İki Kez Anlatılmış Öyküler kitap kapağı

8. bölüm / 19

Büyük Karbunkül[1]

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 19Şu an: Büyük Karbunkül[1]

BÜYÜK KARBUNKÜL[1]
BEYAZ DAĞLARIN GİZEMİ

[1] Bu ölçüsüzce kaçık öykünün dayandığı Kızılderili geleneği, düzyazıyla hakkını verebilmek için fazla yabanıl ve fazla güzeldir. Devrim’den sonra yazdığı Maine Tarihi’nde Sullivan, o dönemde bile Büyük Karbunkül’ün varlığının bütünüyle yadsınmadığını belirtir.

Eski zamanlarda, bir akşam karanlığında, Kristal Tepeler’den birinin sarp yamacında, Büyük Karbunkül’ü bulmak için çıktıkları zahmetli ve sonuçsuz arayışın ardından bir grup maceracı dinleniyordu. Oraya dost ya da bu işin ortağı olarak gelmemişlerdi; genç bir çift dışında her birini, bu harikulade mücevhere duyduğu bencil ve yalnızca kendine ait özlem sürüklemişti. Yine de aralarındaki kardeşlik duygusu, gecelerini geçirmek üzere kıyısında konakladıkları Amonoosuck’ın çılgın akıntısıyla aşağı sürüklenmiş kırık çam ağaçlarından büyük bir ateş yakmak ve kaba saba bir dal kulübe kurmak için birbirlerine yardım etmelerine yetecek kadar güçlüydü. Belki de içlerinden yalnız biri, arayışın büyüsüne öylesine kapılmıştı ki, tırmanıp çıktıkları o uzak ve ıssız yerde insan yüzleri görmekten hiç sevinç duymuyordu. En yakın yerleşimle aralarında uçsuz bucaksız bir yabanıl arazi uzanıyordu; başlarının bir milden biraz daha az yukarısında ise tepelerin orman ağaçlarından oluşan püsküllü örtülerini sıyırıp attığı, ya bulutlara büründüğü ya da göğe çıplak yükseldiği o kara sınır vardı. Dağ deresi rüzgârla konuşurken, Amonoosuck’ın uğultusunu tek başına dinleyen bir adam dayanamazdı.

Bu yüzden maceracılar birbirlerini konukseverlikle selamlayıp kulübeye buyur ettiler; orada herkes ev sahibiydi, herkes de bütün topluluğun konuğuydu. Her biri kendi yiyeceğini düz bir kayanın üzerine serdi ve ortak bir sofraya oturdular. Yemek bitince aralarında bir yoldaşlık duygusu seziliyordu; ama Büyük Karbunkül’ü aramaya sabah yeniden koyulduklarında tekrar yabancılaşacakları düşüncesi bu duyguyu bastırıyordu. Yedi erkekle genç bir kadın, çadırlarının bütün cephesini aydınlatan ateşin başında birlikte ısındı. Topluluğu oluşturan türlü türlü, birbirine zıt görünüşlere, titrek ışıkta her biri kendisinin karikatürüne benzerken baktılar; dağda ya da ovada, şehirde ya da yabanılda bundan daha tuhaf bir topluluğun bir araya gelmediği konusunda hep birlikte karara vardılar.

