Bölümler 1Şu an: Innsmouth Üzerindeki Gölge
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
Innsmouth Üzerindeki Gölge
Korkunç Bir Uzun Öykü
H. P. LOVECRAFT
Dile getirilemez bir canavarlık çökmüştü
çökmekte olan, kokusuyla lanetlenmiş
Innsmouth kasabasının üzerine... Oradaki insanlar
bir şekilde ölme fikrinden vazgeçmişti....
1927-28 kışında federal hükümet yetkilileri, Massachusetts'in kadim liman kenti Innsmouth'daki bazı koşulları gizlice ve tuhaf biçimde araştırdı. Kamuoyu bunu ilk kez şubatta, çok sayıda baskın ve tutuklamanın ardından, terk edilmiş rıhtım boyunca sıralanan çürümüş, kurt yeniği ve sözde boş evlerin uygun önlemler alınarak kasten yakılıp dinamitle havaya uçurulmasıyla öğrendi. Sorgulamayanlar bu olayı, aralıklı içki yasağı savaşının büyük çatışmalarından biri olarak geçiştirdi.
Haberi daha dikkatle izleyenler ise tutuklamaların olağanüstü sayısına, operasyonlarda kullanılan anormal büyüklükteki kuvvete ve mahkûmların akıbetini çevreleyen gizliliğe şaşırdı. Duruşmalardan, hatta belirli suçlamalardan bile söz edilmedi; esirlerden hiçbiri daha sonra ülkenin olağan hapishanelerinde görülmedi. Hastalık ve toplama kampları hakkında muğlak açıklamalar yapıldı; sonraları çeşitli deniz ve askerî hapishanelere dağıtıldıkları söylendi, ama hiçbir şey kesinlik kazanmadı.
Birçok liberal örgütün şikâyetleri uzun ve gizli görüşmelerle karşılandı; temsilcileri bazı kamplara ve hapishanelere götürüldü. Bunun sonucunda bu dernekler şaşırtıcı ölçüde sessizleşip ketumlaştı. Gazetecileri idare etmek daha zordu, ama sonunda çoğu hükümetle iş birliği yapmış görünüyordu. Yalnızca, sansasyonel yayın çizgisi yüzünden zaten ciddiye alınmayan bir tabloid, Devil Reef'in hemen açığında, denizin derinliklerine doğru torpido ateşleyen bir denizaltıdan söz etti. Denizcilerin uğrak yerlerinden birinde tesadüfen edinilen bu bilgi gerçekten de pek inandırıcı görünmüyordu; çünkü alçak, kara resif Innsmouth Limanı'ndan tam bir buçuk mil açıkta.
Ama sonunda bu mesele hakkında konuşma yasağına meydan okuyacağım. Eminim alınan sonuçlar o kadar kapsamlı ki Innsmouth'da dehşete kapılmış baskıncıların ne bulduğuna dair üstü kapalı bir söz, tiksinti uyandıran bir sarsıntı dışında kamuya zarar veremez. Çünkü bu olayla ilişkim başka hiçbir sivilinkine benzemez ölçüde yakındı ve öyle izlenimlerle ayrıldım ki bunlar hâlâ beni köklü önlemler almaya zorluyor.
16 Temmuz 1927'nin ilk saatlerinde Innsmouth'dan çılgınca kaçan ve hükümetin soruşturma başlatıp harekete geçmesi için korku dolu çağrılarda bulunarak basına yansıyan bütün olayları başlatan bendim. Olay henüz tazeyken ve ne olduğu belirsizken susmaya razıydım; ama şimdi, olup bitenler eski bir hikâyeye dönüşüp halkın ilgisi ve merakı sönünce, o kötü şöhretli, kötülük gölgeli ölüm ve küfürlü anormallik limanında geçirdiğim o birkaç korkunç saati fısıldamak için içimde tuhaf bir istek belirdi.
Innsmouth'u, onu ilk ve şimdilik son kez gördüğüm günden önce hiç duymamıştım. Reşit oluşumu New England'da bir geziyle kutluyordum; gezi hem turistik hem tarihî eserlere ve geçmiş araştırmalarına yönelik hem de soy araştırması amaçlıydı. Eski Newburyport'tan doğrudan, annemin ailesinin geldiği Arkham'a gitmeyi planlamıştım. Arabam yoktu; tren, tramvay ve otobüsle yolculuk ediyor, her zaman mümkün olan en ucuz güzergâhı arıyordum. Newburyport'ta bana Arkham'a gitmek için buharlı treni kullanmamı söylediler; yüksek ücrete itiraz ettiğimde Innsmouth'u ancak istasyonun bilet gişesinde öğrendim. Yerli olmadığı konuşmasından belli olan, şişman ve kurnaz yüzlü gişe görevlisi tasarruf etme çabama anlayış gösterdi ve başka bilgi aldığım hiç kimsenin önermediği bir seçenek sundu.
“Şu eski otobüse binebilirsiniz sanırım,” dedi biraz tereddütle, “ama buralarda pek tutulmaz. Innsmouth'dan geçiyor—duymuş olabilirsiniz—o yüzden insanlar sevmez. Innsmouthlu bir adam, Joe Sargent işletiyor; ama buradan müşteri bulamıyor, sanırım Arkham'dan da. Meydan'dan, Hammond Eczanesi'nin önünden, sabah saat onda ve akşam yedide kalkar; tabii son zamanlarda saatleri değiştirmedilerse. Berbat bir döküntüye benziyor; ben hiç binmedim.”
Gölgeli Innsmouth'u ilk kez o zaman duydum. Sıradan haritalarda gösterilmeyen ya da güncel gezi rehberlerinde adı geçmeyen bir kasabayla ilgili her şey ilgimi çekerdi; görevlinin eski usul iması da bende gerçek bir merak uyandırdı. Bu yüzden ona kasaba hakkında biraz bilgi vermesini rica ettim.
Söyleyeceklerini ağır ağır, kendini biraz üstün görüyormuş havasıyla anlattı.
“Innsmouth mu? Şey, Manuxet'in ağzında, tuhaf bir kasabadır. 1812 Savaşı'ndan önce neredeyse şehir sayılırdı, epey de önemli bir limandı; ama son yüz yılda falan her şey dağılıp gitmiş. Artık demiryolu yok; B. & M. oradan hiç geçmedi, Rowley'den gelen şube hattı da yıllar önce kapatıldı.”
“Sanırım insanlardan çok boş ev var; balıkçılık ve ıstakoz avcılığı dışında kayda değer bir iş de yok. Herkes alışverişini daha çok ya burada ya Arkham'da ya da Ipswich'te yapıyor. Bir zamanlar epey fabrikaları varmış, ama şimdi yalnızca altın arıtma tesisi kaldı; o da kıt kanaat, yarı zamanlı çalışıyor.”
“Ama o arıtma tesisi bir zamanlar büyük işti; sahibi İhtiyar Marsh da herhalde Karun kadar zengindir. Tuhaf ihtiyar, ama evinden pek çıkmaz. İleri yaşlarında bir deri hastalığına ya da biçim bozukluğuna yakalandığı, bu yüzden gözlerden uzak durduğu söylenir. İşletmeyi kuran Kaptan Obed Marsh'ın torunu. Annesi yabancıymış galiba—Güney Denizi adalarından biri derler—bu yüzden elli yıl önce Ipswichli bir kızla evlenince herkes kıyameti kopardı. Innsmouthlular hakkında hep böyle yaparlar; buralarda yaşayanlar da damarlarında Innsmouth kanı varsa bunu örtbas etmeye çalışır. Ama görebildiğim kadarıyla Marsh'ın çocuklarıyla torunları herkes gibi görünüyor. Burada bana gösterdiler onları; gerçi şimdi düşününce, büyük çocuklar ortalarda görünmüyor son zamanlarda. İhtiyarın kendisini hiç görmedim.”
“Peki herkes Innsmouth'u neden bu kadar kötü gözle görüyor? Genç dostum, buralıların söylediklerine fazla kulak asmamalısın. Konuşmaya başlamaları zordur, ama bir başladılar mı da susmak bilmezler. Son yüz yıldır Innsmouth hakkında bir şeyler anlatıp duruyorlar—çoğunlukla fısıltıyla—ve anladığım kadarıyla asıl korkuyorlar. Bazı hikâyeler insanı güldürür: İhtiyar Kaptan Marsh'ın şeytanla pazarlık edip cehennemden cinleri Innsmouth'da yaşamaya getirdiği ya da 1845 dolaylarında insanların rıhtımların yakınında rastladığı bir yerde şeytana tapılıp korkunç kurbanlar kesildiği gibi. Ama ben Vermont'un Panton kasabasındanım; böyle hikâyeler bana sökmez.”
“Yine de ihtiyarların kıyı açıklarındaki kara resif hakkında anlattıklarını duymalısın; oraya Devil Reef derler. Çoğu zaman epeyce su üstünde kalır, suyun altında da pek derine inmez; ama yine de ada denemez. Anlatılanlara göre o resifte bazen koca bir şeytan lejyonu görülürmüş; yayılıp yatarlarmış ya da tepeye yakın bir yerdeki mağaralara girip çıkarlarmış. Engebeli, biçimsiz bir şeydir; kıyıdan bir milden epey uzaktadır. Deniz taşımacılığının son dönemlerinde denizciler sırf ondan kaçınmak için büyük sapmalar yaparlardı.”
“Yani Innsmouthlu olmayan denizciler. İhtiyar Kaptan Marsh'a yöneltilen suçlamalardan biri de, gelgit uygunken geceleri oraya çıktığıydı. Belki de çıkıyordu; kayanın yapısı ilginç olabilir, ayrıca korsan ganimeti arıyor, belki de buluyor olması çok düşük bir ihtimaldi. Ama orada şeytanlarla iş tuttuğu da söylenirdi. Doğrusu, genel olarak bakınca resife kötü ününü verenin aslında kaptan olduğunu sanıyorum.”
“Bu, 1846'daki büyük salgından önceydi; Innsmouth halkının yarıdan fazlası salgında öldü. Hastalığın ne olduğunu hiçbir zaman tam anlayamadılar, ama muhtemelen gemilerle Çin'den ya da başka bir yerden getirilen, yabancı türden bir hastalıktı. Gerçekten de çok kötüydü; salgın yüzünden ayaklanmalar çıktı, kasaba dışına hiç taşındığına inanmadığım her türden korkunç olay yaşandı ve kasaba perişan oldu. Bir daha da toparlanamadı; şimdi orada yaşayanların sayısı üç yüzü, dört yüzü geçmez.”
“Ama insanların bu tavrının ardındaki asıl neden basitçe ırk önyargısı; bunu taşıyanları suçladığımı söyleyemem. Innsmouthlulara ben de tahammül edemem, kasabalarına gitmek istemem. Konuşmandan Batılı olduğun anlaşılıyor; yine de bilirsin sanırım, New England gemilerimiz eskiden Afrika, Asya, Güney Denizi adaları ve dünyanın başka yerlerindeki tuhaf limanlarla ne çok iş yapardı; bazen ne tuhaf insanları yanlarında getirirlerdi. Çinli bir eşle evine dönen Salemli adamı duymuşsundur; Cape Cod civarında hâlâ bir grup Fiji Adalısı bulunduğunu da belki biliyorsundur.”
“Innsmouthluların kökeninde de buna benzer bir şey olmalı. Kasaba bataklıklar ve dereler yüzünden ülkenin geri kalanından hep yalıtılmıştı; işin iç yüzünü kesin olarak bilemeyiz. Ama Kaptan Marsh'ın yirmili ve otuzlu yıllarda üç gemisini birden çalıştırdığı dönemde eve tuhaf örnekler getirmiş olması çok açık. Bugün Innsmouthluların içinde gerçekten tuhaf bir taraf var; nasıl açıklayacağımı bilmiyorum, ama insanın tüylerini ürpertiyor. Sargent'ın otobüsüne binersen onda da biraz fark edersin. Bazılarının kafası tuhaf biçimde dar, burnu basık; gözleri pörtlek, dik dik bakıyor ve sanki hiç kapanmıyor. Derileri de bir tuhaf. Pütürlü, kabuk kabuk; boyunlarının yanları buruşmuş ya da çizgilerle dolu. Üstelik çok genç yaşta saçları dökülüyor. Yaşlı olanlar en kötü görünüyor; doğrusu, o tipte çok yaşlı birini gördüğümü sanmıyorum. Herhalde aynaya bakmaktan ölüyorlardır! Hayvanlar onlardan nefret eder; otomobiller yaygınlaşmadan önce atlarla hep sorun yaşarlarmış.”
“O insanların izini sürmek mümkün değil; eyalet okul görevlileriyle nüfus sayımı memurları başlarına bela alıyor. Meraklı yabancıların Innsmouth civarında hoş karşılanmadığına emin olabilirsin. Orada kaybolan birden fazla iş ya da devlet görevlisini bizzat duydum; birinin aklını kaçırıp şimdi Danvers'ta kaldığı da kulaktan kulağa konuşuluyor. Herhalde o adama korkunç bir şey yaşatmışlardır.”
“Bu yüzden yerinde olsam geceleyin gitmezdim. Ben hiç gitmedim, gitmeye de niyetim yok; ama sanırım gündüz yapılan bir gezi sana zarar vermez—buralılar gitmemen için öğüt verse bile. Yalnızca gezip eski şeylere bakacaksan Innsmouth tam sana göre bir yer olmalı.”
Böylece o akşamın bir bölümünü Newburyport Halk Kütüphanesi'nde Innsmouth hakkında bilgi arayarak geçirdim. Kütüphane raflarındaki Essex County tarih kitaplarında pek az bilgi vardı; kasabanın 1643'te kurulduğu, Devrim'den önce gemi yapımıyla tanındığı, 19. yüzyıl başlarında büyük bir deniz ticareti merkezi olduğu ve sonraları Manuxet'i enerji kaynağı olarak kullanan küçük bir fabrika merkezine dönüştüğü yazıyordu. Salgınla 1846 ayaklanmaları ise, ülke için bir utanç kaynağıymış gibi, çok kısa geçiştirilmişti.
Gerilemeye ilişkin göndermeler azdı; yine de sonraki kayıtların anlamı apaçıktı. İç Savaş'tan sonra bütün sanayi faaliyeti Marsh Arıtma Şirketi'yle sınırlı kalmıştı; süregelen balıkçılık dışında önemli ticaretten geriye yalnızca altın külçelerinin pazarlanması kalmıştı.
En ilginç olanı, Innsmouth'la belirsiz biçimde ilişkilendirilen tuhaf takılara yapılan üstünkörü bir göndermeydi. Belli ki bütün yöre halkının dikkatini azımsanmayacak ölçüde çekmişti; çünkü Arkham'daki Miskatonic Üniversitesi müzesinde ve Newburyport Tarih Derneği'nin sergi salonunda örnekleri bulunduğundan söz ediliyordu. Mümkün olursa yerel örneği görmeye karar verdim; söylendiğine göre büyük, tuhaf oranlara sahip ve belli ki bir taç olarak kullanılması amaçlanmış bir parçaydı.
Kütüphaneci, Dernek küratörü Bayan Anna Tilton'a hitaben bir tanıtma notu verdi. Yakınlarda oturan bu hanımefendiye kısa bir açıklama yaptıktan sonra, saat çok geç olmadığı için yaşlı kadın beni kapalı binaya sokmaya razı oldu. Koleksiyon gerçekten dikkate değerdi; ama o sıradaki ruh hâlimle elektrik ışıklarının altında köşe dolabında parıldayan tuhaf nesneden başka hiçbir şeyi göremiyordum.
