Bölümler 31Şu an: Akran Nezaketi Ödülleri
- 1 Ben Bir Mangoyum!1.806 kelime
- 2 Meyve Sepeti Değil, Sınıfız!1.782 kelime
- 3 Nezaketin İlk Kuralı1.428 kelime
- 4 MEYVELERIN GIZLI YETENEKLERI1.784 kelime
- 5 Oyunun Kuralları Çocuklardan1.429 kelime
- 6 Koridordaki Yankı1.757 kelime
- 7 BAHÇEDE BIR DÜNYA1.754 kelime
- 8 Yeni Oyunlar Laboratuvarı1.784 kelime
- 9 Müdürün Odasında1.761 kelime
- 10 "Nezaket Bahçesi" Günü1.779 kelime
- 11 Akran Nezaketi Ödülleri1.403 kelime · Okuduğun bölüm
- 12 Bir Yanlış Anlaşılma1.404 kelime
- 13 Dışarıda Kalan Biri1.400 kelime
- 14 Dijital Dünyada Nezaket1.408 kelime
- 15 Meyveler Arasında Büyük Oyun1.409 kelime
- 16 Birlikte Karar Vermek1.397 kelime
- 17 Can'ın Zor Günü2.116 kelime
- 18 Nezaket Her Gün1.404 kelime
- 19 Büyük Okul Toplantısı1.399 kelime
- 20 Meyve Bahçesinin Ötesi1.400 kelime
- 21 Akran Nezaketi El Kitabı1.746 kelime
- 22 Bir Özür ve Bir Onarım1.410 kelime
- 23 Sonbahar Şenliği1.381 kelime
- 24 Mango Çekirdeği1.729 kelime
- 25 Yeni Gelenlere "Merhaba!"1.389 kelime
- 26 Nezaket Sözlüğü1.711 kelime
- 27 Herkesin Meyvesi Kendine1.716 kelime
- 28 Birlikte Daha Güçlü1.746 kelime
- 29 Bir Sınıfın Hatırası1.756 kelime
- 30 Mangonun Yeni Sunumu1.729 kelime
- 31 SON SÖZ59 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
11. AKRAN NEZAKETI ÖDÜLLERI
Davranışı görünür kılmak
Öğrenciler farklı kategoriler belirledi: Dinleme, kapsayıcı davet, sorumluluk, anlaşmazlığı
onarma, yaratıcı iş birliği ve cesaret. Her kategorinin ölçütleri açıkça yazıldı. Bir davranışın ödül
alması için gösterişli olması gerekmiyordu. Çocuklar birbirlerinin aynı olmak zorunda olmadığını
fark etti. Birlikte olmak, herkesin aynı şeyi sevmesi veya aynı biçimde davranması demek değildi.
Arkadaşları birbirine baktı. Birkaç dakika önce sıradan görünen sınıf, şimdi yeni bir fikrin
etrafında toplanmıştı. Bu fikir herkes için aynı anlama gelmiyordu. Kimi oyunun eğlenceli yanını,
kimi birlikte karar vermeyi, kimi de kimsenin dışarıda kalmamasını düşünüyordu.
Mert'in aklına yeni bir soru geldi. Bu kez sorusunu hemen ortaya atmadı; önce konuşmanın
bitmesini bekledi. Sonra merak ettiği noktayı kısa ve açık biçimde sordu. Arkadaşları, soru
sormanın da bir nezaket biçimi olabileceğini gördü. Önemli olan, soruyu karşısındakini küçültmek
için değil, anlamak için sormaktı.
“Peki ya biri katılmak istemezse?” diye sordu Ada. Can bu soruyu önemli buldu. “O zaman
istemediğini kabul ederiz. Davet etmek başka, zorlamak başka,” dedi. Bu cevap üzerine sınıfta
kısa bir sessizlik oldu. Çocuklar, bir arkadaşına alan açmanın bazen onun kararına saygı
duymak anlamına geldiğini düşündü.
Zil çaldığında konuşma sona erdi ama fikir sınıfta kaldı. Birkaç öğrenci teneffüste devam etmek
istedi. Başkaları başka bir etkinliğe yöneldi. Herkesin aynı anda aynı şeyi yapması gerekmiyordu.