Grubun en yaşlısı, altmışlarında, uzun boylu, cılız, hava koşullarından yıpranmış bir adamdı. Yabanıl hayvanların postlarını giyiyordu; geyik, kurt ve ayı uzun zamandır en yakın yoldaşları olduğundan, onların giyim kuşamını taklit etmesi yerindeydi. Kızılderililerin anlattığı, gençliklerinin başında Büyük Karbunkül’ün tuhaf bir delilikle çarptığı, varoluşlarının tutkulu düşüne dönüştüğü o talihsiz ölümlülerden biriydi. O yöreyi ziyaret eden herkes onu Arayıcı diye tanırdı; başka bir adı yoktu. Aramaya ne zaman başladığını kimse hatırlamadığından, Saco Vadisi’nde, Büyük Karbunkül’e duyduğu ölçüsüz tutkusu yüzünden zamanın sonuna kadar dağlarda dolaşmaya mahkûm edildiğine dair bir söylenti yayılmıştı: her gün doğumunda aynı ateşli umutlar, akşamında aynı umutsuzluk. Bu zavallı Arayıcı’nın yakınında, biraz potaya benzeyen yüksek tepeli bir şapka takmış ufak tefek yaşlı bir adam oturuyordu. Denizin öte yanından gelmişti; Doktor Cacaphodel, kimya ve simya araştırmaları sırasında kömür ocaklarının üzerine durmadan eğilip sağlığa zararlı dumanları solumaktan büzülüp kuruyarak mumyaya dönmüştü. Doğru olsun olmasın, anlatılanlara göre araştırmalarının başında bedenindeki en değerli kanı boşaltmış, başka paha biçilmez maddelerle birlikte başarısız bir deneyde tüketmişti; o günden sonra da bir daha hiç sağlıklı olmamıştı. Maceracıların bir diğeri, Boston’ın nüfuzlu tüccarlarından ve belediye meclisi üyelerinden, ünlü Mr. Norton’ın kilisesinin ileri gelenlerinden Master Ichabod Pigsnort’tu. Düşmanları, Master Pigsnort’un her sabah ve akşam dua saatinden sonra koca bir saat boyunca Massachusetts’in ilk gümüş sikkeleri olan çam ağaçlı şilinlerin uçsuz bucaksız yığınının içinde çırılçıplak yuvarlanma alışkanlığı olduğuna dair gülünç bir hikâye anlatırdı. Sözünü edeceğimiz dördüncü adamın yoldaşlarının bildiği bir adı yoktu; onu en çok, ince yüzünü hep buruşturan küçümseyici sırıtışı ve gözlüğüyle tanınırdı. Bu devasa gözlüğün, onun gözünde doğanın bütün yüzünü çarpıtıp rengini değiştirdiği söylenirdi. Beşinci maceracının da adı yoktu; şair olduğu anlaşıldığından, bu daha büyük bir kayıptı. Gözleri ışıl ışıldı ama fena hâlde zayıflamıştı; bazıları olağan besininin sis, sabah pusları ve eline geçen en yoğun bulut dilimleri olduğunu, bulabildiğinde de üstüne ay ışığı gezdirdiğini iddia ediyordu. Ondan dökülen şiirin bütün bu lezzetli yiyeceklerin tadını taşıdığı kesindi. Topluluğun altıncısı, mağrur tavırlı genç bir adamdı. Ötekilerden biraz uzakta oturuyor, yaşça büyüklerin arasında tüylü şapkasını gururla taşıyordu; ateş, giysisinin zengin işlemelerini ışıldatıyor, kılıcının mücevherli kabzasında parlakça parlıyordu. Bu, Lord de Vere’ydi. Evindeyken ölü atalarının mezar mahzeninde vakit geçirdiği, kemikler ve toz arasında saklı bütün dünyevi gurur ve boş gösterişi bulmak için küflü tabutlarını karıştırdığı söylenirdi; böylece kendi payına düşenin yanı sıra, bütün soyunun biriktirdiği kibri de edinmişti.

Son olarak, köylü kılığında yakışıklı bir delikanlı vardı; yanında da taze bir güzelliğe sahip ufak tefek bir genç kadın. Kızlara özgü utangaçlığın ince gölgesi, genç bir eşin sevgisinin zengin parıltısında eriyip gidiyordu. Adı Hannah, kocasınınki Matthew’du. Bu iki sade ad, Büyük Karbunkül’ün akıllarını başlarından aldığı o tuhaf topluluğun arasında yersiz görünseler de bu gösterişsiz çifte pek uygun düşüyordu.

Bu çeşit çeşit maceracı, tek bir kulübenin koruması altında, aynı ateşin parlak alevleri karşısında oturuyordu. Hepsi tek bir nesneye öylesine odaklanmıştı ki başka ne hakkında konuşmaya başlasalar da sözleri dönüp dolaşıp Büyük Karbunkül’ün ışığında son buluyordu. Birkaç kişi onları oraya getiren olayları anlattı. Biri, kendi uzak ülkesinde bu olağanüstü taşı anlatan bir gezginin öyküsünü dinlemiş ve onu görme arzusuna öylesine kapılmıştı ki, bu arzu ancak taşın en parlak ışığında sönebilirdi. Bir diğeri, ünlü Kaptan Smith bu kıyıları ziyaret ettiğinde taşı denizin açıklarında çok uzakta ışıl ışıl görmüş, o günden beri aramaya koyuluncaya dek geçen bunca yılda hiç rahat yüzü görmemişti. Üçüncüsü, Beyaz Dağlar’ın tam kırk mil güneyinde bir av seferinde kamp kurmuşken gece yarısı uyanmış ve Büyük Karbunkül’ü bir göktaşı gibi parıldarken görmüştü; ışığı ağaçların gölgelerini ters yöne düşürüyordu. O noktaya ulaşmak için yapılan sayısız girişimden, ay ışığını bastıran, neredeyse güneşle boy ölçüşen bir ışığın kaynağına ulaşmak bu kadar kolay görünürken bütün maceracıların başarısız olmasına yol açan tuhaf yazgıdan söz ettiler. Her biri, kendisinden daha iyi talih bekleyen ötekilerin çılgınlığına küçümseyerek gülümsüyor; yine de bu kez seçilecek kişinin kendisi olduğuna dair gizli inancını besliyordu. Aşırı iyimser umutlarını yatıştırmak için, mücevherin çevresini bir ruhun gözettiğine ve onu arayanların aklını ya yüksek tepelerin birinden ötekine taşıyarak ya da üzerinde asılı durduğu büyülü gölden sis yükselterek karıştırdığına ilişkin Kızılderili söylencelerini yeniden gündeme getirdiler. Ne var ki bu hikâyeler inanmaya değmez sayıldı. Herkes arayışın, maceracıların basiretsizliği ya da sebat edememesi yüzünden veya ormanın, vadinin ve dağın dolambaçları arasındaki herhangi bir noktaya giden yolu doğal olarak tıkayabilecek başka nedenlerle sonuçsuz kaldığına inandığını söylüyordu.

