Bölümler 15Şu an: XIV
- 1 Ek — Eugénıe Grandet — I3.281 kelime
- 2 II4.040 kelime
- 3 III3.839 kelime
- 4 IV4.493 kelime
- 5 V2.825 kelime
- 6 VI2.926 kelime
- 7 VII2.801 kelime
- 8 VIII3.626 kelime
- 9 IX3.525 kelime
- 10 X3.096 kelime
- 11 XI2.867 kelime
- 12 XII2.582 kelime
- 13 XIII2.186 kelime
- 14 XIV2.507 kelime · Okuduğun bölüm
- 15 Ek — İnsanlık Komedyası’nın başka öykülerinde de şu kişiler yer alır.133 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XIV
Eugénie bahçeden eve yavaşça döndü ve her zamanki gibi koridordan geçmekten kaçındı. Ama kuzeninin anısı gri eski salonda, şöminenin rafında duruyordu; orada her sabah kahvaltıda kullandığı bir tabakla eski Sevr şekerliği vardı.
Bu gün baştan sona ciddi ve olaylı geçecekti. Nanon, kilisenin papazının geldiğini duyurdu. Cruchotlarla akrabaydı; dolayısıyla Mösyö de Bonfons’un çıkarlarını gözetiyordu. Yaşlı rahip bir süredir ona, Matmazel Grandet’yle sırf dinî açıdan, onun durumundaki bir kadının evlenme görevi hakkında konuşmasını öğütlüyordu. Eugénie papazı görünce yoksullara her ay verdiği bin frankı almaya geldiğini sandı ve Nanon’a parayı getirmesini söyledi; ama papaz yalnızca gülümsedi.
“Bugün matmazel,” dedi, “bütün Saumur’un ilgi duyduğu, kendine karşı merhametli davranmadığı için Hristiyanlık görevlerini ihmal eden yoksul bir genç kız hakkında sizinle konuşmaya geldim.”
“Mösyö papaz, tam da komşumu düşünemeyeceğim bir anda geldiniz; aklım kendimle dolu. Çok mutsuzum; tek sığınağım Kilise. Bağrı bütün insan acılarını içine alacak kadar geniş, sevgisi öyle dolup taşıyor ki derinliklerinden çekip alsak da onu tüketemeyiz.”
“Matmazel, bu genç kızdan söz ederken aslında sizden söz edeceğiz. Dinleyin! Kurtuluşunuzu güvenceye almak istiyorsanız önünüzde iki yol var: ya dünyadan el etek çekmek ya da onun yasalarına uymak. Ya dünyadaki yazgınıza boyun eğin ya da gökteki yazgınıza.”
“Ah! Bir sese ihtiyaç duyduğum anda sesiniz bana sesleniyor. Evet, Tanrı sizi bana gönderdi; dünyaya veda edip yalnız Tanrı için, sessizlik ve yalnızlık içinde yaşayacağım.”
“Kızım, böylesine ağır bir adım atmadan önce uzun uzun düşünmelisin. Evlilik hayattır, peçe ölümdür.”
“Evet, ölüm—hem de tez bir ölüm!” dedi korkunç bir hevesle.
“Ölüm mü? Ama topluma karşı yerine getirmeniz gereken büyük yükümlülükleriniz var, matmazel. Kışın giysi ve odun, yazın iş verdiğiniz yoksulların annesi değil misiniz? Büyük servetiniz size geri vermek üzere emanet edilmiş bir borç; siz de bunu kutsal bir sorumluluk olarak kabul ettiniz. Kendinizi manastıra kapatmak bencillik olur; evlenmeden kalmak görevinizi yerine getirmemek demektir. Öncelikle, bu büyük mülkü tek başınıza yönetebilir misiniz? Onu kaybetmeniz mümkün değil mi? Davalarla uğraşacak, içinden çıkılmaz güçlüklerle çevreleneceksiniz. Papazınıza inanın: koca işe yarar; Tanrı’nın size bağışladığını korumakla yükümlüsünüz. Size sürümün değerli bir kuzusu olarak sesleniyorum. Tanrı’yı öyle içten seviyorsunuz ki, onun dünyasında kurtuluşa erersiniz; o dünyanın soylu bir süsüsünüz ve insanlara örnek olmakla yükümlüsünüz.”
Tam o sırada Madame des Grassins’in geldiği duyuruldu. Öç alma isteği ve büyük bir umutsuzluk duygusuyla gelmişti.
