Bölüm 1

Genç adam onu ilk defa bir mezar başında, yamalı paltosundan çıkardığı tütünü usul usul sararken görmüştü. Üzerindeki palto, acemi dönemindeki bir askerin atış poligonunda iyi isabetler bulamamış hedef kâğıtlarından biriydi sanki. Gelişigüzel, yer yer yamalanmış, neredeyse yok olacak kadar eski siyah bir palto...
Genç adam, karşısında duran bu adamı belki de şu anki hâliyle bir kaldırımda ya da sokak köşesinde görseydi cebindeki bozukluklardan birkaçını ona uzatır, bir dilenci sanarak yoluna devam edebilirdi. Fakat paltolu adamın modadan epey uzak, eski ve yırtık elbiseleriyle sulukları kırık bir mezarın başında bekliyor olması, ona dikkat edip onu izlemesine yetecek şeylerdi.
Delikanlı, olduğu yerde dikilerek birkaç dakika daha bu tuhaf görünümlü adamı izlemeye devam etti. Hatta bir ara, “Acaba ona baktığım için mi yüzünü saklıyor?” diye düşünmüş olsa da adamın yüzünü sakladığı falan yoktu. Yalnızca avuçlarını yüzüne siper etmiş, kibrit ateşini diri tutmaya çalışıyordu. Bu, onun rüzgârlı bir havada sigarasını yakmaya çalıştığı üçüncü, belki de beşinci denemesiydi. Nihayet sigarasını yakmıştı. Kirli dudaklarından tüten duman, Ahmet’in onu görmesine ara ara engel olsa da genç adam, onu tanımadığına tamamen emin olup bakışlarını üzerinden çekerek içeri geçmişti.
İçeride, hemen girişteki köşede, geçmiş zamanın yorgun bir anıtı gibi duran o eski, gri tüplü televizyon, halı yerine beton zemin ve üç gözlü küçük bir ısıtıcı vardı. Isıtıcının son demirine asılı kola kutusunun yarısına kadar su bulunuyordu. Isıtıcıya kola kutusundan su takmayı da Fuat akıl etmişti. Dediğine göre elektrikli sobalar havayı kuruturmuş. Geriye kalan şeyler ise pek de bahsi geçilecek eşyalar sayılmazdı. Sıradan şeylerden ibaretti.
Askılıktan da söz etmemişken, genç adam iş arkadaşı Fuat’ın yanına tabureyi çekip oturmuş, az önceki adamı onun da fark edip etmediğini sormuştu. Fuat ise cevap vermek yerine kafasını önüne eğmiş, başparmağındaki mantarlı tırnağı eşeliyordu.
— Makası ver hele. Yok yok, orada değil. Çıkarmıştım çekmeceden. Televizyonun dibinde olacaktı.
— Vereyim, vereyim de biraz daha uğraşsan kanayacak gibi. Hem baksana, ortalığı tırnak tozu etmişsin. Kaç kere dedim yapma şunu diye!
Mantarlı tırnağıyla daha önce de ulu orta uğraştığı doğruydu. Ahmet şu an haklı olsa da birinin ona emreder gibi konuşması rahatsız etmişti Fuat’ı. Ahmet’in dediklerine sessiz kalıp makası da kendisi almıştı bu arada. Kendi işini kendi görüp tekrar ayağındaki tırnakla uğraşmaya başladı. Ahmet onun bu hâl ve tavırlarına alışmıştı. Çoğu zaman kızması gereken yerlerde bile artık umursamamayı tercih ediyordu.
— Su testisi su yolunda kırılır.
— O ne demek şimdi?
— Hee? Haa, yok bir şey. Dün gelen şu cenazeye gidiverdi aklım.
— Kızı avukat olan amca mı? Ohoo canım, o rahmet edeli çok olmuştu da kimse farkında değildi. Nesi garip geldi ki onun?
— Ne alaka şimdi? Onu mu diyorum ben yahu? Hee, doğru ya, sen berber için erkenden çıkmıştın. O ara gelmişti benim bahsettiğim cenaze. Aman canım, hem neyse ne, boş ver.
Fuat bir an konuşası gelse de her zamanki gibi sözünü kısa kesip çorabını, az önce hafifçe kanattığı ayak parmağından dikkatlice geçirmeye çalışıyordu.