Güzelliğe karşı aşırı duyarlı olmak gerekmiyordu; mor kadife bir yastığın üzerinde duran yabancı, görkemli ve gerçeküstü hayalin karşısında kelimenin tam anlamıyla soluğum kesildi. Ona baktıkça nesne beni daha çok büyülüyordu; bu büyülenişte sınıflandırılması ya da açıklanması güç, tuhaf ve huzursuz edici bir şey vardı. Beni tedirgin edenin sanat eserinin tuhaf, dünyadışı niteliği olduğuna karar verdim. İşçiliği sanki başka bir gezegene aitti.
Desenlerin hepsi zamanın ve uzayın uzak sırlarını, akıl almaz uçurumları ima ediyordu; kabartmaların tekdüze biçimde suya ait olması neredeyse uğursuz bir hâl almıştı. Bu kabartmalar arasında tiksindirici ölçüde biçimsiz ve kötü niyetli masalsı canavarlar vardı; tümüyle ilkel, ürkütücü derecede kadim atalardan kalma yaratıklardı.
Bazen bu küfürlü balık-kurbağaların her çizgisinden bilinmeyen ve insanlık dışı kötülüğün en saf özünün taştığını hayal ediyordum.
Bayan Tilton'ın anlattığı kısa ve sıradan öykü, tacın görünüşüyle tuhaf bir karşıtlık oluşturuyordu. 1873'te, kısa süre sonra bir kavgada öldürülen sarhoş bir Innsmouthlu, onu State Street'teki bir dükkâna gülünç denecek kadar düşük bir meblağ karşılığında rehin bırakmıştı.
Bayan Tilton, tacın İhtiyar Kaptan Obed Marsh'ın bulduğu egzotik bir korsan hazinesinin parçası olduğuna inanmaya eğilimliydi. Marsh ailesinin, nesnenin varlığını öğrenir öğrenmez yüksek fiyatla satın almak için ısrarla teklifte bulunması da bu görüşü kuşkusuz güçlendiriyordu; Derneğin satmama kararı değişmediği hâlde bu teklifleri bugüne dek yineliyorlardı.
Yaşlı hanımefendi beni binadan uğurlarken, şeytana tapma söylentilerinin, orada güç kazanıp bütün geleneksel kiliseleri yutmuş tuhaf ve gizli bir tarikat sayesinde kısmen doğrulandığını söyledi.
Adı, dediğine göre, “Dagon'un Gizli Tarikatı”ydı. Yüz yıl önce, Innsmouth balıkçılığının verimsizleşmiş göründüğü bir dönemde Doğu'dan getirildiği anlaşılan, yozlaşmış ve yarı pagan bir yapıydı. Sade insanlar arasında kalıcılık kazanması, balıkçılığın birdenbire ve kalıcı biçimde yeniden bereketlenmesi göz önüne alındığında son derece doğaldı; kısa sürede kasaba üzerindeki en büyük etki hâline gelmişti.
Dindar Bayan Tilton için bütün bunlar çöküş ve yıkıntı içindeki kadim kasabadan uzak durmaya yeterli bir nedendi; benim içinse yalnızca yeni bir teşvikti. Gece ilerlerken “Y”deki küçük odamda gözümü neredeyse hiç kırpmadım.
II
Ertesi sabah saat ona az kala, tek küçük valizimle eski Market Meydanı'nda Hammond Eczanesi'nin önünde durup Innsmouth otobüsünü bekliyordum. Birkaç dakika sonra son derece yıpranmış, kirli gri renkli küçük bir otobüs State Street'ten tıkırdayarak geldi, dönüp yanımda kaldırıma yanaştı. Doğru otobüs olduğuna hemen kanaat getirdim; ön camdaki yarı okunaksız “Arkham-Innsmouth-Newb'port” tabelası da bunu kısa süre sonra doğruladı.
Otobüste yalnızca üç yolcu vardı: asık suratlı, genç sayılabilecek, koyu tenli ve dağınık görünüşlü adamlar. Araç durunca hantal ve sendeleyerek indiler, sessiz ve neredeyse gizlice davranarak State Street'ten yukarı yürüdüler. Şoför de indi. Bilet görevlisinin sözünü ettiği Joe Sargent bu olmalı, diye düşündüm; daha herhangi bir ayrıntı fark etmeden üzerime kendiliğinden bir tiksinti dalgası yayıldı. Bu duyguyu ne bastırabiliyor ne de açıklayabiliyordum.
Zayıf, omuzları düşük, boyu altı fite yakın bir adamdı; eski püskü mavi sivil kıyafetler giymiş, püsküllenmiş gri bir golf şapkası takmıştı. Otuz beş yaşlarında olmalıydı; ama boynunun yanlarındaki garip, derin çizgiler, donuk ve ifadesiz yüzünü incelemediğim zamanlarda onu daha yaşlı gösteriyordu. Başı dardı; sulu mavi gözleri pörtlekti ve hiç kırpışmıyor gibiydi; burnu basık, alnı ve çenesi geriye çekikti, kulaklarıysa alışılmadık ölçüde gelişmemişti. Otobüse doğru yürürken kendine özgü, sendeleyerek ilerleyişini fark ettim; ayaklarının olağanüstü büyük olduğunu gördüm. Onlara baktıkça ayağına uygun ayakkabıyı nasıl bulduğunu merak ettim.
Adamın üzerindeki yağlımsı hava hoşnutsuzluğumu artırdı. Belli ki balıkçı rıhtımlarında çalışıyor ya da oralarda oyalanıyordu; üzerindeki koku da rıhtımların kendine özgü kokusunu taşıyordu. İçinde hangi yabancı kanın bulunduğunu tahmin bile edemiyordum.
Otobüste başka yolcu olmayacağını görünce üzüldüm. Nedense bu şoförle baş başa yolculuk etme fikrinden hoşlanmamıştım. Ama hareket saati belli ki yaklaşmıştı; endişemi bastırıp adamın ardından araca bindim, ona bir dolarlık banknot uzatıp tek kelime mırıldandım: “Innsmouth.”
Sonunda döküntü araç bir silkinişle hareket etti; egzozundan yükselen buhar bulutu arasında State Street'in eski tuğla binalarının önünden gürültüyle geçti.
Gün sıcak ve güneşliydi; ama ilerledikçe kum, saz otu ve bodur çalılardan oluşan manzara gittikçe daha ıssız bir hâl alıyordu. Pencereden mavi suları ve Plum Adası'nın kumlu kıyı çizgisini görebiliyordum. Dar yolumuz Rowley ve Ipswich'e giden ana yoldan ayrılırken sahile iyice yaklaştık.
Sonunda Plum Adası'nı gözden kaybettik; solumuzda açık Atlantik'in uçsuz bucaksız genişliği belirdi. Dar güzergâhımız dik bir yokuşu tırmanmaya başladı. Önümüzde, tekerlek izleriyle yarılmış yolun gökyüzüyle birleştiği ıssız sırtı izlerken içimi tuhaf bir huzursuzluk kapladı. Sanki otobüs tırmanmayı sürdürecek, aklı başında dünyanın dışına çıkıp üst havanın bilinmeyen sırlarına ve gizemli gökyüzüne karışacaktı. Deniz kokusu uğursuz çağrışımlar uyandırmaya başladı; sessiz şoförün kambur, kaskatı sırtı ve dar kafası gitgide daha tiksindirici görünüyordu. Ona bakarken başının arkasının, yüzü kadar saçsız olduğunu gördüm; gri, kabuk bağlamış derisinin üzerinde yalnızca birkaç dağınık sarı tel vardı.
Sonra sırtın tepesine ulaştık ve ötemizde uzanan vadiyi gördük. Manuxet, Kingsport Burnu'nda son bulan uzun uçurum dizisinin hemen kuzeyinde denize dökülüyordu; ama bütün dikkatimi hemen altımdaki manzara çekmişti. Farkına vardım ki söylentilerin gölgesindeki Innsmouth'la yüz yüze gelmiştim.
Geniş bir alana yayılmış, sık yapılaşmış bir kasabaydı; yine de göze çarpan canlılık ürkütücü ölçüde azdı. Sarkık kırma çatılarla sivri alınlıkların oluşturduğu uçsuz bucaksız yığın, kurtlanmış bir çürüme fikrini rahatsız edici bir açıklıkla veriyordu. Alçalan yoldan yaklaştıkça çatıların çoğunun bütünüyle çöktüğünü görebiliyordum. İç kesimlere doğru uzanan, terk edilmiş demiryolunun paslı ve otlarla kaplı hattını; artık telleri kalmamış, yana yatmış telgraf direklerini gördüm.
Kıyıdan yer yer iskele kalıntıları çıkıyor, belirsiz bir çürümenin içinde son buluyordu; en güneydekiler en harap görünenlerdi. Açık denizdeyse, gelgit yüksek olmasına rağmen suyun yüzeyinden pek yükselmeyen uzun, kara bir çizgi seçtim; yine de içinde tuhaf, gizli bir kötülüğün sezgisini taşıyordu. Buranın Devil Reef olması gerektiğini biliyordum. Bakarken kasvetli tiksintiye ince, tuhaf bir çağrı hissi de karıştı; garip bir biçimde, bu ikinci izlenim beni ilkinden daha çok huzursuz etti.
Otobüs daha alçak bir düzeye inince, doğallıktan uzak sessizliğin içinden gelen bir şelalenin kesintisiz uğultusunu duymaya başladım. Boyasız, yana yatmış evler sıklaştı; yolun iki yanına diziliyor, geride bıraktıklarımızdan daha kentli bir görünüm sergiliyorlardı. Önümdeki manzara bir sokak görünümüne daralmıştı. Yer yer eskiden kaldırım taşı döşeli bir yolun ve tuğla kaldırımların bulunduğu yerleri görebiliyordum. Bütün evler terk edilmiş gibiydi; arada bir rastlanan boşluklarda yıkık bacalarla bodrum duvarları, çökmüş binaları ele veriyordu. Her yere akla gelebilecek en mide bulandırıcı balık kokusu sinmişti.
Varacağım yere ulaşmadan önce, niteliği son derece rahatsız edici bir başka güçlü izlenim daha edinecektim. Otobüs, iki yanında kiliselerin bulunduğu, ortasındaki dairesel çimenliğin yıpranmış kalıntılarıyla açık bir meydana ya da yolların birleştiği bir noktaya gelmişti. İleride, sağdaki kavşakta sütunlu büyük bir salona bakıyordum. Yapının bir zamanlar beyaz olan boyası grileşmiş, dökülüyordu; alınlığındaki siyah ve altın renkli levha o kadar solmuştu ki “Dagon'un Gizli Tarikatı” sözlerini ancak güçlükle seçebildim.
Kilisenin bodrum katına açılan kapı açıktı; içeride kara bir dikdörtgen görünüyordu. Bakarken bir nesne o karanlık dikdörtgeni geçti ya da geçmiş gibi oldu; zihnime bir anlığına kâbusvari bir görüntü kazındı. Çözümlemeye çalışınca onda kâbusu andıran tek bir özellik bile bulamamam, bu görüntüyü daha da çıldırtıcı kılıyordu.
Bu, yaşayan bir varlıktı; kasabanın sık yapılaşmış bölümüne girdiğimden beri şoför dışında gördüğüm ilk canlı. Ruh hâlim daha dengeli olsaydı onda korkutucu hiçbir şey bulmazdım. Bir an sonra fark ettiğim gibi, yerel kiliselerin Dagon Tarikatı ayinlerini değiştirmesinden bu yana giyilmeye başlanan tuhaf giysilere bürünmüş bir papazdı. İlk bilinçaltı bakışımı yakalamış ve tuhaf korku hissini uyandırmış olan şey, muhtemelen başındaki uzun taçtı; Miss Tilton'ın önceki akşam bana gösterdiğinin neredeyse tıpatıp aynısı. Hayal gücümü harekete geçiren bu taç, altındaki belirsiz yüze ve cüppeli, paytak yürüyüşlü bedene adı konmaz bir uğursuzluk havası katmıştı.
Kaldırımlarda şimdi, itici görünümlü genç sayılabilecek insanlardan seyrek bir grup seçiliyordu: tek başlarına duranlar ve sessizce ikişer üçer kümelenenler. Çökmekte olan evlerin alt katlarında bazen kirli tabelalı küçük dükkânlar vardı; biz sarsıla sarsıla ilerlerken park etmiş bir iki kamyon da gördüm. Şelalelerin sesi giderek belirginleşti. Az sonra önümde, geniş ve demir korkuluklu bir karayolu köprüsünün aştığı derin sayılabilecek bir nehir yarığı gördüm; köprünün ötesinde büyük, kare bir meydan açılıyordu. Ardından nehrin ötesindeki büyük yarım daire biçimli meydana girdik ve sarı boyasının kalıntılarını taşıyan, tepesinde kubbeli bir yapı bulunan binanın önünde sağ tarafta durduk. Yarı silinmiş tabelası, buranın Gilman House olduğunu bildiriyordu.
Otobüsten indiğime sevindim; hemen ardından eski püskü otelin lobisinde valizimi emanete bıraktım. Görünürde yalnızca, benim “Innsmouth görünüşü” demeye başladığım özellikleri taşımayan yaşlı bir adam vardı. Beni rahatsız eden sorulardan hiçbirini ona sormamaya karar verdim; bu otelde tuhaf olayların yaşandığını hatırlamıştım. Bunun yerine meydana çıktım; otobüs çoktan ayrılmıştı. Çevreyi dikkatle, değerlendire değerlendire inceledim.
İlk sorularımı, çalışanlarının Innsmouth yerlisi olma ihtimali düşük olan zincir markette sormaya karar verdim. Dükkânın başında on yedi yaşlarında tek bir delikanlı vardı. Verdiği bilgilerin iç açıcı olabileceğini düşündüren canlılığı ve cana yakınlığı dikkatimi çekince sevindim. Konuşmaya olağanüstü hevesli görünüyordu; çok geçmeden kasabayı, balık kokusunu ve gizli kapaklı insanlarını sevmediğini anladım. Ailesi Innsmouth'ta çalışmasını istemiyordu ama şirket onu buraya göndermişti; o da işinden ayrılmak istemiyordu.
Innsmouth'ta halk kütüphanesi ya da ticaret odası olmadığını, ama kasabada yolumu bulabileceğimi söyledi. Üzerinden geldiğim cadde Federal'dı. Batısında Broad, Washington, Lafayette ve Adams adlı eski, güzel yerleşim caddeleri; doğusundaysa kıyıya yakın kenar mahalleler vardı.
Bazı yerler, kendisinin de ağır bedeller ödeyerek öğrendiği üzere, neredeyse yasak bölge sayılırdı. Örneğin Marsh rafinerisinin yakınlarında, hâlâ kullanılan kiliselerin çevresinde ya da New Church Green'deki sütunlu Dagon Tarikatı Salonu'nun yakınında fazla oyalanmamak gerekirdi. Bu kiliseler çok tuhaftı; başka yerlerdeki kendi mezhepleri onları şiddetle reddediyor, görünüşe bakılırsa en acayip türden ayinler düzenleyip din adamlarına tuhaf giysiler giydiriyorlardı.
