Bölümler 8Şu an: IV — Paul Sokağı’ndaki Keşif
- 1 I — Deney1.997 kelime
- 2 II — Bay Clarke’ın Anıları1.895 kelime
- 3 III — Dirilişler Şehri2.031 kelime
- 4 IV — Paul Sokağı’ndaki Keşif1.519 kelime · Okuduğun bölüm
- 5 V — Öğüt Mektubu1.349 kelime
- 6 VI — İntiharlar2.115 kelime
- 7 VII — Soho’da Karşılaşma1.825 kelime
- 8 VIII — Parçalar1.552 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
IV
PAUL SOKAĞI’NDAKİ KEŞİF
Villiers’ın Herbert’le karşılaşmasından birkaç ay sonra Bay Clarke, her zamanki gibi akşam yemeğinden sonra şöminenin yanında oturmuş, düşüncelerinin çalışma masasına doğru sürüklenmesine kararlılıkla engel olmaya çalışıyordu. Bir haftadan uzun süredir “Anılar”dan uzak durmayı başarmıştı; kendini tümüyle değiştirebileceğine dair umut besliyordu. Ama bütün çabalarına karşın, son kayda geçirdiği olayın içinde uyandırdığı merakı ve tuhaf hayreti susturamıyordu. Olayı, daha doğrusu ana hatlarını, tahmin yürüterek bilim insanı bir arkadaşına anlatmış; arkadaşı başını sallayıp Clarke’ın tuhaflaşmaya başladığını düşünmüştü. O akşam Clarke, öyküyü akla uygun biçimde açıklamaya çalışırken kapının ansızın çalınması onu düşüncelerinden kopardı.
“Bay Villiers geldi efendim.”
“Aman Villiers, beni görmeye gelmen çok nazikçe; aylardır, herhâlde neredeyse bir yıldır görüşmedik. İçeri gel, içeri gel. Nasılsın Villiers? Yatırımlarınla ilgili bir tavsiye mi istiyorsun?”
“Hayır, teşekkürler; o bakımdan elimdekilerin hepsi oldukça güvenli sanırım. Hayır Clarke, son zamanlarda dikkatimi çeken epey tuhaf bir mesele hakkında gerçekten sana danışmaya geldim. Öykümü anlatınca hepsini saçma bulacağından korkuyorum. Bazen ben bile öyle düşünüyorum; zaten sana gelmeye karar vermemin nedeni de bu. Seni aklı başında, ayağı yere basan biri olarak tanıyorum.”
Bay Villiers, “Şeytanın Varlığını Kanıtlayan Anılarım”dan habersizdi.
“Pekâlâ Villiers, elimden geldiğince sana tavsiyede bulunmaktan memnuniyet duyarım. Mesele nedir?”
“Baştan sona olağanüstü bir iş. Beni bilirsin; sokakta gözümü hep açık tutarım. Bugüne dek tuhaf tiplerle, tuhaf olaylarla karşılaştım ama bence bu hepsini geride bırakıyor. Yaklaşık üç ay önce, berbat bir kış gecesi bir lokantadan çıkıyordum. Güzel bir akşam yemeği yemiş, bir şişe Chianti’yi de devirmiştim. Kaldırımda bir an durup Londra sokaklarının ve içlerinden geçen kalabalığın ne büyük bir sır barındırdığını düşünüyordum. Bir şişe kırmızı şarap insanı böyle hayallere sürükler Clarke; herhâlde küçük puntolarla dolu bir sayfa kadar düşünmüşümdür. Ama arkamdan gelen bir dilenci, her zamanki yakarışlarına başlayınca sözüm kesildi. Dönüp baktım; bu dilenci, eski dostum Herbert’ten geriye kalandı. Nasıl böyle perişan bir hâle düştüğünü sordum, anlattı. Soho’nun uzun, karanlık sokaklarından birinde aşağı yukarı yürürken öyküsünü dinledim. Kendisinden birkaç yaş küçük, güzel bir kızla evlendiğini; kendi deyişiyle, kızın onu bedenen ve ruhen mahvettiğini söyledi. Ayrıntıya girmek istemedi; cesaret edemediğini, gördüklerinin ve duyduklarının gece gündüz peşini bırakmadığını söyledi. Yüzüne baktığımda doğru söylediğini anladım. Adamda beni ürperten bir şey vardı. Nedenini bilmiyorum ama vardı işte. Biraz para verip onu gönderdim; gittiğinde soluk soluğa kaldığıma yemin edebilirim. Varlığı insanın kanını donduruyordu.”
