili kızım,” dedi Angelika, “Viktor’umu hep kalbimde, aklımda ve düşüncelerimde taşıdığıma inanmıyor musun? İşte tam da bu yüzden böyle neşeliyim! Ah Tanrım, içim nasıl da sevinç ve mutlulukla dolu! Viktor iyi; çok geçmeden onu süvari yüzbaşısı olarak, sınırsız cesaretinin kazandırdığı nişanlarla süslenmiş hâlde yeniden göreceğim. Sağ kolundan aldığı, güçlü ama kesinlikle tehlikeli olmayan bir yara, düşman bir süvarinin kılıç darbesiyle açılmış; yazmasına engel oluyor. Birliğinden ayrılmak hiç istemediği için bulunduğu yerin sık sık değişmesi de bana haber vermesini hâlâ imkânsız kılıyor. Ama bu akşam, önce tamamen iyileşmesi için kesin emir alacak. Yarın buraya gelmek üzere yola çıkacak; arabaya binmek üzereyken de süvari yüzbaşılığına atandığını öğrenecek.”
“Ama sevgili Angelika,” diye araya girdi Veronika, “bütün bunları şimdiden biliyor musun?”
“Benimle alay etme, sevgili dostum,” diye sürdürdü Angelika. “Ama etmeyeceksin; yoksa ceza olarak şu küçük gri adamcağız aynanın arkasından başını uzatıverir mi? Neyse, bazı gizemli şeylere inanmaktan kendimi alamıyorum; çünkü bunlar sık sık, gözle görülür, elle tutulur biçimde hayatıma girdi. Bana öyle geliyor ki, başkalarına hiç de tuhaf ya da inanılmaz görünmeyebilir: İnsanların bazılarında bir tür görü yeteneği olabilir ve bu yeteneği bildikleri şaşmaz yöntemlerle harekete geçirebilirler. Burada, bu yeteneğe özellikle sahip yaşlı bir kadın var. Onun gibilerden bazıları gibi kâğıt açıp, kurşun döküp ya da kahve telvesinden fal bakmıyor. Soruyu soran kişinin de katıldığı birtakım hazırlıklardan sonra, iyice parlatılmış metal bir aynada çeşit çeşit şekil ve suretlerden oluşan tuhaf bir karışım beliriyor; yaşlı kadın bunları yorumlayıp sorunun yanıtını çıkarıyor. Dün akşam yanına gittim ve Viktor’umla ilgili o haberleri aldım; doğruluklarından bir an bile kuşku duymuyorum.”
Angelika’nın anlattıkları Veronika’nın içine bir kıvılcım düşürdü; bu kıvılcım, yaşlı kadına Anselmus’u ve umutlarını sorma düşüncesini hemen tutuşturdu. Yaşlı kadının adının Frau Rauerin olduğunu, Şehir Kapısı’nın önündeki uzak bir sokakta oturduğunu, yalnız salı, çarşamba ve cuma günleri akşam yediden itibaren görülebileceğini, ama sonra gün doğana kadar bütün gece orada kaldığını ve insanların tek başına gelmesini tercih ettiğini öğrendi.
O gün çarşambaydı. Veronika, Oster’lara evlerine kadar eşlik etme bahanesiyle yaşlı kadını ziyaret etmeye karar verdi ve gerçekten de öyle yaptı. Neustadt’ta oturan arkadaşlarına Elbe Köprüsü’nün önünde veda eder etmez kanatlı adımlarla Şehir Kapısı’na doğru koştu. Çok geçmeden, sonunda Frau Rauerin’in oturduğu söylenen küçük kırmızı evi gördüğü, anlatılan o tenha ve dar sokağa vardı. Evin kapısında dururken içindeki tekinsiz duyguyu, hatta ürperişi bastıramadı. Sonunda içindeki dirence rağmen kendini toparlayıp zile bastı. Kapı açıldı; karanlık koridorda, Angelika’nın tarif ettiği gibi üst kattaki merdivene doğru el yordamıyla ilerledi. “Frau Rauerin burada mı oturuyor?” diye seslendi, kimse görünmeyince boş antreye. Yanıt yerine uzun ve berrak bir miyavlama duyuldu. Kocaman, siyah bir kedi sırtını kamburlaştırıp kuyruğunu halka halka sallayarak ağır ağır onun önünden geçti ve bir başka miyavlamayla açılan oda kapısına kadar yürüdü.