Innsmouth halkına gelince, delikanlı onları nasıl değerlendireceğini pek bilmiyordu. Görünüşleri —özellikle de hiç kapanmayan, dik dik bakan gözleri— yeterince sarsıcıydı; sesleri de tiksindiriciydi. Geceleri kiliselerinde ilahi söylemelerini, hele yılda iki kez, 30 Nisan ve 31 Ekim'de düzenlenen başlıca bayramlarında ya da dini toplantılarında bunu yapmalarını duymak korkunçtu.
Suya çok düşkündüler; hem nehirde hem limanda sık sık yüzerlerdi. Devil Reef'e kadar yapılan yüzme yarışları çok yaygındı ve görebildiğim herkes bu yorucu spora katılabilecek durumdaymış gibi görünüyordu.
Delikanlı, yerlilere kasaba hakkında bir şey sormanın hiçbir işe yaramayacağını söyledi. Konuşmaya yanaşan tek kişi, kasabanın kuzey ucundaki yoksullar yurdunda yaşayan, görünüşü normal sayılabilecek çok yaşlı bir adamdı; vaktini yürüyerek ya da itfaiye istasyonunun çevresinde oyalanarak geçirirdi. Bu yaşlı adamın adı Zadok Allen'dı; 96 yaşındaydı, biraz aklını kaçırmıştı ve kasabanın ayyaşıydı. Sürekli omzunun üzerinden bir şeyden korkuyormuş gibi bakan, tuhaf ve kuşkucu biriydi. Ayıkken yabancılarla konuşmaya razı edilemezdi; ama en sevdiği içkiden bir yudum teklifine karşı koyamazdı. Bir kez sarhoş oldu mu, fısıltıyla en şaşırtıcı anı kırıntılarını anlatırdı.
Yine de ondan işe yarar pek az bilgi alınabilirdi; anlattıkları, kaynağı kendi çarpık hayal gücünden başka bir şey olamayacak imkânsız mucizelere ve dehşetlere dair çılgınca, eksik ipuçlarından ibaretti. Ona kimse inanmazdı; ama yerliler onun içip yabancılarla konuşmasını istemez, onu sorgularken görülmek de her zaman güvenli olmazdı. Halk arasında dolaşan en çılgın söylenti ve sanrıların bazıları muhtemelen ondan kaynaklanıyordu.
Marshlar ve kasabanın nazik yetişmiş öteki üç ailesi —Waitelar, Gilmanlar ve Eliotlar— gözlerden uzak yaşamayı tercih ederdi. Washington Caddesi'ndeki devasa evlerde yaşarlardı. Bazılarının, görünüşleri yüzünden halkın arasına çıkamayan ve ölümleri bildirilip kayda geçirilmiş kimi akrabalarını gizlice evlerinde sakladığı söylenirdi.
Delikanlı, sokak tabelalarının çoğunun yerinde olmadığını söyleyip kasabanın belli başlı yerlerini gösteren, kabaca çizilmiş ama kapsamlı ve özenli bir harita hazırladı. Bir süre inceleyince çok işime yarayacağından emin oldum; içten teşekkürlerimi sunup haritayı cebime koydum.
Innsmouth'un dar, gölgelerle kararmış sokaklarında sistemli ama yarı şaşkın bir gezintiye böyle başladım. Köprüyü geçip aşağı şelalenin uğultusuna doğru dönünce, garip biçimde sanayi gürültüsünden yoksun görünen Marsh rafinerisinin yakınından geçtim. Bu bina, bir köprünün ve birbirine açılan sokakların bulunduğu dik nehir yamacında yer alıyordu. Buranın en eski kent merkezi olduğunu düşündüm; Devrim'den sonra yerini bugünkü Kasaba Meydanı'na bırakmış olmalıydı.
Main Street Köprüsü'nden geçip nehir yarığını yeniden aştım ve nedense içimi ürperten, bütünüyle terk edilmiş bir bölgeye vardım. Çöküp duran kırma çatılı ev kümeleri, üzerinde eski bir kilisenin gulyabaniyi andıran, başsız kulesinin yükseldiği girintili çıkıntılı, hayalî bir silüet oluşturuyordu.
Fish Street de Main Street kadar ıssızdı; ama burada hâlâ çok iyi durumda olan tuğla ve taş depolar vardı. Water Street de neredeyse onun aynısıydı; yalnız, eskiden iskelelerin bulunduğu yerlerde denize doğru açılan büyük boşluklar vardı. Uzak mendirekteki dağınık balıkçılar dışında yaşayan tek bir canlı görmedim. Manuxet'teki şelalelerin uğultusu ve liman sularının kıyıya vuruşu dışında hiçbir ses duymadım.
Main Street'ten kuzeye, Martin'e kadar ilerledim; sonra iç kesimlere dönüp Federal Caddesi'ni Green'in kuzeyinden güvenle geçerek Broad, Washington, Lafayette ve Adams caddelerinin kuzey kesimlerindeki çürümüş seçkinler mahallesine girdim. Washington Caddesi'ni nehre doğru izleyince kendimi, eskiden sanayi ve ticaret merkezi olan bir bölgede buldum. İleride bir fabrikanın harabelerini gördüm; sağımda, nehir yarığının yukarısında başkaları da vardı. Eski bir tren istasyonunun ve üzeri kapalı bir demiryolu köprüsünün izleri de seçiliyordu.
Önümdeki sağlamlığı belirsiz köprüde bir uyarı levhası vardı; yine de riske girip yeniden güney kıyısına geçtim. Buralarda yaşam izleri tekrar belirmeye başladı. Gizlice, paytak yürüyen yaratıklar muammalı bakışlarla bana dik dik bakıyor; daha normal görünen yüzler de beni soğuk ve meraklı gözlerle süzüyordu. Innsmouth hızla dayanılmaz bir hâl alıyordu. Hâlâ epey uzakta olan o uğursuz otobüsün kalkış saatinden önce beni Arkham'a götürecek bir araç bulma umuduyla Paine Caddesi'nden meydana doğru döndüm.
Tam o sırada solumda yıkık dökük itfaiye istasyonunu gördüm; önündeki bankta oturmuş, bakımsız ama görünüşü anormal olmayan iki itfaiyeciyle konuşan, yüzü kızarık, gür sakallı, sulu gözlü yaşlı adamı fark ettim. Elbette bu, eski Innsmouth ve kasabanın üzerindeki gölgeye dair öyküleri korkunç ve inanılmaz olan, yarı kaçık, içkiye düşkün doksan altı yaşındaki Zadok Allen olmalıydı.
III
Yaşlı adamın ancak çılgınca, kopuk kopuk ve inanılmaz efsanelere üstü kapalı değinebileceği söylenmişti; yerlilerin onunla konuşurken görülmeyi tehlikeli hâle getirdiği konusunda da uyarılmıştım. Yine de, anıları gemilerin ve fabrikaların ilk günlerine uzanan, kasabanın çöküşüne tanıklık etmiş bu yaşlı adamın düşüncesi beni çekiyordu; hiçbir mantık bu çekime karşı koymama yetemezdi. Merakım aklımın ve temkinimin önüne geçti. Gençliğimin verdiği kendini beğenmişlikle, viskinin yardımıyla ondan muhtemelen koparacağım karmakarışık, abartılı anlatıların içinden gerçek tarihin özünü ayıklayabileceğimi sanıyordum.
Bu içkiden bir kuartlık şişeyi kolayca, ama ucuza değil, Eliot Caddesi'nde, meydanın hemen dışındaki eski püskü bir bakkalın arka tarafında buldum.
Meydana geri döndüğümde şansımın yaver gittiğini gördüm: Gilman House'un köşesini dönerek Paine Caddesi'nden ağır ağır çıkan, uzun boylu, zayıf, yırtık pırtık giysili yaşlı Zadok Allen'ın ta kendisiydi. Planıma uygun olarak yeni aldığım şişeyi havada sallayıp dikkatini çektim; Waite Caddesi'ne sapıp aklıma gelen en ıssız yere doğru yürürken onun özlemle peşimden ağır ağır gelmeye başladığını fark ettim. Main Street'e varmadan arkamdan cılız, hırıltılı bir “Hey, Bayım!” sesi duydum. Yaşlı adamın bana yetişmesine izin verdim; kuartlık şişeden uzun uzun içti.
Water Street'e doğru yürüyüp her yeri kaplayan ıssızlığın ve çarpık biçimde eğilmiş harabelerin arasından güneye dönerken ağzını yoklamaya başladım; ama yaşlı adamın dilinin beklediğim kadar çabuk çözülmediğini gördüm. Sonunda, çökmekte olan tuğla duvarların arasında denize açılan, ot basmış bir geçit gördüm. Toprak ve taş örgüden yapılmış, otlarla kaplı uzun bir iskele uca doğru uzanıyordu. Suya yakın, yosun tutmuş taş yığınları oturmak için elverişli görünüyordu; kuzeydeki yıkık bir depo da burayı her türlü bakıştan saklıyordu.
Saat sekizdeki Arkham arabasına yetişmem için konuşmaya ayırabileceğim dört saat kadar vardı. Ben sade öğle yemeğimi yerken yaşlı içkiciye biraz daha içki vermeye başladım. İkram ederken ölçüyü kaçırmamaya dikkat ediyordum; Zadok'ın şarapla kabaran gevezeliğinin kendinden geçmesine dönüşmesini istemiyordum. Bir saat sonra kuşkucu suskunluğu çözülmeye yüz tuttu. Derken bir şey, dalgın bakışlarını uzaktaki alçak Devil Reef çizgisine çevirmişti; resif şimdi dalgaların üzerinde apaçık ve neredeyse büyüleyici biçimde görünüyordu. Bana doğru eğildi, ceketimin yakasını tuttu ve yanlış anlaşılamayacak birkaç ipucunu tıslayarak söyledi.
“İşte her şey orda başladı; bütün kötülüklerin o lanetli yeri, derin suların başladığı yer. Cehennemin kapısı; ölçü ipinin bile değemediği dibe diklemesine inen uçurum. Yaptı bunu Kaptan Obed; Güney Denizi adalarında bilmesi gerekenden fazlasını öğrenen o adam.”
“Kaptan Obed gibisi gelmedi; şeytanın yaşlı iti! Heh, heh! Yabancı diyarlardan söz edişini, Hristiyan ayinine gidip yüklerini alçakgönüllülükle taşıyan herkese aptal deyişini hatırlıyorum. Hint Adaları'ndaki bazı halklar gibi daha iyi tanrılar bulmaları gerektiğini söylerdi; kurbanları karşılığında bol balık getiren, insanların dualarına gerçekten karşılık veren tanrılar.”
“Birinci kaptanı Matt Eliot da çok konuşurdu; ama halkın putperestçe işler yapmasına karşıydı. Othaheite'nin doğusunda, kimsenin yaşını bilmediği bir sürü taş kalıntının olduğu bir adadan söz etti. Caroline Adaları'ndaki Ponape'dekilere benzerlermiş; ama üzerlerindeki yüz oymaları Paskalya Adası'nın büyük heykellerindekilere benziyormuş. Yakınlarda küçük, volkanik bir ada daha varmış; orada da başka türden oymalar taşıyan kalıntılar bulunuyormuş. Sanki bir zamanlar denizin altındaymış gibi hepsi aşınıp silinmiş; üzerleri korkunç canavar resimleriyle doluymuş.”
“İyi ama efendim, Matt'in dediğine göre oralı yerlilerin yakalayabildikleri kadar balığı varmış; tuhaf türden bir altından yapılmış, canavar resimleriyle kaplı bilezikler, kol halkaları ve baş süsleri takarlarmış. Resimler, küçük adadaki kalıntılara oyulmuş olanlarla aynıymış: balığa benzeyen kurbağalar ya da kurbağaya benzeyen balıklar, insan gibi her türlü pozda çizilmiş. Bütün bu eşyaları nereden bulduklarını kimse öğrenememiş; öteki yerliler de, hemen yanı başlarındaki adalarda balık az bulunurken bunların nasıl bol balık bulabildiğine şaşarmış. Matt de merak etmiş, Kaptan Obed de. Obed ayrıca, yakışıklı gençlerin çoğunun yıldan yıla ortadan kaybolduğunu, oralarda pek yaşlı insan bulunmadığını fark etmiş. Bir de bazıları, Kanakiler için bile fena hâlde tuhaf görünüyormuş.”
“Gerçeği o putperestlerden söküp alan Obed oldu. Nasıl yaptığını bilmem; ama önce üzerlerinde taşıdıkları altın gibi şeyleri takas etmeye başlamış. Nereden aldıklarını, daha fazlasını bulup bulamayacaklarını sormuş; en sonunda da yaşlı reisten hikâyeyi söküp almış. Adına Walakea diyorlarmış. Yaşlı sarı şeytanın anlattıklarına Obed'den başka kimse inanmazdı; ama Kaptan insanları kitap gibi okurdu. Heh, heh! Ben anlattığımda kimse artık inanmıyor; senin de inanacağını sanmam, delikanlı. Ama şöyle bir bakınca Obed'inki gibi keskin, dikkatli gözlerin var sanki.”
Yaşlı adamın fısıltısı gittikçe kısıldı. Öyküsünün sarhoş bir kuruntudan ibaret olduğunu bilsem de sesindeki korkunç ve içten uğursuzluk karşısında ürperdiğimi fark ettim.
“İyi ama efendim, Obed bu dünyada çoğu kişinin hiç duymadığı, duysa da inanmayacağı şeyler olduğunu öğrenmiş. Meğer bu Kanakiler, denizin altında yaşayan bir çeşit tanrı-şeye genç erkeklerinden, kızlarından yığınla kurban veriyormuş; karşılığında da türlü türlü iyilik görüyorlarmış. O tuhaf kalıntıların olduğu küçük adacıkta buluşuyorlarmış bu şeylerle. Kurbağa-balık canavarlarının o korkunç resimleri de bunları gösteriyormuş güya. Belki denizkızı hikâyelerini falan başlatan yaratıklar bunlardır. Denizin dibinde çeşit çeşit kentleri varmış; bu ada da oralardan yükselip çıkmış. Ada birden yüzeye çıktığında bu şeylerden bazıları taş yapıların içindeymiş hâlâ. Kanakiler böylece aşağıda olduklarını öğrenmiş. Korkuları geçer geçmez işaretlerle konuşmaya başlamış, fazla vakit geçmeden de bir anlaşma yapmışlar.”
“O şeyler insan kurbanlarını severmiş. Çağlar önce de alırlarmış; ama bir süre sonra yukarı dünyayla bağlarını yitirmişler. Kurbanlara ne yaptıklarını anlatmak bana düşmez; Obed de sorarken pek dikkatli davranmamış herhâlde. Ama putperestler için mesele yokmuş, çünkü zor günler geçiriyor, her şey için çaresiz kalıyorlarmış. Yılda iki kez —Mayıs arifesinde ve Cadılar Bayramı'nda— belli sayıda genci deniz şeylerine verir, bunu da şaşmadan yaparlarmış. Kendi yaptıkları oymalı süslerden de verirlermiş. Karşılığında o şeylerin vermeyi kabul ettiği şey bol balıkmış; balıkları denizin her yanından sürüp getirirlermiş. Arada sırada da altın gibi birkaç eşya verirlermiş.”}],
“Bu kurbağa suratlı balıklarla çiftleşme işi gündeme gelince Kanakiler önce biraz çekinmiş; ama sonunda meseleye bambaşka gözle bakmalarını sağlayan bir şey öğrenmişler. İnsanların bu su canavarlarıyla bir tür akrabalığı varmış; yaşayan her şey vaktiyle sudan çıkmış, yeniden dönmek için de yalnızca ufak bir değişim gerekiyormuş. O şeyler Kanakilere, kanlarını karıştırırlarsa önce insana benzeyen çocukları olacağını, ama zamanla giderek kendilerine benzeyeceklerini, sonunda da suya dönüp aşağıdaki büyük topluluğa katılacaklarını söylemiş. İşin önemli yanı şu delikanlım: Balık şeylere dönüşüp suya girenler asla ölmeyecekmiş. O şeyler ancak şiddetle öldürülürlerse ölürmüş.”
