Bölümler 19Şu an: Merry Mount’ın Mayıs Direği
- 1 İki Kez Anlatılmış Öyküler’den — Gri Şampiyon2.108 kelime
- 2 Düğün Çanı2.354 kelime
- 3 Bakanın Siyah Peçesi: Bir Mesel[1]3.750 kelime
- 4 Merry Mount’ın Mayıs Direği3.194 kelime · Okuduğun bölüm
- 5 Uysal Çocuk8.369 kelime
- 6 Bay Hıggınbotham’ın Felaketi3.241 kelime
- 7 Wakefıeld2.440 kelime
- 8 Büyük Karbunkül[1]3.758 kelime
- 9 Davıd Swan1.565 kelime
- 10 Üç Tepeli Çukur1.187 kelime
- 11 Dr. Heıdegger’in Deneyi2.555 kelime
- 12 Vali Konağı Efsaneleri3.705 kelime
- 13 Vali Konağı Efsaneleri3.027 kelime
- 14 Vali Konağı Efsaneleri4.001 kelime
- 15 Vali Konağı Efsaneleri2.961 kelime
- 16 Hırslı Konuk2.241 kelime
- 17 Peter Goldthwaıte’in Hazinesi5.544 kelime
- 18 Şeyker Düğünü1.457 kelime
- 19 Endıcott ve Kızıl Haç1.787 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
MERRY MOUNT’IN MAYIS DİREĞİ
Mount Wollaston’ın, yani Merry Mount’ın ilk yerleşiminin ilginç öyküsü, felsefi bir romans için pek güzel bir temel sunar. Burada girişilen kısa taslakta, New England tarihçilerimizin ciddi sayfalarına kaydedilmiş olgular, neredeyse kendiliğinden bir tür alegoriye dönüşmüştür. Metinde anlatılan maskeli oyunlar, kılık değiştirmeler ve şenlik gelenekleri, dönemin âdetlerine uygundur. Bu konulardaki bilgiler Strutt’ın İngiliz Sporları ve Eğlenceleri Kitabı’nda bulunabilir.
Mayıs Direği o neşeli koloninin bayrak direğiyken Merry Mount’ta günler ne aydınlıktı! Onu dikenler, bayrakları zafer kazanırsa, New England’ın engebeli tepelerine güneş ışığını dökecek, toprağın dört bir yanına çiçek tohumları saçacaklardı. Neşe ile kasvet bir imparatorluk uğruna çarpışıyordu. Yaz ortası arifesi gelmiş, ormanı koyu yeşilliğe bürümüş; kucağında da Bahar’ın narin tomurcuklarından daha canlı renkli güller getirmişti. Ama Mayıs, ya da onun şen ruhu, yılın her mevsiminde Merry Mount’ta yaşardı: Yaz aylarıyla oynar, Sonbahar’la şenlenir, Kışın ocak başı ateşinin sıcaklığında keyif sürerdi. Emek ve kaygıyla dolu bir dünyanın içinden düşsel bir gülümsemeyle süzülür, Merry Mount’ın şen yürekli insanları arasında kendine bir yuva bulmak için buraya gelirdi.
Yaz ortası arifesinde gün batarken Mayıs Direği hiç böylesine şen süslenmemişti. Saygı duyulan bu simge bir çam ağacıydı; gençliğin zarif inceliğini korurken yaşlı orman hükümdarlarının en uzunu kadar yükseliyordu. Tepesinden gökkuşağı renklerinde ipek bir bayrak dalgalanıyordu. Direk, yere yakın bir noktaya dek huş dallarıyla ve en canlı yeşil tonlarındaki başka dallarla donatılmıştı; aralarında gümüş yapraklı olanlar da vardı. Yirmi ayrı renkte, ama hiçbiri kederli olmayan kurdeleler, tuhaf düğümler halinde dallara bağlanmış, rüzgârda uçuşuyordu. Bahçe çiçekleriyle yaban çiçekleri, bu mutlu çam ağacında sihirle büyümüş olmalılardı; öylesine taze ve çiyli yeşilliklerin arasında neşeyle gülümseyerek açıyorlardı. Bu yeşil ve çiçekli görkemin bittiği yerden itibaren Mayıs Direği’nin gövdesi, tepesindeki bayrağın yedi parlak rengine boyanmıştı. En alttaki yeşil dala, ormanın en güneşli yerlerinden toplanmış güllerle kolonilerin İngiliz tohumlarından yetiştirdiği, daha da al al güllerden oluşan bol bir çelenk asılmıştı. Ey Altın Çağ’ın insanları, çiftçiliğinizin başlıca ürünü çiçek yetiştirmekti!
