Yeni Dünya kitap kapağı

8. bölüm / 15

Bölüm 8

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 15Şu an: Bölüm 8

Bir Mesleğin Başlangıcı

Gece yarısından iki saat kadar sonra trenimiz Sivas'a geldi. Ankara ile Kayseri arasında bizi iyice bunaltan sıcağa karşılık Sivas'a yaklaştıkça ve gece ilerledikçe hatırı sayılır derecede sert bir soğukla karşılaşmıştık. Arkadaşımla birlikte ceketlerimizin yakasını kaldırarak istasyon büfesine girdik, birer çay istedik. İçerisi nefesten ve sigara dumanından buğulanmıştı. Bütün masalar doluydu. Başlarını masanın muşambasına koyup uyuyanlar veya bizim gibi yer bulamayıp ayakta zeytinyağlı biber dolması yiyenler vardı... Ankara, Samsun, Diyarbakır ve Erzincan'dan gelen ve bu yönlere giden trenlerin hareket ve varış zamanları gece yarısından sonra saat bir ile üç arasına rastladığı için bu saatlerde Sivas istasyonu, binanın dışını kaplayan derin sessizlikle büyük bir karşıtlık halinde idi. Arabacılar, kaybettikleri müşterilerini, tren kalkıverir de paramı alamam korkusuyla, peronun dört tarafına koşup arıyorlar, askeri mektep öğrencileri başörtülü anneleriyle vedalaşıyorlar, yer yer dizilmiş bavulların kenarında, atkılara sarılmış küçük çocuklar uyukluyor veya vızıldıyorlar, istasyonun henüz parke döşenmemiş, toprak ve karanlık kısmında köylüler heybelerinin ve sepetlerinin arasında çömelip oturuyorlardı.

İstasyonun önü karanlıktı. Atlarının renk ve şeklini, arabacısının yüzünü görmeden bir faytona atladık. Şimdi ismini hatırlayamadığım, fakat herhalde "Palas"lıkla alakası olan han bozması bir otelin önünde durduk. Bize gösterilen odada, verilen kesin teminata ve insanı sersem eden filit kokusuna rağmen tahtakurularından uyumak mümkün olamayacağını tecrübelerimle biliyordum. Bir tek ümidim, ayakta duramayacak kadar yorgun oluşumdu.

Arkadaşım halkiyat tetkikleri yapmak, hikaye ve şiir toplamak için seyahate çıkmış genç bir alimdi. Kayseri'den trene binmiş, artık sıkılmaya başladığım yalnız yolculuğun hiç olmazsa bir kısmına iştirak edeceği için beni pek sevindirmişti. Gözlüklerinin arkasından biraz mahcup bir hal ile etrafı süzen gözleri tesadüf ettikleri cansız eşyadan bile rivayet toplamak istiyormuş gibi meraklı ve sorucuydu. Bize muslukların yerini gösteren, yastıkların kirli tarafını el çabukluğu ile alta çevirip, meydana çıkan tarafın daha berbat olduğunu görünce pişkin bir gülüşle yüzümüze bakan otel hizmetkarını derhal sorguya çekti, aşık kahvelerinin yerlerini, meşhur saz şairleri bulunan köylerin isimlerini öğrendi. Hatta bir aralık uyku sersemi adamı oturtup Bey Böyrek veya Köroğlu masallarının Sivas rivayetini söyletmeye kalkacak diye korktum, bir bahane ile delikanlıyı savdım. Uyandığımız zaman güneş basma perdelere vurmuştu. Derhal pencereye koştum. Gecenin karanlığında girip kirli yatağına yattığım bu Anadolu otel odalarının penceresinden baktığım zaman tesadüf edeceğim meçhul manzaranın merakını daha yatmadan duymaya başlarım. Önüme bazan kavak ve erik ağaçlarıyla dolu bir bahçe, bazan yıkılmak üzere bulunan kerpiç bir duvarla çevrilmiş bir mezbele, bazan da heykelli ve minimini ağaçlı bir hükümet meydanı çıkar.