“Eh efendim, anlaşılan Obed ada halkını tanıdığı sırada hepsi o derin sulardaki şeylerin balık kanını taşıyormuş. Yaşlanıp bunu göstermeye başlayınca, suya dönüp oradan ayrılmaya hazır olana kadar saklanırlarmış. Bazıları ötekilerden daha çok değişmiş; kimileri de suya dönecek kadar değişememiş. Ama çoğu, o şeylerin söylediği gibi olmuş. O şeylere daha çok benzeyenler erken değişirmiş; neredeyse tümüyle insan olanlarsa bazen yetmişini geçene kadar adada kalırmış, gerçi ondan önce denemek için suyun altına birkaç kez iner çıkarlarmış. Suya dönmüş olanlar da ziyaret için sık sık geri gelirmiş; insan kendi beşinci kuşak büyük büyük büyük dedesiyle konuşabilirmiş, o da kuru toprağı iki yüz yıl kadar önce terk etmiş olurmuş.”
“Herkes ölme fikrini kafasından çıkarmış; ancak öteki adalılarla kano savaşlarında, aşağıdaki deniz tanrılarına kurban edilirken, yılan sokmasından, salgından ya da suya dönmeye fırsat bulamadan yakalandıkları ansızın bastıran ağır hastalıklardan ölürlermiş. Onun dışında, bir süre sonra hiç de korkunç gelmeyen bir tür değişimi beklerlermiş. Elde ettiklerinin, vazgeçtiklerine değdiğini düşünmüşler; sanırım Obed de yaşlı Walakea’nın öyküsünü biraz hazmettikten sonra aynı şeyi düşünmeye başlamış. Ama Walakea balık kanı taşımayan birkaç kişiden biriymiş; başka adalardaki kraliyet soylarıyla evlenen bir kraliyet ailesinden geliyormuş.”
“Walakea ona kurşundan ya da öyle bir şeyden yapılmış tuhaf bir alet vermiş; suda nerede yuvalanmış olurlarsa olsunlar balık şeyleri oradan çıkaracağını söylemiş. Aleti uygun dualarla falan suya bırakmak gerekiyormuş. Walakea, bu şeylerin dünyanın dört bir yanına dağılmış olduğunu kabul etmiş; çevresine bakınan biri yuvalarından birini bulup isterse onları yukarı çıkarabilirmiş.”
“Matt bu işten hiç hoşlanmamış, Obed’in adadan uzak durmasını istemiş; ama Kaptan kazanç peşindeymiş, o altın gibi şeyleri öyle ucuza alabileceğini görmüş ki, sırf onlar üzerine çalışması bile kârlı olacakmış.”
“Yıllarca böyle sürüp gitmiş; Obed de Waite’in eski, harap yün dövme değirmeninde rafineriyi kurmasına yetecek kadar o altın gibi şeylerden toplamış.”
“Şey, otuz sekiz sularında—ben yedi yaşındayken—Obed, ada halkının seferler arasında toptan yok edildiğini öğrenmiş. Anlaşılan öteki adalılar olup biteni duymuş ve işi kendi ellerine almışlar. Sonuçta, sanırım, deniz şeylerinin korktukları tek şey olduğunu söylediği o eski büyülü işaretlere sahip olmalıydılar. Deniz dibi, tufandan eski kalıntıları olan bir adayı yukarı çıkardığında Kanakilerden birinin neyin peşine düşeceğini bilemezsin. Dindar heriflerdi bunlar; ana adada da küçük volkanik adacıkta da, yıkamayacakları kadar büyük kalıntı parçaları dışında ayakta hiçbir şey bırakmamışlar.”
“Bu, Obed’i doğal olarak fena hâlde sarsmış; çünkü asıl ticareti çok kötü gidiyormuş. Innsmouth’un tamamını da etkilemiş; denizcilik günlerinde bir geminin kaptanına ne kazandırırsa mürettebata da genellikle aynı oranda kazandırırmış. Kasaba çevresindekilerin çoğu zor günleri koyun gibi kabullenip boyun eğmiş; ama balıkçılık tükeniyor, değirmenler de pek iyi çalışmıyormuş, dolayısıyla işleri kötüymüş.”
“İşte o zaman Obed, insanların akılsız koyunlar gibi davranıp kendilerine hiç yardım etmeyen Hristiyan cennetine dua etmelerine sövüp saymaya başlamış. Gerçekten ihtiyaç duyduğun şeyi veren tanrılara dua eden insanlar tanıdığını söylemiş; yanına iyi bir adam grubu alabilirse bol balık ve epey altın getirecek bazı güçlere belki ulaşabileceğini anlatmış.”
Yaşlı adamın dili tutuldu; mırıldandı, sonra dalgın ve tedirgin bir sessizliğe gömüldü. Omzunun üzerinden sinirle baktı, ardından dönüp uzaktaki kara resife büyülenmiş gibi dik dik baktı. Ona seslenince cevap vermedi; şişeyi bitirmesine izin vermem gerektiğini anladım. Şişenin ağzını yalayıp cebine koydu, sonra başını sallayarak kendi kendine usulca fısıldamaya başladı. Çıkarabileceği anlaşılır sözleri duymak için yaklaştım; lekeli, gür bıyıklarının ardında alaycı bir gülümseme gördüğümü sandım. Evet, gerçekten sözcükler kuruyordu ve söylediklerinin epey bir kısmını anlayabiliyordum.”
“Zavallı Matt—Matt hep karşı çıkmıştı—insanları kendi tarafına çekmeye çalıştı, vaizlerle uzun uzun konuştu; faydası olmadı. Cemaatçi papazı kasabadan sürdüler, Metodist papaz da çekip gitti. Baptist papazı Resolved Babcock’u bir daha hiç görmedim. Yehova’nın gazabı! Ben minnacık bir şeydim; ama duyduğumu duydum, gördüğümü gördüm. Dagon ile Astarte, Belial ile Beelzebub, Altın Buzağı ve Kenanlılarla Filistîlerin putları, Babil’in iğrençlikleri… Mene, mene, tekel, upharsin…”
Yeniden sustu. Sulu mavi gözlerindeki ifadeden, sonunda iyice sersemlemek üzere olduğunu düşündüm. Ama omzunu hafifçe silkeleyince şaşırtıcı bir çeviklikle bana döndü ve birkaç anlaşılmaz söz daha patlattı.
“Bana inanmıyorsun, ha? Heh, heh, heh! Öyleyse söyle bakalım delikanlım: Kaptan Obed’le yirmi küsur kişi, gecenin köründe Devil Reef’e kürekle gidip rüzgâr doğru yönden esince kasabanın her yerinden duyulacak kadar yüksek sesle neden ilahiler söylüyordu? Söyle bakalım! Obed resifin öte yanında, dibin bir uçurum gibi, iskandille ölçülemeyecek kadar derine indiği yerde, ağır şeyleri neden durmadan derin sulara bırakıyordu? Walakea’nın verdiği o tuhaf kurşun aletle ne yaptı? Ha evlat?”
Sulu mavi gözleri artık neredeyse vahşi ve deliceydi; kirli beyaz sakalı elektrik çarpmış gibi diken diken olmuştu. Yaşlı Zadok’un geri çekildiğimi gördüğünü sanırım; çünkü kötücül bir kıkırdamaya başladı.
“Heh, heh, heh, heh! Anlamaya başladın, ha? Peki ya babamın dürbününü kubbeli bir gözetleme yerine çıkarıp, ay doğar doğmaz hızla dalan şekillerle resifin tıklım tıklım dolduğunu gördüğüm gece? Obed’le yanındakiler bir sandalla açılmıştı; ama o şekiller öteki taraftan derin sulara daldılar, bir daha da yüzeye çıkmadılar… Kubbenin tepesinde tek başına oturup insan şekline benzemeyen şekilleri izleyen küçük bir çocuk olsaydın ne hissederdin? Ha? Heh, heh, heh, heh…”
Yaşlı adam histerikleşiyordu; ben de adı konmamış bir korkuyla titremeye başladım. Budaklı pençesini omzuma koydu; elinin titremesi bana pek de neşeden kaynaklanmıyor gibi geldi.
“Bir gece Obed’in kayığından resifin ötesine ağır bir şeyin atıldığını gördüğünü, ertesi gün de genç bir adamın evinden kaybolduğunu öğrendiğini düşün. Ha? Hiram Gilman’dan bir daha iz gören oldu mu? Oldu mu? Ya Nick Pierce, Luelly Waite, Adoniram Saouthwick ve Henry Garrison? Ha? Heh, heh…”
“Eh efendim, Obed’in yeniden ayağa kalkmaya başladığı dönem işte o zamandı. Üç kızının daha önce üzerlerinde hiç görülmemiş altın gibi şeyler taktığını gördüler; rafinerinin bacasından duman yükselmeye başladı. Başkalarının işleri de açıldı: limana akıl almaz miktarda balık doldu; Tanrı bilir Newburyport’a, Arkham’a ve Boston’a ne büyüklükte yükler göndermeye başladık. Obed de o zaman eski demiryolu kolunu döşetti.”
“Unutma, Obed’in Kanaki adasında olan şeylerin aynısını istediğini söylemiyorum. Başlangıçta kanları karıştırmayı ya da suya dönüp ölümsüz balıklara dönüşecek çocuklar yetiştirmeyi amaçladığını sanmıyorum. O altın şeyleri istiyordu ve karşılığında ağır bedel ödemeye razıydı; sanırım ötekiler de bir süre bundan hoşnuttu…”
“Kırk altıda kasaba biraz düşünüp taşınmaya başladı. Çok fazla kişi kayıptı; pazar ayinlerinde çok fazla çılgın vaaz veriliyor, resiften çok fazla söz ediliyordu. Sanırım ben de kubbeden gördüklerimi Kasaba yöneticisi Mowry’ye anlatarak biraz katkıda bulundum. Bir gece bir grup, Obed’in kalabalığını resife kadar izlemiş; kayıklar arasında silah sesleri duydum. Ertesi gün Obed’le otuz iki kişi hapisteydi; herkes ne olup bittiğini, onlara hangi suçlamanın yöneltilebileceğini merak ediyordu. Tanrım, biri geleceği görebilseydi… Birkaç hafta sonra, bunca zamandır denize hiçbir şey atılmamışken…”
Zadok korkmuş ve bitkin görünüyordu. Saatime kaygıyla göz atarak bir süre sessiz kalmasına izin verdim. Gelgit dönmüş, sular yükselmeye başlamıştı; dalgaların sesi onu kendine getirmiş gibiydi.
“O korkunç gece… Onları gördüm… Kubbedeydim… Sürü sürüydüler… Yığınla… Resifin her tarafında, limandan Manuxet’e doğru yüzüyorlardı… Tanrım, o gece Innsmouth sokaklarında neler oldu… Kapımızı yumrukladılar ama babam açmadı… Sonra tüfeğini alıp mutfak penceresinden çıktı, Kasaba yöneticisi Mowry’yi bulup ne yapabileceğini görmek için… Ölüler ve can çekişenler yığın yığın… Silah sesleri, çığlıklar… Eski Meydan’da, Kasaba Meydanı’nda, Yeni Kilise Çayırı’nda bağrışmalar… Hapishanenin kapısı kırılmış… İlan… Vatana ihanet… İnsanlar gelip halkımızın yarısının kayıp olduğunu görünce salgın dediler… Geriye yalnız Obed’e ve o şeylere katılacak ya da susup kalacak olanlar kalmıştı… Babamdan bir daha haber alamadım…”
Yaşlı adam soluk soluğaydı, ter içinde kalmıştı. Omzumdaki eli daha sıkı kavradı.
“Sabah olunca her şeyi temizlemişlerdi; ama izler kalmıştı… Obed bir bakıma yönetimi ele alıp her şeyin değişeceğini söyledi… Ötekiler de ayin vakti bizimle tapınacak, belli evler konuk ağırlayacaktı… Kanakilerle yaptıkları gibi bizimle de karışmak istiyorlardı; Obed de onları durdurmak zorunda hissetmiyordu. Obed’in aklı iyice gitmişti; bu konuda deli gibiydi. Bize balıkla hazine getirdiklerini, canlarının istediğini almaları gerektiğini söylüyordu…”
“Dışarıdan bakınca hiçbir şey değişmeyecekti; yalnız, aklımız varsa yabancılardan uzak duracaktık. Hepimiz Dagon Yemini’ni etmek zorundaydık; sonraları bazılarımız ikinci, üçüncü yeminleri de etti. Özellikle yardım edenlere altın falan gibi özel ödüller verilecekti. Karşı çıkmanın faydası yoktu; aşağıda milyonlarcası vardı. Yükselip insanlığı silip süpürmeyi yeğlemezlermiş; ama onlara ihanet edilir, buna zorlanırlarsa bunu yapacak güçleri varmış.”
“Yeterince kurban, vahşi el işi süsler ve istediklerinde kasabada barınacak yer ver; onlar da bizi rahat bırakırdı. Sadıkların hepsi Dagon Tarikatı’na katılacaktı. Çocuklar da asla ölmeyecek, hepimizin vaktiyle geldiği Ana Hydra ile Baba Dagon’a dönecekti. Iä! Iä! Cthulhu fhtagn! Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu R’lyeh wgah’nagl fhtagn…”
Yaşlı Zadok inlemeye başladı; gözyaşları oluk oluk yanaklarından süzülüp sakalının derinliklerine aktı.
“On beş yaşımdan beri gördüklerim… Tanrım! Mene, mene, tekel, upharsin!… Kaybolanlar, kendini öldürenler… Arkham’da, Ipswich’te ya da başka yerlerde anlatanların hepsine deli dediler; tıpkı senin şimdi bana dediğin gibi… Ama Tanrım, gördüklerim… Bildiklerim yüzünden beni çoktan öldürürlerdi; yalnız Obed’den Dagon’un birinci ve ikinci yeminlerini etmiştim, o yüzden anlattıklarımı bilerek ve kasten söylediğimi bir jüri kanıtlamadıkça korunuyordum… Ama üçüncü yemini etmedim; onu etmektense ölmeyi yeğlerdim…”
“İç Savaş zamanında işler daha da kötüleşti; kırk altıdan sonra doğan çocuklar büyümeye başlamıştı, yani bazıları. Korkuyordum; o korkunç geceden sonra hiç araştırma yapmadım, ömrüm boyunca onlardan hiçbirini yakından görmedim. Yani, tam kanlı olanları görmedim. Şimdi rafineriyi işleten Barnabas Marsh, Obed’in ilk karısından olan torunu; en büyük oğlu Onesiphorus’un oğlu. Ama annesi de dışarıda hiç görülmeyen ötekilerden biriydi.”