Peki Mayıs Direği’nin çevresinde el ele tutuşmuş duran bu vahşi kalabalık kimdi? Klasik çağın koruluklarından ve eski masalların yurtlarından kovulan faunlarla perilerin, zulüm gören herkes gibi Batı’nın taze ormanlarına sığındığı düşünülemezdi. Bunlar Gotik canavarlardı; belki de kökenleri Yunan’dı. Yakışıklı bir delikanlının omuzlarından bir geyiğin başı ve dallanıp budaklanan boynuzları yükseliyordu; başka birinin tüm bedeni insan olduğu halde yüzü kurdunki gibi kasvetliydi; üçüncüsünün ölümlü bir adamın gövdesi ve uzuvları vardı, ama sakalıyla boynuzları yaşlı bir tekeninkiydi. Arka ayakları üzerine dikilmiş bir ayının tasviri de vardı; arka ayaklarına pembe ipek çoraplar giydirilmişti, geri kalan her yanı hayvaniydi. Bir de burada, neredeyse onun kadar şaşırtıcı, karanlık ormanın gerçek bir ayısı duruyordu. Ön patilerinin her birini bir insan eline vermiş, çemberdeki herkes kadar dans etmeye hazırdı. Eğilen arkadaşlarına yetişmek için hayvanca gövdesini yarıya kadar kaldırıyordu. Başkalarının yüzleri kadın ya da erkek yüzüne benziyordu, ama çarpılmış ya da abartılmıştı; ağızlarının önünde sarkan kırmızı burunları vardı. Ağızları korkunç bir derinlikteymiş gibi görünür, kulaktan kulağa uzanır, hiç bitmeyen bir kahkahayla açık dururdu. Burada, armacılıkta iyi bilinen Yaban Adamı da görülebilirdi; babun gibi kıllı, beline yeşil yapraklar dolamıştı. Yanında, asil duruşlu ama sahte bir başka figür, tüylü sorgucu ve wampum kemeriyle bir Kızılderili avcısı kılığına girmişti. Bu tuhaf topluluktakilerin çoğu soytarı külahı takıyor, giysilerine iliştirilmiş küçük çanlar taşıyordu. Çanlar, şen ruhlarının duyulmayan ezgisine karşılık vererek gümüş gibi tınlıyordu. Bazı genç erkeklerle kadınlar daha ağırbaşlı giyinmişti; yine de yüzlerindeki çılgın şenlik ifadesiyle bu düzensiz kalabalıktaki yerlerini koruyorlardı. Mayıs Direği’nin çevresinde, gün batımının geniş gülümsemesi altında duran Merry Mount kolonileri işte böyleydi.
Kasvetli ormanda yolunu şaşırmış bir gezgin onların şenliğini duysa ve korkuyla yarı gizlenerek göz ucuyla baksaydı, onları Comus’un tayfası sanabilirdi: bazıları çoktan hayvana dönüşmüş, bazıları insanla hayvan arasında kalmış, geri kalanlarsa değişimin öncesinde gelen sarhoşça neşe selinde kendinden geçiyordu. Ama sahneyi gizlenerek izleyen bir Püriten topluluğu, bu maskeli kişileri, kendi batıl inançlarının karanlık vahşi doğayı doldurduğu şeytanlara ve mahvolmuş ruhlara benzetti.
