04 KUR'AN'DA TEVHİD

4.1 Açıklama ve Ayetler:

Dinimizin adını Allah koymuştur; (İnned Dine İndallahil İSLÂM) “Şüphesiz ALLAH katında tek din İslam'dır…” (3 Ali İmran suresi 19)
İslam TEVHİD dinidir.
Tevhid: Allah'ın varlığına, tekliğine, tüm yetkin niteliklerin kendisinde toplandığına, eşi ve benzeri bulunmadığına inanmaktır. Bu inancı açıklayan Lâ İlâhe İllallah cümlesine Kelime-i Tevhid denir.
Tevhid, bütün zamanların değişmez yegâne hakikatidir. Hayatın odak konusu ve kavramı olmakla beraber, insanlık ailesinin mazi ve müstakbelini inşa eden önemli bir kavramdır. Göklerin ve yerlerin değişmez temel kanunu, madde ile mananın mefhumudur. Tevhid geçmişte yapılmış olan bir nitelik değil her an ve zamanda aktif olan bir olgudur. Müfessir ve müellifler tarafından Kur’an’ın ana konuları tasnif edilirken Tevhid, nübüvvet ve ahiret konuları ilk sırada yer almaktadırlar. Bu üç konu, Kur’an’daki diğer konularla sürekli temas halinde olup diğer konuları yönlendirmektedir. Ana konuların başında gelen Tevhid ise diğer iki ana konu başta olmak üzere tüm konuların yönlendirici ana etkenidir. Çünkü Tevhid, Kur’an’ın ilk ve en temel hedefidir. Bundan dolayı diğer ana ve tali konular mutlak suretle Tevhid ile temellendirilmekte ve irtibatlandırılmaktadır. Kur’an’ı bir binaya benzetirsek Tevhid o binanın temeli olur. Eğer Kur’an’ı bir insana benzetirsek, tevhidin o insanın aklı ve kalbi olduğunu belirtebiliriz. Allah kullarının kendisine karşı yaptıkları bütün hataları affedebileceği, fakat Tevhid unsurunu bozan şirki asla affetmeyeceğini ifade etmektedir. Dolayısıyla Kur’an’ın insanları şirke karşı uyarısının yine tevhide yönlendirmek amacı taşıdığını belirtmek mümkündür. Nihai olarak tevhidin Kur’an’ın odak konu ve kavramı olduğunu ifade edebiliriz.
Kur’an’da amellerin, nasların odak kavramı olan tevhide değinmekle bir anlam kazanacağı prensibi üzerinde durulmaktadır. Tevhide aykırı inançları olan müşriklerin amellerinin herhangi bir kıymetinin olmaması bunu açıkça göstermektedir. Çünkü ibadetler emredilirken “tek olan Allah'a ibadet edilmesi” şeklindeki emirde ibadetler Tevhid merkezli olduğunda bir anlam ve değer kazandığı göze çarpmaktadır. Bu noktada nasların mesajına şekil veren odak konu ve kavram Tevhid ’dir. Çünkü nasların mesajı ilahi nitelikli olduğundan dolayı, hiçbir zaman Tevhid ilkesine aykırı olmamıştır. Bundan dolayı da bütün mesajlar Tevhid ilkesinin etrafında şekil almış ve değer kazanmıştır.
Tarih boyunca ilahi mesajların ortak noktası Tevhid kavramı olmuştur. Bu kavram ilahi mesajların özünü oluşturan en önemli faktördür. Bundan dolayı hiçbir zaman önemini yitirmemişti. Nitekim elçilerin tamamı muhatap kitlelerine Tevhid kavramını anlatmışlar ve tevhidin eylem boyutu olan ibadetlerin ise sadece Allah’a yapılması yönünde telkinde bulunmuşlardır. Elçiler zamanla değişmiş fakat odak konu ve kavram olan Tevhid hiçbir zaman değişmemiştir. Bundan dolayı da Tevhid, tüm insanlığı birbirine yakınlaştırıcı ilkesi olabilme kapasitesine haiz bir kavramdır.
“Yalnız sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz.” (1 Fatiha suresi 5)

Bazı Tevhid Ayetleri:
“İlahınız tek bir ilahtır. Allahtan başka ilah yoktur. O rahmeti sonsuz merhameti sınırsızdır. “(2 Bakara suresi 163)
“Allah, O’ndan başka ilah yoktur. O, hayatın kaynağı ve dayanağıdır. Yarattıklarının üzerinde yönetici ve gözeticidir. O’nu ne unutma tutar ne de uyku. Göklerde ve yerde olanların hepsi O’nundur. O’nun izni olmadan O’nun katında şefaat edecek de kimmiş? O, onların önlerinde ve arkalarında olanı bilir. Onlar, O’nun ilminden ancak dilediği kadarının dışında hiçbir şey kavrayamazlar. O’nun otoritesi, gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na asla ağır gelmez. Allah çok yücedir çok büyüktür.” (2 Bakara suresi 255)