“Ah, bak sen şu işe, yavrucuğum, gelmişsin bile! Gir içeri, gir!” diye seslendi dışarı çıkan suret. Onu gören Veronika olduğu yere çakılı kaldı. Uzun boylu, sıska, siyah paçavralara bürünmüş bir kadındı! Konuşurken öne çıkık, sivri çenesi sallanıyor; kemiksi şahin burnunun gölgelediği dişsiz ağzı sırıtışla çarpılıyordu. Büyük gözlüğünün ardından parlayan kedi gözleri kıvılcımlar saçıyordu. Başına doladığı alacalı bezin altından kara, sert kıllar fırlamıştı; ama ürkünç yüzünü asıl korkunç kılan, sol yanağından burnunun üzerinden geçen iki büyük yanık iziydi.
Veronika’nın soluğu kesildi. Sıkışan göğsünü rahatlatacak çığlık, cadının kemikli eli onu yakalayıp odaya çekince derin bir iç çekişe dönüştü. İçeride her şey kıpır kıpırdı; kulakları sağır eden bir ciyaklama, miyavlama, gaklama ve cıvıltı birbirine karışıyordu. Yaşlı kadın yumruğunu masaya vurup “Kesin sesinizi, baş belaları!” diye bağırdı. Maymunlar sızlana sızlana yüksek cibinlikli yatağa tırmandı, kobaylar sobanın altına kaçtı, karga yuvarlak aynanın üzerine konmak için kanat çırptı. Yalnız siyah kedi, azarlanmalar onu hiç ilgilendirmiyormuş gibi, içeri girer girmez sıçradığı büyük koltukta sakin sakin oturmayı sürdürdü.
“Frau Rauerin”
Ortalık sakinleşince Veronika yüreklendi. Koridordayken hissettiği kadar tekinsiz gelmiyordu burası; kadın bile artık gözüne o kadar korkunç görünmüyordu. Ancak şimdi odayı gözden geçirdi. Tavandan türlü çirkin doldurulmuş hayvan sarkıyordu; yerde bilinmedik tuhaf aletler karmakarışık duruyordu. Şöminede cılız, mavi bir ateş yanıyor, yalnızca ara sıra sarı kıvılcımlar saçarak çıtırdıyordu. Ama sonra yukarıdan bir hışırtı geliyor, çarpık sırıtışlı insan yüzlerini andıran iğrenç yarasalar bir o yana bir bu yana uçuşuyor, alev bazen isli duvar boyunca yukarı yalazlanıyor, keskin ve ulur gibi feryatlar yükseliyordu. Veronika’yı korku ve dehşet sardı.
“İzninizle, küçük hanım,” dedi yaşlı kadın gülümseyerek. Büyük bir yelpazeyi aldı, bakır kazana batırdıktan sonra şömineye su serpti. Ateş söndü; oda yoğun dumanla dolmuş gibi zifiri karanlığa gömüldü. Ama az sonra bitişik küçük odaya girmiş olan yaşlı kadın, yaktığı bir mumla geri döndü. Veronika artık hayvanlardan ya da eşyalardan hiçbirini göremiyordu; oda, sıradan ve yoksul döşenmiş bir yerdi.
Yaşlı kadın yaklaşıp çatallı sesiyle, “Buraya ne için geldiğini biliyorum, yavrucuğum,” dedi. “Anselmus saray müşaviri olduktan sonra onunla evlenip evlenmeyeceğini öğrenmek istiyorsun, değil mi?”
Veronika şaşkınlık ve korkudan donakaldı. Ama yaşlı kadın sürdürdü: “Babanın evinde, kahve ibriği önündeyken bana her şeyi anlattın; o kahve ibriği bendim, beni tanımadın mı? Yavrucuğum, dinle! Vazgeç, vazgeç Anselmus’tan. O iğrenç bir adam; küçük oğullarımın yüzüne tekme atmış, kırmızı yanaklı sevgili küçük oğullarımın, insanların satın aldıktan sonra ceplerinden yeniden sepetime yuvarlanan o güzel elmalarımın! Yaşlı’nın tarafını tutuyor. Evvelsi gün yüzüme lanet olası arsenik sülfürü döktü; neredeyse gözlerim kör oluyordu. Yanık izlerini hâlâ görebilirsin, yavrucuğum! Vazgeç ondan, vazgeç! Seni sevmiyor; çünkü altın yeşili yılanı seviyor. Semenderlerin yanında işe girdiği için asla saray müşaviri olamayacak; yeşil yılanla evlenmek istiyor. Vazgeç ondan, vazgeç!”