“Matmazel,” dedi. “Ah! Mösyö papaz da buradaymış; susayım. Sizinle bir iş hakkında konuşmaya gelmiştim ama görüyorum ki siz—”
“Madame,” dedi papaz, “meydanı size bırakıyorum.”
“Ah, Mösyö papaz,” dedi Eugénie, “daha sonra geri gelin; şu anda desteğinize çok ihtiyacım var.”
“Ah, evet, elbette, zavallı yavrum!” dedi Madame des Grassins.
“Ne demek istiyorsunuz?” diye aynı anda sordu Eugénie ile papaz.
“Kuzeninizin döndüğünü ve Matmazel d’Aubrion’la evleneceğini bilmiyor muyum sanıyorsunuz? İnsan aklını cebinde taşımaz ki.”
Eugénie kızardı ve bir süre sessiz kaldı. O günden sonra, babasınınki kadar ifadesiz bir yüz takınmaya başladı.
“Öyle mi, madame,” dedi biraz sonra alayla, “besbelli aklımı cebimde taşıyorum, çünkü sizi anlamıyorum. Mösyö papazın huzurunda söyleyin, ne demek istediğinizi anlatın; biliyorsunuz, o benim ruhani rehberim.”
“Peki öyleyse matmazel, des Grassins bana şunları yazmış. Okuyun.”
Eugénie şu mektubu okudu:—
Sevgili Karıcığım,—Charles Grandet Hindistan’dan döndü ve yaklaşık bir aydır Paris’te—
“Bir aydır!” diye düşündü Eugénie; eli yanına düştü. Bir süre durakladıktan sonra mektubu okumayı sürdürdü:—
Geleceğin Aubrion Vikontu’yla görüşmeme izin verilene dek kapısında beklemek zorunda kaldım. Bütün Paris evliliğinden söz ediyor ve evlenme ilanları yayımlanmış olsa da—
“Bundan sonra bana yazmış!” diye düşündü Eugénie. Düşüncesini tamamlamadı; Parisli bir kadın gibi, “Alçak!” diye haykırmadı; ama söylemese de küçümseme duygusu aklında yer etmişti.
Ne var ki evlilik gerçekleşmeyecek. Aubrion Markisi kızını iflas etmiş bir adamın oğluna asla vermeyecek. Grandet’ye, amcasının ve benim, babasının işleri için attığımız adımları, alacaklıları bugüne dek nasıl sessiz tutmayı başardığımızı anlatmaya gittim. O küstah herif, beş yıldır gece gündüz çıkarları ve onuru için çalıştığım bana, babasının işlerinin kendisini ilgilendirmediğini söylemeye cüret etti! Bir hukuk müşaviri, toplam borçların yüzde biri olarak otuz ya da kırk bin frank ücret talep etmeye hak kazanırdı. Ama sabır! Alacaklılara yasal olarak borçlu olunan bir milyon iki yüz bin frank var; hemen babasını iflas etmiş ilan edeceğim.
Bu işe, o yaşlı timsah Grandet’nin sözüne güvenerek girdim ve ailesi adına vaatlerde bulundum. Mösyö Vikont d’Aubrion onurunu umursamıyorsa, ben kendi onurumu önemsiyorum. Durumumu alacaklılara açıklayacağım. Yine de, daha mutlu koşullarda bir gün akraba olmayı umduğumuz Matmazel Eugénie’ye çok saygı duyduğum için, onunla bu konuda konuşmadan önce harekete geçmeyeceğim—
Eugénie burada durdu ve mektubu bitirmeden soğukça geri verdi.
“Teşekkür ederim,” dedi Madame des Grassins’e.
“Merhum babanızın sesiyle, onun tavrıyla konuşuyorsunuz,” diye karşılık verdi Madame des Grassins.
“Madame, bize sekiz bin frank ödemeniz gerekiyor,” dedi Nanon ve Charles’ın çekini çıkardı.
“Doğru; lütfen şimdi benimle gelin, Madame Cornoiller.”
“Mösyö papaz,” dedi Eugénie, söylemek üzere olduğu düşüncenin verdiği soylu bir sükûnetle, “evlendikten sonra da bakire kalmak günah olur mu?”
“Bu, çözümü bilgim dâhilinde olmayan bir vicdan meselesi. Ünlü Sanchez’in De Matrimonio adlı eserinde bu konuda ne dediğini öğrenmek isterseniz, yarın size söyleyebilirim.”