Konuşmaya ara verildiğinde, koca gözlüklü adam topluluğa göz gezdirdi; yüzünde hep duran küçümseyici sırıtışını sırayla her birine yöneltti.

“Demek, hacı yoldaşlar,” dedi, “burada yedi bilge adamla bir güzel genç kadın var; o da kuşkusuz aramızdaki en yaşlı kadar bilgedir. Evet, hepimiz aynı hayırlı işe koyulmuşuz. Bence şimdi her birimiz, Büyük Karbunkül’ü ele geçirme şansını yakalarsa onunla ne yapmayı tasarladığını açıklasa fena olmaz. Ayı postlu dostumuz ne der? İyi efendim, kim bilir ne zamandır Kristal Tepeler’de aradığınız ödülün tadını nasıl çıkarmayı düşünüyorsunuz?”

“Onun tadını nasıl mı çıkaracağım!” diye acıyla haykırdı yaşlı Arayıcı. “Ondan hiçbir zevk almayı ummuyorum; o budalalık çoktan geride kaldı! Gençliğimin boş tutkusu yaşlılığımda yazgıma dönüştüğü için bu lanetli taşın peşini bırakmıyorum. Beni ayakta tutan tek şey bu arayış; ruhumun enerjisi, kanımın sıcaklığı, kemiklerimin özü ve iliği! Ondan yüz çevirecek olsam, bu dağlık bölgenin kapısı olan Notch’un bu tarafında yere yığılır, ölürdüm. Yine de Büyük Karbunkül’ü bulma umudumdan, boşa harcadığım ömrümü geri alabilme uğruna bile vazgeçmem! Onu bulunca bildiğim bir mağaraya götüreceğim; orada kollarımda sımsıkı tutup uzanacak, ölecek ve onunla birlikte sonsuza dek gömülü kalacağım.”

“Bilimin çıkarlarını hiçe sayan zavallı!” diye haykırdı Doktor Cacaphodel, bilimsel bir öfkeyle. “Doğa’nın laboratuvarında bugüne dek hazırlanmış en değerli mücevherin parıltısını uzaktan bile görmeye layık değilsin. Büyük Karbunkül’e sahip olmayı bir bilgenin isteyebileceği tek amaç benimkidir. Onu elde eder etmez —dostlar, ödülün bilimsel ünümü taçlandırmak üzere bana ayrıldığına dair içimde bir his var— Avrupa’ya dönecek ve kalan yıllarımı onu temel bileşenlerine ayırmaya vereceğim. Taşın bir bölümünü elle tutulamaz incelikte toz edeceğim; başka parçalarını asitlerde ya da böylesine kusursuz bir bileşimi çözebilecek her ne varsa onda eriteceğim; geri kalanını da potada eritmek ya da üfleçle ateşe tutmak niyetindeyim. Bu çeşitli yöntemlerle kesin bir çözümleme yapacak, sonunda çalışmalarımın sonuçlarını büyük boy bir kitapla dünyaya sunacağım.”

“Harika!” dedi gözlüklü adam. “Bilgin efendi, mücevheri yok etmeniz gerekecek diye tereddüt etmenize de gerek yok; kitabınızı okuyan her ana kuzusu kendi Büyük Karbunkül’ünü yapmayı öğrenebilir.”

“Ama doğrusu,” dedi Master Ichabod Pigsnort, “ben bu taklitlerin yapılmasına, hakiki mücevherin piyasadaki değerini düşürecekleri için karşıyım. Açık konuşayım efendiler, fiyatın yüksek kalmasında çıkarım var. Dükkânımı kâtiplerime emanet edip düzenli ticaretimi bıraktım; itibarımı büyük tehlikeye attım; dahası, lanet olası putperest vahşilerin elinde ölme ya da tutsak düşme tehlikesini göze aldım. Bütün bunları, Büyük Karbunkül’ün peşine düşmek Şeytan’la iş tutmaktan pek farklı sayılmadığı için cemaatten dua istemeye bile cesaret edemeden yaptım. Şimdi, makul bir kâr umudum olmasaydı ruhuma, bedenime, itibarıma ve mal varlığıma bu ağır zararı verir miydim sanıyorsunuz?”

“Ben sana böyle büyük bir budalalık yüklemedim, dindar Master Pigsnort,” dedi gözlüklü adam.