Aslında sağlam ve kararlı bir yaradılışı olan, genç kızlara özgü korkuyu çabucak üzerinden atan Veronika bir adım geri çekilip ciddi ve kendinden emin bir sesle konuştu:
“Yaşlı kadın! Geleceği görme yeteneğinizi duydum; bu yüzden, belki de fazla meraklı ve aceleci davranarak, sevip saydığım Anselmus’un bir gün benim olup olmayacağını öğrenmek istedim. Dileğimi yerine getirmek yerine böyle çılgınca, saçma sapan sözlerle benimle alay ediyorsanız haksızlık ediyorsunuz; çünkü başkalarına da, bildiğim kadarıyla, verdiğiniz şeyi istedim yalnızca. İçten içe aklımdan geçenleri bildiğinize göre, şimdi beni yiyip bitiren, kaygılandıran pek çok şeyi açıklamanız belki kolay olurdu. Ama iyi Anselmus’a dair bu saçma iftiralarınızdan sonra sizden başka bir şey öğrenmek istemiyorum. İyi geceler!”
Veronika hızla çıkmak üzereydi ki yaşlı kadın ağlayıp sızlayarak dizlerinin üzerine kapandı, kızın eteğine tutunup seslendi:
“Veronikacığım, seni kucağında taşıyıp büyüten, sana bakan, seni şımartan yaşlı Lise’yi artık tanımıyor musun?”
Veronika gözlerine inanamadı. Gerçekten de, yalnızca yaşlılık ve özellikle yanık izleri yüzünden tanınmayacak hâle gelmiş eski dadısını tanımıştı. Bu kadın birkaç yıl önce müdür yardımcısı Paulmann’ın evinden kaybolmuştu. Yaşlı kadın şimdi bambaşka görünüyordu: Çirkin, alacalı bez yerine düzgün bir başlık; siyah paçavralar yerine de eskiden giydiği gibi iri çiçek desenli bir ceket giymişti. Yerden kalkıp Veronika’yı kollarına aldı ve şöyle devam etti:
“Sana söylediklerimin hepsi pek çılgınca geliyor olabilir, ama ne yazık ki doğru. Anselmus bana çok kötülük etti; ama bunu isteyerek yapmadı. Arşivci Lindhorst’un eline düştü; Lindhorst da onu kızıyla evlendirmek istiyor. Arşivci en büyük düşmanımdır. Onun hakkında sana türlü şeyler anlatabilirim; ama ya anlamazsın ya da çok korkarsın. O bilge adam, ben de bilge kadınım; işte öyle! Anselmus’u çok sevdiğini anlıyorum. İstediğin gibi çok mutlu olman, güzelce evlilik yatağına girebilmen için elimden geleni yapacağım.”
“Ama Allah aşkına söyleyin bana, Lise!” diye araya girdi Veronika.
“Sus çocuğum, sus!” diye sözünü kesti yaşlı kadın. “Ne söylemek istediğini biliyorum. Ben, olmam gereken kişi olmak zorunda kaldığım için böyle oldum; elimden başka türlüsü gelmedi. Neyse! Anselmus’u o budalaca yeşil yılan aşkından kurtarıp sevimli bir saray müşaviri olarak kollarına yöneltecek çareyi biliyorum; ama sen de yardım etmelisin!”
“Doğrudan söyle, Lise! Her şeyi yaparım, çünkü Anselmus’u çok seviyorum,” diye neredeyse duyulmayacak kadar hafif fısıldadı Veronika.
“Yürekli bir çocuk olduğunu bilirim,” diye devam etti yaşlı kadın. “Seni yatırmak için boşuna öcüyle korkutmaya çalışmıştım; tam da o zaman gözlerini açıp öcüyü görmek isterdin. Elinde ışık olmadan evin en arka odasına gider, babanın pudralı sabahlığına bürünüp komşunun çocuklarını sık sık korkuturdun. Neyse!” “Eğer sanatımı kullanarak arşivci Lindhorst’u ve yeşil yılanı yenmekte, Anselmus’a saray müşaviri olarak kocam demekte ciddiysen, yaklaşan ekinoks gecesi saat on birde babanın evinden gizlice çıkıp yanıma gel. Sonra seninle, tarlayı yakınlardan kesen yol ayrımına gideceğiz. Gerekenleri hazırlarız; belki göreceğin tuhaf şeyler seni korkutmasın. Haydi yavrucuğum, iyi geceler. Baban çorbayla seni bekliyordur.”
Veronika oradan hızla uzaklaştı. Ekinoks gecesini kaçırmamaya kararlıydı. “Lise haklı,” diye düşündü. “Anselmus tuhaf bağlara dolanmış; ama ben onu kurtaracağım, onu sonsuza dek kendimin sayacağım. Saray müşaviri Anselmus benimdir ve hep benim kalacak.”
Bölüm etkileşimi