Canavarların oluşturduğu çemberin içinde, eflatun ve altın renkli bir buluttan daha sağlam bir zemine hiç ayak basmamış gibi duran iki hafiflik timsali belirdi. Biri, parıldayan giysiler içindeki bir delikanlıydı; gökkuşağı desenli bir kuşak göğsünün üzerinden çaprazlama geçiyordu. Sağ elinde, şenliktekiler arasında yüksek bir mevkinin simgesi olan yaldızlı bir asa tutuyor; sol eliyle de kendisi kadar neşeyle süslenmiş güzel bir genç kadının ince parmaklarını kavrıyordu. İkisinin de koyu, parlak bukleleriyle tezat oluşturan canlı güller ışıl ışıl yanıyor, ayaklarının çevresine saçılmış ya da orada kendiliğinden bitmiş gibi duruyordu. Mayıs Direği’nin dalları neşeli yüzünü gölgeleyecek kadar yakınında, bu hafif çiftin arkasında İngiliz bir din adamı duruyordu. Kilise kurallarına uygun giyinmişti ama putperest âdetine göre çiçeklerle donatılmış, başına da yerli asma yapraklarından bir taç takmıştı. Kudurmuş bakışlarının çılgınlığı ve kutsal giysisindeki pagan süsleriyle oradaki canavarların en yabanisi, tayfanın ta kendisi Comus gibi görünüyordu.
“Mayıs Direği’ne gönül verenler,” diye haykırdı çiçeklerle donanmış din adamı, “bütün gün ormanlar neşenizle çınladı. Ama en şen saatiniz şimdi olsun, canlarım! Bakın, Mayıs Beyi ile Hanımı karşınızda; ben, Oxford’dan bir din adamı ve Merry Mount’ın başrahibi, onları birazdan kutsal evlilik bağıyla birleştireceğim. Haydi, neşenizi coşturun, morris dansçıları, Yeşil Adamlar, şen kızlar, ayılar ve kurtlar, boynuzlu beyler! Gelin; şimdi eski Merry England neşesiyle bu taze ormanın daha da vahşi coşkusunu harmanlayan bir koro söyleyin; ardından da genç çifte hayatın nelerden ibaret olduğunu ve içinden ne kadar hafifçe geçmeleri gerektiğini gösterecek bir dans edin! Mayıs Direği’ni seven herkes, Mayıs Beyi ile Hanımının düğün şarkısına sesini katsın!”
Bu evlilik, şakanın ve yanılsamanın, oyunun ve hayalin durmaksızın karnaval havası yarattığı Merry Mount’taki işlerin çoğundan daha ciddiydi. Mayıs Beyi ile Hanımı’nın unvanları gün batımında ellerinden alınacak olsa da, onlar hayat dansında gerçekten eş olacak, ilk adımlarını da o aydınlık akşam atacaktı. Mayıs Direği’nin en alçak yeşil dalından sarkan gül çelengi onlar için örülmüştü; çiçeklerle bezeli birliklerinin simgesi olarak ikisinin başına geçirilecekti. Bu yüzden din adamı sözünü bitirince, canavar kılıklı kalabalıktan çılgınca bir uğultu koptu.
“Ezgiye siz başlayın, muhterem efendi,” diye hep bir ağızdan bağırdılar; “Mayıs Direği’nin çevresinde bizim koparacağımız şenlik kadar neşeli bir çınlayış hiç yankılanmadı bu ormanda!”
Hemen ardından, yakındaki bir çalılıktan, usta ozanların çaldığı kaval, kanun ve viyolün başlangıç ezgisi yükseldi; öyle şen bir ritmi vardı ki Mayıs Direği’nin dalları sesle titredi. Ama yaldızlı değneği taşıyan Mayıs Beyi, Hanımı’nın gözlerine bakınca, kendi bakışını karşılayan neredeyse düşünceli ifadeye şaşıp kaldı.
“Edith, Mayıs’ın güzel Hanımı,” diye sitemle fısıldadı, “şu gül çelengi mezarlarımızın üstüne asılacak bir çelenk mi ki böyle üzgün bakıyorsun? Ah, Edith, bu bizim altın çağımız! Zihnindeki keder gölgesinin onu karartmasına izin verme; çünkü belki de gelecekte, şu an yaşadıklarımızın yalın anısından daha parlak hiçbir şey olmayacak.”
“Beni kederlendiren de tam bu düşünceydi! Senin aklına da nasıl geldi?” dedi Edith, sesini onunkinden de alçak tutarak; çünkü Merry Mount’ta üzgün olmak büyük ihanetti. “İşte bu yüzden şenlik müziğinin ortasında iç çekiyorum. Üstelik sevgili Edgar, bir düşten sıyrılmaya çalışır gibiyim; bu neşeli dostlarımızın kılıklarının hayalden ibaret, eğlencelerinin gerçek dışı olduğunu, bizim de Mayıs’ın gerçek Beyi ile Hanımı olmadığımızı düşünüyorum. Kalbimdeki bu gizem ne?”
Tam o sırada, sanki bir büyü onları serbest bırakmış gibi, Mayıs Direği’nden küçük bir solmuş gül yaprağı yağmuru döküldü. Ah, genç âşıkların hâline! Yürekleri gerçek bir aşkla yanar yanmaz, önceki zevklerinde belli belirsiz, elle tutulmaz bir yan bulunduğunu anladılar ve kaçınılmaz değişime dair kasvetli bir önseziye kapıldılar. Birbirlerini gerçekten sevdikleri andan başlayarak, dünyanın kaygı ve keder, huzursuz sevinç yazgısına boyun eğmişlerdi; artık Merry Mount’ta yuvaları yoktu. Edith’in gizemi buydu. Şimdi onları evlendirmesi için din adamını, güneşin son ışını da zirvesinden çekilip ormanın gölgeleri dansın içinde kasvetle birbirine karışıncaya dek Mayıs Direği çevresinde eğlenmeleri için maskelileri bırakalım. Bu arada, bu neşeli insanların kim olduğunu öğrenebiliriz.
İki yüz yıldan da fazla zaman önce, Eski Dünya ile sakinleri birbirlerinden bıkmıştı. Binlerce kişi Batı’ya yolculuk etti: Kimi cam boncuklar ve benzeri süsleri Kızılderili avcıların kürkleriyle takas etmek, kimi el değmemiş imparatorlukları fethetmek, sert mizaçlı bir topluluksa dua etmek için. Ama bu amaçların hiçbiri Merry Mount kolonicileri üzerinde fazla etkili olmadı. Önderleri hayatla öylesine uzun süre eğlenmişlerdi ki, Düşünce ile Bilgelik çıkageldiğinde, bu istenmeyen konukları bile kovmaları gereken gösteriş kalabalığı yoldan çıkardı. Yanılgıya düşmüş Düşünce ile yozlaşmış Bilgelik maskeler takıp soytarılık etmeye zorlandı. Sözünü ettiğimiz bu insanlar, yüreklerindeki taze neşeyi yitirdikten sonra, çılgınca bir haz felsefesi kurmuş ve en son gündüz düşlerini sahnelemek için buraya gelmişlerdi. Bütün ömrü ağırbaşlı insanların bayram günleri gibi geçen o başı dönmüş topluluktan izleyiciler topladılar. Yanlarında Londra sokaklarında tanınan ozanlar; tiyatroları soyluların konakları olmuş gezgin oyuncular; uyanlarda, kilise şenliklerinde ve panayırlarda uzun süre yoklukları hissedilecek maskeli oyuncular, ip cambazları ve şarlatanlar vardı. Kısacası, o çağda bolca bulunan ama Püritenliğin hızla yayılmasıyla artık hoş görülmemeye başlayan her türden neşe saçan insan. Karada adımları hafifti; denizi de öyle hafifçe aştılar. Kimileri önceki sıkıntılarıyla deliliğin eşiğine varıp neşeli bir umutsuzluğa kapılmıştı; kimileri de tıpkı Mayıs Beyi ile Hanımı gibi gençliğin coşkusuyla çılgınca neşeliydi. Ama neşelerinin niteliği ne olursa olsun, Merry Mount’ta yaşlısı da genci de neşeliydi. Gençler kendilerini mutlu sanıyordu. Neşenin mutluluğun sahtesi olduğunu bilen yaşlılar bile, en azından onun giysileri en parlak biçimde ışıldadığı için, isteyerek bu sahte gölgenin peşinden gidiyordu. Ömür boyu boş şeylere bağlı kalmışlardı; gerçekten mutlu olmak için bile hayatın ağırbaşlı gerçeklerine yaklaşmaya cesaret edemezlerdi.