Bu sefer gördüğüm, vitrininde birkaç bayat patlıcan, yeşil biber ve büyük bir buzdolabı sergilenen "lüks" bir lokantaydı. Perdeleri hemen kapattım. Sokağa çıkar çıkmaz arkadaşımdan ayrıldım. O, âşık kahvelerini dolaşmaya ve Sivas'ta halkiyatla uğraşan birkaç meraklıyı aramaya gitti; ben şehri gezdim. Akşamüstü kenar mahallelerden birinde karşılaştık. Yanında yerli bir adamla acele acele gidiyordu.

"Koca Recep diye biri varmış, onu arıyoruz!" dedi.

"Saz şairi mi?"

"Hayır!"

"Ne yapacaksınız?"

"Bize kadın bulacak."

Biraz şaşkınlıkla, ama daha çok inanmayan bir gülümsemeyle yüzüne baktım. O da gülümsüyordu. Bu işlerle hiç ilgisi olmayan arkadaşımın birdenbire çapkınlığa kalkışmış olmasına ihtimal verilemezdi. Nitekim açıkladı:

"Düğünlerde ve bazı eğlencelerde kadınlar tarafından söylenen şarkıları bir türlü toplayamıyorum. Ev kadınlarını çağırıp söyletmeye imkân yok. Ötekilere giden yolu da ben bilmiyorum. Arkadaş, bu Koca Recep'i öğütledi. Birkaç sesi güzel ve çok şarkı bilen kadın buldurmak istiyoruz."

"Eh, bu bahane," dedim. "Şunun doğrusunu söylesene, düpedüz kadın oynatacaksınız. İçki falan da var mı?"

Sivaslı adam:

"Onsuz olur mu canım?" dedi.

İşin ilmi yanından çok bu yanının onu ilgilendirdiği belliydi.

Koca Recep'i bulup kadınları ayarladıktan sonra beni gelip otelden almayı kararlaştırdılar. Ayrıldık. Otelin altındaki kahvede bir düzineye yakın çay ve gazoz içerek ve üç gün önceki gazeteleri karıştırarak iki saat bekledim. Sonunda arkadaşım geldi: "Hadi, hadi, kadınlar bekliyorlar, çabuk!" dedi. Dışarı çıktık. Sokakta kimseler yoktu.

"Hani?"

"Burada olur mu yahu? Şehrin dışında, arabalarda!"

Tereddüt ettim:

"Nereye gidiyoruz?"

"Paşa fabrikasına. Orası ağaçlık ve sulakmış. Güzel bir yer olduğunu söylüyorlar." Güldüm;

"Görüyorum ki manzaranın güzelliğiyle de ilgilisin. Bu iş yalnız ilmi bir tetkike benzemiyor. Allah versin... Kadınlar nasıl?"

"Görürsün!"

Bu sözü adeta tehdit eder gibi söylemişti.

Şehrin dışında, karanlıkta, birkaç arabanın beklediğini fark ettim. En arkadakine atladık, yola koyulduk. Arabada benden ve arkadaşımdan başka iki kişi daha vardı; biri akşamüstü gördüğüm yerli adam, öbürü kır sakallı, ellilik bir adamdı. Elini göğsüne koyarak derin bir sesle "Merhaba!" dedi. Ve bir daha bizimle ilgilenmedi. Karanlıkta güçlükle seçtiğim hatları, ciddi, düşünceli bir çehreyi ortaya koyuyordu. Sakalı düzgün ve kısa kesilmişti. Bol yakalı ve sedef düğmeli mintanı ve büyük aba ceketiyle daha çok bir mahalle imamına benzeyen bu adamın böyle bir eğlenceye katılmasını garip buldum. Sivaslı adamın bir ara ona "Koca Recep" diye hitap ettiğini duyunca şaşkınlığım büsbütün arttı. Anadolu'nun değişik şehirlerinde, oturak âlemi yapmak isteyenlere avrat buluveren, gizli umumî kadınların tellallığını yapan birçok adam tanımıştım; ama şu karşımda bir halk filozofu, bir köy muhtarı vakarıyla oturan nur yüzlü adam bunlardan biri olabilir miydi? Karşımda oturan ihtiyarı yakından incelemek için eğildim. Ama önümüzdeki arabaların çıkardığı toz bulutları karanlıkla birleştiği için hiçbir şey göremedim. Gittiğimiz yerde hemen rakı sofrası kuruldu. Kadınlar arkadaşımın "görürsün" dediği kadar da varmış. Yaşlı ve harap çehreleri, gümüş mecidiye büyüklüğünde kırmızı damgalı yanakları, rastıklı çatık kaşları, katmer katmer buruşuk boyunlarıyla zavallı bir manzara arz ediyorlardı. Ama sazlarla beraber şarkı söylemeye başlayınca, seslerindeki garip bir hüzün, Orta Anadolu havalarına daha cana yakın bir eda veren o tatlı çatlaklık, suratlarının korkunç mahiyetini gözlerimden sildi.