Papaz gitti. Matmazel Grandet babasının gizli odasına çıktı ve Nanon’un yalvarmalarına rağmen akşam yemeğine inmeyip bütün günü orada tek başına geçirdi. Akşam, her zamanki konukların gelmeye başladığı saatte ortaya çıktı. Eski salon bu vesileyle hiç bu kadar kalabalık olmamıştı. Charles’ın döndüğü ve aptalca bir ihanet ettiği haberi bütün kasabaya yayılmıştı. Ancak ziyaretçilerin merakı ne kadar keskin olsa da tatmin olmadı. Gözetleneceğini bilen Eugénie, ruhunu parçalayan zalim duyguların dingin yüzüne yansımasına izin vermedi. İlgilerini kederli bakışlarla ya da kasvetli sözlerle göstermeye çalışan herkese gülümseyerek karşılık verebildi. Acısını nezaket perdesinin ardına gizledi. Saat dokuza doğru oyunlar bitti; oyuncular kayıplarını ödeyip oyunun ayrıntılarını tartışarak masalardan kalktı ve öteki konuklara katıldı. Bütün topluluk vedalaşmak için ayağa kalkarken beklenmedik, çarpıcı bir olay yaşandı; haberi Saumur’un dört bir yanına, oradan ilçenin her yanına, hatta çevredeki dört vilayete yayıldı.
“Durun, Mösyö Başkan,” dedi Eugénie, Mösyö de Bonfons’un bastonunu aldığını görünce.
O kalabalık toplulukta bu sözlerden etkilenmeyen tek kişi yoktu. Başkanın yüzü soldu; oturmak zorunda kaldı.
“Milyonlar başkana kalıyor,” dedi Matmazel de Gribeaucourt.
“Apaçık ortada; başkan Matmazel Grandet’yle evleniyor,” diye haykırdı Madame d’Orsonval.
“Bütün kozlar tek elde,” dedi rahip.
“Bir aşk oyunu,” dedi noter.
Herkes bir şey söyledi, bir kelime oyunu yaptı; milyonlarının üstüne bir kaideye çıkmış gibi oturan mirasçı kıza baktı. Dokuz yıl önce başlayan dram sona ermişti. Bütün Saumur’un önünde başkana “durun” demek, elbette onu kocası ilan etmekle birdi. Taşra kasabalarında toplumsal görgü kuralları öylesine katı uygulanır ki böyle bir kural ihlali ciddi bir vaat sayılır.
“Mösyö Başkan,” dedi Eugénie, yalnız kaldıklarında biraz duygulu bir sesle, “bende neyi sevdiğinizi biliyorum. Ömrüm boyunca beni özgür bırakacağınıza, evliliğin size tanıyacağı hakların hiçbirini üzerimde kullanmayacağınıza yemin edin; elimi size veriyorum. Ah!” Ayaklarına kapanmak üzere olduğunu görünce ekledi: “Söylemem gereken başka şeyler var. Sizi aldatmamalıyım. Yüreğimde sönmez bir duygu taşıyorum. Bir kocaya verebileceğim tek duygu dostluktur. Onu incitmek de kendi yüreğimin yasalarını çiğnemek de istemiyorum. Ama elimi ve servetimi ancak bana paha biçilmez bir iyilik yapmanız karşılığında elde edebilirsiniz.”
“Her şeye hazırım,” dedi başkan.
“İşte bir milyon beş yüz bin frank,” dedi; göğsünden Fransa Bankası’nda yüz hisseye ait bir senet çıkardı. “Paris’e gidin; yarına bırakmayın, hemen yola çıkın. Mösyö des Grassins’i bulun, amcamın alacaklılarının adlarını öğrenin, hepsini bir araya çağırın; borcun alındığı günden bugüne yüzde beş faiz ekleyerek borçlarının tamamını ödeyin. Noterin önünde usulüne uygun, eksiksiz ve yasal bir makbuz almayı ihmal etmeyin. Siz yargıçsınız; bu işi ellerinize bırakabilirim. Onurlu bir adamsınız; sözünüze güveneceğim ve hayatın tehlikeleriyle adınızın koruması altında yüzleşeceğim. Birbirimize karşı anlayışlı olalım. Birbirimizi o kadar uzun zamandır tanıyoruz ki neredeyse akrabayız; beni mutsuz etmek istemezsiniz.”
Başkan, yüreği sevinçle çarparak, sevinçten kendinden geçmiş hâlde zengin mirasçının ayaklarına kapandı.
“Köleniz olurum!” dedi.