Eski İngiltere’nin kuşaktan kuşağa aktarılan bütün eğlenceleri buraya taşınmıştı. Noel Kralı törenle taç giyer, Şenlik Lordu da hükmünü kudretle sürdürürdü. Aziz John arifesinde, koca ormanlık alanları kesip şenlik ateşleri yakar, başlarında çelenklerle ve ateşe çiçekler atarak alevlerin çevresinde bütün gece dans ederlerdi. Hasat zamanı, ürünleri pek az olsa da, Hint mısırının saplarından bir kukla yapar, sonbahar çelenkleriyle bezeyip zafer kazanmışçasına eve taşırlardı. Ama Merry Mount kolonicilerini en çok belirleyen şey, Mayıs Direği’ne duydukları saygıydı. Bu saygı, gerçek tarihlerini bir şair öyküsüne dönüştürdü. İlkbahar kutsal simgeyi genç çiçeklerle ve taze yeşil dallarla süslerdi; yaz, ona en koyu kızıl gülleri ve ormanın olgun yapraklarını getirirdi; sonbahar, her yaban ormanı yaprağını boyalı bir çiçeğe dönüştüren kızıl ve sarı görkemiyle onu zenginleştirirdi; kışsa üzerine sulu kar serpip çevresine buz sarkıtları asardı; sonunda direk soğuk güneş ışığında, donmuş bir güneş ışını gibi parıldardı. Böylece dönüşümlü olarak gelen mevsimlerin her biri Mayıs Direği’ne saygı sunar, kendi en zengin görkeminden ona pay ayırırdı. Ona bağlı olanlar en azından her ay bir kez çevresinde dans ederdi; bazen ona dinleri ya da sunakları derlerdi, ama o her zaman Merry Mount’ın sancak direğiydi.
Ne yazık ki Yeni Dünya’da bu Mayıs Direği’ne tapanlardan daha sert bir inanca sahip insanlar vardı. Merry Mount’tan çok uzakta olmayan bir yerde, sabah aydınlanmadan dualarını edip sonra akşama, yeniden dua vaktine dek ormanda ya da mısır tarlasında çalışan, son derece kasvetli Püritenlerden oluşan bir yerleşim vardı. Başıboş dolaşan yerlileri vurmak için silahları hep ellerinin altındaydı. Bir araya geldiklerinde, eski İngiliz neşesini yaşatmak için değil, üç saat süren vaazları dinlemek ya da kurtların başları ve Kızılderililerin kafa derileri için ödül ilan etmek için toplanırlardı. Bayramları oruç günleriydi; başlıca eğlenceleri mezmur söylemekti. Dans etmeyi düşleyen genç erkeğin ya da genç kızın vay hâline! Belediye meclisi üyesi zaptiyeye başıyla işaret etti; dans etmeye hevesli o ahlaksız kişi ya tahta prangaya bağlanırdı ya da dansı Püritenlerin Mayıs Direği sayılabilecek kırbaç direğinin çevresinde ederdi.
Bu kasvetli Püritenlerden bir grup, her biri adımlarını ağırlaştıran bir at yükü demir zırhla zorlu ormanlarda çalışarak ilerlerken, bazen Merry Mount’ın güneşli sınırlarına yaklaşırdı. İpekler içindeki koloniciler Mayıs Direği çevresinde eğlenir; belki bir ayıya dans etmeyi öğretir ya da ağırbaşlı Kızılderiliye neşelerini aşılamaya çalışır; belki de sırf bu amaçla avladıkları geyik ve kurt postlarına bürünerek maskeli oyunlar oynarlardı. Bazen bütün koloni, yargıçlar da dâhil, körebe oynardı; gözleri bağlananların peşine düştüğü tek günah keçisinin giysilerindeki çanlar şıngırdardı. Bir keresinde, çiçeklerle bezenmiş bir cesedi şen kahkahalar ve bayram müziği eşliğinde mezarına götürdükleri söylenir. Ama ölü adam güldü mü? En sakin zamanlarında, dindar ziyaretçilerini eğitmek için baladlar söyler, hikâyeler anlatır; onları el çabukluğu numaralarıyla şaşırtır ya da at koşumlarının içinden sırıtırlardı. Eğlencenin kendisi bile yorucu hâle gelince kendi aptallıklarıyla alay eder, esneme yarışına girişirlerdi. Bu taşkınlıkların en hafifinde bile demir zırhlı adamlar başlarını sallayıp öyle karanlık kaş çatarlardı ki eğlenenler, orada sonsuza dek süreceğini sandıkları güneşin üzerine geçici bir bulut çöktüğünü sanıp başlarını kaldırırlardı. Öte yandan Püritenler, ibadethanelerinden bir mezmur yankılanırken ormanın onlara geri gönderdiği yankının sık sık neşeli bir şarkı topluluğunu andırdığını, sonunda da kahkaha tufanıyla noktalandığını söylerlerdi. Onları böyle rahatsız eden, Merry Mount tayfasından, şeytanın bağlı kölelerinden başkası olabilir miydi? Zamanla bir yanda sert ve acımasız, öte yanda Mayıs Direği’ne bağlılık yemini etmiş bu hafifmeşrep insanlar arasında ancak bu kadar ciddi olabilecek bir husumet baş gösterdi. Yeni İngiltere’nin gelecekte alacağı biçim, bu önemli çekişmeye bağlıydı. Eğer o kasvetli azizler neşeli günahkârlar üzerinde yönetimlerini kurarsa, ruhları bütün iklimi karartacak; burayı asık suratların, ağır işlerin, vaazların ve mezmurların sonsuza dek hüküm sürdüğü bir ülkeye çevireceklerdi. Ama Merry Mount’ın sancak direği galip gelirse tepelerin üzerine güneş doğacak, ormanı çiçekler güzelleştirecek, gelecek kuşaklar da Mayıs Direği’ne saygı sunacaktı.