“Barnabas şu sıralar neredeyse değişmiş durumda. Gözlerini artık kapatamıyor; biçimi de tümden bozulmuş. Giysilerini hâlâ giyiyormuş, diyorlar; ama yakında suya dönecek…”
Yükselen gelgitin sesi artık çok güçlüydü; yaşlı adamın aşırı duygusal, acıklı ağlayış hâlini yavaş yavaş tetikte bir korkuya dönüştürmüş gibiydi. Omzunun üzerinden ya da resife doğru sinirli bakışlar atmak için ara sıra duruyordu. Öyküsü ne kadar çılgınca ve saçma olsa da ben de belirsiz bir tedirginliği paylaşmaya başlamıştım. Zadok’un sesi inceldi; daha yüksek sesle konuşarak cesaretini toplamaya çalışıyor gibiydi.
“Hey sen, niye bir şey söylemiyorsun? Böyle bir kasabada yaşamaktan hoşlanır mıydın; her şey çürüyüp ölürken, tahtalarla kapatılmış bodrumlarda ve tavan aralarında, nereye baksan canavarlar sürünüp meleyerek, havlayarak, hoplayarak dolaşırken? Ha? Şey efendim, en kötüsü bu bile değil!”
Zadok artık gerçekten bağırıyordu; sesindeki çılgın taşkınlık beni itiraf etmek istediğimden daha çok huzursuz etti.
“Lanet olası, öyle gözlerini dikip bana bakma! Obed Marsh’a cehennemde olduğunu ve orada kalması gerektiğini söylüyorum! Heh, heh… Cehennemde, diyorum! Beni yakalayamazlar; hiçbir şey yapmadım, kimseye de bir şey anlatmadım…”
“Hey delikanlı! Şimdiye kadar kimseye bir şey anlatmadıysam da artık anlatacağım! Sen şöyle oturup beni dinle evlat; kimseye anlatmadığım şeyi söyleyeceğim… O geceden sonra araştırma yapmadığımı söylemiştim; ama yine de bazı şeyleri öğrendim!”
“Gerçek dehşetin ne olduğunu bilmek istiyor musun, ha? Şu: Balık şeytanlarının yaptıkları değil, yapacakları! Geldikleri yerden bazı şeyleri kasabaya getiriyorlar; yıllardır yapıyorlar bunu, son zamanlarda biraz yavaşlattılar. Nehrin kuzeyinde, Su Sokağı ile Ana Cadde arasındaki evler onlarla dolu; o şeytanlar ve getirdikleri şeyler oralarda… Hazır olduklarında… diyorum ki, hazır olduklarında… Hiç shoggoth diye bir şey duydun mu?”
“Hey, beni duyuyor musun? O şeylerin ne olduğunu bildiğimi söylüyorum; bir gece onları gördüm, tam… EH-AHHHH—AH! E’YAAHHHH…”
Yaşlı adamın çığlığı öyle korkunç ve birdenbireydi ki neredeyse bayılıyordum. Bakışları beni aşıp kötü kokulu denize yönelmişti; gözleri yuvalarından fırlamış gibiydi, yüzü Yunan tragedyalarına yaraşır bir dehşet maskesine dönüşmüştü. Kemikli pençesi omzuma korkunç bir güçle gömüldü; başımı çevirip onun gördüğü şeye bakarken hiç kıpırdamadı.
Ben hiçbir şey göremedim. Yalnızca yükselen gelgit vardı; belki de uzun dalga çizgisinden daha yakında oluşmuş bir dizi küçük dalgalanma. Ama Zadok beni sarsıyordu; döndüğümde korkudan donmuş yüzünün, seğiren göz kapakları ve geveleyen ağzıyla karmakarışık bir hâle gelişini izledim. Bir süre sonra sesi geri geldi; titrek bir fısıltı hâlinde.
“Buradan kaç! Kaç! Bizi gördüler; canını kurtar! Hiçbir şeyi bekleme; artık biliyorlar! Koş, çabuk, kasabadan çık!”
Yükselen ağır bir dalga eski rıhtımın gevşemiş taşlarına çarptı; deli yaşlı adamın fısıltısını yeniden insan dışı, kan donduran bir çığlığa çevirdi.
“E-YAAAHHHH!…”
“YHAAAAAAAA!…”
Aklımı başıma toplamama fırsat kalmadan omzumdaki pençe gevşedi; Zadok çılgınca iç kesimlere, sokağa doğru fırladı ve yıkık deponun duvarını kuzeye doğru yalpalayarak dönüp gözden kayboldu.
Denize baktım; orada hiçbir şey yoktu. Su Sokağı’na ulaşıp kuzeye doğru baktığımda da Zadok Allen’dan geriye hiçbir iz kalmamıştı.
IV
Bu sarsıcı olayın ardından içinde kaldığım ruh hâlini anlatmakta zorlanıyorum; olay hem çılgınca hem acıklı, hem grotesk hem de dehşet vericiydi. Bakkal çırağı beni buna hazırlamıştı; yine de gerçeği karşısında şaşkınlığım ve huzursuzluğum azalmadı. Öykü çocuksu olsa da yaşlı Zadok’un delice ciddiyeti ve korkusu, kasabaya ve üzerine çöken elle tutulmaz gölgeye karşı daha önce hissettiğim tiksintiye eklenen, giderek büyüyen bir huzursuzluğu bana da bulaştırmıştı.
Saat tehlikeli ölçüde ilerlemişti; saatim 7.15’i gösteriyordu, Arkham otobüsü de sekizde Kasaba Meydanı’ndan kalkacaktı. Bu yüzden, valizimi emanet ettiğim ve otobüsümü bulacağım otele doğru, açık ağız gibi yarılmış çatıların ve yana yatmış evlerin bulunduğu terk edilmiş sokaklarda hızla yürürken düşüncelerimi olabildiğince tarafsız ve pratik bir biçime sokmaya çalıştım.
Bakkal çırağının haritasını inceleyip daha önce geçmediğim bir güzergâh aradım; Kasaba Meydanı’na gitmek için State Sokağı yerine Marsh Sokağı’nı seçtim. Fall Sokağı köşesine yakın yerlerde gizlice fısıldaşan küçük gruplar görmeye başladım. Sonunda meydana vardığımda, oyalananların neredeyse hepsinin Gilman House’un kapısının çevresinde toplandığını gördüm. Otelin lobisinde valizimi alırken şişkin, sulu, kırpmayan gözlerin tuhaf tuhaf bana baktığını hissettim; bu nahoş yaratıklardan hiçbirinin otobüste yol arkadaşım olmamasını umuyordum.
Otobüs sekizden biraz önce, epey erken bir saatte, üç yolcusuyla sarsıla sarsıla geldi; kaldırımda duran tekin görünüşlü biri şoföre anlaşılmayan birkaç söz mırıldandı. Anlaşılan başıma büyük bir talihsizlik gelmişti. Newburyport’tan çok iyi bir sürede gelmesine rağmen motorda bir arıza çıkmıştı ve otobüs Arkham’a kadar gidemeyecekti. Hayır, o gece tamir edilmesi mümkün değildi; Innsmouth’tan Arkham’a ya da başka bir yere gitmenin başka yolu da yoktu. Sargent üzgündü ama Gilman’da gecelemek zorundaydım. Muhtemelen kâtip benim için fiyatı uygun tutardı, ama başka çare yoktu. Bu ani engel karşısında neredeyse sersemlemiş hâlde, çürüyen ve yarı karanlık bu kasabada gecenin çökmesinden dehşetle korkarak otobüsten indim ve otelin lobisine döndüm. Asık suratlı, tuhaf görünüşlü gece kâtibi, en üst kattan bir aşağıdaki 428 numaralı odayı bir dolara alabileceğimi söyledi; oda genişti ama musluk suyu yoktu.
Newburyport’ta bu otel hakkında duyduklarıma rağmen kayıt defterini imzaladım, bir dolarımı ödedim, kâtibin valizimi taşımasına izin verdim ve o ekşi suratlı, yalnız görevlinin peşinden gıcırdayan üç kat merdiveni çıktım; tozlu koridorlarda hayat belirtisi yok gibiydi. İki penceresi ve ucuz, sade eşyaları olan kasvetli arka odam, alçak ve terk edilmiş tuğla binalarla çevrili pis bir avluya bakıyordu; batıya doğru uzanan harap çatılar ve ötesindeki bataklık kırları da görünüyordu. Koridorun sonunda, antika mermer lavabosu, teneke küveti, cılız elektrik ışığı ve bütün boru tesisatının çevresindeki küflü ahşap kaplamalarıyla insanın hevesini kaçıran eski bir banyo vardı.
Alacakaranlık koyulaşınca ucuz, demir karyolanın üzerindeki tek cılız ampulü yaktım ve elimden geldiğince okumaya çalıştım. Aklımı sağlıklı biçimde meşgul tutmamın iyi olacağını düşünüyordum; hâlâ sınırları içindeyken bu eski, uğursuz gölgelerin çöktüğü kasabanın anormallikleri üzerine kafa yormamalıydım. Yaşlı ayyaştan dinlediğim çılgınca öykü pek hoş düşler vadetmiyordu; o vahşi, sulu gözlerin görüntüsünü hayal gücümden olabildiğince uzak tutmam gerektiğini hissettim.
Beni rahatsız eden bir başka şey de odamın kapısında sürgü olmamasıydı. İzlerden anlaşıldığı üzere eskiden varmış ama yakın zamanda sökülmüş olduğu belliydi. Kuşkusuz bu köhne yapıda pek çok şey gibi bozulmuştu. Gerginliğim içinde etrafa bakınırken, izlere bakılırsa eskiden kapıda bulunanla aynı boyda görünen bir sürgüye gardıropta rastladım. İçimdeki genel gerginliği biraz olsun azaltmak için, anahtarlığımda taşıdığım tornavida da bulunan, çok amaçlı üçü bir arada aletin yardımıyla bu donanımı boş kalan yere takmakla uğraştım. Sürgü tam oturdu. Yatarken kapıyı sıkıca sürgüleyebileceğimi bilmek beni biraz rahatlattı. Yan odalara açılan iki yan kapıda da yeterli sürgüler vardı; onları da kapattım.
Soyunmadım; uykum gelene kadar okuyup sonra yalnızca ceketimi, yakamı ve ayakkabılarımı çıkararak yatmaya karar verdim. Valizimden cep fenerimi alıp pantolon cebime koydum; böylece gece uyanırsam karanlıkta saatime bakabilirdim. Ama uykum gelmedi. Düşüncelerimi çözümlemek için durduğumda, huzursuzlukla, aslında farkında olmadan bir şey dinlediğimi anladım: Korktuğum ama adını koyamadığım bir şeyi dinliyordum.
Sonunda, uykum gelmediği hâlde bitkin düşmüşken yeni takılmış koridor kapısının sürgüsünü çektim, ışığı söndürdüm ve ceketim, yakam, ayakkabılarım üstümdeyken sert, engebeli yatağa kendimi bıraktım. Karanlıkta gecenin en hafif sesleri bile büyüyormuş gibi geliyordu; iki kat beter düşünceler üzerime sel gibi boşandı. Işığı söndürdüğüme pişmandım ama kalkıp yeniden yakamayacak kadar yorgundum. Sonra uzun, kasvetli bir bekleyişin ardından, merdivenlerin ve koridorun yeniden gıcırdamasıyla başlayan o yumuşak, kahrolası derecede ayırt edilebilir ses geldi; bütün korkularımın uğursuzca gerçekleşmesine benziyordu. Hiç kuşkum yoktu: Koridor kapımın kilidi bir anahtarla, dikkatle, gizlice, yoklarcasına deneniyordu.
Tehdidin belirsiz bir sezgiden anlık gerçeğe dönüşmesi beni derinden sarstı; gerçek bir darbenin gücüyle üzerime indi. El yordamıyla kilidi yoklayanın yalnızca yanlışlık yapıyor olabileceği aklımın ucundan bile geçmedi. Aklıma gelen tek şey kötü niyetti; olası davetsiz misafirin sıradaki hamlesini beklerken ölüm sessizliğine büründüm.
Bir süre sonra temkinli tıkırtılar kesildi ve kuzeyimdeki odaya bir yedek anahtarla girildiğini duydum. Sonra odama açılan bağlantı kapısının kilidi yavaşça yoklandı. Sürgü elbette tuttu; izinsiz girenin odadan çıkarken zemini gıcırdattığını duydum. Bir an sonra yeniden hafif bir tıkırtı geldi ve güneyimdeki odaya girildiğini anladım. Sürgülü bağlantı kapısı yine gizlice yoklandı, ardından yine uzaklaşan gıcırtılar duyuldu. Bu kez ses koridor boyunca ilerleyip merdivenlerden aşağı indi; böylece izinsiz girenin kapılarımın sürgülü olduğunu anladığını ve şimdilik girişiminden vazgeçtiğini çıkardım.
Yapmam gereken tek şey, o otelden olabildiğince çabuk ve sağ çıkmak, hem de ön merdivenleri ve lobiyi kullanmadan başka bir yoldan çıkmaktı!
Sessizce kalkıp fenerimi yakarak yatağımın üstündeki ampulü aydınlatmaya çalıştım; hızlıca kaçarken yanıma alacağım birkaç eşyayı seçip cebime koyacaktım. Ama hiçbir şey olmadı; elektriğin kesildiğini gördüm. Fenerin yardımıyla ceplerimi doldurduktan sonra şapkamı taktım ve aşağı inme olasılıklarını değerlendirmek için parmak uçlarımda pencerelere yürüdüm. Eyaletin güvenlik kurallarına rağmen otelin bu yanında yangın merdiveni yoktu; pencerelerimin altında taş döşeli avluya doğru üç kat boyunca dimdik bir düşüş olduğunu gördüm. Ama sağda ve solda bazı eski tuğla iş hanları otele bitişikti; eğimli çatıları dördüncü kattaki pencerelerimden makul bir atlama mesafesine kadar yükseliyordu. Bu bina sıralarından birine ulaşmak için kendi odamdan iki kapı ötede bir odaya geçmem gerekecekti; biri kuzeyde, diğeri güneydeydi. Aktarma işini başarıp başaramayacağımı hesaplamaya hemen başladım.
Önce, mümkün olduğunca az ses çıkarmak için ağır şifonyeri yavaş yavaş iterek kendi dış kapımı destekledim. Sonra bakkal çırağının haritasından kasabadan çıkmanın en iyi yolunun güneye gitmek olduğunu çıkarıp odanın güney tarafındaki bağlantı kapısına baktım. Kapı benim tarafıma açılacak şekilde yapılmıştı; bu yüzden sürgüyü çekip diğer kilitleri de görünce zorlamaya elverişli olmadığını anladım. Oradan geçme düşüncesinden vazgeçip, daha sonra yan odadan gelebilecek bir saldırıyı güçleştirmek için karyolayı dikkatle kapının önüne çektim. Kuzeydeki kapı benden öte yana açılıyordu; denediğimde öbür taraftan kilitli ya da sürgülü olduğunu gördüm ama yine de geçiş yolumun bu olması gerektiğini biliyordum. Paine Sokağı’ndaki binaların çatılarına çıkıp başarıyla yere inebilirsem avludan ve bitişik ya da karşı binalardan Washington veya Bates’e geçebilir, ya da Paine’e çıkıp güneye, Washington’a doğru dolanabilirdim. Her hâlükârda bir şekilde Washington’a ulaşmaya ve Kasaba Meydanı çevresinden hızla çıkmaya çalışacaktım. Paine’den kaçınmayı yeğlerdim; oradaki itfaiye istasyonu gece boyunca açık olabilirdi.