— Yahu, madem devam etmeyeceksin neden başlıyorsun o zaman? Hadi, hadi, de hele. Hangi yol, hangi testiden bahsettin? Ben yokken neler oldu?
Bu ısrar ikna etmeye yetmiş olacak ki.
— Hatırlar mısın, beraber köy peyniri aldığımız bir adam vardı. Hani sen, “Pek gözüm tutmadı bunu, umarım peyniri iyidir.” Deyip sonra da pek beğenmiştin.
Anımsıyor gibi olsa da hatırladığına emin olmayan Ahmet, yine de lafın sonunu bekliyor, Fuat’ı bölmeden ona doğru bakıyordu.
— İşte onun bir oğlu vardı. Babası tezgâhta yokken arada oğlan bakardı dükkâna. Birkaç kez görmüşlüğüm de vardı. Babasının anlattığına göre bir süredir kötü işlere bulaşmış. Sağa sola borçlanmış, kimin elinden ne aldıysa geri koyamamış. Bir zaman sonra babasının ekmeğini kazandığı tezgâhı bile elinden alacaklarmış neredeyse. Dün de cenaze arabasından o peynirci indi. Karısı da vardı yanında. Arabanın arkasındaki tabutta da bahsettiğim oğlu... Doğrusu insan ne diyeceğini bilemiyor. Yıkama işi bittikten sonra biraz oturup kendi anlattı olanları. Çocuk borçların altından kalkamamış. Bir de uyuşturucuya dadanmış. Ne beklersin? Ölümü de böylece intihar mı bilinmez, yüksek doz uyuşturucudan olmuş. Babası anlatırken üzülerek dinledim. Ne diyeyim, insanın kendi sonuna doğru yürüdüğünü bile bile bir türlü duramaması da varmış ya. “Su testisi su yolunda...” derken de aklıma gelen oydu işte.
Hatırı sayılır bir zamandır mezarlığın yanındaki caminin gasilhanesinde gassallık yapıyor olsalarda, böylesi zamansız bir ölüme üzülmüşlerdi.
— Vah garibim. Desene pamuğu genç yaşta yemek için epey uğraşmış hayatla. Gariban babasına da üzüldüm. Eh, ne diyelim, Allah rahmet eylesin. Vurma sen de şunu duvara, lülüğü kıracaksın.
— Bırak kırılsın da kurtulalım. Ulan Mümtaz! Kaç kere dedim şu adama çaydanlığın dibini boşalt diye? Gelir gelmez demliyor çayı, sonra o posa sabaha kadar zift gibi kalıp tutuyor dipte.
— Anlaşıldı, yine adamcağıza bulaşacak bir şeyler buldun daha o gelmeden. Garibim, evden kaçıp Hamiyet karısından kurtuldum derken gelip bir de sana çatıyor.
— Ne bana çatması be! Görmüyor musun çaydanlığın hâlini?
Ahmet, bekçi Mümtaz’a ilişmemesi için Fuat’ı sık sık uyarırdı. Bu uyarıları da çoğu zaman şaka yollu takılarak yapardı. Mümtaz’a ise yaş farkından ötürü hürmetini esirgemez, ona karşı daima nazik davranırdı. Öyle ki Mümtaz’ın, Ahmet’in bu nazik tavırları karşısında mahcubiyetini gizleyemediği, zaman zaman kendisini ona borçlu hissediyormuş gibi davrandığı olurdu. İçeri girdiğinde önce Ahmet’e selam verir, çay hazırsa onun bardağını doldurur, Fuat’la pek de ilgilenmezdi. Hatta işi olmadığı hâlde birkaç kez Ahmet’in yerine cenazeyi yıkayabileceğini de ısrarla dile getirmişti.
Mümtaz’ın iş başı yapacağı, Ahmet’le Fuat’ın ise eve gitmek üzere hazırlanacağı saatler yaklaşmıştı. Fuat, söylene söylene temizlediği çaydanlıkla taze demlediği çaydan iki üç bardak içmişti. Çaydanlığın dibindeki posayı da bilerek mi bıraktı bilinmez, Ahmet’ten biraz önce çıkıp eve gitmeden alışveriş yapmak için iş yerinden ayrılmıştı.