“Umarım yüklememişsinizdir,” dedi tüccar. “Şimdi, Büyük Karbunkül’e gelince, onu hiç görmediğimi açıkça söyleyebilirim; ama anlatıldığı kadar parlaklığının yüzde biri kadar parlak olsa bile, Büyük Babür’ün paha biçilemez değerde tuttuğu en güzel elmasından mutlaka daha değerlidir. Bu yüzden Büyük Karbunkül’ü bir gemiye yükleyip İngiltere’ye, Fransa’ya, İspanya’ya, İtalya’ya ya da Takdir-i İlahi beni gönderirse putperestlerin ülkesine kadar götürmeye; kısacası, onu dünyanın hükümdarları arasındaki en yüksek fiyatı verene satıp taç mücevherlerinin arasına koymasını sağlamaya niyetliyim. İçinizden daha akıllıca bir planı olan varsa açıklasın.”

“Benim var, seni aşağılık adam!” diye haykırdı şair. “Altından daha parlak hiçbir şey istemiyor musun ki bu göksel parıltıyı, zaten içinde debelendiğin böylesi bir cürufa dönüştüresin? Ben mücevheri pelerinimin altına gizleyip Londra’nın karanlık sokaklarından birindeki tavan arası odama döneceğim. Orada gece gündüz ona bakacağım; ruhum ışığını içecek, o da düşünce gücüme yayılıp yazdığım her şiir dizesinde ışıldayacak. Böylece ben göçüp gittikten çok sonra bile Büyük Karbunkül’ün görkemi adımın çevresinde parlayacak!”

“Güzel söyledin, Usta Şair!” diye seslendi gözlüklü adam. “Pelerininin altına gizleyecekmişsin, öyle mi? Deliklerden ışıldar da seni kabak fenerine çevirir!”

“Düşünebiliyor musunuz!” diye söylendi Lord de Vere, yoldaşlarından çok kendine; yoldaşlarının en iyisini bile sohbetine layık görmezdi. “Yırtık pelerinli bir adam, Büyük Karbunkül’ü Grub Sokağı’ndaki bir tavan arasına götürmekten söz ediyor! O mücevherin atalarımın şatosundaki büyük salondan daha uygun bir süs olmadığını kendi kendime kararlaştırmadım mı? Orada çağlar boyunca alev alev yanacak, gece yarısını öğleye çevirecek; duvarlara asılı zırhları, sancakları ve armaları parıldatıp kahramanların anısını canlı tutacak. Öyleyse bütün öteki maceracılar bu ödülü niçin boşuna aradı? Ben kazanıp onu soylu soyumuzun görkeminin simgesi yapabileyim diye değil mi? Büyük Karbunkül, Beyaz Dağlar’ın tacında hiçbir zaman De Vere’lerin salonunda kendisine ayrılan yer kadar onurlu bir yere sahip olmadı!”

“Soylu bir düşünce,” dedi Sinik, yağcı bir küçümsemeyle. “Yine de, söylemeye cüret edebilirsem, bu mücevher nadide bir mezar kandili olurdu; lordluğunuzun atalarının görkemini şato salonundan çok aile mahzeninde daha hakiki biçimde gözler önüne sererdi.”

“Yok canım,” dedi genç köylü Matthew, geliniyle el ele otururken. “Beyefendi bu parlak taş için kârlı bir kullanım bulmuş. Hannah’yla ben de benzer bir amaçla peşindeyiz.”

“Nasıl yani, delikanlı!” diye hayretle haykırdı Lord. “Onu asabileceğin nasıl bir şato salonun var?”

“Şatom yok,” diye karşılık verdi Matthew, “ama Kristal Tepeler’in görülebildiği yerdeki evler kadar derli toplu bir kulübem var. Dostlar, bilmelisiniz ki Hannah’yla geçen hafta evlendik. Büyük Karbunkül’ün peşine düştük; çünkü uzun kış akşamlarında ışığına ihtiyacımız olacak, bir de bizi ziyarete gelen komşulara göstermek ne hoş olacak! Evin her köşesinde bir iğneyi bulabileceğimiz kadar ışık saçacak, bütün pencereleri de bacada çam odunları yanıyormuşçasına aydınlatacak. Gece uyandığımızda birbirimizin yüzünü görebilmek ne güzel olacak!”

Macera arayanlar, dünyanın en güçlü hükümdarının sarayını süslemekten gurur duyacağı bu harikulade ve paha biçilmez taş için genç çiftin kurduğu sade düşe hep birlikte gülümsediler. Sırasıyla topluluktaki herkesi küçümsemiş olan gözlüklü adam ise şimdi yüzünü öyle kötü niyetli bir alayla buruşturdu ki Matthew biraz sinirlenip ona Büyük Karbunkül’le kendisinin ne yapacağını sordu.