Kuzeydeki kapıya ne zaman saldırmam ve bunu en az sesle nasıl yapmam gerektiğini kararsızlıkla düşünürken, ayaklarımın altındaki belirsiz seslerin yerini merdivenlerde yeni ve daha ağır bir gıcırtının aldığını fark ettim. Vasistasımdan dalgalanan bir ışık parıltısı göründü; koridorun döşemeleri ağır bir yükün altında inlemeye başladı. Muhtemelen insan sesine benzeyen boğuk sesler yaklaştı ve sonunda dış kapım kararlı bir biçimde vuruldu.
Bir an nefesimi tuttum ve bekledim. Sonsuzluklar geçmiş gibiydi; bulunduğum yerdeki mide bulandırıcı balık kokusu ansızın, dayanılmaz ölçüde yoğunlaştı. Sonra kapı yeniden, durmaksızın ve giderek artan bir ısrarla vuruldu. Harekete geçme zamanının geldiğini anladım; hemen kuzeydeki bağlantı kapısının sürgüsünü çekip onu kırarak açmaya hazırlandım. Vuruşlar şiddetlendi; çıkardığım sesleri bastırmasını umuyordum. Sonunda girişimime başlayıp sol omzumla ince kaplama tahtalarına defalarca yüklendim; sarsıntıyı ya da acıyı umursamıyordum.
Sonunda bağlantı kapısı açıldı, ama öyle bir gürültüyle ki dışarıdakilerin duymuş olduğunu anladım. Dış kapıya vuruşlar hemen şiddetli bir darbeye dönüştü; iki yanımdaki odaların koridor kapılarında da uğursuz anahtar sesleri duyuldu. Yeni açılan geçitten koşarak geçtim ve kilit çevrilmeden kuzeydeki koridor kapısını sürgülemeyi başardım; ama bunu yaparken, penceresinden aşağıdaki çatıya ulaşmayı umduğum üçüncü odanın koridor kapısının bir yedek anahtarla yoklandığını duydum.
Pencereden çıkışı olmayan bir odada kapana kısılmış gibiydim; bir an için umutsuzluğa kapıldım. Sonra sersemlemiş bir otomatizmle bir sonraki bağlantı kapısına yönelip, içinden geçmeye çalışarak körlemesine ittim!
Beni kurtaran saf bir talih eseriydi: Önümdeki bağlantı kapısının kilidi açık olmakla kalmamış, aralık da kalmıştı. Bir saniye içinde öteki tarafa geçmiştim; sağ dizimi ve omzumu içeri doğru açılmakta olduğu apaçık görülen koridor kapısına dayadım. Baskım kapıyı açanı hazırlıksız yakaladı; ben iterken kapı kapandı ve öteki kapıda yaptığım gibi sağlam sürgüyü çekebildim. Bu soluklanma fırsatını bulunca öteki iki kapıdaki darbelerin hafiflediğini, karyolayla önünü kestiğim bağlantı kapısından ise karmakarışık bir gürültü geldiğini duydum. Saldırganların çoğu güneydeki odaya girmiş ve yandan saldırmak üzere toplanıyordu anlaşılan. Ama aynı anda kuzeydeki bir sonraki kapıda yedek anahtarın sesi duyuldu; daha yakınımdaki tehlikenin baş gösterdiğini anladım.
Kuzeydeki bağlantı kapısı ardına kadar açıktı; ama koridordaki dönmekte olan kilidi kontrol etmeyi düşünecek zamanım yoktu. Yapabileceğim tek şey açık bağlantı kapısını ve karşı taraftaki eşini kapatıp sürgülemekti. Birine karyolayı, diğerine şifonyeri dayadım; koridor kapısının önüne de yıkama sehpasını çektim. Pencereden çıkıp Paine Sokağı’ndaki binanın çatısına ulaşana kadar bu derme çatma engellerin beni korumasına güvenmek zorundaydım. Ama bu kritik anda beni asıl dehşete düşüren, savunmamın yetersizliğinden başka bir şeydi. Takipçilerimden hiçbiri, ara sıra duyulan korkunç solumalarına, homurtularına ve bastırılmış havlamalarına rağmen anlaşılır bir ses çıkarmıyordu; bu yüzden tir tir titriyordum!
Eşyaları taşırken pencerelere koştuğumda koridorda kuzeyimdeki odaya doğru korkunç bir koşuşturma duydum; güneye yönelik darbelerin kesildiğini de fark ettim. Rakiplerimin çoğu, doğrudan benim bulunduğum yere açıldığını bildikleri zayıf bağlantı kapısına saldırmak üzere toplanıyordu besbelli. Dışarıda ay ışığı, aşağıdaki binanın mahya direğine vuruyordu; dik yüzeyine inmek zorunda kalacağım için atlayışın son derece tehlikeli olduğunu gördüm.
Kuzeydeki bağlantı kapısının ardındaki gürültü artık korkunç boyuttaydı; zayıf kaplamanın çatlamaya başladığını gördüm. Kuşatmacılar belli ki koçbaşı olarak ağır bir nesne kullanmaya başlamışlardı. Ama karyola hâlâ sağlam duruyordu; böylece kaçma şansım az da olsa vardı. Pencereyi açarken, ağır kadife perdelerin pirinç halkalarla bir çubuğa asılı olduğunu, dışarıda da panjurlar için büyük, çıkıntılı bir kanca bulunduğunu fark ettim. Tehlikeli atlayışı önlemek için bir yol bulmuş olabileceğimi düşündüm; perdeleri çekip çubukla birlikte indirdim, sonra halkalardan ikisini hızla panjur kancasına geçirip perdeyi dışarıya sarkıttım. Ağır kumaşın kıvrımları bitişik çatıya kadar uzanıyordu; halkaların ve kancanın ağırlığımı taşıyabileceğini gördüm. Pencereden çıkıp bu derme çatma ip merdivenden aşağı indim ve Gilman House’un hastalıklı, dehşet dolu yapısını sonsuza dek ardımda bıraktım.
Dik çatının gevşek arduvazlarına güvenle indim; kaymadan, ağzı açık kara tavan penceresine ulaşmayı başardım. İçerisi hortlaklı bir yeri andırıyordu ama artık böyle izlenimlere aldıracak hâlim yoktu. Fenerimin aydınlattığı merdivene hemen yöneldim; önce saate aceleyle baktım, saat sabahın ikisini gösteriyordu. Basamaklar gıcırdıyordu ama yeterince sağlam görünüyordu; ahırı andıran ikinci katı geçip zemin kata doğru hızla indim. Her yer bütünüyle ıssızdı; ayak seslerime yalnızca yankılar karşılık veriyordu.
İç koridor karanlıktı. Öteki uca vardığımda sokak kapısının yerinden kımıldamayacak kadar sıkışmış olduğunu gördüm. Başka bir binayı denemeye karar verip avluya doğru el yordamıyla ilerledim; kapıya yaklaşınca birden durdum.
Çünkü Gilman House’un açık kapısından şüpheli şekillerden oluşan kalabalık bir güruh dökülüyordu; karanlıkta fenerler sallanıyor, korkunç, gaklayarak konuşan sesler kesinlikle İngilizce olmayan bir dilde alçak sesle bağrışıyordu. Yüzlerini seçemiyordum ama kambur, paytak yürüyüşleri tiksindirici ölçüde ürkütücüydü. En kötüsü de, şekillerden birinin tuhaf giysiler içinde olduğunu ve başında her şeyiyle fazlasıyla tanıdık gelen bir tasarıma sahip yüksek bir taç bulunduğunu açıkça fark etmemdi. Sokağa doğru yeniden el yordamıyla ilerlerken koridordan bir kapı açtım; panjurları sıkıca kapatılmış ama giyotin pencereleri olmayan boş bir odaya çıktım. Fenerimin ışığında yoklayınca panjurları açabildiğimi gördüm; bir an sonra dışarı tırmanmış, açıklığı da eski hâlinde dikkatle kapatmıştım.
Yıkık evlerin yakınında, hızlı ve sessizce yürüdüm. Bates Sokağı’nda, paytak yürüyen iki şekil önümden geçerken ağzı açık bir giriş boşluğuna çekildim; ama kısa süre sonra yeniden yola koyulup Eliot Sokağı’nın South Sokağı’yla kesiştiği yerde Washington Sokağı’nı çaprazlamasına kestiği açık alana yaklaştım. Bu alanı daha önce hiç görmemiştim ama bakkal çırağının haritasında tehlikeli görünmüştü; çünkü ay ışığı oraya engelsizce vuracaktı. Kaçınmaya çalışmanın anlamı yoktu; başka bir güzergâh seçmek, belki de felaket getirecek ölçüde açıkta kalmama ve gecikmeme yol açardı. Yapılacak tek şey açık alandan cesaretle, saklanmadan geçmekti. Innsmouthluların tipik paytak yürüyüşünü elimden geldiğince taklit edip orada kimsenin, en azından takipçilerimden birinin bulunmamasını umacaktım.
Takibin ne ölçüde örgütlendiğine, hatta amacının ne olabileceğine dair hiçbir fikrim yoktu. Kasabada olağandışı bir hareketlilik vardı ama Gilman’dan kaçtığımın haberi henüz yayılmamış diye düşünüyordum. Tahmin ettiğim gibi açık alan ay ışığıyla güçlü biçimde aydınlanmıştı. Yine de ilerleyişim engellenmedi; gözetlendiğimi düşündürecek yeni bir ses de çıkmadı. Etrafa bakınırken, sokağın sonunda yanan ay ışığında görkemli duran denizi seyretmek için istemsizce bir an yavaşladım. Dalgakıranın çok ötesinde, Devil Reef’in soluk, karanlık çizgisi uzanıyordu.
Sonra, hiçbir uyarı olmaksızın, uzaktaki resifte aralıklı ışık parıltılarını gördüm. Kaslarım paniğe kapılıp kaçmaya hazırlandı; ancak bilinçsiz bir temkin ve yarı hipnotik bir büyülenme beni yerimde tuttu. İşleri daha da kötüleştiren, arkamdaki kuzeydoğuda yükselen Gilman House’un yüksek kubbesinden de benzer ama farklı aralıklarla bir dizi ışık parıltısının belirmesiydi; bunlar ancak karşılık sinyali olabilirdi.
Şimdi yıkık yeşil alanın çevresinde sola döndüm; hayaletimsi yaz ay ışığında alev alev parlayan okyanusa bakmayı, adı konmamış ve açıklanamayan ışık işaretlerinin esrarengiz parıltılarını izlemeyi sürdürüyordum.
İşte o zaman hepsinden korkunç izlenim içime yerleşti; son özdenetim kırıntımı yok edip beni o ıssız kâbus sokağının ağzı açık kara kapılarını ve balık gözleri gibi bakan pencerelerini geçerek çılgınca güneye koşturan izlenim buydu. Daha dikkatli bakınca resifle kıyı arasındaki ay ışığıyla aydınlanmış suların hiç de boş olmadığını gördüm. Kasabaya doğru yüzen, kaynaşan bir şekiller sürüsüyle dolup taşıyorlardı!
Bir sokak boyu bile gitmeden çılgınca koşmayı bıraktım; solumda örgütlü bir takibin bağrış çağrışını andıran sesler duymaya başlamıştım. Ayak sesleri ve boğuk sesler vardı; tıngırdayan bir motor da Federal Sokağı boyunca güneye doğru hırıltıyla ilerliyordu. Bir saniyede bütün planlarım altüst oldu: Güneydeki anayol ileride kapatılmışsa Innsmouth’tan çıkmak için başka bir yol bulmam gerektiği açıktı. Durup ağzı açık bir kapı aralığına çekildim; takipçilerim paralel sokaktan gelmeden önce ay ışığındaki açık alanı geçmiş olduğum için ne kadar şanslı olduğumu düşündüm.
Sonra Rowley’ye giden terk edilmiş demiryolunu hatırladım; balast döşenmiş, yabani otlarla kaplı sağlam toprak hattı, nehir kanyonunun kıyısındaki dökülen istasyondan kuzeybatıya doğru hâlâ uzanıyordu. Kasabalıların aklına o yolun gelmeme ihtimali vardı!
Terk edilmiş sığınağımın holüne girip el fenerinin ışığında bakkal çocuğunun haritasına bir kez daha baktım. Önümdeki ilk sorun eski demiryoluna nasıl ulaşacağımdı. En güvenli yolun Babson Sokağı’na kadar ilerlemek, sonra batıya, Lafayette’e gitmek olduğunu gördüm. Orada, geçtiğim açık alanın benzeri olan bir başka açık alanı çevresinden dolaşacak, içinden geçmeyecektim. Ardından Lafayette, Bates, Adams ve Banks sokaklarından zikzak çizerek yeniden kuzeye ve batıya ilerleyip, sonuncusu nehir kanyonunun kıyısını izleyen yollardan, penceremden gördüğüm terk edilmiş, harap istasyona ulaşacaktım. Babson’a kadar ilerlememin nedeni, önceki açık alanı yeniden geçmek ya da batıya giden yolculuğuma South Sokağı kadar geniş bir yan sokaktan başlamak istemememdi. Babson’a olabildiğince göze batmadan dönmek için sokağın sağ tarafına geçtim.
Babson Sokağı’nda, sarkan ve eğri büğrü binalara olabildiğince yakın ilerledim; arkamdaki sesler bir anlığına yükselince iki kez bir kapı aralığında durakladım. Önümdeki açık alan ay ışığında geniş ve ıssız parlıyordu, ama güzergâhım orayı geçmemi gerektirmiyordu. İkinci kez durduğumda belirsiz seslerin yeniden dağıldığını fark etmeye başladım. Sığınağımdan temkinle bakınca bir otomobilin açık alandan hızla geçip Eliot Sokağı boyunca kasabanın dışına doğru gittiğini gördüm.
Kısa bir süre hafiflemiş olan balıksı koku ansızın yeniden keskinleşip boğazımı tıkarken onları izledim. Bir grup biçimsiz, çömelmiş yaratık aynı yönde koşar adım ilerliyor, sendeleyerek yürüyordu. Bunun Ipswich yolunu koruyan grup olması gerektiğini anladım; çünkü o yol Eliot Sokağı’nın devamıydı. Gördüğüm iki figür bol giysilere bürünmüştü; biri de ay ışığında beyazca parlayan sivri uçlu bir taç takıyordu. Bu figürün yürüyüşü o kadar tuhaftı ki içime ürperti saldı: Neredeyse zıplıyor gibiydi.
Grubun son kişisi gözden kaybolunca yeniden ilerledim; köşeden hızla Lafayette Sokağı’na döndüm ve gruptan geride kalanlar hâlâ o yolda ilerliyor olabilir diye Eliot’ı aceleyle geçtim. Uzaklarda, Kasaba Meydanı yönünden gelen boğuk ve takırtılı sesleri duydum ama kazasız belasız karşıya geçtim. En çok korktuğum, denizi gören geniş ve ay ışığıyla aydınlanmış South Sokağı’nı yeniden geçmekti; bu sınav için kendimi hazırlamam gerekiyordu. Biri kolayca beni gözetliyor olabilirdi; Eliot Sokağı’nda geride kalmış olabilecek takipçiler de iki ayrı noktadan beni mutlaka görürdü. Son anda, adımlarımı yavaşlatıp sokağı, ortalama bir Innsmouth yerlisinin sendeleyerek yürüyüşünü taklit ederek geçmeye karar verdim.
