Bölümler 8Şu an: II — Bay Clarke’ın Anıları
- 1 I — Deney1.997 kelime
- 2 II — Bay Clarke’ın Anıları1.895 kelime · Okuduğun bölüm
- 3 III — Dirilişler Şehri2.031 kelime
- 4 IV — Paul Sokağı’ndaki Keşif1.519 kelime
- 5 V — Öğüt Mektubu1.349 kelime
- 6 VI — İntiharlar2.115 kelime
- 7 VII — Soho’da Karşılaşma1.825 kelime
- 8 VIII — Parçalar1.552 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
II
BAY CLARKE’IN ANILARI
Tanrı Pan’ın tuhaf deneyine tanıklık etmesi için Doktor Raymond’ın seçtiği beyefendi Bay Clarke’ın karakterinde ihtiyatla merak garip biçimde iç içe geçmişti. Aklı başındayken alışılmadık ve tuhaf şeylerden açıkça tiksinir, ama yüreğinin derinliklerinde insan doğasının daha gizli ve ezoterik yanlarına karşı gözünü dört açmış, engin bir merak taşırdı. Raymond’ın davetini kabul ettiğinde ağır basan bu ikinci eğilim olmuştu; çünkü üzerinde düşünüp vardığı yargı, doktorun kuramlarını her zaman akıl almaz saçmalıklar olarak reddetmiş olsa da, gizliden gizliye hayallere inanıyor ve bu inancının doğrulandığını görmeyi çok istiyordu. Kasvetli laboratuvarda tanık olduğu dehşet, bir bakıma ona iyi gelmişti. Pek de saygın sayılamayacak bir işe bulaştığının farkındaydı; sonraki yıllarda sıradan olana cesaretle sarılmış, okült araştırmalara girişme fırsatlarını geri çevirmişti. Hatta bir tür homeopatik ilkeyle, bir süre seçkin medyumların seanslarına katılmış; bu beylerin beceriksiz numaralarının onu her türlü gizemcilikten tümüyle soğutacağını ummuştu. Ancak ilaç yakıcı olsa da işe yaramamıştı. Clarke hâlâ görünmeyen şeylere özlem duyduğunu biliyordu ve bilinmeyen bir dehşetle sarsılıp kasılmış Mary’nin yüzü belleğinden yavaş yavaş silindikçe eski tutkusu da azar azar yeniden güç kazanmaya başladı. Bütün gününü ciddi ve kazançlı işlerle geçirdiğinden, özellikle kış aylarında akşamları kendini salma isteğine karşı koymak güçtü. Şömineden yayılan sıcak ışık rahat bekâr dairesini doldurur, dirseğinin yanında da seçkin bir kırmızı şarap şişesi hazır dururdu. Yemeğini sindirdikten sonra akşam gazetesini okuyormuş gibi kısa bir süre oyalanırdı; ama haberlerin kuru dökümü çabucak canını sıkardı. Clarke’ın gözü, ocaktan hoş bir uzaklıkta duran eski bir Japon yazı dolabına kayardı. Reçel dolabının önündeki bir çocuk gibi birkaç dakika kararsızca çevresinde dolanır, ama arzu sonunda hep ağır basar; Clarke sandalyesini çekip mumu yakar ve dolabın önüne otururdu. Küçük bölmeleri ve çekmeceleri en hastalıklı konular üzerine belgelerle doluydu; orta bölümünde de koleksiyonunun nadide parçalarını büyük bir zahmetle kaydettiği koca bir el yazması cilt dururdu. Clarke’ın basılı edebiyata karşı derin bir küçümsemesi vardı. Basılmış olması, en hayaletimsi öyküyü bile onun için ilgi çekici olmaktan çıkarırdı. Tek zevki, “Şeytanın Varlığını Kanıtlayan Anılarım” adını verdiği yazıları okumak, derlemek ve yeniden düzenlemekti; bu işle uğraşırken akşam uçar gider, gece de ona kısa gelirdi.
Aralık ayının sisle kararmış, ayazı insanın içine işleyen çirkin bir gecesinde Clarke yemeğini aceleyle yedi; gazetesini eline alıp yeniden bırakma alışkanlığındaki törenselliğe bile pek yanaşmadı. Odada iki üç kez bir aşağı bir yukarı yürüdü, yazı dolabını açtı, bir an durdu ve oturdu. Alışkanlığı olduğu üzere düşlere dalıp arkasına yaslandı; sonunda kitabını çıkarıp son kaydın bulunduğu sayfayı açtı. Clarke’ın yuvarlak, düzgün el yazısıyla satır satır kaplı üç dört sayfa vardı. İlk sayfanın başına, biraz daha iri harflerle şunu yazmıştı:
Dostum Doktor Phillips’in anlattığı tuhaf öykü. Bana, anlatılan bütün olayların kesinlikle ve bütünüyle gerçek olduğunu söylüyor; ancak ilgili kişilerin soyadlarını ve bu olağanüstü olayların yaşandığı yeri açıklamayı reddediyor.