Bir Tevhid Suresi: (Rahman Suresi)
Sure ismini ilk ayetinde geçen ve aynı zamanda Allah’ın 99 isminden biri olan R-H-M kökünden türeyen “Er-Rahman” kelimesinden alır. İbranice ve Aramice “merhamet eden”, fiil olarak sevme, acıma, merhamet etme, bağışlama, rahmet anlamlarına gelir. 78 ayettir.
Rahman Rahim olan Allah'ın adıyla.
“1-Rahman.
2 -Kur'an’ı O, öğretti.
3-İnsanı O, yarattı.
4-İnsana düşüncesini ifade etmeyi O, öğretti.
5-Güneş ve ay O'nun belirlediği bir yasaya/hesaba göre hareket eder.
6-Bitkiler ve ağaçlar da O'nun yasasına uygun olarak hayat sürerler.
7 -O, gökyüzünü yükseltti ve kâinatta şaşmaz bir denge ve düzen kurdu.
8-Sakın adalet ölçüsünden şaşıp haddinizi aşmayın.
9-Ve dengeyi adaletle ayakta tutun sakın dengeyi bozmayın.
10-O, yeryüzünü bütün canlıların ayağının altına serdi.
11-Orada envai çeşit meyveler, salkım saçak hurma ağaçları.
12-Ve filizlenen danelerle mis kokulu bitkiler ve çiçekler vardır.
13-O halde Rabbinizin onca nimetinden hangisini yalanlayabilirsiniz?..”

Bir Tevhid Suresi: (İhlas Suresi)
İhlas, “Samimi olmak, Dine içtenlikle bağlanmak” anlamına gelir. Allah’a bu surede anlatıldığı şekilde inanan, tevhit inancını tam anlamıyla benimsemiş ihlaslı bir inanan olacağı için sure bu adla anılmaktadır. 4 ayettir.
Rahman Rahim olan Allah'ın adıyla.
“1-De ki: O Allah’tır ve tektir.
2-Her şey Allah’a muhtaç, O hiçbir şeye muhtaç değildir.
3-O ne doğurmuştur ne de doğurulmuştur.
4-Hiçbir şey ve hiçbir kimse de O’na denk ve benzer olmamıştır.”