Tarihten bu güvenilir aktarımların ardından Mayıs Beyi ile Hanımı’nın düğününe dönelim. Ah, fazla oyalandık; öykümüzü birden karartmamız gerekecek. Mayıs Direği’ne yeniden baktığımızda, tepesinde tek başına duran bir güneş ışınının solduğunu, geriye gökkuşağı renkli sancağın tonlarına karışmış hafif, altın rengi bir parıltı bıraktığını görürüz. O sönük ışık da şimdi çekilir ve Merry Mount’ın bütün topraklarını, çevredeki kara ormanlardan ansızın hücum eden akşam karanlığına bırakır. Ama bu kara gölgelerin bazıları insan kılığına bürünüp öne atılmıştır.
Evet, güneşin batışıyla Merry Mount’ın son neşe günü de sona ermişti. Neşeli maskelilerin halkası dağılmış, bozulmuştu; geyik dehşetle boynuzlarını eğmiş, kurt kuzudan daha güçsüzleşmiş, morris dansçılarının çanları titrek bir korkuyla şıngırdamaya başlamıştı. Püritenler Mayıs Direği eğlencelerinde kendilerine özgü bir rol oynamıştı. Onların karanlık kılıkları düşmanlarının çılgın görüntüleri arasına karışmış, rüyanın dağınık hayalleri arasında uyanık düşüncelerin birden beliriverdiği anı resmetmişti. Düşman grubunun önderi çemberin ortasında dururken canavarlar çevresinde, korkunç bir büyücünün karşısındaki kötü ruhlar gibi sinmişti. Hiçbir hayalî soytarılık yüzüne bakamazdı. Yüzü, bedeni ve ruhu; hayat ve düşünce verilmiş, başlığı ve göğüs zırhıyla aynı maddeden dövülmüş demirden bir bütün gibiydi; görünüşündeki sert enerji öylesine güçlüydü. Püritenlerin en Püriteniydi; Endicott’un ta kendisiydi!
“Baal’ın rahibi, uzak dur!” dedi, kaşlarını kasvetle çatarak ve cüppeye hiç de saygılı olmayan bir el uzatarak. “Seni tanıyorum Blackstone![1] Kendi yozlaşmış kilisenin yönetimine bile katlanamayan, buraya kötülüğü vaaz etmeye ve hayatıyla ona örnek olmaya gelmiş adamsın. Ama şimdi Rab’bin bu ıssız yeri kendi seçilmiş halkı için kutsal kıldığı görülecek. Onu kirletmek isteyenlerin vay hâline! Önce, şu çiçeklerle süslü iğrenç şeyi, tapındığın sunağı ortadan kaldıracağım!”
[1] Vali Endicott bu kadar kesin konuşmasaydı, burada bir yanılgı olduğundan kuşkulanırdık. Tuhaf biri olsa da Rahip Bay Blackstone’un ahlaksız bir adam olduğu bilinmiyor. Onun Merry Mount’ın rahibiyle aynı kişi olduğundan da kuşku duyuyoruz.