Bay Clarke, anlatıyı onuncu kez yeniden okumaya başladı; dostu kendisine anlatırken aldığı kurşun kalem notlarına ara sıra göz atıyordu. Belli bir yazın yeteneğiyle övünmek huylarından biriydi; üslubunu beğenir, olayları dramatik bir sıraya koymak için özen gösterirdi. Şu öyküyü okudu:
Bu anlatıda adı geçen kişiler Helen V., hâlâ yaşıyorsa bugün yirmi üç yaşında olması gereken genç kadın; artık hayatta olmayan ve ondan bir yaş küçük Rachel M.; bir de on sekiz yaşında, zihinsel engelli Trevor W.’dur. Öykünün geçtiği dönemde bu kişiler, Galler sınırında bir köyde yaşıyorlardı. Roma işgali döneminde önem taşıyan bu yer, bugün beş yüz kişiyi geçmeyen, dağınık evlerden oluşan küçük bir yerleşim yeriydi. Denizden yaklaşık altı mil uzakta, yükselti üzerinde kurulmuş; büyük ve manzaralı bir ormanın korumasında kalmıştı.
Yaklaşık on bir yıl önce Helen V., epey tuhaf koşullar altında köye geldi. Anlaşıldığı kadarıyla öksüzdü; bebekken uzak bir akrabası tarafından evlat edinilmiş, on iki yaşına gelene dek onun evinde büyümüştü. Ancak adam, çocuğun kendi yaşıtlarıyla arkadaşlık etmesinin daha iyi olacağını düşünerek birkaç yerel gazeteye, on iki yaşında bir kız çocuğu için rahat bir çiftlik evinde iyi bir yuva aradığını belirten ilanlar verdi. İlanı, adı geçen köyde yaşayan, hali vakti yerinde bir çiftçi olan Bay R. yanıtladı. Referansları uygun bulununca beyefendi, evlatlık kızını Bay R.’ye gönderdi ve bir mektupta kızın kendine ait bir odası olması şartını koydu. Ayrıca, kız hayatı boyunca sahip olacağı konum için zaten yeterince eğitimli olduğundan, velilerinin eğitim konusunda zahmete girmesine gerek olmadığını belirtti. Gerçekte Bay R.’ye, kızın kendi uğraşlarını seçmesine ve vaktini neredeyse dilediği gibi geçirmesine izin verilmesi gerektiği anlatılmıştı. Bay R. onu evine en yakın istasyonda, evinden yedi mil uzaktaki kasabada karşıladı. Kızın geçmişi ve evlatlık babası hakkında ketum olması dışında onda olağandışı bir şey fark etmiş görünmüyordu. Ancak kız, köy halkından çok farklı bir görünüşe sahipti: Teni soluk, berrak bir zeytin rengindeydi; yüz hatları belirgin, görünüşü de biraz yabancıydı. Çiftlik yaşamına kolayca alışmışa benziyordu ve ormanda yaptığı gezintilerde bazen ona eşlik eden çocukların sevgisini kazanmıştı; eğlencesi buydu. Bay R., onun sabah kahvaltılarından hemen sonra tek başına dışarı çıktığını, alacakaranlık bastıktan sonra döndüğünü bildiğini söylüyordu. Genç bir kızın bu kadar uzun süre yalnız başına dışarıda kalmasından kaygılanıp evlatlık babasına yazmış, ondan kısa bir yanıt almıştı: Helen ne istiyorsa onu yapmalıydı. Orman yollarının geçilmez olduğu kışın, akrabasının talimatına uygun olarak, çoğu zaman tek başına uyuduğu yatak odasında vakit geçirirdi. Bu kızın adıyla anılan tuhaf olayların ilki, köye gelişinden yaklaşık bir yıl sonra, ormana yaptığı gezilerden birinde yaşandı. Önceki kış olağanüstü sert geçmiş; kar yığınları çok derinlere sürüklenmiş, ayaz da görülmemiş uzunlukta sürmüştü. Ardından gelen yaz ise aşırı sıcaklığıyla dikkat çekmişti. Yazın en sıcak günlerinden birinde Helen V., her zamanki gibi öğle yemeği için yanına ekmekle et alıp ormanda uzun bir gezintiye çıkmak üzere çiftlik evinden ayrıldı. Tarlalarda çalışan birkaç adam onu, ormanın en yüksek bölümünden geçen, yeşilliklerle kaplı eski Roma Yolu’na doğru giderken görmüştü. Güneşin sıcağı tropik düzeydeyken kızın şapkasını çıkarmış olmasına şaşırdılar. Joseph W. adında bir işçi, Roma Yolu yakınlarında ormanda çalışıyordu. Saat on ikide küçük oğlu Trevor, babasına ekmek ve peynirden oluşan yemeğini getirdi. Yemekten