Koca Recep bir kenarda oturmuş, etrafla hiç alakası yokmuş gibi önüne bakarak ağır ağır rakı içiyordu. Etrafındakilerin ona karşı gösterdikleri hürmete benzeyen bir çekingenlik, büsbütün merakımı artırdı. Bütün gece gözlerimi kendisinden ayıramadım. Zaman zaman kalkıp etrafında dolaştım, yanına oturdum, ama bir türlü söz açamadım. Kadınlar bile rakıyı ilk defa ona uzatıyorlar, karşısında başlarını öne eğerek bekliyorlardı. Nihayet, belki de içkinin verdiği bir cesaretle, tam yanı başına oturarak:

"Eh, nasılsın bakalım Recep Ağa?" dedim.

Yüzüme bakmadan cevap verdi.

"Çok şükür."

Bir müddet durdum, sonra saçmaladım:

"Bu kadınlar da pek kart şeyler..." Sonra hemen düzelttim: "Ama sesleri fena değil... Ustaca okuyorlar..."

Gözlerini bana çevirdi. Uzun, kır kaşlarının altındaki açık kahverengi gözleri sakin ve lakayttı.

"Ustadırlar..." dedi. "Bilmedikleri hava yoktur: Efendi yazacakmış dediler de onun için bunları getirdim!"

Kadınların burnunun dibine sokulup gözlerinin içine bakarak defterini dolduran, ara sıra onlardan birini kenara çekip yavaş sesle yazdıklarını kontrol eden arkadaşımı gösterdi. Sonra tekrar yüzüme baktı:

"Genç avratlar da var... İstersen bir akşam da onları getiririz. Kendileri de güzeldir, oyunları da..." dedi.

Bir türlü sormak istediğim şeyi soramıyor, kekeliyordum. Nihayet dudaklarımdan manasız bir söz daha fırladı:

"Sen ne iş yaparsın Recep Ağa?" dedim.

Hayretle beni süzdü. "Aptal mı bu herif?" demek istediği belliydi.

"Görmüyor musun ne iş yaptığımı?" dedi. "İlle bunun adını mı söylemeli?" Mahcup mahcup önüme baktım. Başımı kaldırdığım zaman Recep'in beni hâlâ süzmekte olduğunu gördüm. Bu sefer bakışlarında benim merakımı, hayretimi iyice anlayan bir gülümseme görür gibi oldum. Hakikaten bu gülüş biraz sonra bütün yüzüne yayıldı, ona hem masum, hem kurnaz bir çocuk çehresi gibi tatlı bir hal verdi.

"Bu işi bana yakıştıramadın değil mi?" diye sordu.

Başımı onaylar gibi öyle hızlı salladım ki, adam tekrar ve daha çok güldü. Sonra ciddileşerek uzun süre önüne baktı. Ben de bir şey soramıyor, sarhoş oldukları için artık istenilen şarkıyı söylemeyen, keyiflerine göre bağırıp oyuna kalkan kadınlara bakıyordum. Arkadaşım da yazmaktan yorulmuş, sırtını bir ağaca verip ayaklarını uzatarak gözlüklerinin arkasından etrafı seyre dalmıştı; serin bir rüzgâr etrafımızdaki birçok derelerin ve şelalelerin sesini iri ağaçların yaprak hışırtısıyla karıştırıyor ve uzaklara götürüyordu. Karanlık fakat berrak gökyüzünde yıldızların sayısı beş on misli artmış, gök kubbesi üstümüze doğru bir hayli alçalmış görünüyordu.

Bir ara Recep ile yine göz göze geldik. O, birkaç saniye önce kesilmiş bir konuşmaya devam eder gibi:

"Biz bu işe kabadayılık yüzünden başladık!" dedi.

Ne demek istediğini iyi anlayamadığım için yüzüne baktım.