“Makbuzları aldığınızda, mösyö,” diye sürdürdü soğuk bir bakışla, “bütün öteki belgelerle birlikte kuzenim Grandet’ye götürecek ve bu mektubu ona vereceksiniz. Döndüğünüzde sözümü tutacağım.”
Başkan, Matmazel Grandet’nin rızasını aşk acısına borçlu olduğunu çok iyi anlamıştı; zaman aralarındaki ilişkiyi düzeltmeden önce emirlerini yerine getirmek için acele etti.
Mösyö de Bonfons gidince Eugénie sandalyesine yığılıp hıçkıra hıçkıra ağladı. Her şey bitmişti.
Başkan posta arabasıyla yola çıktı ve ertesi akşam Paris’e vardı. Varışından sonraki sabah des Grassins’i görmeye gitti; birlikte alacaklıları, senetlerin saklandığı noterin bürosunda toplanmaya çağırdılar. Alacaklılardan hiçbiri gelmemezlik etmedi. Alacaklıydılar ama hakları teslim edilmeli: hepsi dakikti. Mösyö de Bonfons, Matmazel Grandet adına alacaklarının tutarını faiziyle birlikte ödedi. Faiz ödenmesi o günlerin Paris ticaretinde olağanüstü bir olaydı. Makbuzlar yasal olarak kayda geçirildikten ve des Grassins, hizmetleri karşılığında Eugénie’nin kendisine ayırdığı elli bin frankı aldıktan sonra başkan d’Aubrion Oteli’ne gitti. Charles’ı, müstakbel kayınpederiyle ciddi bir tartışmadan sonra kendi odasına girerken buldu. Yaşlı marki, Guillaume Grandet’nin alacaklılarının hepsi ödenene kadar kızını ona vermeyeceğini açıkça söylemişti.
Başkan Charles’a şu mektubu verdi:—
Kuzenim,—Mösyö Başkan de Bonfons, amcamdan alacaklı olanların tümüne borcun ödendiğini gösteren belgeyi ve bu alacakların toplamını senden aldığımı belirten makbuzu sana teslim etmeyi üstlendi. Olası bir iflastan haberim oldu; iflas etmiş bir adamın oğlu Matmazel d’Aubrion’la evlenemeyebilir, diye düşünüyorum. Evet kuzenim, aklım ve tavrım hakkında doğru hüküm vermişsin. Gerçekten de dünyada kendime yer edinemedim; onun hesaplarını ve âdetlerini anlamıyorum; senin orada aradığın zevkleri sana veremezdim. Aşkımızı feda ettiğin toplumsal kurallara uygun biçimde mutlu ol. Mutluluğunu tamamlamak için sana yalnızca babanın onurunu sunabilirim. Elveda! Kuzeninde her zaman vefalı bir dost bulacaksın
Eugénie.
Eugénie.
Başkan, belgeleri alırken hırslı genç adamın kendini tutamayıp çıkardığı haykırışa gülümsedi.
“Evliliklerimizi aynı zamanda duyuracağız,” dedi Mösyö de Bonfons.
“Ah! Eugénie’yle mi evleniyorsunuz? Çok sevindim; iyi bir kızdır. Ama,” diye ekledi Charles, aklına parlak bir düşünce gelmiş gibi, “zengin olmalı, değil mi?”
“Dört gün önce aşağı yukarı on dokuz milyonu vardı,” dedi başkan muzipçe gülümseyerek, “ama bugün elinde yalnızca on yedi milyon var.”
Charles şaşkınlıktan donakalmış halde ona baktı.
“On yedi mil—”
“On yedi milyon, evet mösyö. Matmazel Grandet’yle evlendiğimizde ikimizin toplam geliri yedi yüz elli bin frank olacak.”
“Sevgili kuzenim,” dedi Charles, biraz kendine gelerek, “birbirimizin talihini yükseltebiliriz.”
“Anlaştık,” dedi başkan. “Bir de size bizzat teslim etmem için bana verilen şu küçük kutu var,” diye ekledi; tuvalet kutusunun bulunduğu deri kutuyu masanın üzerine koydu.
“Peki sevgili dostum,” dedi odaya girerken başkanı fark etmeyen Madame d’Aubrion, “zavallı Mösyö d’Aubrion’un az önce söylediklerine aldırmayın; Chaulieu Düşesi aklını başından aldı. Tekrar söylüyorum, bu evliliğe hiçbir şey engel olmayacak—”
“Çok iyi, madame. Babamın borçlu olduğu üç milyon dün ödendi.”