Can, küçük bir başlangıcın farklı insanlarda farklı düşünceler uyandırabileceğini gördü.
O gün çocukların aklında kalan yalnızca yaptıkları etkinlik değildi. Birbirlerine nasıl
davrandıkları, bir sorun karşısında ne kadar bekledikleri ve kimin sesinin duyulmadığını fark edip
etmedikleri de önemliydi. Can, herkesin aynı anda konuştuğu bir yerde en sessiz kişinin fikrinin
kaybolabileceğini düşündü. Bu yüzden bir sonraki buluşmada daha fazla beklemeye ve daha
dikkatli dinlemeye karar verdi.
Teneffüste konu yeniden açıldığında bu kez birkaç öğrenci farklı bir öneri getirdi. Önerilerden
biri hemen kabul edilmedi; önce nasıl uygulanacağı konuşuldu. Çocuklar, bir fikri eleştirmenin
onu ortaya atan kişiyi reddetmek olmadığını öğreniyordu. “Bu kısmı değiştirebilir miyiz?” demek,
“Senin fikrin kötü” demekten çok daha yapıcıydı.
Can eve giderken günün konuşmalarını düşündü. Bazı anlarda hâlâ heyecanlanmış, bazı
anlarda ne söyleyeceğini bilememişti. Ama artık bunun utanılacak bir durum olmadığını biliyordu.
İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebilir, istemediği bir şakaya sınır koyabilir ve başkasının sınırına
da saygı gösterebilirdi.
ARKADAŞIM MANGO
54
11. AKRAN NEZAKETI ÖDÜLLERI
Aday gösterme
Adaylıklar kısa notlarla yapılacaktı. Notta kişinin adı yerine davranış anlatılabilecek, isteyenler
isimsiz kalabilecekti. Öğretmenler ve öğrenciler birlikte değerlendirecekti. Kimse aday
gösterilmediği için değersiz hissetmemeliydi. Aylin Öğretmen, çocukların çözüm üretmesine
fırsat verdi. Gerektiğinde destek oldu; fakat onların yerine konuşup bütün kararları kendisi
almadı.
Sınıfta o sırada küçük bir hareketlilik başladı. Sandalyeler hafifçe gıcırdadı, kalemler masalara
bırakıldı. Herkes aynı şeyi düşünmüyordu; kimi merak ediyor, kimi ne söyleyeceğini tartıyor, kimi
de yalnızca arkadaşının yüzündeki ifadeyi anlamaya çalışıyordu. Can, insanların tepkilerini
dikkatle izledi. Birinin gülümsemesiyle diğerinin suskunluğu arasında büyük fark vardı.
“Bunu biraz daha açar mısın?” diye sordu Zeynep. Sesinde alay değil, gerçekten öğrenmek
isteyen bir merak vardı. Can da düşüncesini yeniden anlattı. Zeynep'in onu dinlerken araya
girmemesi, Can'ın kelimelerini bulmasına yardımcı oldu. Bazen bir arkadaşın verebileceği en iyi
destek, hemen çözüm önermek değil, konuşması için zaman tanımaktı.
“Yanlış yaparsak ne olacak?” dedi Mert. Defne omuz silkti. “Önce ne olduğunu anlamaya
çalışırız. Birini incittiysek bunu kabul eder, nasıl düzeltebileceğimizi sorarız.” Efe de başını
salladı. Hata yapmakla hatayı sürdürmek aynı şey değildi. Önemli olan, geri bildirimi duyunca ne
yaptığımızdı.
Dersin sonunda herkes aynı fikirde değildi. Fakat artık anlaşmazlık çıktığında ne
yapabileceklerine dair birkaç yolları vardı: durmak, dinlemek, soru sormak, gerekirse ara vermek
ve güvenilir bir yetişkinden destek istemek. Bu yollar her sorunu bir anda çözmezdi; yine de
kimsenin tek başına kalmamasına yardım ederdi.