sonra, o sırada yaklaşık yedi yaşında olan çocuk babasını işinin başında bırakıp, dediğine göre ormanda çiçek aramaya gitti. Adam, oğlunun bulduklarına sevinçle bağırdığını duyabiliyordu; bu yüzden kaygılanmadı. Ama ansızın, oğlunun gittiği yönden, büyük bir dehşetin ürünü olduğu belli olan korkunç çığlıklar duydu. Aletlerini hemen yere atıp ne olduğunu görmeye koştu. Sesin geldiği yönü izleyerek küçük oğluna rastladı; çocuk başını alıp hızla koşuyor ve belli ki çok korkmuş görünüyordu. Adam ona sorular sorunca çocuk, bir demet çiçek topladıktan sonra yorulduğunu, çimenlere uzanıp uyuyakaldığını anlattı. Birden, kendi deyişiyle, tuhaf bir sesle, bir tür şarkı sesiyle uyanmış; dalların arasından baktığında Helen V.’yi çimenlerde “tuhaf, çıplak bir adam”la oynarken görmüştü. Adamı daha ayrıntılı anlatamıyor gibiydi. Çok korktuğunu ve ağlayarak babasını aramaya kaçtığını söyledi. Joseph W., oğlunun gösterdiği yöne gitti ve Helen V.’yi, odun kömürü yakanların açtığı bir açıklığın ortasında, çimenlere oturmuş buldu. Küçük oğlunu korkuttuğu için öfkeyle onu suçladı; kızsa bunu tümüyle reddetti ve “tuhaf adam” hakkındaki çocuğun öyküsüne güldü. Joseph W. da çocuğun ani bir korkuyla uykusundan uyanmış olabileceğini düşündü; çocuklar bazen böyle olurdu. Ancak Trevor anlattıklarında ısrar ediyor ve öyle açıkça sıkıntı çekiyordu ki, sonunda babası onu eve götürdü; annesinin onu yatıştırabileceğini umuyordu. Ne var ki çocuk haftalarca anne babasını kaygılandırdı. Sinirli ve tuhaf davranmaya başladı, kulübeden tek başına çıkmayı reddediyor, geceleri “Ormandaki adam! Baba! Baba!” diye bağırarak uyanıp ev halkını durmadan korkutuyordu.
Zamanla bu olayın etkisi geçmiş gibi göründü. Yaklaşık üç ay sonra çocuk, Joseph W.’nun ara sıra iş yaptığı yakındaki bir beyefendinin evine babasıyla gitti. Adam çalışma odasına alındı; küçük çocuksa giriş holünde oturmak üzere bırakıldı. Birkaç dakika sonra, beyefendi W.’ya talimat verirken ikisi de tiz bir çığlık ve yere düşme sesiyle dehşete kapıldı. Dışarı koştuklarında çocuğu yerde baygın yatarken, yüzü korkudan çarpılmış hâlde buldular. Hemen doktor çağrıldı. Doktor çocuğu muayene ettikten sonra, ani bir şokun yol açtığı anlaşılan bir tür nöbet geçirdiğini söyledi. Çocuğu yatak odalarından birine götürdüler; bir süre sonra kendine geldi, ama hemen ardından doktorun şiddetli histeri diye tanımladığı bir duruma girdi. Doktor güçlü bir sakinleştirici verdi ve iki saat sonra çocuğun eve yürüyebileceğini söyledi. Fakat giriş holünden geçerken korku nöbetleri yeniden başladı ve bu kez daha şiddetliydi. Babası çocuğun bir nesneyi gösterdiğini fark etti ve o eski haykırışı duydu: “Ormandaki adam!” Gösterdiği yöne bakınca, kapılardan birinin üstünde duvara yerleştirilmiş, tuhaf görünümlü bir taş baş gördü. Evin sahibinin yakın zamanda binada tadilat yaptırdığı; hizmet binalarının temelleri kazılırken işçilerin, anlatıldığı gibi duvara yerleştirilmiş, Roma döneminden kaldığı belli olan tuhaf bir baş bulduğu anlaşılıyordu. Bölgenin en deneyimli arkeologları bu başın bir faun ya da satire ait olduğunu söylüyordu.[*]
[* Doktor Phillips bana söz konusu başı gördüğünü ve hiçbir zaman böylesine canlı, yoğun bir kötülük izlenimi edinmediğini söyledi.]
Nedeni ne olursa olsun, bu ikinci şok Trevor için fazlasıyla ağır görünüyordu. Bugün de zihinsel bir yetersizlik çekiyor ve iyileşeceğine dair pek umut vermiyor. Olay o sırada büyük yankı uyandırdı. Helen’i Bay R. sorguya çekti, ama sonuç alamadı; kız Trevor’ı korkuttuğunu ya da ona herhangi bir biçimde musallat olduğunu kararlılıkla reddetti.