Endicott keskin kılıcıyla kutsal Mayıs Direği’ne saldırdı. Direk koluna uzun süre direnemedi. Kasvetli bir sesle inledi; insafsız bağnazın üzerine yapraklar ve gül tomurcukları yağdırdı; sonunda bütün yeşil dalları, kurdeleleri ve yitip gitmiş zevkleri simgeleyen çiçekleriyle birlikte Merry Mount’ın sancak direği yere devrildi. Rivayete göre direk çökerken akşam göğü karardı, ormanlar da daha kasvetli bir gölge saldı.
“İşte,” diye haykırdı Endicott, yaptığı işe zaferle bakarak, “Yeni İngiltere’deki tek Mayıs Direği artık yerde! Onun devrilmesinde, hafifmeşrep neşe saçanların hem bizim aramızdaki hem de gelecek kuşaklar arasındaki yazgısının gölgesini görüyorum. Âmin, der John Endicott.”
“Âmin!” diye yankılandı yandaşları.
Mayıs Direği’ne bağlı olanlarsa putları için bir kez inledi. Bu sesi duyan Püriten önder, her biri taşkın neşeyi yansıtan ama o anda tuhaf biçimde keder ve dehşet ifade eden Comus’un tayfasına göz gezdirdi.
“Yiğit kaptan,” dedi grubun en kıdemlisi Peter Palfrey, “tutsaklara ne yapılmasını buyurursunuz?”
Endicott, “Mayıs Direği’ni kesip attığıma pişman olacağımı sanmıyordum,” diye karşılık verdi. “Ama şimdi yeniden dikmek ve bu hayvansı putperestlerin her birine putlarının çevresinde bir dans daha ettirmek geliyor içimden. Kırbaç direği olarak da pek işe yarardı!”
“Ama çam ağaçları bol,” diye hatırlattı teğmen.
“Doğru, kıdemli dostum,” dedi önder. “Öyleyse bu putperest güruhu bağlayın; ileride uygulayacağımız adaletin habercisi olarak her birine birkaç kırbaç vurun. Tanrı bizi böyle kolaylıkların bulunduğu, düzeni yerinde yerleşimlerimizden birine ulaştırır ulaştırmaz, haydutlardan bazılarını dinlenmeleri için tahta prangaya bağlayın. Damgalama ve kulak kesme gibi başka cezaları sonra düşünürüz.”
“Rahip için kaç kırbaç?” diye sordu Sancaktar Palfrey.
Endicott suçluya demir gibi sert bir bakış yönelterek, “Şimdilik hiç,” diye cevap verdi. “Kırbaç, uzun hapis ve diğer ağır cezaların onun suçlarının kefareti olup olamayacağına Büyük ve Genel Mahkeme karar vermeli. Başının çaresine baksın! Sivil düzenimizi çiğneyenlere merhamet gösterebiliriz. Ama dinimizi rahatsız eden alçağın vay hâline.”
“Peki bu dans eden ayı,” diye devam etti subay. “Arkadaşları gibi o da kırbaç yiyecek mi?”
“Kafasından vurun!” dedi kararlı Püriten. “Bu hayvanda cadılık olduğundan kuşkulanıyorum.”
Mayıs Beyi ile Hanımı’nı silahıyla işaret eden Peter Palfrey, “İşte iki parlak kişi daha,” diye devam etti. “Bu suçluların arasında yüksek bir mevkide olmalılar. Bana kalırsa konumlarına uygun ceza, ancak iki kat kırbaç olabilir.”
Endicott kılıcına yaslandı ve zavallı çiftin giysilerini, duruşlarını dikkatle inceledi. Öylece, solgun, başları öne eğik ve kaygılı duruyorlardı. Yine de birbirlerine destek oluşları, saf sevgileriyle hem yardım arayışları hem de birbirlerine yardım edişleri, rahibin aşklarını kutsamasıyla karı koca olduklarını gösteriyordu. Genç adam o tehlike anında yaldızlı değneğini bırakmış, kolunu Mayıs Hanımı’nın çevresine dolamıştı. Kadın göğsüne yaslanmıştı; onu ağırlaştıracak kadar değil, ama iyi günde de kötü günde de yazgılarının birbirine bağlı olduğunu gösterecek kadar ağırlık veriyordu. Önce birbirlerine, sonra sert kaptanın yüzüne baktılar. Evliliklerinin ilk saatinde öylece duruyorlardı; yoldaşlarının simgelediği boş eğlencelerin yerini, karanlık Püritenlerin kişileştirdiği hayatın en çetin kaygıları almıştı. Ama gençlik güzellikleri, parıltısını sıkıntının yumuşattığı o anda hiç bu kadar saf ve soylu görünmemişti.