O gün çocukların aklında kalan yalnızca yaptıkları etkinlik değildi. Birbirlerine nasıl
davrandıkları, bir sorun karşısında ne kadar bekledikleri ve kimin sesinin duyulmadığını fark edip
etmedikleri de önemliydi. Can, herkesin aynı anda konuştuğu bir yerde en sessiz kişinin fikrinin
kaybolabileceğini düşündü. Bu yüzden bir sonraki buluşmada daha fazla beklemeye ve daha
dikkatli dinlemeye karar verdi.
Teneffüste konu yeniden açıldığında bu kez birkaç öğrenci farklı bir öneri getirdi. Önerilerden
biri hemen kabul edilmedi; önce nasıl uygulanacağı konuşuldu. Çocuklar, bir fikri eleştirmenin
onu ortaya atan kişiyi reddetmek olmadığını öğreniyordu. “Bu kısmı değiştirebilir miyiz?” demek,
“Senin fikrin kötü” demekten çok daha yapıcıydı.
Can eve giderken günün konuşmalarını düşündü. Bazı anlarda hâlâ heyecanlanmış, bazı
anlarda ne söyleyeceğini bilememişti. Ama artık bunun utanılacak bir durum olmadığını biliyordu.
İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebilir, istemediği bir şakaya sınır koyabilir ve başkasının sınırına
da saygı gösterebilirdi.
ARKADAŞIM MANGO
55
11. AKRAN NEZAKETI ÖDÜLLERI
İlk ödül
İlk Akran Nezaketi Ödülü, teneffüste tek başına kalan bir arkadaşına oyun seçeneği sunan
öğrenciye verildi. İkinci ödül, yaptığı şakanın karşı tarafı üzdüğünü fark edip özür dileyen bir
öğrenciye gitti. Efe alkışladı; çünkü özür dilemenin de cesaret olduğunu öğrenmişti. O gün alınan
küçük karar, ertesi gün yeniden hatırlanacaktı. Çünkü güven ve nezaket, bir kez söylenince
kendiliğinden kalıcı olmazdı.
O anın önemli tarafı, herkesin hemen doğru cevabı bulması değildi. Asıl önemli olan, kimsenin
aceleyle hüküm vermemeye çalışmasıydı. Çocuklar bazen bir davranışı anlamadıklarında
gülmeye veya uzaklaşmaya yönelebilirdi. Bu kez aralarından biri durup soru sordu. Küçük bir
soru, konuşmanın yönünü değiştirmeye yetti.
Efe önce bir şaka yapmayı düşündü. Sonra karşısındaki kişinin yüzüne baktı ve bekledi.
Şakanın komik olup olmayacağını anlamak için yalnızca kendi niyetine güvenemeyeceğini artık
biliyordu. “Bunu söylemem seni rahatsız eder mi?” diye sordu. Can başını iki yana sallayınca
başka bir konuya geçti.
“Herkesin fikrini nasıl duyacağız?” diye sordu Zeynep. Aylin Öğretmen, konuşmak
istemeyenlerin yazılı not bırakabileceğini söyledi. Bazı çocuklar kalabalıkta konuşmakta
zorlanabilirdi. Fikirlerin duyulması için herkesin aynı biçimde konuşması gerekmiyordu.
Can defterinin kenarına küçük bir mango çizdi. Çizimin yanına o gün öğrendiği şeyi yazdı.
Yazısı biraz eğriydi ama cümlesi açıktı: “Birlikte olmak, birbirinin aynısı olmak değildir.” Defteri
kapatırken kendini daha rahat hissetti. Yeni bir gün geldiğinde her şey yeniden denenebilirdi.
O gün çocukların aklında kalan yalnızca yaptıkları etkinlik değildi. Birbirlerine nasıl
davrandıkları, bir sorun karşısında ne kadar bekledikleri ve kimin sesinin duyulmadığını fark edip
etmedikleri de önemliydi. Can, herkesin aynı anda konuştuğu bir yerde en sessiz kişinin fikrinin
kaybolabileceğini düşündü. Bu yüzden bir sonraki buluşmada daha fazla beklemeye ve daha
dikkatli dinlemeye karar verdi.