“Nakit mi?” diye sordu.
“Evet, tamamı; anapara ve faiz. Şimdi de onun anısını onurlandıracağım—”
“Ne budalalık!” diye haykırdı kayınvalidesi. Başkan’ı fark edince Grandet’nin kulağına fısıldadı: “Bu kim?”
“İşlerimi yürüten kişi,” diye alçak sesle cevap verdi.
Markiz, Mösyö de Bonfons’a tepeden bakarak başıyla selam verdi.
“Birbirimizin talihini şimdiden yükseltiyoruz,” dedi başkan, şapkasını alırken. “Hoşça kalın, kuzen.”
“Benimle alay ediyor, yaşlı papağan! Şu herife altı inçlik bir demir saplamak isterdim!” diye homurdandı Charles.
Başkan artık onu duyamayacak kadar uzaklaşmıştı. Üç gün sonra, Saumur’e dönen Mösyö de Bonfons evleneceklerini duyurdu. Evliliklerinden altı ay sonra Angers’deki Kraliyet Mahkemesi’ne üyeliğe atandı. Saumur’den ayrılmadan önce Madame de Bonfons, bir zamanlar kendisi için çok değerli olan bazı mücevherlerin altınlarını eritti; bunları, kuzeninin geri ödediği sekiz bin frankla birlikte altın bir kutsal ekmek kabına koydurup uzun zamandır onun için dua ettiği mahalle kilisesine bağışladı. Zamanını artık Angers ile Saumur arasında geçiriyordu. Belli bir olayda kamu yararını gözettiğini göstermiş olan kocası yüksek mahkemelerde yargıç oldu, birkaç yıl sonra da bu mahkemelerin başkanlığına yükseldi. Milletvekilleri Meclisi’ne seçilme umuduyla genel seçimi sabırsızlıkla bekliyordu. Fransa akranı unvanını arzuluyordu; sonra da—
“Kral onun kuzeni olacak, değil mi?” diye sordu, hanımının eriştiği mevki ve onurları dinleyen, Saumur burjuva sınıfından Madame Cornoiller, la Grande Nanon.
Ne var ki Mösyö de Bonfons (Cruchot soyadını sonunda bırakmıştı) hırslı tasarılarından hiçbirini gerçekleştiremedi. Saumur milletvekilliğine seçildikten sekiz gün sonra öldü. Her şeyi gören ve asla haksız yere cezalandırmayan Tanrı, kuşkusuz onu sefil hesaplarının ve evlilik sözleşmesini hazırlarken gösterdiği hukuki kurnazlığın cezasıyla buluşturdu. Cruchot’nun titiz eliyle kaleme alınan sözleşmede, eşler birbirlerine “çocukları olmadığı takdirde, taşınmaz olsun olmasın, her türden bütün mallarını istisnasız ve kayıtsız şartsız; envanter çıkarma formalitesinden dahi vazgeçerek bırakıyorlardı; ancak söz konusu envanterin çıkarılmaması mirasçılarına ve haleflerine zarar vermemeliydi; bu bağış senedinin vesaire vesaire olduğu kabul edilmek kaydıyla.” Sözleşmedeki bu madde, Mösyö Başkan’ın Madame de Bonfons’un arzularına, hele de yalnız kalma isteğine gösterdiği derin saygıyı açıklar. Kadınlar onu erkeklerin en düşüncelisi ve en naziki diye anlatıyor, ona acıyor, hatta Eugénie’nin tutkusunu ve kederini bile fazla bulup onu suçluyorlardı; kadınların pek iyi bildiği gibi, zalim ama ölçülü imalarla.
“Madame de Bonfons kocasını yapayalnız bırakacak kadar ağır hasta olmalı. Zavallı kadın! İyileşmesi mümkün mü? Nesi var? Midesinden mi? Kanser mi?” — “Yüzü sapsarı kesilmiş. Paris’te ünlü bir doktora görünmeli.” — “Çocuğu olmadan nasıl mutlu olabilir? Kocasını sevdiği söyleniyor; öyleyse ona neden bir varis vermiyor? Hem de böyle bir konumdayken!” — “Biliyor musunuz, bu gerçekten korkunç! Sırf kaprisi yüzündense affedilmez. Zavallı başkan!”