“Delikanlı,” dedi Endicott, “sen de genç karın da zor durumdasınız. Hemen hazırlanın; düğün gününüzü hatırlamanız için ikinize de bir nişan vermeye karar verdim!”
Mayıs Beyi, “Sert adam, seni nasıl yumuşatabilirim?” diye haykırdı. “Gücüm yetseydi ölümüne karşı koyardım. Elimden bir şey gelmiyor; yalvarıyorum! Bana dilediğini yap, yeter ki Edith’e dokunma!”
“Olmaz,” diye karşılık verdi yumuşamaz bağnaz. “Daha sıkı disipline ihtiyaç duyan bu cinse karşı göstermelik bir nezaket sergilemek âdetimiz değildir. Sen ne dersin genç kız? İpekler içindeki damadın, kendi cezasına ek olarak senin payını da üstlensin mi?”
Edith, “Ölüm cezası olsun,” dedi, “hepsini bana verin!”
Gerçekten de Endicott’un dediği gibi zavallı âşıklar zor durumdaydı. Düşmanları galip gelmiş, dostları tutsak edilip aşağılanmış, yuvaları harap olmuştu; çevrelerinde karanlık orman, önlerinde de tek yol gösterici olarak Püriten önderin suretine bürünmüş katı bir yazgı vardı. Yine de koyulaşan alacakaranlık demir adamın yumuşadığını bütünüyle gizleyemedi; genç aşkın güzel görünümüne gülümsedi, gençlik umutlarının kaçınılmaz biçimde solmasına neredeyse iç çekti.
Endicott, “Hayatın sıkıntıları bu genç çiftin karşısına erkenden çıktı,” dedi. “Onları daha ağır yükler altına sokmadan önce şimdiki sınavlarına nasıl dayandıklarını görelim. Ganimetlerin arasında daha edepli biçimde yapılmış giysiler varsa, ışıl ışıl süsleri yerine bunları giydirin Mayıs Beyi ile Hanımı’na. Aranızdan biri ilgilensin.”
Genç adamın buklesine ve uzun, parlak saçlarına tiksintiyle bakan Peter Palfrey, “Peki delikanlının saçı kesilmeyecek mi?” diye sordu.
Kaptan, “Hemen kırkın, hem de gerçek balkabağı kabuğu biçiminde,” diye cevap verdi. “Sonra onları da yanımıza alın; ama arkadaşlarına davrandığınızdan daha nazik davranın. Bu delikanlıda yiğitçe savaşmasını, ağırbaşlılıkla çalışmasını ve dindarca dua etmesini sağlayabilecek nitelikler var. Genç kızdaysa kendi gördüğünden daha iyi bir terbiye vererek çocuk yetiştirecek, İsrail’imize anne olacak nitelikler bulunabilir. Şunu da sanmayın gençler: Mayıs Direği çevresinde dans ederek ömrünü boşa harcayanlar, bir anlık ömrümüzde bile en mutlu olanlardır!”
Yeni İngiltere’nin temel taşını döşeyenlerin en sert Püriteni Endicott, Mayıs Direği’nin yıkıntıları arasından gül çelengini aldı; kendi zırhlı eliyle Mayıs Beyi ile Hanımı’nın başlarına geçirdi. Bu, geleceği haber veren bir davranıştı. Dünyanın ahlaki kasveti, düzenli neşeyi nasıl bastırıyorsa onların çılgın eğlencelerle dolu yuvası da kederli ormanın ortasında öylece ıssızlaştı. Bir daha oraya dönmediler. Ama çiçekli çelenk orada yetişen en parlak güllerden örülmüş olduğu gibi, onları bir araya getiren bağa da ilk sevinçlerinin en safı, en güzeli dolanmıştı. Yazgıları olan o çetin yolda birbirlerine destek olarak göğe doğru ilerlediler; Merry Mount’ın boş gösterişleri için bir kez bile pişmanlık duymadılar.
Bölüm etkileşimi