“Büyük Karbunkül!” diye karşılık verdi Sinik, tarifsiz bir küçümsemeyle. “Yahu aptal, rerum natura’da böyle bir şey yok. Üç bin mil yol katettim; her zirveye çıkmaya, her yarığa başımı sokmaya kararlıyım. Tek amacım, senden zerre kadar daha az eşek olan herkesi Büyük Karbunkül’ün koskoca bir sahtekârlık olduğuna ikna etmek!”

Macera arayanların çoğunu Kristal Tepeler’e getiren nedenler boş ve budalaycaydı; ama o dev gözlüklü alaycınınki kadar boş, budalaca ve üstelik dinsizce olanı yoktu. O, özlemleri göğe değil karanlığa yönelen zavallı ve kötü adamlardan biriydi; Tanrı’nın bizim için yaktığı ışıkları söndürebilseler gece yarısının kasvetini en büyük zaferleri sayarlardı. Sinik konuşurken topluluktan birkaç kişi, çevredeki dağların devasa biçimlerini ve azgın ırmağın kayalarla dolu yatağını, orman ağaçlarının kara dallarıyla gövdelerindeki ateş ışığından farklı bir aydınlıkla gösteren kızıl bir parıltıyla irkildi. Gök gürültüsünün sesini dinlediler ama hiçbir şey işitmediler; fırtınanın üzerlerine gelmemesine sevindiler. Göğün kadranındaki işaretler olan yıldızlar, artık maceracıları yanan kütüklere gözlerini kapatıp düşlerinde Büyük Karbunkül’ün ışığına açmaları için uyarıyordu.

Genç evli çift çadırın en uzak köşesinde konaklamış, topluluğun geri kalanından, bir zamanlar Havva’nın gelin çardağının çevresinde derin kıvrımlar hâlinde sarkmış olabilecek, tuhaf biçimde örülmüş ince dallardan bir perdeyle ayrılmıştı. Mütevazı genç eş, öteki konuklar konuşurken bu duvar halısını dokumuştu. O ve kocası elleri şefkatle kenetli uykuya daldılar; dünya dışı bir ışıltının düşlerinden uyanıp birbirlerinin gözlerindeki daha kutlu ışıkla karşılaştılar. Aynı anda uyandılar. Yüzlerine yayılan tek bir mutlu gülümseme, hayatın ve aşkın gerçekliğini kavradıkça daha da aydınlandı. Ama gelin nerede olduklarını hatırlar hatırlamaz yapraklı perdenin aralıklarından baktı ve kulübenin dış odasının bomboş olduğunu gördü.

“Kalk, sevgili Matthew!” diye telaşla seslendi. “O yabancıların hepsi gitmiş! Hemen kalk, yoksa Büyük Karbunkül’ü kaçıracağız!”

Doğrusu, bu zavallı gençler kendilerini oraya çeken büyük ödüle o kadar az layıktı ki gece boyunca, tepelerin zirveleri güneş ışığında parlayana dek huzur içinde uyudular. Öteki maceracılar ise ya ateşli bir uykusuzluk içinde dönüp durdu ya da sarp kayalıklara tırmandıklarını düşleyip şafağın ilk ışıklarıyla düşlerini gerçekleştirmek üzere yola koyuldu. Matthew’la Hannah sakin bir dinlenmenin ardından iki genç geyik kadar dinçti. Yalnızca dualarını edip Amonoosuck’ın soğuk bir göletinde yıkandılar, sonra dağ yamacına yönelmeden önce bir lokma atıştırdılar. Zorlu yokuşu tırmanırken birbirlerine verdikleri destekten güç almaları, evlilik sevgisinin tatlı bir simgesiydi. Yırtılmış bir giysi, kaybolmuş bir ayakkabı ve Hannah’nın saçının bir dala takılması gibi birkaç küçük aksiliğin ardından ormanın üst sınırına vardılar; artık daha çetin bir güzergâhtan ilerleyeceklerdi. Ağaçların sayısız gövdesi ve yoğun yaprakları şimdiye dek düşüncelerini kuşatmıştı; düşünceleri ise üstlerinde ölçülemeyecek kadar yükselen rüzgâr, bulut, çıplak kayalar ve ıssız güneş ışığı diyarından korkuyla kaçıyordu. Aştıkları karanlık yabanıl alana dönüp baktılar; böylesine geniş ve gözler önüne serilmiş bir yalnızlığa kendilerini bırakacaklarına onun derinliklerine yeniden gömülmeyi istediler.

“Devam edelim mi?” dedi Matthew; hem Hannah’yı korumak hem de onu kendine çekip yüreğini teselli etmek için kolunu beline doladı.

Ama genç gelin saf olsa da kadınlara özgü mücevher sevgisine sahipti; kazanmak için katlanması gereken tehlikelere rağmen dünyanın en parlak mücevherine sahip olma umudundan vazgeçemiyordu.

“Biraz daha tırmanalım,” diye fısıldadı; yalnız gökyüzüne yüzünü çevirirken sesi titriyordu.