Televizyon haberleri, hafta sonuna kadar yağış beklenmediğini söylüyordu. Buna rağmen hava epey kasvetli ve kapalıydı. Muhtemelen sonbaharın kasvetini bahane edip intihar edebilecek insanlar da yaşıyordu bu şehirde. İyi ya, şaşırtıcı da olmazdı. Çünkü hiçbir çağda anormallik bu kadar normalleşememişti...
Ahmet de sonbahar aylarını her fırsatta sevmediğini kendine ve çevresindekilere sık sık dile getirirdi. Sonbaharın o bunaltıcı havasından ve kasvetinden nefret ettiği kadar hiçbir şeyden nefret etmiyordu. Kalemtıraşlarla da arası pek iyi sayılmazdı gerçi. Kapı girişinde iki saatten fazladır dokunmadığı değneklerini kolunun altına iyice yerleştirip Fuat’tan bir iki zaman sonra o da aksak adımlarla evinin yolunu tutmuştu.
Ara ara küçük kaçamakları oluyordu iş çıkışından sonra. Bugün de yapabilirdi benzer bir kaçamak ama gün içinde aklından çıkmayan bir şey, onun meyhane yoluna sapmasına mani olmuştu. İşteyken Nofa onu aramış, onunla konuşması gerektiğini söyleyerek, başka yere uğramadan evine gelmesini buyurmuştu. Unutma ihtimaline karşı da serçe parmağına sıkıca bir ip bağlamıştı. Öyle ya, Nofa’nın tembihini unutmak, parmağa takılan ipten daha zahmetli olurdu.
Vakit gece olmasa da artık geç sayılırdı. Gocuğunun sol cebindeki yırtıktan sızan rüzgar, içeriye vantilatör gibi üflüyordu. Havanın sert soğuğu iyiden iyiye artmıştı. Evine olan mesafe, bu yolu her gidişinde topal bacağını zorluyordu. O ise bunu sorun yapmak ya da şikâyet etmek yerine, çevresindekileri rahat rahat yürüyebildiğine ikna etmek için uğraşıyordu. Oysa gittiği güzergâhta her saat başı kalkan servisler de vardı.
Yolu neredeyse yarılamış, Beklediği ışıkların asfalta çarpan yeşil renginden sonra gittiği yöne doğru tekrar ilerliyordu. Tam o sıra, başta emin olmamakla beraber birkaç saniyeliğine gördüğü şey karşısında donakalmıştı. Şu an hemen karşı kaldırımda, gece yarısına az kala bir saatte, öğle vakti gördüğü paltolu adam oturduğu soğuk kaldırımdan tekrar usul usul elindeki tütünü sarıyordu.
Değneklerin art arda çarpıp beton zeminden çıkardığı sesler sayesinde paltolu adam da onu henüz fark etmişti. Nedense bir şeyler isteyeceği de daha o anda belliydi.
Kim bilir, genç adam sakin kalıp, daha önce düşündüğü gibi cebindeki bozukluklara şu an ihtiyaç duyabilirdi. Gerçi cebindekiler bir çorba parası eder miydi bilinmez ama paltolu adamın çömelip oturduğu kaldırıma ayak bastığı sırada gayet sakin bir ses tonuyla karşılaşmış.
— İyi akşamlar efendim. Rahatsız ediyorum da, rica etsem çakmağınızı verebilir misiniz?
Ürkmüştü. Bu yüzden yüzünü çevirip cevap vermek yerine başka tarafa baktı. Bu durum paltolu adama garip gelmiş olmalı ki:
—Bu hâlde birini görünce korktunuz sanırım. Merak etmeyin çakmak isteyecektim sadece. Vardı, değil mi?
— Yok, estağfurullah. Korkmak değil de şaşırdım sadece. Böylesi bir soğuk varken betondan zemine öylece oturmak... Neyse kusura bakmayın.
Söylediklerini desteklemek için daha da dik duruyordu. Çakmak istenmesine de o an için tepkisiz kalmıştı. Biraz soluklanmış gibi yapıp yüzündeki anlamsız tebessümle adama öylece bakarken:
— Ha bide çakmak istemiştiniz değil mi? Maalesef kullanmıyorum. Yani şeyi kullanmıyorum, sigarayı. Çakmak yerine şunları vereyim de belki bir çorba içersiniz.