“Bütün bunlar biraz fazla hayal ürünü değil mi Villiers? Zavallı adam herhâlde düşüncesizce bir evlilik yaptı, sonra da açıkça söylemek gerekirse yoldan çıktı.”
“Şunu bir dinle.” Villiers, Clarke’a Austin’den dinlediği öyküyü anlattı.
“Görüyorsun,” diye sözünü bağladı, “bu Bay Blank her kimse, düpedüz korkudan öldüğüne kuşku yok. Öyle korkunç, öyle dehşet verici bir şey görmüş ki yaşamı sona ermiş. Gördüğü şeyi de, şu ya da bu şekilde mahallede kötü bir ün salmış olan o evde görmüş olmalı. Merak edip gidip yeri kendim görmeye karar verdim. İnsanın içini karartan türden bir sokak; evler yoksul ve kasvetli olacak kadar eski, ama ilginç denecek kadar eski değil. Görebildiğim kadarıyla çoğu, eşyalı ya da eşyasız kiralık odalara bölünmüş; neredeyse her kapıda üç zil var. Yer yer zemin katlar sıradan dükkânlara çevrilmiş. Her bakımdan iç karartıcı bir sokak. 20 numaranın kiralık olduğunu gördüm, emlakçıya gidip anahtarı aldım. Elbette o civarda Herbert’lerden söz edildiğini duymayı beklemiyordum ama adama açık açık, evden ne zaman çıktıklarını ve o arada başka kiracı gelip gelmediğini sordum. Bir dakika tuhaf tuhaf yüzüme baktı, sonra da Herbert’lerin kendi deyişiyle o tatsız olayın hemen ardından evden çıktıklarını, o günden beri de evin boş kaldığını söyledi.”
Bay Villiers bir an duraksadı.
“Boş evleri gezmeyi hep severim; duvarlarda çivilerin kaldığı, pencere pervazlarının tozla kaplandığı ıssız odaların insanı çeken bir yanı vardır. Ama Paul Sokağı 20 numarayı gezmekten hiç hoşlanmadım. Koridora adımımı atar atmaz evin havasında tuhaf, ağır bir şey olduğunu fark ettim. Elbette bütün boş evlerin havası basık olur, ama bu bambaşka bir şeydi; tarif edemem, sanki insanın nefesini kesiyordu. Ön odaya, arka odaya ve aşağı kattaki mutfağa girdim; beklenebileceği gibi hepsi kirli ve tozluydu ama her birinde tuhaf bir şey vardı. Açıklayamam, yalnızca kendimi tuhaf hissettiğimi biliyorum. En kötüsü birinci kattaki odalardan biriydi. Oldukça büyük bir odaydı; bir zamanlar duvar kâğıdı herhâlde canlı renkliymiş ama ben gördüğümde boya, duvar kâğıdı, her şey son derece kasvetliydi. Oda dehşetle doluydu. Elimi kapıya koyarken dişlerimin kenetlendiğini hissettim; içeri girince de bayılıp yere yığılacağımı sandım. Yine de kendimi toparlayıp arka duvara yaslandım; bu odada ne vardı da uzuvlarım titriyor, kalbim ölüm döşeğindeymişim gibi çarpıyordu, diye düşündüm. Bir köşede yere saçılmış gazete yığını vardı; incelemeye koyuldum. Üç dört yıl öncesine ait gazetelerdi; bazıları yarı yarıya yırtılmış, bazıları da paket yapmak için kullanılmış gibi buruşturulmuştu. Yığının hepsini karıştırdım ve aralarında tuhaf bir çizim buldum; birazdan sana göstereceğim. Ama odada kalamıyordum; beni ezip geçecek gibiydi. Sağ salim dışarı, açık havaya çıkabildiğime şükrettim. Sokakta yürürken insanlar bana bakıp durdu; biri de sarhoş olduğumu söyledi. Kaldırımın bir yanından öbür yanına yalpalıyordum; anahtarı emlakçıya geri götürüp eve varmak için bile kendimi zorladım. Doktorumun sinir sarsıntısı ve bitkinlik dediği şey yüzünden bir hafta yataktan çıkamadım. O günlerden birinde akşam gazetesini okurken ‘Açlıktan Öldü’ başlıklı bir paragrafa rastladım. Her zamanki türden bir haberdi: Marylebone’da örnek bir pansiyon, günlerdir kilitli bir kapı, içeri girdiklerinde sandalyesinde ölü bulunan bir adam. Paragrafta şöyle deniyordu: ‘Merhumun Charles Herbert olduğu biliniyor; bir zamanlar varlıklı bir taşra beyefendisi olduğu sanılıyor. Adı, üç yıl önce Paul Sokağı’nda, Tottenham Court Road’da yaşanan esrarengiz ölümle bağlantılı olarak kamuoyunda duyulmuştu. Merhum, civarında nüfuzlu bir beyefendinin kuşku uyandıran koşullarda ölü bulunduğu 20 numaralı evin kiracısıydı.’ Trajik bir son, değil mi? Ama anlattıkları doğruysa ki doğru olduğundan eminim, adamın yaşamı baştan sona trajediydi; sahnelerde sergilediklerinden çok daha tuhaf bir trajedi.”
“Öykü bu mu yani?” dedi Clarke, düşüncelere dalmış hâlde.
“Evet, öykü bu.”
“Doğrusu Villiers, bu konuda ne diyeceğimi pek bilmiyorum. Olayda tuhaf görünen koşullar olduğu kuşkusuz; örneğin ölü adamın Herbert’in evinin avlusunda bulunması ve doktorun ölüm nedeni hakkındaki olağanüstü görüşü. Ama yine de olguların makul ve açık bir biçimde açıklanması mümkün. Eve gittiğinde hissettiklerine gelince, bunların canlı hayal gücünden kaynaklandığını söyleyebilirim; duyduklarının üzerinde yarı bilinçli bir biçimde durmuş olmalısın. Bu konuda daha ne söylenebilir ya da ne yapılabilir, pek göremiyorum. Belli ki bir tür gizem olduğuna inanıyorsun ama Herbert öldü; şimdi kimi aramayı düşünüyorsun?”
“Kadını aramayı düşünüyorum; evlendiği kadını. Gizem onun kendisi.”
İki adam şöminenin yanında sessizce oturdu; Clarke, sıradanlığın savunucusu rolünü başarıyla sürdürmüş olmanın gizli memnuniyeti içindeydi, Villiers ise kasvetli hayallerine gömülmüştü.
“Sanırım bir sigara içeceğim,” dedi sonunda; sigara tabakasını yoklamak için elini cebine attı.
“Ah!” dedi, hafifçe irkilerek. “Sana göstermem gereken bir şey olduğunu unutmuşum. Paul Sokağı’ndaki evde eski gazetelerin arasında tuhaf bir çizim bulduğumu söylemiştim, hatırlıyor musun? İşte burada.”
Villiers cebinden küçük, ince bir paket çıkardı. Kahverengi kâğıda sarılı, iple bağlanmıştı; düğümleri çözmek zahmetliydi. Clarke istemese de meraklandı; Villiers ipi güçlükle çözüp dıştaki kâğıdı açarken sandalyesinde öne eğildi. İçinde bir kat daha ince kâğıt vardı. Villiers onu çıkarıp küçük kâğıt parçasını tek kelime etmeden Clarke’a uzattı.