“Öyleyse gel,” dedi Matthew, erkekçe cesaretini toplayıp onu yanına çekerek; çünkü kendisi cesaretlenir cesaretlenmez Hannah yeniden ürkekleşmişti.

Büyük Karbunkül’ün hacı adayları da böylece yukarı tırmanmayı sürdürdü. Şimdi, yüzyıllar içinde ancak üç fit boya erişebilmiş, yaşlılıktan yosun tutmuş bodur çamların sıkıca birbirine geçmiş dallarıyla tepelerinde ilerliyorlardı. Ardından, dev bir önderin anısına devler tarafından yığılmış bir taş mezarı andıran, çıplak kaya kütleleri ve parçalarıyla karşılaştılar. Bu yüksek havanın ıssız diyarında hiçbir şey solumuyor, hiçbir şey yetişmiyordu; onların iki yüreğinde yoğunlaşanlardan başka hayat yoktu. Öyle yükseğe tırmanmışlardı ki Doğa bile artık onlara eşlik etmiyor gibiydi. Ormanın sınırında, aşağılarında kalmış; çocukları kendi yeşil ayak izlerinin hiç basmadığı yerlere saparken onlara son bir bakış göndermişti. Ama çok geçmeden gözünden kaybolacaklardı. Sisler aşağıda sık ve koyu biçimde toplanmaya, uçsuz bucaksız manzaraya kara gölgeler düşürmeye ve en yüce dağ zirvesi akraba bulutlarını kurultaya çağırmış gibi ağır ağır tek bir merkeze doğru süzülmeye başladı. Sonunda buharlar sanki birbirine kaynaklanıp tek bir kütle oldu; gezginlerin üzerinde yürüyebileceği bir döşemeyi andırıyordu, ama kaybettikleri kutlu yeryüzüne açılan bir geçit arayıp da boşuna uğraşırlardı. Âşıklar yeniden o yeşil yeryüzünü görmeyi özledi; ne yazık ki, bulutlu bir göğün altında cennete göz atmayı hiç özlemedikleri kadar yoğun biçimde. Dağa yavaş yavaş tırmanan sislerin yalnız zirveyi örtüp en azından onlar için bütün görünür uzamı silmesi, ıssızlıklarına biraz olsun ferahlık getirdi. Yine de evrensel bulutun birbirlerini gözden kaybettirmesinden korkarak sevgi ve keder dolu bakışlarla birbirlerine daha da yaklaştılar.

Yine de belki, Hannah’nın gücü ve onunla birlikte cesareti tükenmeye başlamasaydı, yerle gök arasında ayak basacak yer bulabildikleri kadar uzağa, yükseğe kararlılıkla tırmanırlardı. Nefesi daraldı. Ağırlığıyla kocasına yük olmak istemiyordu ama sık sık onun yanına sendeleyip her seferinde daha güçsüzce toparlanıyordu. Sonunda yokuştaki kayalık basamaklardan birine çöktü.

“Kaybolduk, sevgili Matthew,” dedi kederle. “Yeryüzüne giden yolu bir daha asla bulamayacağız. Ah, kulübemizde ne kadar mutlu olabilirdik!”

“Canım benim, orada yine mutlu olacağız,” diye karşılık verdi Matthew. “Bak! Şu yönde güneş ışığı kasvetli sisin içinden geçiyor. Onun yardımıyla Notch geçidine doğru yolumuzu bulabilirim. Geri dönelim sevgilim, Büyük Karbunkül’ün düşünden artık vazgeçelim!”

“Güneş orada olamaz,” dedi Hannah umutsuzca. “Artık öğlen olmuştur. Buraya güneş ışığı hiç düşecekse, tepemizden gelmesi gerekirdi.”

“Ama bak!” diye yineledi Matthew, sesi biraz değişmişti. “Her an daha da parlıyor. Güneş ışığı değilse ne olabilir?”

Genç gelin de artık sisin içinden yayılan, solgun rengini koyu kırmızıya çeviren ışıltıyı inkâr edemiyordu. Karanlığa parlak parçacıklar karışmış gibi bu kızıllık durmadan canlanıyordu. Bulut da dağdan çekilmeye başladı; ağır ağır uzaklaşırken nesneler, eski kaosun belirsizliği bütünüyle yutulmadan önce yeni bir yaratılış gerçekleşiyormuşçasına, aşılmaz karanlıktan birer birer görünür oldu. Bu süreç ilerledikçe ayaklarının dibinde suyun parladığını gördüler. Kendilerini, yekpare kayaya oyulmuş bir çanağın kıyıdan kıyıya uzanan, derin, parlak, berrak ve dingin güzellikte bir dağ gölünün tam kıyısında buldular. Yüzeyinde bir görkem ışını çaktı. Hacı adayları ışığın nereden geldiğine baktılar ama büyülü göle tepeden sarkan bir uçurumun alnından taşan coşkulu parıltıyı görmemek için hayranlıkla gözlerini yumdular. Çünkü o saf çift gizemli göle varmış, uzun zamandır aradıkları Büyük Karbunkül’ün tapınağını bulmuştu!