Sağlam cebinden çıkardığı bozuklukları, adamın avuçlarını açmasını beklemeden önüne koymuştu. Sırtını, tebessüm ettiği yüzüyle çevirip tekrar yola koyulacağı sırada:
— Hayır hayır efendim, ne münasebet! Ben dilenci miyim yahu? Alın lütfen şunları!
Ses tonu, baştakinden çok daha gür çok daha sertti.
— Ben sadece çakmak istedim. Olmadığını söylüyorsunuz da mezarın başındayken az ötede durmuş, sigara ağzınızda dakikalarca beni izlediğinizi, sanki hırsızmışım ya da birine bir zararım olacakmış gibi baktığınızı görmedim mi sanıyorsunuz? Şimdi de utanmadan yalan söyleyip bir de küstahça dilenci muamelesi yapıyorsunuz! Ayıp!
—Ah çok ama çok özür dilerim. Parayı bilip bilmeden uzatmak tamamıyla benim hatam. Haklısınız. Ama daha önce gördüğünüz kişinin kim olduğunu emin olun bilmiyorum. Muhtemelen başka biri ile karıştırmış olmalısınız. Tekrar özür dilerim. İyi geceler.
— Tabiiii. Öyledir ya değil mi? Hem gözlerimle gördüğüme inanmak da olmaz şimdi. Her neyse umarım yine de karıcığınız iyi yemeklerle karşılar sizi. Neme lazım aç işkembenin yalanı da fazla olurmuş.
Ahmet, bu cüretkar ve anlamsız cümleye karşılık vermek yerine “Pislik herifin teki, neden muhatap oluyorsam zaten böyleleriyle,” diyerek kendine kızmıştı. Halbuki paltolu adam haklı sayılırdı. Onu elindeki sigarayla izlemiş; üzerindeki paltosunu, tütün sarışını, yüzündeki sert ve soğuk ifadeyi yeterince süzmüş ve onun kim olduğunu da merak etmişti. Belki de çakmak vermemek değil de, onu bu denli süzüp sonra görmediğini söylemekti yanlışı. Cebinde ki çakmağı vermek istememesi kadar doğal ne olabilirdi ki hem?
Soğuk mevsimler, yalnızca yaz aylarının hasretiyle geçen gereksiz mevsimlerdi genç adama göre. Henüz kış olmasa da mevsim kış kadar soğuk ve boğucuydu. Topallaya topallaya yürüdüğü yolu nihayet bitirmişti.
Kim bilir, belki de kaldırımdaki adam ucubenin teki olsa da iyi dilekleri işe yarar ve geceyi güzel yemeklerle de bu sayede bitirebilirdi. Gariptir ki yorucu ve zahmetli geçen bir günü böyle kapatmak bile hayatı güzel kılmaya yetiyordu bazen.
Apartmana kapısından içeri girdiğinde, giriş kapısının hemen yanında, uzun zamandır kapıcılık yapan Kemal Bey'in dairesi bulunuyordu. Hemen hemen her gece girdiği bu kapıdan Kemal Efendi'nin eşiyle bağrışma seslerini duyabiliyordu. Hangi evlilik farklıydı ki zaten.
Merdivenlerden sürüklediği bacağının bıkkınlığıyla çıkarken, eşinin kapıda kendisini sert bir yüz ifadesiyle beklediğini görmüştü. Güzel bir yemek ihtimalinden fazlasıyla karşılaşacağını o anda anlamıştı.
Eve her zamankinden erken geldiği için serçe parmağındaki ipe de gerek kalmamıştı. Parmağını dişlerinin arasına alıp ipi sıyırarak kapı önündeki çöpe tükürüp eşinin en azından ona hoş geldin demesini bekliyordu.
Nedense kafasında sıraladığı ihtimallerin hiçbiri gerçekleşmemişti. Kapıdan içeri girdiğinde eşi de sessizce peşinden gelmiş, bir süre tek kelime etmeyip, hoş geldin bile dememişti. Ne bir ses ne bir tepki ne de güzel bir yemek kokusu... Huzur bozan bu sessizlik ve kendisinin nasılsın demesine rağmen eşinin tepkisiz kalışı merakını giderek arttırıyordu. Huzur kaçıran bu sessizliği bozmak istediği sırada…
-Konuşmamız gerek!