"Allah inandırsın, böyle..." dedi. Sonra, ikide birde sessiz gülüşlerle sözünü keserek kısaca anlattı:

"Gençliğimde ben bu yakaların en kabadayısı, en gözü pek hovardasıydım. Hatırımı saymayan delikanlı yoktu. Babamdan kalma beş on kuruş da vardı, kimseye muhtaç değildim. Arkadaşlar sağ olsun, hiçbir eğlenceyi bensiz yapmak istemezlerdi, sen olmayınca tadı çıkmıyor derlerdi. Sonra ortalığı yıldırmış olduğum için, şurada burada saklı karıları bensiz alıp getiremezlerdi. Zorlu bir efenin yanındaki avradı sürüyüp almak için hep beraber gider, gerekirse tabancaya, bıçağa sarılır, evvel Allah boş dönmezdik. Sonraları namımız öyle bir yayıldı ki, hangi avradın kapısına dayansam, gelmem demez oldu. Ama yalnız bana... İşte oğlum, meğer bu kabadayılık bizim işin başlangıcı imiş. Benim haberim yoktu... Şimdi şimdi anlıyorum... " "Bir eğlence yapsak, bir avrat oynatmaya kalksak hemen arkadaşlar bana gelirler: 'Aman Recep, kurbanın olalım, bu kahpeyi senden başkası sürüyemez...' derlerdi. Bu laftan gönlüme de hiçbir kötülük gelmezdi ha, ne olacak, arkadaş hatırı için olduktan sonra... Ama yavaş yavaş bizim babadan kalma mallar da hovardalıkta eriyip gitmeye başladı. Arkadaşlardan gizlimiz yok ki, bir gün bana: Aman Recep, dediler, bu iş böyle gitmez, aklına bir kötülük gelmesin ama, senin yaptığın doğru değil, hem yoruluyorsun hem de araba parasını, getirdiğin avradın masrafını sen çekiyorsun. Hiç olmazsa araba parasını biz verelim... Eh, bunda ne var, pekâlâ dedim. Bir zaman böyle gitti. Bizde geçinecek kadar bile mal kalmadı... Avrat oynatmaya falan gitmez oldum... " Arkadaşlar yine geldiler, sen olmadan bu iş olmuyor, senden daha zorlu kabadayı aramızda yok, bizi boşlama... dediler. Fakat bu sefer avradın masrafını da bize verdirmez oldular. Yavaş yavaş eğlencenin masrafını görürken de benden para almadılar. Ben de, aman, ille masrafa katışacağım! diyecek halde değildim... Derken günün birinde işi açığa vurdular. Uzun etme Koca Recep dediler, sen olmazsan biz avrat bulamayacağız, arkadaşlık namına sen bu işi yapıyorsun, ama kendi işinden gücünden oluyorsun, bak malını mülkünü bu yolda yedin, al şunu bakalım, aramızda topladık... Bunu deyip elime birkaç kayme sıkıştırdılar. Ama bundan sonra da halleri tavırları bir değişiverdi. Artık üç beş kağıdı cebine koyan, Koca Recep, bana falan avratı getiriver, diye yanaşmaya başladı. İşte böyle...

Birdenbire sustu, hikayesini yarıda bırakmış gibi bir hali vardı. Önüne bakıyordu.

"Peki, sonra?" dedim.

Yüzüme tekrar dalgın dalgın baktı:

"Ne sonrası?" dedi. "Sonrası işte gördüğün gibi olduk!.."

Arkadaşım yerinden kalkmış bana doğru geliyordu. Birkaç kişi, her biri bir yanda sızıp kalmış olan karıları arabalara yüklemeye çalışıyordu. Hava adamakıllı serinlemişti. Biz de doğrulduk. Recep Ağa sakalını karıştırarak önden gidiyordu. Arabada da hiç konuşmadık. Yalnız şehrin kenarında inip birbirimizden ayrıldığımız sırada yanıma geldi, tavrı o kadar ciddi ve düşünceliydi ki, hikayesine devam edecek sandım ve bekledim. Fakat o:

"Lüzumum olacak olursa beni İsmail'in kahvesinde ararsın!" dedi ve omuzları dik, başı önde, evinin yolunu tuttu.

1940

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

3okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…