Birbirlerine sarıldılar ve başarılarının verdiği heyecanla titrediler; bu harikulade mücevherle ilgili söylenceler bellelerine üşüştükçe, yazgının kendilerini seçtiğini hissettiler ve bu farkındalık içlerine korku saldı. Çocukluklarından beri sık sık onu uzakta bir yıldız gibi parlarken görmüşlerdi. Şimdi o yıldız en parlak ışığını yüreklerine salıyordu. Yanaklarında alev alev yanan kızıl parıltıda birbirlerinin gözlerine değişmiş göründüler; aynı ışık gölü, kayaları, gökyüzünü ve gücü önünde geri çekilen sisleri de ateşe vermişti. Ama bir sonraki bakışlarında, dikkatlerini kudretli taştan bile daha çok çeken bir şey gördüler. Büyük Karbunkül’ün hemen altındaki uçurumun dibinde, kollarını tırmanma hareketiyle uzatmış, yüzünü yukarı kaldırıp sanki parıltının tüm coşkun akışını içine çekmek isteyen bir adam duruyordu. Ama mermer kesilmişçesine hiç kıpırdamıyordu.

“Arayıcı,” diye fısıldadı Hannah, kocasının kolunu telaşla kavrayarak. “Matthew, ölmüş.”

“Başarmanın sevinci onu öldürdü,” diye karşılık verdi Matthew, şiddetle titreyerek. “Ya da belki Büyük Karbunkül’ün ışığının kendisi öldürücüydü!”

“Büyük Karbunkül,” diye seslendi arkalarından huysuz bir ses. “Büyük Sahtekârlık! Madem buldunuz, lütfen bana gösterin bakalım.”

Başlarını çevirdiler; Sinik oradaydı. Dev gözlüklerini burnuna dikkatle yerleştirmiş, şimdi göle, şimdi kayalara, şimdi uzaktaki buhar kütlelerine, şimdi de doğrudan Büyük Karbunkül’ün kendisine bakıyordu. Yine de dağınık bulutların hepsi çevresinde yoğunlaşmış gibi ışığından habersiz görünüyordu. Parıltısı inançsız adamın gölgesini tam da ayaklarının dibine düşürmüş, o da görkemli mücevhere sırtını dönmüştü; ama orada küçücük bir ışık parıltısı bile olduğuna ikna olmuyordu.

“Nerede bu Büyük Sahtekârlık?” diye yineledi. “Onu bana gösterin de göreyim bakalım!”

“Şurada,” dedi Matthew, bu inatçı körlüğe öfkelenerek ve Sinik’i aydınlanmış uçuruma doğru çevirerek. “Şu iğrenç gözlükleri çıkar, görmemek elinde değil!”

Bu renkli gözlükler, muhtemelen Sinik’in görüşünü, insanların tutulmayı izlerken kullandığı isli camlı gözlüklerin kararttığı kadar, hatta daha fazla karartıyordu. Yine de Sinik, kararlı bir cüretle gözlükleri burnundan çekip aldı ve Büyük Karbunkül’ün kızıl alevine dosdoğru, korkusuzca baktı. Ama onu görür görmez derin, sarsıcı bir iniltiyle başını eğdi ve iki eliyle zavallı gözlerini kapattı. O andan sonra zavallı Sinik için ne Büyük Karbunkül’ün ışığı ne yeryüzündeki başka bir ışık ne de göğün ışığı vardı artık. Bütün nesneleri, onlardan her parıltıyı esirgeyen bir perdenin ardından görmeye öylesine alışmıştı ki böylesine görkemli bir olgunun tek bir parıltısı çıplak gözlerine çarpınca sonsuza dek kör oldu.

“Matthew,” dedi Hannah, ona tutunarak, “buradan gidelim!”

Matthew onun fenalaştığını gördü; diz çöküp onu kollarında destekledi ve büyülü gölün ürpertici soğukluktaki sularından birazını yüzüne ve göğsüne serpti. Kendine geldi ama cesareti yerine gelmedi.

“Evet, sevgilim!” diye haykırdı Matthew, titreyen bedenini göğsüne bastırarak. “Buradan gidecek, mütevazı kulübemize döneceğiz. Penceremizden kutsanmış güneş ışığı ve dingin ay ışığı süzülecek. Akşam olunca ocağımızı neşeli bir alevle yakacak, onun ışığında mutlu olacağız. Ama artık bütün dünyanın paylaşabileceğinden fazlasını istemeyeceğiz.”

“Hayır,” dedi gelini, “Büyük Karbunkül’ün bu korkunç alevinde gündüz nasıl yaşar, gece nasıl uyurduk ki!”