***

4.2 Bilgilendirme Belgesi TEVHİD (NotebookLM Yapay Zekâ Yorumu)

I. Tevhid ‘in Tanımı ve İslam Dinindeki Yeri
İslam, Allah tarafından "Şüphesiz ALLAH katında tek din İslam'dır…" (3 Ali İmran suresi 19) ayetiyle ismi konulmuş bir dindir. Bu dinin temelini ve özünü Tevhid oluşturur.
Tevhid Nedir?
· Allah'ın varlığına, tekliğine, tüm yetkin niteliklerin kendisinde toplandığına, eşi ve benzeri bulunmadığına inanmaktır.
· Bu inancı ifade eden cümle "Lâ İlâhe İllallah" olup, Kelime-i Tevhid olarak adlandırılır.
Tevhid, "bütün zamanların değişmez yegâne hakikatidir." ve "Hayatın odak konusu ve kavramı olmakla beraber, insanlık ailesinin mazi ve müstakbelini inşa eden önemli bir kavramdır." Göklerin ve yerlerin temel kanunu, madde ile mananın mefhumudur. Tevhid, geçmişte sabit kalmış bir nitelik değil, "her an ve zamanda aktif olan bir olgudur."
II. Kur'an'daki Tevhid ‘in Merkezi Rolü
Kur'an'ın ana konuları sıralanırken Tevhid, nübüvvet ve ahiret ilk sırada yer alır. Bu üç konu sürekli etkileşim halindedir ve diğer konuları yönlendirir. Ancak, "Ana konuların başında gelen Tevhid ise diğer iki ana konu başta olmak üzere tüm konuların yönlendirici ana etkenidir."
Tevhid, Kur'an'ın ilk ve en temel hedefidir. Bu nedenle, diğer tüm konular Tevhid ile temellendirilir ve ilişkilendirilir. Metin, Kur'an'ı bir binaya benzetirse Tevhid ‘in bu binanın temeli, bir insana benzetirse de Tevhid ‘in o insanın "aklı ve kalbi" olduğunu belirtir.
Şirk ve Tevhid İlişkisi:
· Allah, kullarının kendisine karşı yaptıkları hataları affedebileceğini, ancak Tevhid unsurunu bozan şirki asla affetmeyeceğini ifade eder.
· Dolayısıyla, Kur'an'ın insanları şirke karşı uyarmasının nihai amacı yine tevhide yönlendirmektir.
Amellerin ve Nasların Anlam Kazanması:
· Kur'an'da, amellerin ve nasların (metinlerin) Tevhide değinmekle bir anlam kazanacağı prensibi vurgulanır.
· Tevhide aykırı inançları olan müşriklerin amellerinin hiçbir kıymetinin olmaması bunu açıkça gösterir.
· İbadetler emredilirken, "tek olan Allah'a ibadet edilmesi" emrinde, ibadetlerin Tevhid merkezli olduğunda bir anlam ve değer kazandığı belirtilir. "Bu noktada nasların mesajına şekil veren odak konu ve kavram Tevhid ‘dir."
III. Evrensel Bir İlke Olarak Tevhid
"Tarih boyunca ilahi mesajların ortak noktası Tevhid kavramı olmuştur." Bu kavram, ilahi mesajların özünü oluşturan en önemli faktördür ve önemini hiçbir zaman yitirmemiştir. Elçilerin tamamı, muhatap kitlelerine Tevhid kavramını anlatmış ve ibadetlerin yalnızca Allah'a yapılması yönünde telkinde bulunmuşlardır.
· Elçiler zamanla değişmiş, fakat odak konu ve kavram olan Tevhid hiçbir zaman değişmemiştir.
· Bu özelliği sayesinde Tevhid, "tüm insanlığı birbirine yakınlaştırıcı ilkesi olabilme kapasitesine haiz bir kavramdır."
Fatiha Suresi'nden Örnek:
· "Yalnız sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz.” (1 Fatiha suresi 5) ayeti, Tevhid inancının günlük hayattaki yansımasını ve ibadetin sadece Allah'a yönelik olduğunu vurgular.
IV. Kur'an'daki Tevhid Ayetleri ve Sureleri
Kaynak, Tevhid ‘in önemini gösteren bazı ayet ve sureleri örnek verir:
A. Bazı Tevhid Ayetleri:
· “İlahınız tek bir ilahtır. Allahtan başka ilah yoktur. O rahmeti sonsuz merhameti sınırsızdır.” (2 Bakara suresi 163)- Allah'ın tekliğini ve eşsiz merhametini vurgular.
· “Allah, O’ndan başka ilah yoktur. O, hayatın kaynağı ve dayanağıdır. Yarattıklarının üzerinde yönetici ve gözeticidir. O’nu ne unutma tutar ne de uyku. Göklerde ve yerde olanların hepsi O’nundur..." (2 Bakara suresi 255- Ayet-el Kürsi) Allah'ın eşsiz sıfatlarını, kudretini ve evrendeki mutlak hükümranlığını anlatır.
B. Bir Tevhid Suresi: Rahman Suresi
· Sure ismini Allah'ın 99 isminden biri olan "Er-Rahman" kelimesinden alır. Anlamı "merhamet eden “dir.
· 78 ayetten oluşur.
· Allah'ın evrendeki yaratıcılığını, düzeni kuruculuğunu ve insanlara sunduğu sayısız nimetleri anlatır. Ayetlerde sürekli tekrarlanan "O halde Rabbinizin onca nimetinden hangisini yalanlayabilirsiniz?" ifadesi, Tevhid inancının bir gereği olarak Allah'ın nimetlerine şükretme ve O'nun birliğini kabul etme çağrısıdır.
· Örnek ayetler: "2 -Kur'an’ı O, öğretti. 3-İnsanı O, yarattı. 4-İnsana düşüncesini ifade etmeyi O, öğretti. 7 -O, gökyüzünü yükseltti ve kâinatta şaşmaz bir denge ve düzen kurdu."
C. Bir Tevhid Suresi: İhlas Suresi
· İhlas, "Samimi olmak, Dine içtenlikle bağlanmak" anlamına gelir. Sure, Allah'a anlatılan şekilde samimi bir imanla bağlanan kişinin Tevhid inancını tam olarak benimsediğini ifade eder.
· 4 ayetten oluşur.
· Allah'ın mutlak birliğini, eşsizliğini ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını net bir şekilde ifade eder.
· “1-De ki: O Allah’tır ve tektir. 2-Her şey Allah’a muhtaç, O hiçbir şeye muhtaç değildir. 3-O ne doğurmuştur ne de doğurulmuştur. 4 -Hiçbir şey ve hiçbir kimse de O’na denk ve benzer olmamıştır.”
· - Bu ayetler, Tevhid inancının özünü oluşturan Allah'ın eşsizliğini ve tekliğini en yalın haliyle ortaya koyar.

V. Sonuç
Tevhid, İslam dininin temelidir ve Kur'an'ın ana hedefidir. Allah'ın tekliğine, eşsizliğine ve tüm yetkin niteliklerin kendisinde toplandığına inanmayı ifade eder. Kur'an'daki tüm konular ve emirler Tevhid ilkesi etrafında şekillenir ve ameller Tevhid merkezli olduğunda değer kazanır. Şirk, Allah'ın asla affetmeyeceği bir günahtır ve Kur'an'ın şirke karşı uyarısı Tevhide yönlendirme amacı taşır. Tarih boyunca tüm ilahi mesajların ortak noktası olan Tevhid, tüm insanlığı bir araya getirme potansiyeline sahip evrensel bir hakikattir.

4.3 You Tube Sunum Videosu:

https://youtu.be/zc9739zDOG4