-Aslında o adamın iyi dilekleriyle karşılaşacağımı sanıyordum ama öyle olsun bakalım. Ne konuşacağız yine?
-Ne adamı ne dileği kimden bahsediyorsun.
-Yolda gelirken...
-Her neyse bırak adamı da beni dinle! Bugün tekrar mehtapla görüştüm. Yanına gitmemde bir sakınca yokmuş. Biliyorsun uzun zamandır bekliyordum haber almayı, gerçi hiç bir zaman umurunda olmadı ya! O işteyken çocuklarına bakan biri vardı. Kadının ihtiyacı var diye işten çıkarmıyordu. Kadın memleketine dönmüş.

Karşısına geçip söylediklerini dinlemek yerine yalnızca dudaklarının hareketlerini izliyordu. Tek çabası, onu dinlediğine ikna etmekti. Çünkü neredeyse her gün aynı şeyleri konuşur olmuşlardı. Eşi artık dayanamadığını, ayrılmak istediğini söylüyor; Ahmet ise öyle olsa bile kime, nereye gideceğini ısrarla hatırlatıyordu. Eşinin bahsettiği kadınla, eski kaldıkları mahalleden tanışıyorlardı. İki aydan kısa komşuluklarından başka bir samimiyetleri de olmamıştı. Bu yüzdendir Mehtap ismi geçince Ahmet pek ciddiye almaz geçiştirip susardı.
— Dinliyormuş gibi yapmana gerek yok. Kadın çocuklarına benim bakabileceğimi bu sayede yanında durmamda bir sakınca olmadığını da söyleyip gidebileceğimi belirtti. Hâlâ ciddiye almadığının farkındayım. Hatta bu umursamaz hallerini tahmin ettiğim için, bugün sana bir daha açıklama yapmak yerine çıkıp gitme kararını uzun uzun düşündüm ama topal bacağınla acaba nereye gitti diye beni arayıp, ortalıkta koşuşturmanı istemedim. Şu umursamaz tavrını tekrar görünce keşke düşündüğüm şeyi yapsaydım. Beni dinlemek bir yana hiç bir zaman ciddiye bile almadın. Gör şimdi ne kadar ciddi olduğumu! Allah bin kere belanı versin!
Apartmanın orta katında duran biri, hem Kemal'in hem de Ahmet'in evinden yükselen bağrışmaları aynı anda duyabilirdi. Havada metalik bir tat vardı sanki. Öyle ki bu apartmanın bir gün yerle bir olması, içinde yaşayan herkes için yazılacak en hayırlı son olabilirdi.
Tepkisiz kalışı fazla uzun sürmüştü bu sefer. Fakat bu diğer zamankilerden farklı bir sessizlikti. Bu seferki umursamazlıktan çok çaresizliği gösteriyordu. Hiç istemeyeceği kadar ciddiye alıyordu şuan olanları. Sorun ciddiye alıp almamak da değilmiş bunu henüz anlamıştı. Sorun böylesi bir durumda ne yapacağını bilmemesiydi.

— Sana da, bu Allah'ın belası hapis gibi eve de, her gün aynada solup giden gençliğimi görmeye de artık tahammülüm kalmadı. Sabahtan akşama kadar ölü diri herkesle bir muhabbet hâldesin, ben ise koltuğun üzerinde oturup tüm günü kendimle konuşup çıldırmamak için uğraşıyorum. El âlem gençliğinin tadını çıkarıp çoluğa çocuğa karışırken ben ne yapıyorum peki? Sana bulanmış öylece geberiyorum işte. Ne yapılırdı ki başka seninle değil mi? Hııı, sus suuus! Susarsın tâbi. Merak etme, bu söylediklerim son cümlelerim olacak. Bu güne kadar az mı söyledim. Boşuna uğraşıyorum. Yarın gitmeyi düşünüyordum ama şu an bir saniye bile beklemek gelmiyor içimden. Bavulu bile zor dolduran birkaç eşyayı alıp, defolup gitmekten başka yapabileceğim hiç bir şeyim kalmadı bu evde!