Ellerini çanak edip gölden birer yudum içtiler; gölün suları yeryüzünden hiçbir dudağın değmediği bir saflıktaydı. Sonra tek kelime etmeyen, iniltilerini bile en kederli yüreğinin içinde boğan kör Sinik’e yol göstererek dağdan inmeye koyuldular. O zamana dek hiç ayak basılmamış ruhlar gölünün kıyısından ayrılırken uçuruma son bir kez baktılar; yoğun yoğun biriken buharların arasından mücevherin loşça yandığını gördüler.

Büyük Karbunkül’ün öteki hacı adaylarına gelince, efsane anlatmayı sürdürür: Saygıdeğer Master Ichabod Pigsnort kısa süre içinde bu umutsuz girişimden vazgeçmiş ve akıllıca davranarak Boston’da, kent rıhtımının yakınındaki deposuna dönmeye karar vermiş. Ne var ki dağların Geçidi’nden geçerken bir Kızılderili savaş birliği talihsiz tüccarı yakalayıp Montreal’e götürmüş ve yüklü bir fidye ödeyene dek onu tutsak etmiş; fidye de çam ağacı şilinlerinden oluşan servetini acınası biçimde eritmiş. Üstelik uzun süre ortadan kaybolması işlerini öylesine karıştırmış ki hayatının geri kalanında gümüş içinde yüzmek şöyle dursun, eline nadiren altı penilik bakır geçer olmuş. Simyacı Doktor Cacaphodel, laboratuvarına kocaman bir granit parçasıyla dönmüş; onu öğütüp toz etmiş, asitlerde eritmiş, potada eritip üfleçle yakmış ve deneylerinin sonuçlarını devrin en kalın folyo ciltlerinden birinde yayımlamış. Bütün bunlar için mücevherin kendisi granitten daha elverişli olamazdı. Şair de benzer bir yanılgıyla, dağlarda güneş görmeyen bir yarıkta bulduğu koca bir buz parçasını ödül bellemiş ve her bakımdan Büyük Karbunkül düşüncesine uyduğuna ant içmiş. Eleştirmenler, şiirinde mücevherin görkemi bulunmasa da buzun bütün soğukluğunun bulunduğunu söylermiş. Lord de Vere, atalarından kalma konağına dönmüş; orada mumlarla aydınlatılan bir avizeyle yetinmiş ve zamanı gelince atalarının mezarlığındaki bir başka tabutu doldurmuş. Cenaze meşaleleri o karanlık mahzenin içinde ışıldarken, dünyevi ihtişamın boşluğunu göstermek için Büyük Karbunkül’e gerek yokmuş.

Gözlüklerini bir yana atan Sinik, dünyayı zavallı bir halde dolaşmış; geçmiş yaşamındaki kasıtlı körlüğünün cezası olarak ışığa karşı yakıcı bir özlemle cezalandırılmış. Bütün gece boyunca, görkeminden yanıp kavrulmuş gözlerini aya ve yıldızlara kaldırırmış; güneş doğarken bir Pers putperestinin yaptığı gibi yüzünü doğuya çevirirmiş; Aziz Petrus Kilisesi’nin görkemli ışıklandırmasını görmek için Roma’ya hac yolculuğu yapmış; sonunda da, yeri göğü tutuşturan alevden cılız bir ışık yakalama umutsuzluğuyla kendini içine attığı Londra’nın büyük yangınında can vermiş.

Matthew ile gelini nice huzurlu yıl geçirmiş, Büyük Karbunkül efsanesini anlatmayı sevmişler. Ne var ki ömürlerinin sonlarına doğru, uzun yıllar boyunca anlatılan bu öykü, mücevherin eski parıltısını hatırlayanların ona duyduğu tam inancı artık görememiş. Çünkü iki ölümlünün, bütün dünyevi şeylerin ışığını solduracak bir mücevheri reddedecek kadar safça bilge oldukları andan itibaren onun ışıltısının solduğu söylenirmiş. Sonraki hacı adayları uçuruma vardıklarında, yüzeyinde mika parçacıkları parıldayan, ışık geçirmez bir taştan başka bir şey bulamamışlar. Genç çift ayrılırken mücevherin uçurumun alnından kopup büyülü göle düştüğü ve öğle vakti Arayıcı’nın siluetinin hâlâ onun sönmeyen parıltısına doğru eğilmiş görülebildiği de anlatılır.

Birkaç kişi bu paha biçilmez taşın eskisi gibi parladığına inanır ve Saco vadisinin çok aşağılarında, yaz şimşeği gibi bir parıltısını yakaladıklarını söyler. Şunu da itiraf etmeliyim ki Kristal Tepeler’den kilometrelerce uzaktayken doruklarının çevresinde olağanüstü bir ışık gördüm; şiirin inancına kapılıp BÜYÜK KARBUNKÜL’ün son hacı adayı oldum.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…