Yalnız bir ruhun kesintisiz düşünmeyle kazandığı ince kavrayışa, hayattan uzak bir zihnin görüş alanına giren her şeye yönelttiği olağanüstü keskin bakışa sahip olan Eugénie, acıları ve sonradan aldığı eğitim sayesinde düşünceleri sezebiliyordu. Başkanın, amcası noterle amcası rahibin —Tanrı’nın yakın zamanda yanına çağırmaya razı olduğu bu iki kişinin— mallarının da eklenmesiyle daha da büyüyecek muazzam servetlerine konabilmek için onun ölmesini istediğini iyi biliyordu. Zavallı yalnız kadın başkana acıyordu. İlahi takdir, hayatını adadığı umutsuz tutkuya saygı gösteren kocasının hesapçılığının ve kayıtsızlığının öcünü alıyordu; çünkü bu tutku kocasının en sağlam güvencesiydi. Bir çocuğa hayat vermek, onun umutlarını —bencilliğinin umutlarını, geleceğe bakarken başkanın yüreğinde beslediği hırsın sevinçlerini— öldürmek demekti.
Tanrı böylece altınla ilgisi olmayan, göklere özlem duyan, kutsal düşünceler içinde dindar ve iyi bir hayat süren, talihsizlere gizlice yardım eden ve bu iyiliklerden asla yorulmayan bu mahkûmun üzerine yığınla altın yağdırdı. Madame de Bonfons otuz altı yaşında dul kaldı. Hâlâ güzeldir, ama kırkına yaklaşan bir kadının güzelliğine sahiptir. Yüzü beyaz, dingin ve sakindir; sesi yumuşak ve kendinden emindir; tavırları sadedir. Kederin en soylu niteliklerini, ruhunu dünyayla temas ederek hiç kirletmemiş birinin kutsallığını taşır; ama aynı zamanda yaşlı bir kızın katı duruşuna ve taşra hayatının dar döngüsünden ayrılmayan küçük alışkanlıklara da sahiptir. Muazzam servetine rağmen, bir zamanlar yoksul Eugénie Grandet nasıl yaşadıysa öyle yaşar. Ocağında ateş, babasının salonda yakılmasına izin verdiği gün dışında hiçbir zaman yakılmaz; o da gençliğini yöneten kurallara göre söndürülür. Annesi nasıl giyindiyse öyle giyinir. Saumur’deki güneşsiz, ısısız, hep gölgeli ve kasvetli ev, onun hayatının bir suretidir. Gelirini özenle biriktirir; servetini soylu amaçlara harcaması eleştirileri susturmasa, eli sıkı sanılabilirdi. Yaşlılara yönelik bir bakımevi, çocuklar için Hristiyan okulları, zengin kaynaklarla donatılmış bir halk kütüphanesi gibi dindar ve hayırsever kurumlar, bazı kişilerin ona yönelttiği cimrilik suçlamasına karşı tanıklık eder. Saumur kiliseleri süslemelerinin çoğunu ona borçludur. Madame de Bonfons (kimi zaman alayla matmazel diye anılır) çoğunlukla derin bir saygı uyandırır; yine de yalnızca en şefkatli duygularla çarpan o soylu yürek, baştan sona insan bencilliğinin hesaplarına maruz kalmıştır. Para, kutsal hayatının üzerine soğuk etkisini bırakmış ve bütünüyle duygudan ibaret bir kadına duygulara güvenmemeyi öğretmiştir.
“Beni seven bir tek sen varsın,” der Nanon’a.
Bu kadının eli, nice ailenin gizli yaralarını sarar. İyiliklerinden oluşan bir alayın eşliğinde cennete doğru yol alır. Ruhunun yüceliği, eğitiminin sınırlılığını ve gençliğinden kalma küçük alışkanlıkları telafi eder.
İşte dünyada yaşayıp dünyaya ait olmayan Eugénie Grandet’nin hikâyesi budur; eş ve anne olmaya en elverişli biçimde yaratılmışken ne kocası ne çocukları ne de ailesi vardır. Yakınlarda yeniden evlenmesi söz konusu oldu. Saumur halkı ondan ve zengin dulun çevresini, eskiden Cruchot’ların zengin mirasçıya kurduğu gibi kuşatmaya başlayan ailesinden söz ettikleri Marki de Froidfond’dan bahsediyor. Söylendiğine göre Nanon ile Cornoiller markinin çıkarlarını gözetiyor. Bu, baştan sona yalan. Ne la Grande Nanon’un ne de Cornoiller’nin dünyanın yozlaşmışlığını anlayacak kadar aklı vardır.
Bölüm etkileşimi