Bu konuşmayı daha önce defalarca, yalnız kaldığı zamanlarda kendi kendine tekrarladığı belliydi. Aslında sabah telefon ettiğinde, "Konuşmamız gereken önemli bir konu var. Ciddiye almayıp umarım yine geç kalmazsın," dedikten hemen sonra telefonu kapatmıştı. Ahmet ise bunun üzerinde pek durmamış, konuşulacak konunun bu denli önemli olabileceğini düşünmemişti. Hele ki Mehtap'la konuşup evi terk etme noktasına geleceğini aklının ucundan bile geçirmemişti.
Eşi, cümlelerini tek bir virgüle bile ihtiyaç duymadan sonuna kadar sıralamıştı. Doğrusunu söylemek gerekirse Ahmet bunu asla beklemiyordu. En azından her zamanki gibi olacağını, biraz konuşup tartıştıktan sonra her şeyin eski hâline döneceğini düşünmüştü.
Saçlarını topladığı yerden yüzüne düşen birkaç tel, gözlerinin kahvesi kırmızıya bulanmış ve belki de milyonlarca kez öptüğü alnındaki kırışıklıklar, şimdi her zamankinden çok daha belirgin görünüyordu. Onu bu hâlde gören herhangi biri, bir günde bir ömür yaşlandığını söyleyebilirdi.
Peki, bütün bunlar yaşanırken Ahmet ne hissetmeliydi? Ne yapmalı, ne söylemeliydi? Olağanın dışına çıkıp onu ikna edecek birkaç cümle kurması gerekirken şaşkınlık ve çaresizlikten başka bir şey hissedemiyordu. Eşi hâlâ kapıda, ıslak gözlerle ona bakarken Ahmet, bütün bunlara karşılık yavaş ve sakin adımlarla yatak odasına geçti. Dolabı açıp içliklerini aramaya başladı. Ona göre şu an yapılması gereken buydu. Nasıl davranacağını bile bilmiyorken başka ne yapabilirdi ki?
Eşini, sayısız tartışmanın yaşandığı bu evde ilk defa bu kadar kararlı görüyordu. Hatırlaması güç nice kavgalar etmişlerdi. Ancak Ahmet, eşinin gitmek istemesinin her zamanki gibi bir tehditten ibaret olduğunu düşünüp, bu durumu yine pek ciddiye almayarak büyük bir hata yaptığını görüyordu. Oysa şimdi eşi hiç olmadığı kadar kararlı, gitmeden önce son kez yaşlı gözlerle kocasının gözlerinin içine bakıyordu. Elindeki bavulla gideceği yer onun için de meçhuldü. Ona göre bunu yapmaktan başka çaresi yoktu yinede. Çünkü daha önce gerçekten denemişti. Sabretmeyi, aradaki sevgiyi devam ettirmeyi, kendinden ödün vermeyi, bir evliliği kurtaracak herşeyi kendince denemiş yine de yapamamıştı. Muhtemelen paramparça olmanın ne olduğunu anlatmak yerine, o ana tanık olmak yeterliydi.
Ahmet'e göre zor zamanların insana bıraktığı en büyük kazanımlardan biri, yaşananları tekrar tekrar hatırlayıp ileride karşılaşılacak başka zorluklarda onlardan bir çıkış yolu bulabilmekti. Peki, şimdi hangi zor anısını, hangi tartışmasını bugüne denk tutabilirdi? Hangi çırpınışı, şu an ki yaşadıklarından daha büyük olabilirdi?
İçine attığı çığlıklar neden bu denli sessizdi?
-Susmana tahammül edemiyorum ama bari adam gibi son kez tüm cesaretinle gözlerimin içine bakmayı dene. Bana bak diyorum... Yüzüme bak!
Eşinin bağırışlarını duymak istemiyor, gözlerinin içine dahi bakamıyordu. Yüreğinde kopan fırtınalarından habersizmiş gibi sakin durmaya çalışıyordu. Hatta bu sakinliğine onu da inandırmak istiyordu. Belki de bu uğraş, büyük bir felaketin hemen öncesinde yaşanan sessiz bir kaçıştı. Nitekim insan, nedenini bildiği sorunlar karşısında konuşmak yerine susmayı seçmelerinin sebebi, söyleyeceklerinin hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini bilmelerindendir.
Susmadan neyi sorup yada ne diyecekti ki? Birkaç dakikanın içine milyonlarca soru sığamazdı ya. Şuan olanların sebebini ısrarla anlamıyormuş gibi yapsa da kendisi de tüm bu olanların sebebini gayet iyi biliyordu...