Teneffüste konu yeniden açıldığında bu kez birkaç öğrenci farklı bir öneri getirdi. Önerilerden
biri hemen kabul edilmedi; önce nasıl uygulanacağı konuşuldu. Çocuklar, bir fikri eleştirmenin
onu ortaya atan kişiyi reddetmek olmadığını öğreniyordu. “Bu kısmı değiştirebilir miyiz?” demek,
“Senin fikrin kötü” demekten çok daha yapıcıydı.
Can eve giderken günün konuşmalarını düşündü. Bazı anlarda hâlâ heyecanlanmış, bazı
anlarda ne söyleyeceğini bilememişti. Ama artık bunun utanılacak bir durum olmadığını biliyordu.
İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebilir, istemediği bir şakaya sınır koyabilir ve başkasının sınırına
da saygı gösterebilirdi.
ARKADAŞIM MANGO
56
11. AKRAN NEZAKETI ÖDÜLLERI
Ödülün anlamı
Can, ödül kartını elinde çevirdi. Üzerinde “Birbirimize yer açtığımızda okul büyür” yazıyordu.
Ödül, bir kupadan çok hatırlatıcı bir işaretti. Çocuklar, nezaketin tek bir günün etkinliği olarak
kalmaması gerektiğine karar verdi. Can defterine kısa bir not yazdı: “Birini anlamak için önce
onun yerine karar vermeyi bırakmalıyım.”
Can, içinden geçenleri toparlamak için birkaç saniye bekledi. Aklından aynı anda pek çok
cümle geçiyordu. Birini seçti, sonra vazgeçti. Sonunda en anlaşılır olanı söyledi. Kusursuz
konuşmak zorunda olmadığını fark etmek, omuzlarındaki yükü biraz hafifletti.
Defne, masanın kenarındaki kâğıdı kendine çekti. “Bunu deneyebiliriz ama herkesin katılmak
zorunda olmadığı bir yol bulalım,” dedi. Önerisini anlatırken birkaç seçenek sıraladı. Böylece tek
bir doğru katılım biçimi varmış gibi davranmadılar. İsteyen konuşabilir, isteyen yazabilir, isteyen
de bir süre izleyebilirdi.
Can, arkadaşlarının yüzlerine baktı. “Bence önce deneyelim,” dedi. “İşe yaramazsa değiştiririz.”
Bu öneri sınıfın hoşuna gitti. Bir fikrin ilk hâlinin son hâli olmak zorunda olmadığını anlamışlardı.
Denemek, gözlemlemek ve yeniden düzenlemek de öğrenmenin parçasıydı.
Aylin Öğretmen çocukların konuşmasını izledi. Gerektiğinde sınırları hatırlattı ama bütün
kararları kendisi vermedi. Çocukların fikir üretmesine, denemesine ve hatalarını fark etmesine
alan açtı. Güvenli bir ortam, yetişkinlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmıyordu; tam tersine,
çocukların sesinin duyulmasını sağlıyordu.
O gün çocukların aklında kalan yalnızca yaptıkları etkinlik değildi. Birbirlerine nasıl
davrandıkları, bir sorun karşısında ne kadar bekledikleri ve kimin sesinin duyulmadığını fark edip
etmedikleri de önemliydi. Can, herkesin aynı anda konuştuğu bir yerde en sessiz kişinin fikrinin
kaybolabileceğini düşündü. Bu yüzden bir sonraki buluşmada daha fazla beklemeye ve daha
dikkatli dinlemeye karar verdi.
Teneffüste konu yeniden açıldığında bu kez birkaç öğrenci farklı bir öneri getirdi. Önerilerden
biri hemen kabul edilmedi; önce nasıl uygulanacağı konuşuldu. Çocuklar, bir fikri eleştirmenin
onu ortaya atan kişiyi reddetmek olmadığını öğreniyordu. “Bu kısmı değiştirebilir miyiz?” demek,
“Senin fikrin kötü” demekten çok daha yapıcıydı.
Can eve giderken günün konuşmalarını düşündü. Bazı anlarda hâlâ heyecanlanmış, bazı
anlarda ne söyleyeceğini bilememişti. Ama artık bunun utanılacak bir durum olmadığını biliyordu.
İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebilir, istemediği bir şakaya sınır koyabilir ve başkasının sınırına
da saygı gösterebilirdi.
Bölüm etkileşimi