Sokağı henüz tam geçmemiştim ki kuzeyden Washington boyunca ilerleyen mırıltılı bir kalabalığın sesini duydum. Ay ışığındaki sulardan ilk kez huzursuz edici bir görüntü yakaladığım geniş açık alana vardıklarında, onları yalnızca bir sokak ötemde, apaçık görebiliyordum. Yüzlerindeki hayvani anormallik ve çömelmiş yürüyüşlerindeki köpeğimsi insanlık dışılık beni dehşete düşürdü. İçlerinden biri düpedüz maymun gibi hareket ediyor, uzun kollarını sık sık yere değdiriyordu; giysili ve taçlı bir başka figürse neredeyse zıplayarak ilerliyor gibiydi. Bu grubun Gilman’ın avlusunda gördüğüm grup olduğunu düşündüm; dolayısıyla izimi en yakından sürenler onlardı. Figürlerden bazıları bana doğru bakınca korkudan olduğum yerde donakaldım, yine de takındığım umursamaz, sendeleyerek yürüyen tavrı korumayı başardım. Beni görüp görmediklerini bugün bile bilmiyorum. Gördülerse de hilem işe yaramış olmalı; çünkü yollarını değiştirmeden ay ışığındaki açık alanı geçip gittiler. Bu sırada tanıyamadığım, tiksindirici, boğuk bir lehçeyle gaklayıp gevezelik ediyorlardı.
Yeniden gölgeye girince, geceye boş gözlerle bakan eğri büğrü, harap evlerin önünden önceki hafif koşuma döndüm. Batı kaldırımına geçip en yakındaki köşeden Bates Sokağı’na döndüm; güney tarafındaki binalara yakın ilerledim. Sonunda eski, kemerli istasyonu —ya da ondan geriye kalanı— gördüm ve doğrudan istasyonun uzak ucundan başlayan raylara yöneldim.
Raylar paslanmıştı ama büyük ölçüde sağlamdı; traverslerin yarısından fazlası çürüyüp gitmemişti. Böyle bir zeminde yürümek ya da koşmak çok zordu, ama elimden geleni yaptım ve genel olarak epey yol katettim. Hat bir süre kanyonun kıyısı boyunca uzandı; sonunda sarp bir yükseklikte geçidin üzerinden geçen uzun, kapalı köprüye ulaştım. Bir sonraki adımımı köprünün durumu belirleyecekti. İnsan gücüyle mümkünse köprüyü kullanacaktım; değilse sokaklarda daha fazla dolaşma riskini göze alıp en yakın sağlam karayolu köprüsüne gidecektim.
Eski köprünün devasa, ahır benzeri uzunluğu ay ışığında hayaletimsi bir parıltıyla uzanıyordu. Traverslerin köprünün içine doğru en az birkaç fit boyunca sağlam olduğunu gördüm. İçeri girip el fenerimi yaktım; ardından kanat çırparak yanımdan geçen yarasa bulutu neredeyse beni yere serdi. Yolun yaklaşık yarısında traverslerde tehlikeli bir boşluk vardı; bir an beni durduracağından korktum. Ama sonunda çaresizce bir sıçrayış yapmayı göze aldım ve şans eseri karşıya geçtim.
O tekinsiz tünelden çıkınca yeniden ay ışığını görmek beni sevindirdi. Eski raylar River Sokağı’nı hemzemin geçitte kesiyor, sonra giderek daha kırsal bir bölgeye, Innsmouth’un iğrenç balıksı kokusunun giderek azaldığı yerlere sapıyordu. Burada sık yabani otlar ve dikenli çalılar ilerlememi zorlaştırıyor, giysilerimi acımasızca yırtıyordu; yine de tehlike anında saklanmamı sağlayacakları için orada olmalarına seviniyordum. Güzergâhımın büyük bölümünün Rowley yolundan görülebileceğini biliyordum.
Bataklık bölge çok geçmeden başladı; tek hat, alçak ve otlarla kaplı bir setin üzerinden geçiyordu. Sonra daha yüksekçe bir adacıktan geçtik; hat, çalılar ve böğürtlen dikenleriyle tıkanmış sığ, açık bir yarma içinden uzanıyordu. Bu kısmi sığınağa çok sevindim; çünkü penceremden gördüğüm kadarıyla Rowley yolu burada rahatsız edici ölçüde yakındı.
Yarmaya girmeden hemen önce arkamı kolladım ama takipçi göremedim. Çürüyen Innsmouth’un eski kuleleriyle çatıları, büyülü sarı ay ışığında güzel ve uhrevi bir parıltıyla ışıldıyordu; gölge çökmeden önce eski günlerde nasıl göründüklerini düşündüm. Sonra bakışlarım kasabadan içerilere doğru dolaşırken daha az huzurlu bir şey dikkatimi çekti ve beni bir saniyeliğine olduğum yerde hareketsiz bıraktı.
Gördüğüm —ya da gördüğümü sandığım— şey, çok güneyde dalgalı bir hareketin huzursuz edici işaretiydi. Bu görüntü, çok büyük bir kalabalığın düz Ipswich yolu boyunca kentten dışarı aktığı sonucuna varmamı sağladı. Uzaklık fazlaydı, ayrıntıları seçemiyordum; yine de o hareketli sütunun görünüşü hiç hoşuma gitmedi.
Aklımdan türlü tatsız tahminler geçti. Sahil yakınlarındaki, yüzyıllardır ayakta duran harap labirentlerde saklandığı söylenen, Innsmouth’un en uç tiplerini düşündüm. Gördüğüm o isimsiz yüzücüleri de düşündüm. Şimdiye kadar gördüğüm grupları ve başka yolları tuttuğunu varsaydığım grupları hesaba katınca, takipçilerimin sayısı Innsmouth gibi nüfusu azalmış bir kasaba için tuhaf derecede fazla olmalıydı.
Kimdi bunlar? Burada ne işleri vardı? Böyle bir kalabalık Ipswich yolunu tarıyorsa, öteki yollardaki devriyelerin sayısı da artırılmış mıydı?
Çalılarla kaplı yarmaya girmiş, çok yavaş ilerlemeye çalışıyordum ki o lanet balıksı koku yeniden baskınlaştı. Sesler de vardı: Bir şekilde en iğrenç imgeleri akla getiren, sanki hepsi birden devasa biçimde çırpınıyor ya da ayaklarını sürüyerek tıpırdıyormuş gibi bir gürültü.
Sonra hem koku hem sesler şiddetlendi; titreyerek durdum ve yarmanın sağladığı koruma için şükrettim. Rowley yolunun eski demiryoluna burada iyice yaklaştığını, sonra batıya dönüp ondan ayrıldığını anımsadım. Yolda bir şey yaklaşıyordu; geçip uzaklaşana kadar yere yatıp gizlenmem gerekiyordu. Kumlu yarığın çalılıklarında çömelmişken kendimi oldukça güvende hissediyordum; oysa arama ekibinin önümden, benden yüz yardadan çok da uzakta olmayan bir noktada rayları geçmesi gerekeceğini biliyordum. Onları görebilecektim ama onlar, uğursuz bir mucize olmadıkça, beni göremezdi.
Birden, yanımdan geçerken onlara bakmaktan korkmaya başladım. Ay ışığındaki yakın açıklığı, oradan geçerken dalga dalga akacakları yeri gördüm; o yerin bir daha temizlenemeyecek biçimde kirletileceğine dair tuhaf düşüncelere kapıldım. Belki de Innsmouth’un en beter tipleri onlardı; insanın anımsamak istemeyeceği türden.
Koku dayanılmaz hâle geldi; sesler de gaklama, uluma ve havlamalardan oluşan hayvani bir kakofoniye dönüştü. İçlerinde insan konuşmasını andıran en ufak bir şey yoktu. Bunlar gerçekten takipçilerimin sesleri miydi? O çırpınma ya da tıpırtı korkunçtu; bundan sorumlu yozlaşmış yaratıklara bakamazdım. Sesler batıya doğru uzaklaşana dek gözlerimi kapalı tutacaktım. Kalabalık artık çok yakındı; hava onların boğuk homurtularıyla kirlenmiş, zemin yabancı ritimlerle yere vuran adımları yüzünden neredeyse sarsılır olmuştu. Nefesim neredeyse kesildi; göz kapaklarımı kapalı tutmak için bütün irademi seferber ettim.
Sonrasında olanların korkunç bir gerçek mi yoksa kâbus gibi bir halüsinasyon mu olduğunu söylemeye bugün bile yanaşmıyorum. Çılgınca yakarışlarımın ardından hükümetin yaptığı işler bunun korkunç bir gerçek olduğunu doğrular gibi; ama o eski, hayaletli, gölgeler içindeki kasabanın yarı hipnotik büyüsü altında bir halüsinasyon tekrarlanmış olamaz mıydı?
Ama o gece alaycı sarı ayın altında gördüğümü sandığım şeyi anlatmaya çalışmalıyım: Issız demiryolu yarmasının yabani böğürtlen çalıları arasında çömelmişken, önümdeki Rowley yolu boyunca dalga dalga ve zıplayarak ilerleyişlerini gördüğümü sandığım şeyi. Elbette gözlerimi kapalı tutma kararlılığım boşa çıkmıştı. Baştan yenilgiye mahkûmdu; kaynağı bilinmeyen, gaklayan ve uluyan bir lejyon varlık, yüz metreden biraz fazla öteden çırpına çırpına ve gürültüyle geçerken kim gözlerini kapalı tutup öylece çömelip kalabilirdi?
Çünkü yarmanın kenarlarının düzleştiği ve yolun rayları kestiği yerde, uzun bir bölümünün apaçık göz önünde olacağını biliyordum. Artık o sırıtan sarı ayın göstereceği dehşetten bir parça görme isteğime karşı koyamıyordum.
Yeryüzündeki yaşamımdan geriye ne kadar kaldıysa, onun geri kalanı boyunca zihinsel huzurun ve doğanın, insan zihninin sağlamlığına duyduğum güvenin her kırıntısının sonu oldu. Bu gezegen gerçekten böyle şeyler doğurmuş olabilir mi? İnsan gözleri, şimdiye dek yalnızca ateşli düşlerde ve silik efsanelerde bilinen şeyleri gerçekten ete kemiğe bürünmüş hâlde görmüş olabilir mi?
Ve yine de onları sınırsız bir akın hâlinde gördüm: Çırpınıyor, zıplıyor, gaklıyor, meleyerek hayaletimsi ay ışığında insanlık dışı bir biçimde ilerliyor, fantastik bir kâbusun grotesk, uğursuz sarabandını oynuyorlardı. Bazılarının başında isimsiz, beyazımsı altın renginde metalden uzun taçlar vardı... Bazıları tuhaf giysilere bürünmüştü... Önde gidenlerden biri, hortlak gibi kambur duran siyah bir ceketle çizgili pantolon giymişti; biçimsiz başı yerine geçen şeyin üstüne de bir adamın keçe şapkasını kondurmuştu....
Baskın renklerinin grimsi yeşil olduğunu sanıyorum, ama karınları beyazdı. Çoğu parlak ve kaygandı; sırtlarındaki çıkıntılar pulluydu. Biçimleri kabaca insansı yaratıkları andırıyordu, ama başları balık başıydı; gözleri kocaman ve dışarı fırlamıştı, hiç kapanmıyordu. Boyunlarının iki yanında çırpınan solungaçları, uzun patilerinde perdeler vardı. Bazen iki, bazen dört ayak üzerinde, düzensizce zıplıyorlardı. Bir şekilde dörtten fazla uzuvları olmamasına sevindim. Gaklayan, uluyan sesleri, açıkça anlaşılır konuşma için kullanılıyordu; bu seslerde, dik dik bakan yüzlerinin yoksun olduğu bütün karanlık ifade tonları vardı.
Ama bütün canavarlıklarına karşın bana yabancı değillerdi. Ne olduklarını çok iyi biliyordum; Newburyport’taki o uğursuz tacın anısı hâlâ taze değil miydi? İsimsiz bir tasarımın küfredercesine yaratılmış balık kurbağalarıydı onlar; canlı ve korkunçtular. Onları görünce, siyah kilisenin bodrumundaki kambur, taçlı rahibin bana dehşetle neyi anımsattığını da anladım. Sayıları tahmin edilemeyecek kadar fazlaydı. Sınırsız sürüler hâlinde oldukları izlenimine kapıldım; o kısa bakışımın ancak en küçük bir bölümü göstermiş olabileceği kesindi. Bir sonraki an her şey, daha önce hiç yaşamadığım ilk bayılma nöbetinin merhametli karanlığına gömüldü.
V
Çalılarla kaplı demiryolu yarmasında kendime gelmemi sağlayan, gündüz yağan hafif bir yağmurdu. Öndeki yola sendeleyerek çıktığımda taze çamurda hiçbir ayak izine rastlamadım. Yıkık Innsmouth’un çatılarıyla devrilmek üzere olan kuleleri güneydoğuda gri gri yükseliyordu; çevredeki ıssız tuzlu bataklıklarda yaşayan tek bir canlı bile göremedim. Saatim hâlâ çalışıyordu ve öğlenin geçtiğini gösteriyordu.
Yaşadıklarımın gerçekliği zihnimde son derece belirsizdi, ama arka planda korkunç bir şeyin yattığını hissediyordum. Kötülüğün gölgelediği Innsmouth’tan uzaklaşmalıydım; bu yüzden tutulmuş, yorgun bedenimin hareket gücünü sınamaya başladım. Güçsüzlüğe, açlığa, dehşete ve şaşkınlığa karşın bir süre sonra yürüyebildiğimi fark ettim; böylece çamurlu Rowley yolunda yavaşça ilerlemeye koyuldum. Akşam olmadan köye vardım; yemek yedim ve düzgün kıyafetler edindim. Gece trenine binip Arkham’a gittim; ertesi gün oradaki hükümet görevlileriyle uzun uzun, ciddi ciddi konuştum. Daha sonra Boston’da da aynı süreci tekrarladım. Bu görüşmelerin başlıca sonucu artık kamuoyunca biliniyor; keşke normallik adına anlatacak başka hiçbir şeyim olmasaydı. Belki de aklımı yitirmeye başlıyorum; ama belki de daha büyük bir dehşet —ya da daha büyük bir mucize— bana doğru uzanıyor.
Miskatonic Üniversitesi Müzesi’nde olduğu söylenen o tuhaf mücevheri aramaya cesaret edemedim. Yine de Arkham’daki kalışımı, uzun zamandır edinmek istediğim bazı soy kayıtlarını toplayarak değerlendirdim. Veriler çok kabataslak ve aceleyle derlenmişti, doğru; ama ileride onları karşılaştırıp düzenlemeye zaman bulduğumda işe yarayabilirlerdi. Oradaki tarih derneğinin küratörü Bay E. Lapham Peabody bana yardım ederken çok nazikti. Ona, 1867’de doğan ve on yedi yaşında Ohio’lu James Williamson’la evlenen Arkhamlı Eliza Orne’nin torunu olduğumu söyleyince alışılmadık derecede ilgi gösterdi.