Odada beş dakika, belki daha uzun süre ölüm sessizliği hüküm sürdü. İki adam öylesine kıpırtısız oturuyordu ki holde duran uzun, eski tarz saatin tik taklarını duyabiliyorlardı; sesin ağır tekdüzeliği ikisinden birinin zihninde uzak, çok uzak bir anıyı uyandırdı. Kadının başını gösteren küçük, kalem ve mürekkeple çizilmiş resme dikkatle bakıyordu. Belli ki büyük bir özenle ve gerçek bir sanatçı tarafından çizilmişti; kadının ruhu gözlerinden dışarı bakıyor, dudakları tuhaf bir gülümsemeyle aralanıyordu. Clarke yüzü incelemeyi sürdürdü; yüz ona çok eskiden bir yaz akşamını hatırlattı: uzun, güzel vadiyi, tepelerin arasında kıvrılan nehri, çayırları ve mısır tarlalarını, mat kızıl güneşi, sudan yükselen soğuk beyaz sisi yeniden gördü. Yılların dalgalarını aşarak ona seslenen bir ses duydu: “Clarke, Mary Tanrı Pan’ı görecek!” Sonra kendini doktorun yanındaki kasvetli odada buldu; saatin ağır tik taklarını dinliyor, lamba ışığının altındaki yeşil sandalyede yatan figürü bekleyip izliyordu. Mary ayağa kalktı; Clarke onun gözlerine baktı ve yüreğinin içi buz kesti.
“Bu kadın kim?” dedi sonunda. Sesi kuru ve kısıktı.
“Herbert’in evlendiği kadın.”
Clarke çizime yeniden baktı; sonuçta Mary değildi. Yüz kesinlikle Mary’ninkiydi ama başka bir şey vardı; beyazlar içindeki kız doktorla birlikte laboratuvara girdiğinde Mary’nin yüzünde görmediği, korkunç uyanışı sırasında ya da yatakta sırıtıp yatarken de görmediği bir şey. Her ne idiyse, o gözlerden süzülen bakış, dolgun dudaklardaki gülümseme ya da yüzün tüm ifadesi Clarke’ın en derininde ürperti uyandırdı. Bilinçsizce Doktor Phillips’in “Şimdiye dek gördüğüm kötülüğün en canlı görünümü” sözlerini düşündü. Kâğıdı elinde mekanik bir hareketle çevirip arkasına göz attı.
“Tanrım Clarke, ne oldu? Ölüm gibi bembeyazsın.”
Clarke inleyerek geriye yığılınca Villiers sandalyesinden fırladı; kâğıt da Clarke’ın elinden düştü.
“Kendimi pek iyi hissetmiyorum Villiers; bu nöbetlerim olur. Bana biraz şarap koy; sağ ol, yeter. Birkaç dakikaya kendime gelirim.”
Villiers yere düşen çizimi aldı ve Clarke gibi arkasını çevirdi.
“Bunu gördün mü?” dedi. “Herbert’in karısının, daha doğrusu dul eşinin portresi olduğunu böyle anladım. Şimdi nasılsın?”
“Daha iyiyim, sağ ol; yalnızca kısa bir baygınlıktı. Ne demek istediğini pek anlayamadım. Resmi tanımanı sağlayan şey neydi?”
“Arkasına ‘Helen’ yazılmıştı. Sana adının Helen olduğunu söylememiş miydim? Evet; Helen Vaughan.”
Clarke inledi; en ufak bir kuşkuya yer yoktu.
“Şimdi bana katılmıyor musun,” dedi Villiers, “bu gece anlattığım öyküde ve kadının bu öyküdeki rolünde çok tuhaf yanlar olduğuna?”
“Evet Villiers,” diye mırıldandı Clarke, “gerçekten tuhaf bir öykü; gerçekten tuhaf. Üzerinde düşünmek için bana biraz zaman vermelisin; sana yardım edebilirim de edemeyebilirim de. Şimdi gitmen mi gerekiyor? Pekâlâ, iyi geceler Villiers, iyi geceler. Bir hafta içinde yine uğra.”
Bölüm etkileşimi