Bu kızın adıyla bağlantılı ikinci olay yaklaşık altı yıl önce yaşandı ve çok daha olağanüstü nitelikteydi.
1882 yazının başlarında Helen, yakınlarda yaşayan hali vakti yerinde bir çiftçinin kızı Rachel M. ile alışılmadık derecede yakın bir dostluk kurdu. Helen’den bir yaş küçük olan bu kız, çoğu kişiye göre ikisinden daha güzeldi; gerçi Helen’in yüz hatları yaş aldıkça büyük ölçüde yumuşamıştı. Buldukları her fırsatta birlikte olan iki kız tuhaf bir karşıtlık oluşturuyordu: Biri berrak zeytin rengi teni ve neredeyse İtalyan görünümüyle, ötekiyse kırsal bölgelerimizde alışıldık pembe beyaz teniyle dikkat çekiyordu. Helen’in bakımı için Bay R.’ye yapılan ödemelerin olağanüstü cömert olduğu köyde biliniyordu; genel kanı, kızın bir gün akrabasından büyük bir miras kalacağı yönündeydi. Bu nedenle Rachel’ın anne babası kızlarının onunla arkadaşlık etmesine karşı çıkmadı, hatta bu yakınlığı destekledi; şimdi bunu yaptıklarına acı acı pişmanlar. Helen ormana karşı duyduğu olağanüstü tutkuyu hâlâ koruyordu. Rachel da birkaç kez ona eşlik etmiş, iki arkadaş sabah erkenden yola çıkıp alacakaranlığa kadar ormanda kalmıştı. Bu gezilerden bir ikisinin ardından Bayan M., kızının davranışlarını biraz tuhaf buldu: Kızı durgun ve dalgın görünüyordu; deyiş yerindeyse “kendisi gibi değildi.” Ancak bu farklılıklar üzerinde durulmayacak kadar önemsiz sanılmıştı. Bir akşam Rachel eve döndükten sonra annesi, kızın odasından bastırılmış ağlamaya benzeyen bir ses duydu. İçeri girdiğinde onu yarı soyunmuş hâlde yatakta, belli ki büyük bir sıkıntı içinde yatarken buldu. Rachel annesini görür görmez, “Ah anneciğim, Helen’le ormana gitmeme neden izin verdin?” diye haykırdı. Bayan M. bu tuhaf soruya şaşırdı ve kızına sorular sormaya başladı. Rachel ona çılgınca bir öykü anlattı. Şöyle dedi—
Clarke kitabı şak diye kapattı ve sandalyesini ateşe doğru çevirdi. Bir akşam, arkadaşı tam bu sandalyede oturup öyküsünü anlatırken Clarke onu bu noktadan biraz sonrasında durdurmuş, dehşet içinde sözünü kesmişti. “Tanrım!” diye haykırmıştı. “Ne söylediğini düşün, iyice düşün. Bu inanılmaz, bu korkunç; insanların yaşayıp öldüğü, mücadele ettiği, kazandığı ya da belki yenilip kederin altında ezildiği; yıllarca acı çekip tuhaf yazgılarla boğuştuğu bu sakin dünyada böyle şeyler olamaz. Ama bu, Phillips, bu türden şeyler olamaz. Bu dehşeti açıklamanın, içinden çıkmanın bir yolu olmalı. Tanrım, insan, böyle bir şey mümkün olsaydı dünyamız kâbusa dönerdi.”
Ama Phillips öyküsünü sonuna kadar anlatmış, şu sözlerle bitirmişti:
“Kayboluşu bugün bile gizemini koruyor; gözlerinin önünde, gün ışığında yok oldu. Onu bir çayırda yürürken gördüler; birkaç dakika sonra ortada yoktu.”
Clarke ateşin yanında otururken bu olayı yeniden zihninde canlandırmaya çalıştı; zihni, insan bedeninde taht kurmuş ve zafer kazanmış böylesine korkunç, dile getirilemez unsurları görmenin dehşetiyle yine ürperip geri çekildi. Önünde, arkadaşının anlattığı gibi, ormandaki uzun ve loş, yeşil Roma Yolu uzanıyordu. Sallanan yaprakları, çimenlerin üzerindeki titreşen gölgeleri, güneş ışığını ve çiçekleri görüyordu; çok uzaklarda, uzayıp giden yolun sonunda, iki siluet ona doğru ilerliyordu. Biri Rachel’dı, ama öteki?
Clarke her şeyi elinden geldiğince inkâr etmeye çalışmıştı; ama öyküyü kitabına kaydederken sonuna şu ibareyi yazmıştı:
Ve Şeytan ete büründü. Ve insan oldu.
Bölüm etkileşimi