Yıllar önce, anne tarafından bir amcamın, benimkine çok benzeyen bir araştırma için oraya geldiği anlaşıldı; büyükannemin ailesi de yörede merak konusu olmuştu. Bay Peabody’nin anlattığına göre, büyükannemin babası Benjamin Orne’nin İç Savaş’tan hemen sonra yaptığı evlilik hayli tartışılmıştı; çünkü gelinin soyu özellikle kafa karıştırıcıydı. Gelinin, New Hampshire’dan yetim kalmış bir Marsh olduğu —Essex County’deki Marshlarla kuzen oldukları— biliniyordu; ama eğitimini Fransa’da almıştı ve ailesi hakkında pek az şey biliyordu. Bir vasi, ona ve Fransız mürebbiyesine bakmaları için Boston’da bir bankaya para yatırmıştı; ama Arkhamlılar bu vasinin adını tanımıyordu. Zamanla ortadan kaybolunca mahkeme, vasilik görevini mürebbiyeye verdi. Artık çoktan ölmüş olan Fransız kadın son derece ketumdu; bazıları, anlatmadığından daha fazlasını anlatabileceğini söylüyordu.
Ama en şaşırtıcı olan, genç kadının kayıtlarda geçen anne babası Enoch ile Lydia (Meserve) Marsh’ı New Hampshire’ın bilinen aileleri arasında kimsenin bulamamasıydı. Birçok kişi, onun nüfuzlu bir Marsh’ın evlilik dışı kızı olabileceğini öne sürüyordu; Marshların o kendine özgü gözlerini taşıdığı kesindi. Bu gizemli meselelerin çoğu, genç kadının büyükannemin doğumunda, tek çocuğunu dünyaya getirirken ölmesinden sonra gündeme gelmişti. Marsh adıyla bağlantılı bazı tatsız izlenimler edindiğimden, bu soyadının kendi soy ağacımda yer alması hoşuma gitmedi; Bay Peabody’nin benim de Marshların o kendine özgü gözlerini taşıdığımı söylemesi de içime sinmedi. Yine de değerli olacağını bildiğim bilgiler için minnettardım; iyi belgelenmiş Orne ailesi hakkındaki kitap kaynaklarını ve listeleri ayrıntılı biçimde not aldım.
Boston’dan doğrudan Toledo’daki evime gittim, sonra da yaşadıklarımın ardından toparlanmak için Maumee’de bir ay geçirdim. Eylül ayında son yılımı okumak üzere Oberlin’e girdim; o tarihten ertesi Haziran’a kadar dersler ve başka yararlı uğraşlarla meşgul oldum. Geçmişteki dehşeti bana yalnızca yakarışlarımın ve kanıtlarımın başlattığı harekâtla ilgili hükümet görevlilerinin ara sıra yaptıkları ziyaretler hatırlatıyordu. Temmuz ortalarında —Innsmouth deneyimimin üzerinden tam bir yıl geçmişken— annemin Cleveland’daki ailesini bir hafta ziyaret ettim. Yeni soy bilgilerimi orada bulunan çeşitli notlar, gelenekler ve aile yadigârı parçalarıyla karşılaştırdım; bunlardan tutarlı bir soy çizelgesi çıkarıp çıkaramayacağıma baktım.
Bu işten pek hoşlandığım söylenemezdi; Williamsonların evindeki hava beni hep bunaltmıştı. Evde hastalıklı bir hava vardı; annem çocukken anne babasını ziyaret etmemi hiç istememişti, gerçi Toledo’ya geldiğinde babasını her zaman ağırlardı. Arkham’da doğan büyükannem bana tuhaf, neredeyse ürkütücü gelirdi; ortadan kaybolduğunda üzüldüğümü sanmıyorum. O sırada sekiz yaşındaydım; en büyük oğlu olan amcam Douglas’ın intiharının ardından kederinden çekip gittiği söylenmişti. New England gezisinden sonra kendini vurmuştu; hiç kuşkusuz, aynı gezi yüzünden Arkham Tarih Derneği’nde adı yeniden anılmıştı.
Bu amcam ona benzerdi; ben de ondan hiç hoşlanmazdım. İkisinin de dik dik bakan, gözlerini kırpmayan ifadesinde açıklayamadığım, belirsiz bir tedirginlik uyandıran bir şey vardı. Annem ve amcam Walter böyle görünmezdi; babalarına benzerlerdi. Ama zavallı küçük kuzenim Lawrence —Walter’ın oğlu— durumu onu Canton’daki bir akıl hastanesinde sürekli tecrit altında yaşamaya götürmeden önce büyükannesinin neredeyse tıpatıp kopyasıydı. Onu dört yıldır görmemiştim; ama amcam bir keresinde hem ruhsal hem bedensel durumunun çok kötü olduğunu ima etmişti. Bu kaygı, annesinin iki yıl önceki ölümünün başlıca nedenlerinden biri olmalıydı.
Büyükbabamla eşi ölmüş oğlu Walter artık Cleveland’daki ev halkını oluşturuyordu; ama eski günlerin anısı evin üstüne ağır bir hava gibi çökmüştü. O evden hâlâ hoşlanmıyordum ve araştırmalarımı olabildiğince çabuk bitirmeye çalıştım. Williamsonlara ilişkin kayıtları ve aile geleneklerini büyükbabam bol bol sağladı; Orne ailesine ilişkin bilgiler içinse amcam Walter’a bel bağlamak zorundaydım. Amcam, notlar, mektuplar, gazete kupürleri, aile yadigârları, fotoğraflar ve minyatürler dâhil bütün dosyalarının içindekileri kullanımıma sundu.
Orne ailesiyle ilgili mektupları ve fotoğrafları incelerken kendi soyumdan korkmaya başladım. Söylediğim gibi, büyükannemle amcam Douglas beni hep huzursuz etmişti. Öleli yıllar olmuştu; şimdi resimlerdeki yüzlerine bakarken onlara karşı duyduğum tiksinti ve yabancılık ölçülebilir ölçüde artmıştı. Bu değişimin nedenini önce anlayamadım; ama zamanla, bilincim en ufak bir kuşkuyu bile kabul etmeyi inatla reddederken, korkunç bir benzetme kendiliğinden zihnime üşüşmeye başladı. Bu yüzlerdeki o kendine özgü ifadenin artık daha önce çağrıştırmadığı bir şeyi düşündürdüğü açıktı; üzerine fazla açıkça düşünülürse insanı dehşet içinde paniğe sürükleyecek bir şeyi.
Ama en büyük şoku, amcamın Orne ailesine ait mücevherleri şehir merkezindeki bir banka kasasında göstermesiyle yaşadım. Eşyaların bazıları zarif ve etkileyici görünüyordu; ama gizemli büyük büyükannemden kalmış tuhaf, eski parçaların bulunduğu bir kutuyu amcam çıkarmaya neredeyse isteksizdi. Tasarımlarının son derece grotesk, hatta neredeyse tiksindirici olduğunu söyledi.
Amcam eşyaları ağır ağır ve isteksizce açmaya koyulurken, tasarımların tuhaflığına ve sık sık korkunç oluşuna şaşırmamam için beni uyardı. İki kol bandı, bir taç ve bir tür göğüslük vardı; göğüslüğün üzerinde, neredeyse dayanılmaz ölçüde gösterişli bazı figürler kabartma olarak işlenmişti.
İlk parça, yani taç görünür görünmez bir tepki vermemi bekliyor gibiydi; ama gerçekte olanı herhâlde hiç beklemiyordu. Ben de beklemiyordum; çünkü mücevherlerin neye benzeyeceği konusunda yeterince önceden uyarıldığımı sanıyordum. Yaptığım tek şey, tıpkı bir yıl önce dikenlerin kapladığı demiryolu yarma yerinde olduğu gibi sessizce bayılıp yere yığılmaktı.
O günden beri hayatım kuruntularla ve korkuyla dolu bir kâbusa dönüştü; neyin korkunç bir gerçek, neyin delilik olduğunu da bilmiyorum. Büyük büyükannem, nereden geldiği bilinmeyen bir Marsh’tı; kocası Arkham’da yaşıyordu. Yaşlı Zadok, Obed Marsh’ın canavarca bir anneden doğan kızının bir oyunla Arkhamlı bir adamla evlendirildiğini söylememiş miydi? O eski ayyaşın gözlerimin Kaptan Obed’inkilere benzediği hakkında mırıldandığı şey neydi? Arkham’da küratör de bana gerçek Marsh gözlerine sahip olduğumu söylemişti. Obed Marsh benim büyük büyük büyükbabam mıydı? Öyleyse büyük büyük büyükannem kimdi, ya da neydi? Ama belki de bütün bunlar delilikten ibaretti. Sarımsı altın rengindeki o süs eşyaları, her kimse büyük büyükannemin babası tarafından bir Innsmouth denizcisinden kolayca satın alınmış olabilirdi. Büyükannemin ve kendini öldüren amcamın dik dik bakan gözlü yüzlerindeki ifade de, hayal gücümü karartan Innsmouth gölgesinin körüklediği basit bir kuruntu olabilirdi. Ama amcam New England’da atalarını araştırdıktan sonra neden kendini öldürmüştü?
İki yılı aşkın süre bu düşünceleri kısmen başarıyla savuşturdum. Babam bana bir sigorta bürosunda iş buldu; ben de olabildiğince derinlere gömülüp rutin işlere verdim kendimi. Ancak 1930-31 kışında rüyalar başladı. Başlangıçta seyrek ve sinsiydiler; haftalar geçtikçe daha sık ve daha canlı hâle geldiler. Önümde uçsuz bucaksız su alanları açılıyor; devasa, batık revakların, yosunlu kiklop duvarlardan oluşan labirentlerin ve tuhaf balıkların arasında dolaşıyormuşum gibi oluyordu. Sonra başka şekiller belirmeye başladı; uyanır uyanmaz beni adı konmaz bir dehşete boğuyorlardı. Oysa rüyalarda hiç dehşete kapılmıyordum; onlarla birdim, insan dışı giysilerini kuşanıyor, sularla kaplı yollarında yürüyor, denizin dibindeki uğursuz tapınaklarında canavarca bir biçimde dua ediyordum.
Hatırlayabildiğimden çok daha fazlası vardı; ama her sabah hatırladıklarım bile, onları yazmaya cesaret edersem beni deli ya da dâhi diye damgalamaya yeterdi. Korkunç bir etkinin beni sağlıklı, düzgün yaşamın aklı başında dünyasından yavaş yavaş koparıp adı konamaz karanlık ve yabancılık uçurumlarına sürüklemeye çalıştığını hissediyordum; bu süreç beni çok yıpratıyordu. Sağlığım ve görünüşüm durmadan kötüleşti; sonunda işimden ayrılmak ve hareketsiz, gözlerden uzak bir hasta hayatı sürmek zorunda kaldım. Garip bir sinir rahatsızlığı pençesine almıştı beni; zaman zaman gözlerimi kapatmakta bile neredeyse aciz kalıyordum.
Aynaya giderek artan bir kaygıyla bakmaya başlamam da o dönemde oldu. Hastalığın insanı yavaş yavaş yıpratışını izlemek hoş değildir; ama benim durumumda arka planda daha ince ve daha şaşırtıcı bir şey vardı. Babam da bunu fark etmiş gibiydi; bana merakla, neredeyse dehşet içinde bakmaya başladı. Bana ne oluyordu? Büyükannemle amcam Douglas’a benzemeye başlıyor olabilir miydim?
Bir gece, denizin altında büyükannemle karşılaştığım korkunç bir rüya gördüm. Garip, cüzzamlı mercanlardan ve tuhaf, kolları dallanmış çiçeklenmelerden oluşan bahçelerin içindeki, ışıldayan çok katlı bir sarayda yaşıyordu; beni, alaycı da olabilecek bir sıcaklıkla karşıladı. Değişmişti; suya giren herkes gibi o da değişmişti. Bana hiç ölmediğini söyledi. Ölen oğlunun öğrendiği bir yere gitmiş, onun da payına düşecek mucizelerle dolu bir diyara sıçramıştı; oğluysa dumanı tüten bir tabancayla bu diyarı geri çevirmişti. Burası benim de diyarım olacaktı; kaçamazdım. Hiç ölmeyecek, insan yeryüzünde yürümeye başlamadan önce yaşamış olanlarla birlikte yaşayacaktım.
“Korkunç bir rüyada, bir gece denizin altında, garip ve cüzzamlı mercanlarla dolu bahçelerin çevrelediği, ışıldayan, çok katlı bir sarayda iki Kadim Olan’la karşılaştım.”
Onun büyükannesi olan varlıkla da karşılaştım. Pth'thya-l'yi seksen bin yıl boyunca Y'ha-nthlei'de yaşamıştı; Obed Marsh öldükten sonra oraya geri dönmüştü. Y'ha-nthlei, yeryüzündeki insanların denize ölüm saçtığı zaman yıkılmamıştı. Yaralanmıştı, ama yıkılmamıştı. Unutulmuş Kadimlerin kadim yeryüzü büyüsü onları zaman zaman durdurabilse de Derinler asla yok edilemezdi. Şimdilik dinleneceklerdi; ama bir gün, hatırlarlarsa, Büyük Cthulhu’nun arzuladığı sunuyu almak için yeniden yükseleceklerdi. Bu kez Innsmouth’tan daha büyük bir kent olacaktı. Yayılmayı planlamışlar ve kendilerine yardım edecek şeyi yüzeye çıkarmışlardı; ama şimdi yeniden beklemek zorundaydılar. Yeryüzündeki insanlara ölüm getirdiğim için bir kefaret ödemeliydim; ama bu ağır olmayacaktı. İlk kez bir shoggoth gördüğüm rüya buydu; onu görünce çığlıklar içinde, çılgınca bir hâlde uyandım. O sabah ayna, Innsmouth görünümüne kavuştuğumu kesin olarak gösterdi.
Şimdiye dek amcam Douglas gibi kendimi vurmadım. Bir otomatik tabanca satın aldım ve neredeyse o adımı atıyordum; ama bazı rüyalar beni vazgeçirdi. Dehşetimin keskin uçları köreliyor; korkmak yerine, bilinmeyen deniz derinliklerine tuhaf bir çekim duyuyorum. Uykumda garip şeyler duyuyor ve yapıyorum; dehşet yerine bir tür yücelik duygusuyla uyanıyorum. Çoğu kişinin beklediği gibi tam dönüşümü beklemem gerektiğini sanmıyorum. Bekleseydim babam herhâlde beni zavallı küçük kuzenimin kapatıldığı gibi bir akıl hastanesine kapatırdı. Aşağıda muazzam, eşi görülmemiş ihtişamlar beni bekliyor; yakında onları aramaya gideceğim. Iā-R'lyeh! Cthulhu fhtagn! Iā! Iā! Hayır, kendimi vurmayacağım; kendimi vurmaya zorlanamam!
Kuzenimin o Canton tımarhanesinden kaçışını planlayacağım; sonra birlikte, harikaların gölgelediği Innsmouth’a gideceğiz. Denizdeki o kasvetli resife kadar yüzüp, kara uçurumların derinliklerine dalarak kiklop ve sayısız sütunlu Y'ha-nthlei'ye ineceğiz; Derinlerin ininde sonsuza dek hayranlık ve görkem içinde yaşayacağız.
Bölüm etkileşimi
